PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TIẾT TRẢ BÀI VIẾT,
MỘT BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÀM VĂN CHO HỌC
SINH LỚP 5
A/ Đặt vấn đề :
Tập làm văn, một phân môn quan trọng của bộ môn Tiếng Việt trong nhà
trường phổ thông, có tác dụng nhất trong việc rèn luyện kỹ năng nói, viết cho học
sinh, có ảnh hưởng sâu sắc đến việc phát triển tư duy trong quá trình học tập khi
còn ngồi trên ghế nhà trường cũng như trong cuộc sống thực tiễn sau này khi các
em cần chuẩn bị và trình bày ( nói hoặc viết ) bất cứ một vấn đề gì theo yêu cầu
của đời sống xã hội đặt ra. Nói một cách khác, phân môn tập làm văn có tính thực
hành, tính công cụ và tính thực tiễn rất cao, rất cần thiết cho người học.
Phân môn tập làm văn ở lớp 5, lớp cuối cấp ở bậc tiểu học, cũng như nhiều
môn học khác, nó có những yêu cầu vừa mang tính chất nâng cao, hoàn thiện
những yêu câù của cấp học vừa có tính đặt nền tảng cho việc học lên ở những
bậc học tiếp theo.
Vì vậy, người giáo viên khi giảng dạy phân môn tập làm văn lớp 5 phải ý
thức đúng mức tầm quan trọng của phân môn Từ đó mà phải có nhiều phương
pháp thích hợp, phải chú trọng truyền đạt và rèn luyện tất cả các yêu cầu về kiến
thức và kĩ năng mà phân môn đặt ra cho học sinh trong từng dạng bài cụ thể.
Trong các dạng bài, với các khâu, các bước tương ứng thì dạng bài trả bài
viết là một dạng bài, một bước vô cùng quan trọng giúp học sinh học tốt trong quá
trình học tập phân môn.
Song trên thực tế, dạng bài này là dạng bài mà còn nhiều giáo viên chưa ý
thức đúng mức tầm quan trọng, vai trò, tác dụng rất lớn của nó trong việc rèn
luyện và nâng cao chất lượng làm văn cho học sinh. Do vậy mà còn nhiều thầy cô
giáo lên lớp giảng dạy một cách qua loa, sơ sài, không thực hiện đầy đủ một cách
đúng mức các yêu cầu của tiết dạy, từ đó mà ảnh hưởng rất lớn đến sự tíên bộ
trong làm văn của học sinh.
Thấy được những tồn tại như trên, các bạn đồng nghiệp trong tổ chuyên môn
chúng tôi thường đem vấn đề ra để trao đổi, bàn bạc. Bản thân

sự chuẩn bị tiết dạy đến quá trình lên lớp với các khâu, các bước cùng với sự xử
lí các tình huống sư phạm trên lớp Có thể nói đây là một trong những tiết khó
dạy để thật sự đạt được những yêu cầu của nó.
2/ Cơ sở thực tiễn :
Qua quá trình nghiên cứu, tham khảo việc chấm bài, tham khảo giáo án, dự
giờ của nhiều đồng nghiệp, tôi nhận thấy rằng bên cạnh một số đồng chí giáo viên
2
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
có ý thức đúng về tầm quan trọng của việc chấm trả bài vẫn còn không ít thầy cô
giáo thực hiện công việc này còn qua loa, hời hợt. Những biểu hiện cụ thể là:
- Chấm bài không chịu khó, không kỹ càng, chu đáo. Không chỉ ra hết những
ưu điểm và các lỗi trong từng bài của học sinh. Không có lời phê hoặc phê chung
chung, không đúng mức với chất lượng bài làm của các em. Thậm chí có trường
hợp cho điểm không chính xác.
- Bài soạn thì còn chung chung, sơ sài, thiếu hẳn sự đầu tư kĩ càng, cụ the.å
- Do những công việc có tính chất chuẩn bị được làm một cách qua loa, đại
khái như trên nên quá trình lên lớp, nhiều tiết được thực hiện còn rất sơ sài, nhất
là khâu nhận xét, chữa lỗi bài làm của học sinh. Các kiến thức và kĩ năng quan
trọng của phân môn không được củng cố, ôn luyện cho học sinh đúng mức. Tiết
học rất đơn giản, một chiều, các hoạt động phát huy tính tích cực, tự giác của học
sinh ít được thể hiện, không sử dụng hết thời gian của tiết học.
Tất cả những điều trên đã ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng làm văn của học
sinh. Các em rất mơ hồ về những ưu khuyết điểm trong bài làm của mình nên sự
tiến bộ của các em trong làm văn chắc chắn là không có sự chuyển biến hoặc rất
chậm.

Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của đề tài, đầu năm học 2007 – 2008 vừa
qua, tôi đã thống kê lại kết quả khảo sát chất lượng đầu năm môn tập làm văn do
nhà trường tổ chức của lớp tôi phụ trách ( lớp 5
4


II/ Các biện pháp thực hiện :
Sau đây là một số biện pháp và kinh nghiệm mà bản thân tôi đã kiên trì thực
hiện trong quá trình nghiên cứu đề tài này :
1. Chuẩn bị : Đây là bước vô cùng quan trọng, nó có tính chất quyết định cho
sự thành công hay không của tiết dạy. Để làm tốt khâu này, giáo viên phải:
a./ Chấm bài : Chấm bài thật kỹ lưỡng, chu đáo, nghiêm túc. Tránh tình trạng
chấm qua loa, áng chừng, đọc lướt qua rồi cho điểm. Trong khi chấm bài cần phát
hiện được những ưu điểm hoặc sự tiến bộ dù nhỏ nhất của học sinh để tuyên
dương khuyến khích, động viên kịp thời, đúng mực khi lên lớp.Đặc biệt, phải chỉ
ra được hết những lỗi mà các em mắc phải. Thống kê các lỗi phổ biến điển hình
theo từng loại lỗi mà các em hay mắc phải để chữa cho các em .
Khi chấm bài nhất thiết phải có lời nhận xét, nhận xét bài làm của tất cả học
sinh trong lớp. Lời nhận xét cũng không được chung chung mà phải
hết sức cụ thể, rõ ràng và chính xác. Trong lời phê của mình, bên cạnh chỉ ra
những ưu khuyết của các em, giáo viên cũng cần quan tâm bày tỏ thái độ khen
chê của mình một cách đúng mực, trong đó đặc biệt quan tâm nhắc nhở đến
những em không chịu cố gắng và khích lệ kịp thơiä những em có tiến bộ - dù sự
tiến bộ ấy là rất nhỏ. Chính những lời phê xác đáng, tận tình như thế sẽ có tác
dụng rất lớn đến ý thức và sự tiến bộ của học sinh .
b/ Soạn giáo án : Khi soạn dạng bài này, chúng ta cần lưu ý những điểm sau
đây :
4
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
+ Thống kê các lỗi phổ biến theo từng loại lỗi ( chính tả, dùng từ, đặt câu, dựng
đoạn, bố cục, trình bày, chữ viết ) của học sinh.
+ Dự kiến các cách chữa lỗi sẽ tiến hành ở lớp: lỗi nào ( hoặc loại lỗi nào ) thì
học sinh tự sửa, lỗi nào ( hoặc loại lỗi nào ) thì sửa theo nhóm, sửa cả lớp v.v
+ Dự kiến xử lí các tình huống, các phương án mà học sinh có thể đưa ra
trong quá trình chữa lỗi.

như thế nào ?
Bước 3 : Hướng dẫn học sinh lập dàn ý :
( Giáo viên cần ghi dàn ý rõ ràng, cụ thể lên bảng )
Bước 4 : Nhận xét về cách diễn đạt (dùng từ, đặt câu ) :
- Dùng từ có đúng nghĩa, có chính xác, có phù hợp không ?
- Đặt câu có đúng không, có nghĩa không ? Câu nào tối nghĩa ? Câu nào diễn
đạt lủng củng, rườm rà ?
Bước 5 : Nhận xét về lỗi chính tả, chữ viết, cách trình bày bài làm :
- Mức độ sai chính tả của các em như thế nào ? Các lỗi các em mắc phải ?
- Chữ viết của các em như thế nào ? Trình bày bài làm có đúng quy cách đã
quy định không ? Có rõ ràng, sạch, đẹp không ?
- Sự tiến bộ của các em về chính tả, chữ viết, trình bày ra sao?
* Hoạt động 2 : Hướng dẫn học sinh chữa lỗi :
- Giáo viên lần lượt treo các bảng phụ thống kê các lỗi theo từng loại lỗi của
học sinh ( như đã nói ở trên ). Gọi một số em lên chữa các lỗi đó. Các em còn lại
theo dõi và so sánh, kiểm tra lại việc chữa lỗi bài làm của mình, nhận xét kết quả
chữa lỗi của bạn. Sau đó giáo viên nhận xét, bổ sung hoàn chỉnh.
- Giáo viên gọi một số em đứng dậy trình bày trước lớp những nhận xét về bài
làm của mình . Học sinh phải trình bày đầy đủ những ưu điểm, khuyết điểm của
bài mình làm, đồng thời rút ra được điều gì cho bản thân qua bài làm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh nộp lại bài làm của mình. Giáo viên kiểm tra việc
sửa chữa lỗi của các em trong bài làm như thế nào. thực hiện công việc này là
tránh chuyện học sinh sau khi nhận được bài giáo viên trả chỉ cần xem điểm mà
không cần quan tâm tới lời phê của thầy cô giáo, không thực hiện yêu cầu chữa
6
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
lỗi mà giáo viên đề ra. Chính công việc này cũng góp phần rèn cho các em có ý
thức cẩn thận đối với bài làm của mình.
* Hoạt động 3 :
- Giáo viên tuyên dương những em làm bài đạt khá giỏi. Đọc hai ba bài khá

H: Kiểu bài ? ( tả người )
H: Trọng tâm miêu tả? ( Tả ngôi trường đã gắn bó với em nhiều kỉ niệm đẹp
của tuổi thơ )
a) GV nhận xét về kết quả bài làm:
- Ưu điểm chính: Đa số viết đúng thể loại văn miêu tả (tả cảnh); bố cục tương
đối rõ ràng; trình tự miêu tả hợp lí, tả có trọng tâm; diễn đạt rõ ý Có một số bài
các em viết khá tốt, câu văn có hình ảnh và bộc lộ được cảm xúc, viết đúng chính
tả và trình bày sạch sẽ như bài em Đạt, Uyên, Oanh,
Vi, Sáng, My… Đặc biệt em Quang và Duy có tiến bộ về chữ viết.
- Tồn tại : Tuy nhiên cũng còn không ít bài các em viết quá sơ sài, bài làm thiếu
ý, câu văn khô khan thiếu hình ảnh, lời văn thiên về giọng kể, không có hoạt động
của con người, cảnh vật thiên nhiên,…
Vẫn còn một số em mắc lỗi chính tả nhiều, viết câu sai, dùng từ không chính
xác, diễn đạt không rõ ràng, không chú ý tách đoạn cho hợp lý (Liên, Trang,
Trung, Quân, Sen, Thu, Toản …).
b) Thông báo điểm số cụ thể:
- Tổng số 40 bài. Trong đó điểm giỏi : 5; Khá: 21; Trung bình: 9 ; Yếu: 5
3. Hướng dẫn HS chữa bài:
a) Hướng dẫn chữa lỗi chung:
* Chính tả:
Viết sai: + sẻ thấy ngay ngôi chường (sẽ, trường)
+ gắng bó với em, tủi học sinh, quýet vôi.(gắn, tuổi, quét)
+ bàng ghế ngay thẳn, khăng bàng, (bàn ghế, thẳng, khăn)
- Một số HS lên bảng chữa lỗi. Cả lớp tự chữa.
* Về cách dùng từ đặt câu, diễn đạt :
Viết sai:
8
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
- Đi từ xa thấy một ngôi nhà cao rộng, trường em có 14 phòng, phòng 1,2,3,4 là
của học sinh lớp một và lớp 2 và phòng 5,6,7,8, là phòng của lớp 5, lớp 4, cuối

trao đổi về kinh nghiệm viết bài văn tả cảnh (qua đề văn cụ thể).
9
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
Ví dụ:
- Tuổi thơ của em đã gắn bó với bao nhiêu kỉ niệm đẹp với thành phố Pleiku
này. Kia là những dòng người xe cộ tấp nập, đây là những ngôi nhà, khu chợ,
công sở, nơi đâu cũng có một vẻ đẹp riêng. Nhưng gần gũi, thân thiết nhất với em
đó là ngôi trường ( …), nơi em đã theo học gần năm năm nay.
- Thấp thoáng sau rặng cây um tùm, ngôi trường như đang còn say ngủ. Một
vài bạn lớp em lần lượt kéo đến, các cánh cửa được mở ra. Ngôi trường như
choàng thức giấc.
- Hằng ngày trường luôn vui nhộn trong những giờ chơi. Các loài hoa như mười
giờ, lay ơn, thược dược… như cố phô sắc cho sân trường thêm ấm áp hơn.
Những cây bàng, cây phượng trồng xung quanh trường cũng phe phẩy với những
cành lá khẳng khiu sần sùi. Bây giờ đang là mùa rụng lá nên chỉ một cơn gió nhẹ
phớt qua, từng chiếc lá vàng nắm tay nhau rơi nhẹ xuống sân trường
- Ôi ! Ngôi trường yêu dấu. Lâu nay tôi vẫn coi bạn là người bạn thân. Nghỉ đến
phải xa bạn tôi không khỏi bùi ngùi. Dù chúng tôi có đi xa nơi này thì hình ảnh
thân thương của ngôi trường, của thầy cô, của bạn bè vẫn in đậm trong ký ức
của chúng tôi.
- Mỗi HS chọn một đoạn văn để viết lại cho hay hơn.
- Một số HS tiếp nối nhau đọc trước lớp đoạn viết. GV khích lệ sự cố
gắng của HS.
4. Củng cố, dặn dò:
- GV nhận xét tiết học.
- Yêu cầu HS viết bài chưa đạt về viết lại.
- Dặn HS chuẩn bị cho tiết TLV “Luyện tập làm đơn”.
 
III. Kết quả :


tiết học, học sinh được củng cố, rèn luyện, mở mang rất nhiều về những kiến
thức, kỹ năng ngữ văn mà các em đã được học.Qua các tiết học này, ý thức về
việc học, cách học (nói chung ) của học sinh cũng được giáo dục – các em thấy
được thế nào là phải siêng năng, chăm chỉ, kiên trì trong học tập, thế nào là “ Văn
ôn, võ luyện” trong quá trình học tập, rèn luyện.
- Để lên lớp những tiết trả bài tập làm văn có chất lượng, người giáo viên cần
ý thức đúng mức về vai trò, ý nghĩa của tiết dạy. Phải thực sự yêu thương học
sinh, vì sự tiến bộ của học sinh trong từng bài viết của các em Từ đó mà chúng
ta phải hết sức cố gắng, “chịu thương, chịu khó” thực hiện nghiêm túc, kỹ càng
chu đáo tất cả các hoạt động sư phạm phục vụ cho tiết dạy, nhất là các khâu
chấm bài, chữa lỗi cho học sinh.
- Nâng cao chất lượng các tiết trả bài viết là vấn đề còn nhiều khó khăn, vì
đây là những tiết dạy khó, đòi hỏi chúng ta phải tiếp tục nghiên cứu tìm ra những
biện pháp thiết thực, hữu hiệu hơn nữa.
11
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
- Với khả năng nghiên cứu có hạn của mình, đề tài của tôi còn nhiều khiếm
khuyết, tôi xin chân thành tiếp thu và cảm ơn những ý kiến đóng góp, xây dựng
của quý bạn đồng nghiệp.

12
PHẠM THỊ XUÂN DUNG – TH NGUYỄN TRÃI, PLEIKU
PHÒNG GIÁO DỤC TP PLEIKU
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN TRÃI
ĐỀ TÀI KINH NGHIỆM :
MỘT SỐ BIỆN PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TIẾT TRẢ BÀI VIẾT
TRONG PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN Ở LỚP 5
GV: Phạm Thị Xuân Dung