UBND HUYỆN TÂN THẠNH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH
HỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 3

Tên tác giả: Nguyễn Thị Kiều Ngân
Đơn vị: Trường tiểu học Thị trấn Tân Thạnh

Tân Thạnh, năm 2016


PHIẾU NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ
CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CÁC CẤP
- Cấp cơ sở:..................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

Bản thân tôi đã nhiều năm đều được chủ nhiệm lớp 3, đây là một điều kiện thuận lợi
khi đầu tư nghiên cứu soạn giảng, tìm phương pháp phù hợp với lứa tuổi và khả
năng của học sinh.
Qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy Tập đọc là một phân môn thực hành.
Nhiệm vụ quan trọng nhất của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực
đọc được tạo nên từ bốn kỹ năng bộ phận cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của “
đọc ”: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức và đọc hay. Dạy đọc là giáo dục lòng
ham đọc sách, hình thành phương pháp và thói quen làm việc với sách cho học sinh.
Thông qua việc đọc làm cho học sinh thích đọc và thấy được rằng khả năng đọc là
rất có ích, đọc là công cụ để học các môn học khác, sẽ bồi dưỡng cho các em lòng
yêu cái thiện, cái đẹp dạy cho các em biết suy nghĩ một cách logic có hình ảnh. Dạy
đọc không chỉ giáo dục tư tưởng, đạo đức mà còn giáo dục tính cách, thị hiếu thẩm
mĩ cho học sinh . Như vậy, dạy đọc có một ý nghĩa to lớn vì nó có cả các nhiệm vụ
giáo dưỡng, giáo dục và phát triển.
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy đối với lớp học nào cũng có đối tượng
học sinh đọc chưa đúng , đọc còn ngắc ngứ ê, a, ngắt nghĩ hơi không đúng chỗ, đọc
chưa diễn cảm …... còn khá phổ biến. Để giúp những đối tượng học sinh này đọc
tiến bộ nên năm học này tôi đã chọn đề tài :“Một số biện pháp giúp học sinh học
tốt phân môn tập đọc lớp 3”
Bản thân tôi cũng đã biết có nhiều anh chị đồng nghiệp đã nghiên cứu đề tài


này. Nhưng mỗi trường, mỗi khối lớp, mỗi lớp đều có một thực tế khác nhau. Riêng
bản thân tơi chú trọng nghiên cứu và áp dụng những nội dung của đề tài này ở lớp 3
của mình trong năm học 2013-2014.Năm học 2015- 2016 này tôi tiếp tục áp dụng
và có bổ sung thêm vài giải pháp.
Những nội dung trong đề tài này nhằm giúp học sinh đạt hiệu quả cao vào cuối
năm về phân mơn Tiếng Việt nói riêng , trọng tâm là rèn kỹ năng đọc nhằm để hình
thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh để từ đó giúp các em học tốt các mơn
học khác.

sai, còn
đánh vần

2013- 2014 3A3

31

10

11

(32.3%)

(35.5%)

15
2014- 2015 3A3 37

(40.6%)

12
(32.4%)

7
(22.6%)
7
(18.9%)

3
(9.6%)


15
53.6%

3
10.7%

đánh vần
2
7.1%

Với trình độ học sinh của các năm học trước và năm học này như vậy nên trong
quá trình giảng dạy tôi tìm ra nguyên nhân như sau:
*Phía giáo viên:
-Sự chuẩn bị chưa chu đáo, việc đọc mẫu chưa chuẩn lắm, chưa diễn cảm để học
sinh đọc theo. Các thao tác trên lớp vẫn còn lúng túng kết hợp chưa nhuần nhuyễn,
chưa tìm ra phương pháp dạy học hợp lí, chưa tạo được hình thức học tập đa dạng để
giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học ở các môn học khác vào phân môn Tập đọc.
-Phân phối thời gian các hoạt động trong tiết học chưa hợp lí dẫn đến tình trạng
có phần dạy quá sâu, có phần dạy sơ sài nhất là thời gian luyện đọc quá ít.Chưa quan
tâm hết đến các đối tượng mà còn tập trung chú ý đến một số học sinh đọc tốt trong
quá trình hướng dẫn học sinh luyện đọc và cảm thụ bài văn.
-Việc thiết kế bài dạy của tôi còn phụ thuộc nhiều vào nội dung câu hỏi sách
giáo khoa, gợi ý ở sách giáo viên và sách thiết kế, vì vậy bài soạn còn mang tính áp
đặt, đơn điệu chưa phù hợp với từng đối tượng học sinh làm cho học sinh tiếp thu
một cách thụ động, ghi nhớ máy móc lời giảng của giáo viên.
*Phía học sinh:
- Do các em chưa đọc đúng chính âm, đọc thừa hoặc sót tiếng.Do các em đọc
chưa đúng ngữ điệu. Do các em đọc chưa rành mạch, còn phát âm theo phương ngữ
của địa phương và đọc còn ê, a, ngắc ngứ. Các em còn đọc lên, xuống giọng tùy tiện,

1.1 Biện pháp giúp học sinh đọc không thừa tiếng hoặc sót tiếng:
Đối với học sinh đọc thừa hoặc sót tiếng , tôi sẽ hướng dẫn các em làm chủ tia
mắt khi đọc bằng cách dùng que trỏ hoặc đặt thước dưới từng câu để đọc.
1.2 Biện pháp luyện chính âm:
Cùng một lúc tôi phối hợp nhiều biện pháp để luyện chính âm cho học sinh:
-Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp luyện theo mẫu: Tôi đã đưa cách phát âm
chuẩn các từ cần luyện đọc rồi yêu cầu học sinh phát âm theo.Phần này tôi không chỉ
áp dụng ở các tiết tập đọc mà chữa lỗi phát âm cho học sinh ở các môn học khác khi
có yêu cầu đọc.
- Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp cấu âm:
+Đọc đúng phụ âm đầu: Ví dụ:
Không đọc là : “đèn bin” mà phải đọc là “đèn pin”.
Để giúp các em khi phát âm “b” và “p” tôi đã hướng dẫn các em như sau:
. Yêu cầu học sinh đặt lòng bàn tay trước miệng một tay đặt lên thanh quản .Khi
phát âm “b” các em sẽ cảm nhận được sự rung nhẹ của thanh quản và không thấy
luồng hơi phát ra.


. Yêu cầu ñọc “p” dây thanh quản thanh quản rung mạnh và có luồng hơi từ
miệng phát ra đập vào lòng bàn tay.
Hoặc không đọc là “sa” mà đọc là “xa”
. Yêu cầu học sinh cong đầu lưỡi lên khi phát âm “s” và đặt đầu lưỡi chạm một
hàm răng khi phát âm “x”.
+ Đọc đúng âm cuối: Ví dụ: Không đọc là “ Hoa lang ” mà đọc là “Hoa lan ”
hoặc không đọc là “ khác nước ” mà phải đọc là “ khát nước ”. Để chữa lỗi âm cuối
này tôi hướng dẫn học sinh quan sát vị trí của đầu lưỡi khi đọc “ng”, “c” là những
phụ âm gốc lưỡi , khi đọc “ lang ” “ khác ” lưỡi vẫn sát vào. Vậy đọc đúng “lan ” ,“
khát ” lưỡi phải đưa lên chạm vào hàm răng trên.
+Đọc đúng phần vần.Ví dụ: không đọc là “lí lựng” mà phải đọc là “lí luận ”.Tôi
nêu rõ cho học sinh biết vần “uân” có âm đệm “u” nên khi đọc tiếng “luận ” em phải

của người đọc đối với tác phẩm. Ngữ điệu là sự thay đổi giọng nói, giọng đọc,là sự
lên cao hay hạ thấp giọng nói , giọng đọc, ngắt nghæ hơi đúng chỗ, đọc to hay nhỏ.
Để luyện đọc đúng ngữ điệu , tôi hướng dẫn các em ngắt giọng chỗ cần nhấn
giọng của câu (phần này tôi vận dụng khi học sinh đọc từng đoạn trước lớp)
Ví dụ: Với bài “Chú ở bên Bác Hồ” (Tiếng việt 3 – Tập 2, Trang 16) tôi hướng
dẫn học sinh đọc với giọng trầm lắng, pha chút trang nghiêm kết hợp với cách ngắt
nhịp, nhấn giọng kéo dài ở một số từ và cao giọng ở cuối câu hỏi để tạo nên âm
hưởng, biểu lộ sự xúc động, niềm thương nhớ của Nga và bố mẹ trước sự hi sinh của
người chú. Cụ thể:
Hai khổ đầu đọc thể hiện sự ngây thơ, tự nhiên, thắc mắc về người chú của bé
Nga (nhấn giọng ở từ in đậm, ngắt hơi ở dấu /, nghỉ hơi ở //)
Chú Nga đi bộ đội /
Sao lâu quá là lâu//
Nhớ chú / Nga thường nhắc//
Chú bây giờ ở đâu?//
Chú ở đâu,/ ở đâu?/


Trường Sơn dài dằng dặc?//
Trường Sa đảo nổi chìm?//
Hay Kon Tum, / Đắc Lắc?//
Khổ thơ cuối thì được đọc với giọng trầm buồn, xúc động, nghẹn ngào của bố,
mẹ Nga khi nhớ đến người đã hi sinh.
Mẹ đỏ hoe đôi mắt/
Ba ngước lên bàn thờ//
Đất nước không còn giặc/
Chú ở bên Bác Hồ.//
Nếu học sinh đọc không đúng ở những chỗ ngắt giọng hoặc nhấn giọng ở các từ
theo yêu cầu thì sẽ không thể hiện đúng thái độ, tình cảm, cảm xúc của nhân vật.
Khi học sinh được luyện đọc đúng ngữ điệu khi đọc các em đã làm chủ

tập trung vào các yêu cầu cơ bản này và cần vận dụng các phương pháp, hình thức
linh hoạt vào các bước luyện đọc cho học sinh. Cụ thể là hướng dẫn học sinh hình
thành kĩ năng đọc thành tiếng (ở đây tôi chú trọng cho học sinh luyện đọc từng câu,
từng đọan) và kĩ năng hiểu văn bản.
5.1. Hướng dẫn đọc từng câu :
Sau khi đọc mẫu, mục đích của tôi là cho học sinh đọc được như mẫu nên tôi
cho các em luyện đọc, đầu tiên là tôi cho học sinh nối tiếp nhau đọc từng câu, khi đó
tôi theo dõi để sửa lỗi phát âm cho học sinh, đồng thời tôi cho học sinh tự phát hiện
và luyện đọc đúng các từ khó. Hiện nay, tôi nhận thấy biện pháp này vẫn chưa chú
trọng nhiều. Tuy nhiên theo tôi, đây là một thao tác không thể xem nhẹ được, bởi vì
trong bước này các em thường được kết hợp luyện đọc một số từ khó, mà ở các lớp
dưới các em chưa được cung cấp. Theo chương trình Tiểu học ta biết rằng ở mỗi lớp,
học sinh chỉ được cung cấp một lượng vốn từ nhất định và càng lên lớp trên thì vốn
từ mới, từ khó càng được cung cấp nhiều hơn đòi hỏi cần phải có quá trình luyện đọc
để học sinh phát âm đúng. Hơn nữa, chỉ khi đọc đúng từ ngữ thì các em mới không
đọc câu ngắt ngứ, ê a, đọc văn bản mới trôi chảy được. Ở lớp tôi do ảnh hưởng cách


phát âm ở địa phương nên đa số các em phát âm sai phụ âm tr / ch, r / g và thanh
hỏi / thanh ngã, nên khi luyện đọc câu bên cạnh đọc các từ khó thì phần lớn tôi cho
học sinh luyện đọc các từ có lỗi sai mà các em thường gặp. Nhờ vậy, đến nay tình
trạng phát âm sai của lớp tôi đã hạn chế rất nhiều. Bên cạnh đó, luyện đọc từng câu
còn giúp học sinh lớp tôi tham gia tích cực vào quá trình luyện đọc, qua đó bộc lộ
được hứng thú của học sinh. Được đọc và nghe bạn đọc từng câu bằng trực giác học
sinh còn nhận thức được đơn vị nhỏ nhất của lời nói là câu và biết sử dụng câu diễn
đạt được trọn ý, từ đó các em cũng góp phần học tốt các môn học khác.
5.2. Hướng dẫn đọc từng đoạn :
Đây là bước tiếp theo sau khi tôi đã cho học sinh luyện đọc từng câu. Ở bước
này tôi cũng cho học sinh đọc từng đoạn trước lớp để các em phát hiện ra cách ngắt
nghỉ ở các câu dài, ở các dấu câu, từ cụm từ, đọc đúng ngữ điệu câu, đặt biệt tôi cho

Ví dụ: Khi học sinh biết cách đọc đúng được giọng điệu cũng như ngắt nghỉ
đúng ở đoạn thơ sau trong bài “Quạt cho bà ngủ” (Tiếng việt 3 – Tập 1, trang 23),
thì giá trị của đoạn thơ sẽ tăng lên nhiều, nó làm cho đoạn thơ mượt mà hơn, tình
cảm tha thiết hơn thể hiện được tình cảm yêu mến của bạn nhỏ dành cho bà của
mình.
Ơi / chích choè ơi//
Chim đừng hót nữa/
Bà em ốm rồi /
Lặng / cho bà ngủ.//
Và còn nhiều trường hợp đã cho thấy việc hướng dẫn học sinh ngắt nghỉ trong
tiết dạy tập đọc là một việc vô cùng quan trọng.
Trong khi hướng dẫn học sinh luyện đọc đoạn tôi còn nhận thấy một vấn đề
quan trọng sau. Đó là việc lồng ghép hỗ trợ học sinh trung bình - yếu, học sinh còn
đọc ngắt ngứ, ê a trong bước này. Đối với đối tượng học sinh này tôi đã cẩn thận
hướng dẫn học sinh lần lượt đọc ngắt nghỉ theo từng cụm từ. Trước tiên, tôi đọc mẫu
cách ngắt nghỉ sao cho thật chuẩn, để các em tự phát hiện cách ngắt nghỉ rồi yêu cầu


các em dùng viết chì gạch chéo sau các từ cần ngắt. Nếu như học sinh vẫn chưa phát
hiện được tôi sẽ gọi học sinh giỏi đọc lại lần hai để học sinh xác định lại. Đồng thời,
tôi cho học sinh đọc lại nhiều lần và thường xuyên nhắc nhở học sinh ngắt nghỉ
đúng khi gặp dấu chấm, dấu phẩy để tạo thói quen cho các em khi đọc bài. Mặt
khác, do không có nhiều thời gian nên tôi còn tổ chức cho một số học sinh đọc hay,
đọc tốt hỗ trợ việc đọc của các em này trong thời gian đầu giờ hay thời gian rảnh,
bởi có câu “Học thầy không tày học bạn”. Các em sẽ theo dõi bạn mình đọc và nhắc
nhở các từ đọc sai, ngắt nghỉ sai, ngữ điệu sai… Đến nay tôi nhận thấy hiện tượng
học sinh đọc chưa trôi chảy, đọc ê a đã hạn chế rất rõ.
Ví dụ: Tôi hướng dẫn kĩ cách ngắt nghỉ sau các dấu câu, sau các cụm từ và yêu
cầu các em làm theo các bước như trên trong bài “Cửa Tùng” – Tiếng việt 3 – Tập 1,
để học sinh yếu dễ đọc hơn.

thỏa mãn yêu cầu luyện đọc và hướng dẫn cảm thụ. Để đáp ứng với yêu cầu đổi mới
phương pháp, kích thích hứng thú và tạo điều kiện cho học sinh hoạt động tích cực,
trong quá trình tìm hiểu bài, tôi đã chuyển câu hỏi khó thành câu hỏi trắc nghiệm.
Ví dụ: Trong bài: “Mặt trời xanh của tôi” (Tiếng Việt 3 – tập 2, trang 126). Để
giúp học sinh dễ dàng trả lời câu hỏi khó, tôi chuyển câu hỏi sau đây thành câu hỏi
trắc nghiệm:
Vì sao tác giả thấy lá cọ giống mặt trời?
a. Vì lá cọ to, tròn.
b. Vì lá cọ có gân lá xoè như tia nắng.
c. Vì lá cọ to, tròn và có gân lá xoè như tia nắng.
Hoặc để giúp học sinh dễ dàng hiểu các câu hỏi dài, tôi thường chia nhỏ câu hỏi
đó ra thành từng ý dễ hiểu và sau khi học sinh trả lời xong thì tổng hợp lại. Nhờ vậy,
tiết học của lớp tôi trở nên nhẹ nhàng, thoải mái, không nặng nề, khô khan, kích
thích sự tham gia xây dựng bài của cả ba đối tượng học sinh.


Ví dụ: Khi dạy bài “Người liên lạc nhỏ” (Tiếng Việt 3 – Tập 1, trang 112). Tôi
đã làm như sau: Từ câu “Hãy tìm những chi tiết nói lên sự nhanh trí và dũng cảm
của Kim Đồng khi gặp địch? Tôi chia thành hai ý, ý thứ nhất là: Tìm những chi tiết
nói lên sự nhanh trí của Kim Đồng khi gặp địch? Và ý thứ hai là: Hãy tìm những chi
tiết nói lên sự dũng cảm của Kim Đồng khi gặp địch?
Thực tế khi giảng dạy tôi nhận thấy học sinh thường gặp khó khăn, trả lời thiếu
ý, không rõ ràng câu hỏi này nhưng khi đã chia rõ các ý như trên thì các em đã trả
lời dễ dàng hơn.
Ngoài ra, đối với những câu hỏi phức tạp hơn, khó hơn tôi còn tổ chức cho học
sinh thêm hình thức thảo luận nhóm để học sinh có thể hợp tác với nhau, cùng nhau
tìm ra câu trả lời.
Ví dụ: Trong bài “Cuộc chạy đua trong rừng” (Tiếng việt 3 – Tập 2, trang
80 ), tôi cho học sinh thảo luận nhóm đôi câu hỏi sau:
Vì sao Ngựa Con không đạt kết quả trong hội thi?

Trong biện pháp này, phần lớn tôi lựa chọn cho các em những bài văn, bài thơ,
giàu xúc cảm mang phong cách nghệ thuật, tránh những văn bản mang tính hành
chính, chẳng hạn như lựa chọn các bài thơ: Quạt cho bà ngủ (Tiếng việt 3 – tập 1),
Nhớ Việt Bắc (Tiếng việt 3 – tập 1), Mặt trời xanh của tôi (Tiếng việt 3 – tập 1)…
hoặc các bài văn xuôi: Chiếc áo len (Tiếng việt 3 – tập 1), Nguời mẹ (Tiếng việt 3 –
tập 1)ï, Ông ngoại (Tiếng việt 3 – tập 1), Nhớ lại buổi đầu đi học (Tiếng việt 3 – tập
1) …
Với hình thức vừa dạy vừa tổ chức thi đọc ngay tại lớp, tạo không khí vui tươi,
phấn khởi giúp các em có hứng thú và say mê trong giờ học.
Tập đọc là một phân môn rèn cho học sinh phát triển kĩ năng đọc. Tuy nhiên,
nếu như giáo viên chỉ chú tâm vào việc dạy phân môn này mà không quan tâm đến
mối quan hệ với các mảng kiến thức khác thì việc đọc và hiểu của các em cũng như
công tác giảng dạy của mình sẽ có nhiều hạn chế. Ở tiểu học, phân môn Tập đọc
đóng một vai trò rất quan trọng, có thể nói nó chính là “nguyên liệu”, là “công cụ”


cần thiết cho các môn học khác. Nó góp phần cung cấp những hiểu biết về thiên
nhiên, xã hội, con người, cung cấp vốn từ, cách diễn đạt… góp phần rèn luyện nhân
cách cho học sinh. Bên cạnh đó, các môn học khác cũng có một tác động tích cực
ngược lại cho phân môn Tập đọc. Cụ thể là khi dạy các phân môn như Tập làm văn,
Chính tả, Luyện từ và câu, Tập viết… tôi tích hợp việc luyện đọc cho học sinh khi
yêu cầu các em đọc yêu cầu, nội dung bài tập đọc, nội dung bài chính tả… Tôi nhắc
các em hạn chế tối đa và chỉnh sửa ngay những từ, những chỗ các em đọc sai, ngắt
nghỉ không hợp lí. Đặc biệt là khi dạy phân môn này nếu gặp các từ mới, từ khó tôi
thường giải thích kĩ để khi học Tập đọc các em có gặp phải thì sẽ dễ dàng hiểu văn
bản hơn. Ngoài việc dạy tích hợp với những phân môn có mối liên hệ mật thiết như
trên thì tôi cũng chú ý tích hợp trong tất cả các môn học khác như Toán, Tự nhiên xã
hội, Đạo đức… vì tôi nghĩ muốn đọc tốt thì cường độ luyện tập phải cao, luyện mọi
lúc mọi nơi, luyện càng nhiều càng tốt và nội dung luyện tập phải được nhắc đi nhắc
lại nhiều lần trên những ngữ liệu khác nhau, được củng cố nhiều lần để thành kĩ xảo.

Đến giai đoạn học kỳ I và hiện tại tháng 4/ 2016 kết quả đọc của học sinh lớp
tôi như sau :
Lớp

SS

Đọc hay, Đọc đúng,

Đọc còn Đọc phát

diễn cảm rành mạch chậm

âm

còn

sai, còn
đánh vần
3A2

28

12
(42.9% )

16
(57.1%)

0




TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dự án phát triển giáo viên Tiểu học “Đổi
mới phương pháp dạy học ở Tiểu học” NXB Giáo dục.

2.

Bộ Giáo dục và Đào tạo, “SGK Tiếng việt 3 – Tập 1, 2” NXB Giáo
dục.

3.

Bộ Giáo dục và Đào tạo, “SGV Tiếng việt 3 – Tập 1, 2” NXB Giáo
dục.

4.

Nguyễn Trại (chủ biên) “Thiết kế bài giảng Tiếng việt 3 – Tập 1, 2”
NXB Hà Nội.

5.

Thế giới trong ta, cơ quan của Trung Ương hội tâm lí – giáo dục
Việt Nam, 9 – 2003.

MỤC LỤC