GÓP MỘT VÀI SÁNG KIẾN GIÚP HỌC SINH LỚP 6 TRƯỜNG THCS
HIẾN SƠN - HUYỆN ĐÔ LƯƠNG HỌC TỐT
PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
I. Lý do chọn đề tài:
1. Cơ sở lý luận:
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống mỗi con người. Âm
nhạc đem đến cho chúng ta những khoái cảm thẩm mỹ, những rung động cảm xúc, sự
hoà hợp cộng đồng và phát huy óc tưởng tượng, sáng tạo Âm nhạc có mặt ở khắp
mọi nơi: trong lao động, trong học tập và cả trong vui chơi nữa. Vì vậy, để hướng tới
mục đích cuối cùng của mục tiêu và nhiệm vụ môn Âm nhạc ở trường THCS là tạo
nên một“ Trình độ văn hoá Âm nhạc nhất định ” bao gồm sự hiểu biết, năng lực thực
hành tối thiểu và năng lực cảm thụ Âm nhạc của học sinh đòi hỏi người giáo viên Âm
nhạc phải có sự đầu tư thời gian thích đáng để tìm tòi, nghiên cứu nhằm tìm ra
phương pháp tối ưu trong quá trình tổ chức hoạt động học tập cho các em.
Với phương châm “Học vui - Vui học”, chương trình Âm nhạc ở trường THCS
có nhiều nội dung đa dạng, phong phú với ba phân môn: Học hát, Nhạc lí–Tập đọc
nhạc(TĐN) và Âm nhạc thường thức, qua đó mang lại cho các em nhiều niềm vui và
sự hứng thú đối với môn học. Âm nhạc không chỉ là một môn học mang giá trị động
viên, cổ vũ tinh thần mà còn góp phần giáo dục, hình thành nhân cách học sinh. Việc
học môn Âm nhạc giúp cho học sinh tích hợp các môn học khác một cách có hiệu quả
hơn. Nhận thấy vai trò quan trọng của Âm nhạc nói chung cũng như phân môn TĐN
nói riêng tôi thấy để hiểu được Âm nhạc thì học sinh phải biết và hiểu TĐN. Qua
những bài TĐN đồng thời cũng giáo dục nhạc cảm và giúp các em phát huy khả năng
sáng tạo Âm nhạc của mình. Chính vì vậy, tôi luôn nghĩ cần tìm giải pháp phù hợp
giúp các em nhận thức được tầm quan trọng của việc đọc nhạc cũng như giúp các em
hoàn thiện đầy đủ những phẩm chất: Đức - Trí - Thể - Mỹ.
2. Cơ sở thực tiễn:
Trong chương trình dạy học bậc THCS, phân môn TĐN không thể đạt được mục
tiêu như ở trường Âm nhạc chuyên nghiệp là “đọc thông, viết thạo” bản nhạc, vì thời
lượng học quá ít và đối tượng học sinh là đại trà. Đối với phân môn này, giáo viên cần

phân môn Tập đọc nhạc
II. Mục đích, nhiệm vụ:
Đề tài hướng cho chúng ta đi đến một số mục đích, nhiệm vụ sau:
- Khơi dậy cho các em lòng say mê học tập phân môn Tập đọc nhạc
- Hướng cho học sinh là những người cảm thụ nhạc thông minh.
- Phát triển trí nhớ và tri thức nghe nhạc.
- Phát triển thị hiếu âm nhạc thông qua nghe có sáng tạo.
- Củng cố kiến thức tập đọc nhạc nhanh và hiệu quả hơn
- Góp phần bồi dưỡng trí tưởng tượng, óc sáng tạo một cách tinh tế hơn
- Giờ học sẽ trở nên nhẹ nhàng, hấp dẫn và thoải mái hơn.
2
III. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài tôi áp dụng ở đây là một số sáng kiến giúp học sinh lớp 6 trường THCS
Hiến Sơn – Đô Lương học tốt phân môn TĐN – Âm nhạc 6
IV. Đối tượng nghiên cứu:
Một số sáng kiến dạy TĐN giúp học sinh các lớp 6A, 6B, 6C ở trường THCS Hiến
Sơn – Đô Lương từng bước đọc, viết thuần thục các bài TĐN.
3
B. NỘI DUNG:
I. THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS HIẾN
SƠN – HUYỆN ĐÔ LƯƠNG
1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của BGH nhà trường
- Có phòng học chức năng riêng dành cho bộ môn Âm nhạc
- Phần lớn các em yêu thích và có ý thức tự giác học tập
2. Khó khăn:
- Phòng học dành cho bộ môn còn sơ sài, trang thiết bị phục vụ môn học rất hạn
chế. Tranh các bài Tập đọc nhạc ở lớp 6 không có.
- Trường có đàn phím điện tử nhưng đã bị hư hỏng nên không có để phục vụ việc
dạy học.

của học sinh bởi vì bài TĐN nào giáo viên cũng chỉ đặt ra các câu hỏi tương tự để học
sinh trả lời. Như thế khi được hướng dẫn một lần là học sinh có thể nhớ và áp dụng
cho cả quá trình học. Ở đây tôi xin đưa ra sáng kiến của mình để tránh được những
hạn chế trên từ đó tạo cho các em sự hứng khởi, các em được tự mình khám phá và
giải mã từng kí hiệu âm nhạc đồng thời giáo viên kết hợp tiết kiệm được thời gian mà
hiệu quả mang lại rất cao
Trong phần tìm hiểu cao độ tôi đã thực hiên như sau:
VD : Khi dạy bài TĐN số 2 - Lớp 6 (Mùa xuân trong rừng)
Tôi treo bảng phụ bài TĐN và treo dòng nhạc kẻ sẵn lên bảng
5
Giáo viên thực hiện : Tìm hiểu bài
- Tìm hiểu cao độ: Tôi chỉ lần lượt vào Bảng phụ bài TĐN yêu cầu học sinh đọc tên
các nốt theo thứ tự từ thấp đến cao. Sau khi học sinh xác định xong vị trí nốt nào tôi
điền vào nốt đó vào dòng nhạc kẻ sẵn. Cụ thể:
Tôi chỉ vào nốt nhạc thấp nhất tương ứng với từ "lừng" => HS : là nốt Đô (C) .
Tương tự giáo viên hỏi học sinh trả lời
Nốt nhạc tương ứng với từ " vang" => HS là nốt Rê (D)
Nốt nhạc tương ứng với từ " chim" => HS là nốt Mi (E)
Nốt nhạc tương ứng với từ " Ríu rít" => HS là nốt Pha (F)
Nốt nhạc tương ứng với từ " Rừng"=> HS là nốt Xon (G)
Nốt nhạc tương ứng với từ " Trong"=>HS là nốt La (A)
Nốt nhạc tương ứng với từ " Reo"=>HS là nốt Xi (H)
Nốt nhạc tương ứng với từ "Tiếng gió "=>HS là nốt Đô2 (C2)
Như vậy sau khi học sinh vừa tìm hiểu xong cao độ bài TĐN ta được gam C dur như
sau:
C D E F G A H (C)
Tác dụng: Qua tìm hiểu cao độ như trên giáo viên vừa giải quyết được việc học sinh
ghi nhớ vị trí cao độ trên khuông vừa phát huy tính tập trung tích cực của các em đối
với môn học. Thông qua đó giáo viên kết hợp tiến hành luyện gam C dur vừa tìm
được cho các em.

luyện tiết tấu cho các em. Tuy nhiên, để việc luyện tiết tấu trở nên hấp dẫn hơn Tôi
thay đổi cách gõ từng chuỗi âm thanh bằng nhiều cách khác nhau. Đây là một vài
cách gõ tiết tấu tôi đã thực hiện đối với một số bài TĐN – Âm nhạc 6
Cách 1: Đọc, gõ tiết tấu theo hình thức đánh trống:
Ví dụ 1: Bài TĐN số 2- Âm nhạc 6
8
Hình tiết tấu chung:
Tiết tấu chính:
Tùng tùng tùng tùng tùng tùng cắc.
Tôi chia lớp thành hai dãy bàn:
+ Dãy bàn trong: Đọc tùng, cắc
+ Dãy bàn ngoài: Thực hiện đánh tay không, tùng đánh ở mặt trống, cắc đánh
bên thành trống
+ Sau đó đổi ngược lại hình thức trên cho hai dãy bàn.
Ví dụ 2: Bài TĐN số 3 – Âm nhạc 6:
Hình tiết tấu chung:
9
Rinh rinh tùng rinh rinh tùng rinh rinh rinh rinh tùng.
Tôi chia lớp thành hai nhóm:
+ Nhóm học sinh Nam : Đọc tùng
+ Nhóm học sinh Nữ: Đọc rinh rinh
+ Sau đó đổi ngược lại hình thức trên cho hai nhóm
Cách 2: Đọc, gõ tiết tấu theo số tự nhiên:
Ví dụ: Bài TĐN số 5 – Âm nhạc 6:
10
Hình tiết tấu chung:
1 2 1 1 2 1 1 2 1 2 1 2 1

Tôi cho cả lớp cùng thực hiện tay gõ, miệng đọc
Cách 3: Đọc, gõ tiết tấu theo âm thanh kim đồng hồ:

Bước 3: Đánh giá nhận xét về kết quả thực hiện, thưởng hoặc phạt
Bước 4: Tác dụng trò chơi.
* Đối với tiết dạy Tập đọc nhạc và ôn tập Tập đọc nhạc trong chương trình Âm nhạc
lớp 6 tôi sử dụng một số trò chơi sau:
4.1. Tên trò chơi: NGHE THẤU ĐOÁN TÀI
( Áp dụng khi ôn bài TĐN số 7 ở tiết 24 hoặc tiết 25 môn Âm nhạc 6)
- Giáo viên chuẩn bị: Chép bài Tập đọc nhạc số 7 thiếu một số nốt (từ 5 đến 8 nốt bất
kì vào bảng phụ)
- Giáo viên phổ biến luật chơi:
+ Chia lớp thành 2 nhóm học sinh, lần lượt từng học sinh của mỗi nhóm lên bảng điền
nốt nhạc còn thiếu của bài TĐN giáo viên đã chuẩn bị sẵn (Hình thức: Tiếp sức, mỗi
học sinh của mỗi nhóm chỉ được điền một nốt nhạc, hai bảng phụ treo hai góc lớp để
tránh học sinh nhìn nhau)
+ Dưới lớp học sinh gấp hết sách vở vào cặp và La theo giai điệu bài TĐN cùng với
tiếng đàn
- Thời gian: Trong khoảng thời gian bằng 3 lần đàn bài Tập đọc nhạc, học sinh phải
tìm được và điền vào những nốt nhạc thiếu.
13
Ví dụ: Bài TĐN số 7: Chơi đu
La la la la la la la la .
La la la la la la la la .
La la la la la la la la .
La la la la la la la la .
- Người chơi: Học sinh trong lớp
- Kết quả : Nhóm nào xong trước và chính xác nhất sẽ chiến thắng
* Trò chơi này áp dụng với hầu hết các bài Tập đọc nhạc trong sách giáo khoa Âm
nhạc lớp 6.
- Tác dụng: Qua trò chơi này rèn luyện cho các em trí nhớ âm nhạc tốt, phản xạ
nhanh hơn. Đồng thời tạo cho các em tinh thần tập thể, tạo sự thích thú, sảng khoái
sau mỗi tiết học.

VD : Khuông nhạc Bài TĐN số 6 giáo viên chuẩn bị sẵn
16
* Trò chơi này áp dụng với các bài Tập đọc nhạc có tiết tấu đơn giản trong sách giáo
khoa Âm nhạc lớp 6 như: TĐN số 1, số 2,số 4, số 6, số 7, số 9, tuy nhiên tuỳ khả năng
của mỗi lớp để giáo viên chọn bài phù hợp.
- Tác dụng : Giúp học sinh củng cố luật nhịp, phách và rèn luyện trí nhớ âm nhạc. Từ
đó giúp học sinh tự sáng tác đoạn nhạc theo các hình nốt đa dạng ở mức cao hơn.
4.3. Tên trò chơi: NHỮNG NỐT NHẠC VUI
( Áp dụng tiết ôn tập cuối năm cho phân môn TĐN - Âm nhạc 6)
- Giáo viên chuẩn bị:
+ Làm hai hộp chất liệu bìa hoặc tôn có đường kính 30cm và 50cm, tâm giữa làm
bằng một ống nhựa dài 50cm để làm trục quay.
+ Dưới hộp có giá đỡ, hộp dưới đựng câu hỏi ứng với tên 7 nốt nhạc và ô may mắn,
hộp trên dán giấy viết tên 7 nốt nhạc : Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Xi và ô may mắn.
+ Một mũi tên cố định ở trục quay chỉ vị trí các nốt nhạc.
+ Mỗi câu hỏi và đáp án đi kèm có thể thực hiện trên máy chiếu.
+ Khi nhóm học sinh đã chọn nốt nhạc rồi giáo viên kéo hộp câu hỏi phía dưới lấy câu
hỏi cho học sinh đọc, trả lời và loại luôn câu hỏi đó, ô may mắn không có câu hỏi mà
yêu cầu học sinh hát tặng lớp một bài theo yêu cầu của thăm ghi
Giáo viên chuẩn bị phần câu hỏi:
Câu hỏi Nốt Đô ( gồm 4 câu)
+ Câu hỏi 1: Bài TĐN số 7 “Chơi đu” sáng tác của nhạc sỹ nào? Đọc bài TĐN đó.
( Đáp án: Mộng Lân)
+ Câu hỏi 2: Bài TĐN số 4 là sáng tác của nhạc sỹ thiên tài nào? Đọc bài TĐN đó.
(Đáp án: Mô-da)
+ Câu hỏi 3: Bài TĐN số 6 “ Trời đã sáng rồi” là dân ca của nước nào? Em hãy kể tên
một số bài hát, TĐN của nước ngoài trong chương trình Âm nhạc 6. ( Đáp án: Nước
Pháp, TĐN số 4, Hành khúc tới trường, Hô la hê - hô la hô)
+ Câu hỏi 4: Em hãy đọc bài TĐN số 8?
Câu hỏi Nốt Rê ( gồm 4 câu)

học tập và làm việc)
+ Câu hỏi 19: Bài TĐN số 3 nói về mấy loài chim? Em hãy kể tên các loài chim đó?
.(Đáp án: Ba loài chim Chim Hoạ mi, Chim Oanh và Chim Khuyên)
+ Câu hỏi 20: Bài TĐN số 9 là Đoạn trích của tác phẩm nào? Có nội dung gì? ( Đáp
án: Ngày đầu tiên đi học, Nói về những kỉ niệm tuổi thơ)
Câu hỏi Nốt La( gồm 4 câu)
+ Câu hỏi 21: Chủ đề bài TĐN số 2 là gì? Đọc bài TĐN đó. (Đáp án: Mùa xuân)
18
+ Câu hỏi 22: Những bài TĐN viết ở nhịp ¾ hình nốt có giá trị lớn nhất là gì? Kể tên
các bài TĐN viết ở nhịp ¾ trong 10 bài TĐN – Âm nhạc 6( Đáp án: Hình nốt có giá
trị lớn nhất trong nhịp ¾ là hình nốt Trắng chấm dôi, có 3 bài TĐN viết ở nhịp ¾ đó
là TĐN số 7, số 9, số 10)
+ Câu hỏi 23: Em hãy đọc bài TĐN số 7?
+ Câu hỏi 24: Các bài TĐN trong chương trình âm nhạc 6 đều viết ở giọng gì?( Đáp
án: Đô trưởng)
Câu hỏi Nốt Xi ( gồm 4 câu)
+ Câu hỏi 25: Em hãy kể tên các bài TĐN viết ở nhị 2/4 trong chương trình Âm nhạc
lớp 6?
+ Câu hỏi 26: Bài TĐN số 10 có nội dung gì? ( Đáp án: Miêu tả dòng sông với những
khung cảnh rất đẹp )
+ Câu hỏi 27: Em hãy đọc bài TĐN số 5?
+ Câu hỏi 28: Kể tên và tác giả các bài TĐN đã học trong chương trình Âm nhạc lớp
6?
Ô may mắn ( gồm 4 yêu cầu) (Quay vào ô này các bạn có nửa số điểm của phần quay
nốt nhạc vui rồi đó)
+ Yêu cầu thứ nhất: Em thích bài hát nào nhất trong chương trình Âm nhạc lớp 6?
Hãy trình bày bài hát đó?
+ Yêu cầu thứ hai: Em thấy bài hát Tiếng chuông và ngọn cờ có hay không? Hãy trình
bày cho cả lớp cùng nghe lời một nhé?
+ Yêu cầu thứ ba: Thời đi học bạn có khóc nhè không nhỉ? Tên bài hát nào nói về kỉ

không trích từ ca khúc)
Các em có thể tự tạo nhóm để đọc nhạc - ghép lời giúp cho việc nhận biết tên nốt
nhạc được nhanh hơn và nhớ lâu hơn.
21
C. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Trong năm học 2013-2014 tôi đã tiến hành dạy áp dụng các nội dung trên đối
với phân môn TĐN lớp 6 ở ba lớp 6A, 6B, 6C ở trường THCS Hiến Sơn - Đô Lương,
kết quả đạt được như sau:
- Đa số HS nắm vững bài TĐN và có nhiều phương pháp để đọc bài.
- Học sinh thích thú, hăng say học tập môn âm nhạc, đặc biệt là phân môn TĐN
- Các em dần hình thành ý thức tự giác làm việc, ý thức tinh thần tập thể nâng cao
- Các học sinh khá giỏi nhanh nhạy hơn trong các tiết học
- Qua mỗi bài học giúp các em nhớ lâu hơn những kiến thức nhạc lý có trong bài.
Đồng thời giúp các em mở rộng thêm một số kiến thức Âm nhạc, từ đó các em phát
huy khả năng sáng tạo của mình.
Cụ thể: Tôi lập bảng so sánh như sau:
Khảo sát chất lượng học tập phân môn TĐN năm học 2012-2013 của khối 6 có số
liệu:
Lớp Tổng số CĐ Tỉ lệ
%
Đ Tỉ lệ
%
6A 35 11 31,4 22 68,6
6B 36 15 41,7 21 58,3
6C 35 18 51,4 15 48,6
Ở học kì 1 năm học 2013 - 2014 chất lượng học tập phân môn TĐN
khối 6 đạt kết quả như sau:
Lớp Tổng số CĐ Tỉ lệ
%
Đ Tỉ lệ

chú ý của học sinh. Các em sẽ tham gia hoạt động học tập tích cực nếu giáo viên biết
cách phối kết hợp các phương tiện và phương pháp dạy học.
4. Học sinh là lứa tuổi hiếu động, do đó việc sử dụng trò chơi một cách hợp lý sẽ góp
phần mang lại hiệu quả bất ngờ trong mỗi tiết dạy.
5. Ngoài ra, khi sử dụng phương pháp mới giáo viên cần cho học sinh tự làm chủ, các
em tạo nhóm tự giải mã các vấn đề liên quan tới bài học, giáo viên đóng vai trò là
người chỉ huy, hướng dẫn.

23
E. KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT
- Đối với Sở GD&ĐT: Tiếp tục mở các chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học tích
cực
- Đối với phòng GD&ĐT: Tổ chức các chuyên đề, dự giờ tư vấn cho giáo viên về
chuyên môn nghiệp vụ. Tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất như đồ dùng dạy học:
Đàn Ooc-gan, tranh các bài TĐN
- Về phía nhà trường: Tạo mọi điều kiện, thời gian cho giáo viên bộ môn Âm nhạc
được tham gia học các lớp bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ chuyên môn. Cần đầu tư
phòng học dành riêng cho môn Âm nhạc để các em được vân động thoải mái mà
không ảnh hưởng tới các lớp khác.
Trên đây mới chỉ là cách nhìn nhận chủ quan của riêng cá nhân tôi trên một số đối
tượng học sinh nhất định, chắc chắn còn nhiều thiếu sót và hạn chế. Kính mong được
chuyên môn, đồng nghiệp góp ý, bổ sung để đề tài được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

24
MỤC LỤC
Nội dung Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài
1. Cơ sở lý luận

6
7
13
13
16
17
21
22
23
24
25