202
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Biên mục hiện đại
Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Thông tin - Thƣ viện Bộ môn: Thông tin - Tƣ liệu

1. Thông tin về giảng viên
1.1. Giảng viên 1
Họ và tên: Đỗ Văn Hùng
Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, Thạc sỹ
Địa điểm làm việc: Bộ môn Thông tin – Tƣ liệu, Khoa Thông tin –
Thƣ viện. Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân
Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin – Thƣ viện, Tầng 4,
Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội
Điện thoại: 098. 3636377
Email:
Các hƣớng nghiên cứu chính: Tự động hóa trong họat động thông tin
thƣ viện, đa phƣơng tiên, biên mục, thông tin học
1.2. Giảng viên 2
Họ và tên: Trần Thị Thanh Vân
Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, học viên cao học
Địa điểm làm việc: Bộ môn Thông tin - Tƣ liệu, Khoa Thông tin -
Thƣ viện. Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn
Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin - Thƣ viện, Tầng 4,
Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 0904 222 425
Email:
Các hƣớng nghiên cứu chính: Thông tin học; Phân loại tài liệu, Sản

máy)
- Máy chiếu projecter, máy tính, bảng, phấn
- Sách và tài liệu thực hành, biểu mẫu xử lý tài liệu
Giờ tín chỉ đối với các họat động
- Lý thuyết: 15
- Làm bài tập trên lớp: 7
- Thảo luận: 4
- Thực hành, thực tập
- Tự học: 4
Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học:
Văn phòng Khoa Thông tin – Thƣ viện
Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04-8583903

3. MỤC TIÊU MÔN HỌC
Môn Biên mục hiện đại trang bị cho sinh viên các kiến thức, kỹ năng
liên quan và khả năng đến công tác biên mục hiện đại, với mục tiêu sau:
Về mặt kiến thức:
Nêu đƣợc nguyên nhân ra đời và lịch sử phát triển của biên mục
hiện đại
Nắm đƣợc khái niệm biên mục và biên mục hiện đại, phân biệt
đƣợc sự khác nhau giữa các hình thức biên mục.
Phân tích vai trò của biên mục hiện đại trong hoạt động TTTV
Nêu đƣợc nguyên nhân ra đời và vai trò của quy tắc biên mục
trong hoạt động biên mục
Miêu tả đƣợc cấu trúc bộ Quy tắc biên mục Anh – Mỹ : AACR2.

204
Nắm vững các vùng mô tả và các yêu cầu của từng vùng đối với
từng lại hình tài liệu đƣợc quy định trong quy tắc mô tả AACR2.

Bậc 2
Bậc 3
Chương 1:
Tổng quan về
biên mục hiện
đại
- Nêu đƣợc nguyên
nhân ra đời của
BMHĐ
- Phát biểu khái
niệm biên mục và
BMHĐ.
- Phân biệt đƣợc sự
khác nhau giữa các
hình thức biên
mục.

- Phân tích vai
trò của BMHĐ
trong hoạt động
TTTV
- Có khả năng
đánh giá và so
sánh các hình
thức biên mục.
Đƣa ra quan
điểm riêng của
mình.
Biên mục đọc
máy
MARC21
- Diễn giải mối liên
hệ giữa AACR2 và
MARC21
- Miêu tả đƣợc cấu
trúc biểu ghi
MARC21
- Miêu tả cấu trúc
khổ mẫu MARC21
- Mô quy tắc mô tả
cho từng loại hình
tài liệu.
- Áp dụng khổ
mẫu vào xử lý
tài liệu trên máy
tính
- Chỉ ra đƣợc ƣu,
nhƣợc điểm của
khổ mẫu

- Góp ý sửa đổi
một số điểm bất
cập của khổ mẫu

4. TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Môn học biên mục hiện đại cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ
bản về biên mục hiện đại: xu thế phát triển; các điều kiện ra đời của biên
mục hiện đại; làm quen với công tác mô tả tài liệu bằng máy tính điện tử.

2.2.3. Cách mô tả trên phích
2.2.4. Vùng nhan đề và thông tin trách nhiệm
2.2.5. Vùng lần xuất bản
2.2.6. Vùng đặc biệt
2.2.7. Vùng xuất bản phát hành
2.2.8. Vùng mô tả vật lý
2.2.9. Vùng tùng thƣ
2.2.10. Vùng phụ chú
2.2.11. Vùng số tiêu chuẩn
2.3. Xây dựng các điểm truy cập
2.3.1. Bản mô tả theo tác giả cá nhân
2.3.2. Bản mô tả theo tên tác giả tập thể
2.3.3. Bản mô tả theo nhan đề tài liệu
2.3.4. Mô tả bổ sung
CHƢƠNG 3: KHỔ MẪU BIÊN MỤC MARC21
3.1. Tổng quan về MARC21
3.1.1. Khái niệm và thành phần
3.1.2. Chức năng
3.1.3. Phạm vi áp dụng
3.1.4. Các loại biểu ghi thƣ mục
3.1.5. Cấu trúc biểu ghi
3.1.6. Cấu trúc trƣờng
3.2. Đầu biểu (Leader)
3.3. Danh bạ (DIRECTORY)
3.4. Trƣờng dữ liệu
3.4.1. Nhóm trƣờng điều khiển
3.4.2. Nhóm trƣờng mã số và báo cáo
3.4.3. Nhóm trƣờng tiêu đề mô tả chính
3.4.4. Nhóm nhan đề và thông tin trách nhiệm
3.4.5. Nhóm trƣờng thông tin xuất bản

9. Khổ mẫu biên mục MAR21: bản dịch tiếng Việt – 2 tập/Trung tâm
Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia H.:, 2005
Nguồn tài liệu trên Internet
10. Website của thƣ viện quốc hội Mỹ:
11. Website của hội hỗ trợ giáo dục và thƣ viện Việt Nam
: mục chuẩn biên mục AACR2
12. Website của hội liên hiệp thƣ viện quốc tế

7. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
7.2. Lịch trình chung
Nội dung
Hình thức tổ chức dạy môn học
Tổn
g
Lên lớp
Thự
c
hành
Tự
học
Lý
thuyế
Bài
tập
Thả
o

208
t
luận


2
Nội dung 5: Ứng dụng quy tắc
AACR2 vào mô tả tài liệu
1
1
2
Nội dung 6: Nghiên cứu và phân
tích những ƣu và nhƣợc điểm của
quy tắc AACR2

2
2
Nội dung 7: Thảo luận và kiểm
tra giữa kỳ

1
1 2
Nội dung 8: Tổng quan về
MARC21
2

khổ mẫu MARC21
1
1
2
Nội dung 13: Nghiên cứu theo
nhóm

2
2
Nội dung 14: Thảo luận kết quả
nghiên cứu của các nhóm sinh
viên 2 2
Nội dung 15: Ôn tập và giải đáp
thắc mắc của sinh viên
1

1


môn học: lịch trình học
tập, các yêu cầu môn học.
- Các khái niệm: biên
mục, mục lục thƣ viện,
biểu ghi (Record) và khổ
mẫu (format)
- Tiền đề phát triển biên
mục tự động
- So sánh biên mục
chuyên gia và biên mục
Web
- Tổng quan về tinh hình
biên mục tại Việt Nam
giới thiệu
môn học trên
website
- Đọc tài liệu
số 1: trang 1
đến trang 11

Tuần 2, Nội dung 2: Giới thiệu bộ Quy tắc biên mục Anh – Mỹ
AACR2
Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính

Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
1 giờ
Quy tắc mô tả cho các tài
liệu dạng sách, tập mỏng,
tờ rời, luận án
Đọc tài liệu
số 1 và số 2,
phần mô tả
tài liệu là

Bài tập
1 giờ
- Mô tả dạng tài liệu là
Giáo

210
sách (bộ và tập), tập
mỏng, tờ rời, luận án.
- Giảng viên đƣa ra các

Đọc tài liệu
số 4, phần
mô tả tài
liệu là
XBPNK, tai
liệu nghe
nhìn, tệp
máy tính,
bản đồ
Giảng
viên
chuẩn bị
tài liệu
Bài tập
1 giờ
- Mô tả dạng tài liệu là
xuất bản phẩm nhiều kỳ,
tài liệu nghe hình, tệp
máy tính, bản đồ.
- Giảng viên đƣa ra các
bài tập và tài liệu cụ thể
để sinh viên giải quyết.
- Chữa bài tập ngay tại
lớp

Tuần 5, Nội dung 5: Ứng dụng quy tắc AACR2 vào mô tả tài liệu
Hình
thức tổ
chức dạy
học

- Giảng viên đƣa ra các
bài tập và tài liệu cụ thể
Đọc tài liệu
số 4, phần

211
để sinh viên làm bài tập.
- Chữa bài tập ngay tại
lớp
mô tả trích
và xây dựng
tiêu đề mô tả
cho tài liệu
Tuần 6, Nội dung 6: Nghiên cứu và phân tích những ưu và nhược
điểm của quy tắc AACR2
Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn
bị
Ghi chú
Tự học,
tự nghiên
cứu

gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn
bị
Ghi chú
Thảo
luận
1 giờ
- Những ƣu và nhƣợc của
quy tắc mô tả AACR2
- Nộp báo
cáo nghiên
cứu của tuần
6

Bài tập
1 giờ
Kiểm tra giữa kỳ: phần
tổng quan về biên mục
hiện đại và quy tắc mô tả
AACR2
- Đọc lại
chƣơng 1 và
chƣơng 2
trong bài
giảng
- Ôn tập lại
các nội dung

số 1, từ 27
đến trang 46
Đọc tài liệu
số 3 phần đầu
biểu và
trƣờng dữ
liệu

Tuần 9, Nội dung 9: Giới thiệu các trường dữ liệu của khổ mẫu
MARC21
Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
2 giờ
Giới thiệu các nhãn
trƣờng cơ bản từ 1XX
đến 8XX thƣờng đƣợc sử
dụng trong mô tả tài liệu
- Mã và tên trƣờng
- Chỉ thị của trƣờng
- Thuộc tính của

số 1, từ 27
đến trang 46.
Đọc tài liệu
số 3 phần các
trƣờng mô tả
dữ liệu

Bài tập
1 giờ
- Mô tả các tài liệu là
sách, tờ rời, vi phim, bản

Giảng
viên

213
đồ, ấn phẩm âm nhạc.
- Bài tập luyện cho sinh
viên xử lý các nhóm
trƣờng nhan đề, mô tả vật
lý, tiêu đề mô tả
chính/phụ
- Giảng viên đƣa ra các
bài tập và tài liệu cụ thể
để sinh viên giải quyết.
- Chữa bài tập ngay tại
lớp
chuẩn bị
tài liệu
Tuần 11, Nội dung 11: Mô tả tài liệu theo khổ mẫu MARC21

lớp
Đọc tài liệu
số 1, từ 27
đến trang 46.
Đọc tài liệu
số 3 phần mô
tả cho luận
văn, bài trích
và tài liệu
điện tử
Giảng
viên
chuẩn bị
tài liệu

Tuần 12, Nội dung 12: Mô tả tài liệu theo khổ mẫu MARC21
Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn
bị
Ghi chú
Lý thuyết
1 giờ

điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn
bị
Ghi chú
Tự học,
tự nghiên
cứu
2 Giờ
- Sinh viên lựa chọn đề
tài nghiên cứu theo
hƣớng:
+ Khảo sát thực trạng
ứng dụng MARC21 và
AACR2 tại một số thƣ
viện tại Việt Nam
+ Mối quan hệ giữa
MARC21 và AACR2
+ Xu hƣớng phát triển
của biên mục hiện đại.
+ Những ƣu và nhƣợc
điểm cũng nhƣ những
khó khăn khi áp dụng
MARC21 và AACR2.
- Xây dựng
bảng khảo
sát
- Lựa chọn
đề tài và xây

- Kết quả
toàn văn
nghiên cứu Tuần 15, Nội dung 15: Ôn tập và giải đáp thắc mắc của sinh viên
Hình
thức tổ
chức dạy
học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn
bị
Ghi chú
Lý thuyết
1 giờ
Tổng kết lại toàn bộ các
Xem lại các 215
nội dung đã học trong 14
tuần (kể cả các nội dung
thảo luận)
nội dung đã
học

Sinh viên đƣợc đánh giá kết quả học tập thông qua 6 nội dung sau:

STT
Hình thức kiểm tra
Tỷ lệ
đánh giá
Đặc điểm
đánh giá
1
Đi học đầy đủ, nghe giảng ghi
chép, tích cực tham gia trình
bày trong thảo luận và làm việc
nhóm.
5%
Cá nhân
3
Các bài tập trong các tuần 3, 4,
5, 6, 10, 11 và 12
20 %
Cá nhân
4
Kiểm tra giữa kỳ: đánh giá lại
các kiến thức và kỹ năng thu
đƣợc sau nửa học kỳ.
15%
Cá nhân

216
5
Thảo luận các tuần 13 và 14:

Tiêu chí đánh giá
Tỷ lệ đánh giá
1
Cấu trúc lôgíc và hệ thống: đặt vấn đề, giải
quyết vấn đề, kết luận
10%
2
Hành văn: chặt chẽ, sử dụng ngôn ngữ khoa
học
20%
3
Nội dung: các vấn đề nêu ra đƣợc giải quyết
tốt, số liệu khảo sát đầy đủ, phân tích và nhận
xét sâu sắc
40%
4
Trình bày báo cáo đúng mẫu, chính tả
10%
5
Nộp đúng hạn và có báo cáo làm việc nhóm:
chi tiết lịch làm việc, nhiệm vụ đƣợc giao, đánh
kết quả họat động của từng cá nhân.
20%

- Tiêu chí đánh giá trình bày kết quả nghiên cứu

Thứ tự
Tiêu chí đánh giá
Tỷ lệ đánh giá
1

TS. Trần Thị Quý
Giảng viên ThS. Đỗ Văn Hùng