Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
tài:Đề
“Một số kinh nghiệm dạy Tập làm văn
lớp 2, 3
phát huy tính tích cực của học sinh”
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
- Tập làm văn là một phân mơn quan trọng của mơn Tiếng Việt, nó giúp học
sinh có năng lực sử dụng Tiếng Việt để học tập, giao tiếp. Trau dồi những ứng xử có
văn hố, tinh thần trách nhiệm trong cơng việc, bồi dưỡng những tình cảm lành mạnh,
tốt đẹp qua nội dung bài dạy.
- Để làm được một bài Tập làm văn, học sinh cần phải huy động các kiến thức
về tập đọc, luyện từ và câu, các hiểu biết về mơi trường xung quanh cuộc sống … Nói
chung mơn tập làm văn đòi hỏi học sinh phải vận dụng những kiến thức tổng hợp từ
các phân mơn khác của mơn Tiếng Việt. Bởi vậy, Tập làm văn mang tính thực hành
tồn diện, tổng hợp.
- Ngồi ra mơn Tập làm văn còn mang tính sáng tạo vì một bài tập làm văn thể
hiện sự suy nghĩ, tư duy của cá nhân, là tác phẩm khơng trùng lặp của mỗi học sinh.
- Các em học sinh lớp 2, 3 vốn sống còn ít, vốn hiểu biết về Tiếng Việt còn rất
sơ sài, chưa định rõ trong giao tiếp.Cụ thể như: các em viết câu rời rạc, chưa liên kết,
thiếu logic hoặc các câu đã có đủ ý nhưng chưa có hình ảnh, các từ ngữ được dùng về
nghĩa chưa rõ ràng ; việc trình bày diễn đạt ý của các em có mức độ rất sơ lược, đặc
biệt là khả năng miêu tả. Mặt khác tính sáng tạo thực hành trong văn bản chưa cao,
thể hiện ở bố cục bài văn,cách chấm câu, sử dụng hình ảnh gợi tả chưa linh hoạt, sinh
động.
Qua thực tế giảng dạy chúng tơi nhận thấy phân mơn Tập làm văn là phân mơn
khó trong các phân mơn của mơn Tiếng Việt. Do đặc trưng phân mơn Tập làm văn
với mục tiêu cụ thể là: hình thành và rèn luyện cho học sinh khả năng trình bày văn
bản (nói và viết) ở nhiều thể loại khác nhau.Trong q trình tham gia vào các hoạt
Trang 1
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
động học tập này, học sinh với vốn kiến thức còn hạn chế nên thường ngại nói. Nếu

làm cho trái ngọt, hoa thơm. Được nghỉ hè, chúng em thoải mái đi chơi, lại còn được bố mẹ cho về
quê thăm ông bà. Mùa hè thật là thích.
Với học sinh lớp tôi, các em thường lặp lại từ nhiều lần trong đoạn văn, tôi hướng dẫn, chỉnh
sửa, uốn nắn cho các em phải thay những từ ngữ lặp lại bằng từ có ý nghĩa tương tự.
Ví dụ: Bác Hồ thành Bác, Người… thay những từ ngữ thông thường thành những từ ngữ trau
chuốt hơn. Ví dụ: buổi sáng thành buổi sớm mai, buổi bình minh, Tôi còn cung cấp cho các em
Trang 2
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
một số từ dùng để liên kết ý, câu trong đoạn văn như: và, nên, còn, nhưng, Từ đó tôi phân tích để
các em thấy việc lặp lại từ nhiều lần sẽ làm cho bài văn không hay và thiếu sinh động.
Qua đó học sinh đã biết vận dụng kiến thức, rút ra được cách dùng từ, đặt câu ở phân môn
khác để viết được đoạn văn đầy đủ ý, chân thật và sinh động hơn. Cụ thể : Bài viết kể về gia đình
của em Đinh Thị Bảo Nhi: Gia đình em có bốn người. Bố mẹ em đều làm rẫy. Chị của em học
Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi. Còn em đang học lớp 2 / 4 ở Trường Tiểu học Sông Nhạn.
Buổi tối cả nhà em thường quây quần bên nhau rất vui vẻ. Em rất tự hào về gia đình em.
Trong quá trình giảng dạy, tôi luôn kiên nhẫn không nóng vội, luôn tái hiện và củng cố kiến
thức cho học sinh trong suốt năm học, giúp học sinh có được nền móng tốt cho việc học tập phân
môn Tập làm văn ở các lớp trên.
3. Rèn kĩ năng viết đoạn văn ngắn theo trình tự các bước
Ở phân môn tập làm văn lớp 2 thường có câu hỏi gợi ý trước khi viết đoạn văn ngắn, tôi nhắc
học sinh chú ý: Các câu hỏi trong bài tập chỉ là gợi ý, yêu cầu của bài tập là kể chứ không phải trả
lời câu hỏi. Do đó, các em cần phải liên kết các câu vừa kể thành một đoạn văn ngắn theo yêu cầu.
Đầu tiên tôi khơi gợi cảm xúc với đối tượng ở học sinh. Tiếp theo tôi cho cả lớp suy nghĩ, chọn đối
tượng sẽ kể; cho một số học sinh nói trước lớp; một học sinh khá, giỏi kể mẫu trước lớp. Cả lớp và
giáo viên nhận xét. Học sinh kể trong nhóm. Giáo viên theo dõi, giúp đỡ các nhóm làm việc. Đại
diện các nhóm thi kể. Cả lớp và giáo viên nhận xét, bình chọn người kể tự nhiên nhất, hay nhất.
Kĩ năng viết đoạn văn trong sách Tiếng Việt 2 cũng là bước chuẩn bị để học sinh phát triển
thành viết một bài văn ở các lớp trên. Do đó tôi luôn tạo cho các em thói quen làm văn phải theo
trình tự các bước sau:
-Viết câu mở đầu: Giới thiệu sự vật, đối tượng cần viết. (Có thể diễn đạt bằng một câu)

chọn, thay thế các từ ngữ cho phù hợp và gọt giũa, trau chuốt thêm cho bài văn được sinh động hơn.
Kết hợp với gia đình động viên các em chăm làm bài trước khi đến lớp. Cần khuyến khích các em
có nhu cầu đọc những câu chuyện hay và tập ghi chép những lời hay ý đẹp vào quyển sổ của riêng
mình.
Tôi thấy được những tiến bộ rõ rệt của học sinh qua việc các em biết lựa chọn từ ngữ biết
dùng từ, đặt câu và viết thành đoạn văn có ý tưởng, có ý riêng.
Để gây hứng thú cho học sinh, làm cho giờ học sôi nổi hơn, giáo viên có thể tổ chức cho học
sinh tham gia một số trò chơi theo nguyên tắc: “Học mà chơi, chơi mà học”. Thông qua các hình
thức tổ chức hoạt động vui chơi, học sinh được vui chơi được củng cố các kiến thức đã học, tạo điều
kiện cho học sinh được rèn kĩ năng giao tiếp, kĩ năng nói - viết. Từ đó kích thích khả năng ứng xử
ngôn ngữ của học sinh. Rèn tư duy linh hoạt, tác phong nhanh nhẹn, tháo vát, tự tin cho học sinh.
Một số trò chơi đa dạng về hình thức như: viết tiếp sức một đoạn văn, sắm vai người thân,
trò chơi phỏng vấn… Đặt các tình huống có vấn đề giúp học sinh luôn suy nghĩ, tìm tòi để phát triển
tư duy, học cách ghi nhớ kiến thức. Sử dụng nhiều hình thức: thi đua, khen thưởng để khuyến khích
các em nỗ lực học tập. Tuỳ từng bài mà giáo viên lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức thích
hợp. Mặt khác, giáo viên phải nắm chắc mục tiêu, phương pháp giảng dạy bộ môn, vận dụng linh
hoạt, sáng tạo, cải tiến sao cho phù hợp với từng bài dạy cụ thể để học sinh nào cũng có thể viết đủ
ý, dùng từ, đặt câu đúng.
Từ sơ đồ mạng đã thành lập ở trên, giáo viên yêu cầu học sinh tạo thành câu, cứ
thế tiếp nối nhau lập thành đoạn văn. Trong lúc đó, giáo viên có thể ghi lại trên bảng,
Trang 4
Chú gà ở nhà em
Mào đỏ
Lông nhiều màu
Gáy to
Ăn thóc
Em yêu mến chú gà
Con gà
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
thế là đã có nhiều đoạn văn mẫu khác nhau. Có thể câu văn lúc ấy còn lủng củng

Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
dẫn các em dùng những từ ngữ có hình ảnh, màu sắc để kể nhằm làm cho bài văn
thêm sinh động.
Ngoài ra khi dạy các kiểu bài này, chúng tôi có thể tổ chức thành trò chơi ô. Ví
dụ: Vận dụng cho bài tả về một loài chim mà em yêu thích.
* Mục tiêu: Giúp HS phát triển vốn từ ngữ miêu tả loài vật, đặc biệt là các từ tả
hình dáng và hoạt động.
Giúp cho tiết Tập làm văn trở nên lý thú hơn đối với học sinh.
Như vậy thông qua một tiết Tập làm văn đã phát huy tính độc lập sáng tạo
của học sinh, giáo viên chỉ là người tổ chức, định hướng cho học sinh cách làm
bài.
Ngoài ra chúng tôi nhận thầy rằng một biện pháp hữu hiệu giúp học sinh
hào hứng, tích cực tham gia vào tiết học Tập làm văn là giáo viên dạy bằng “Giáo
án điện tử”.
. VI/ KẾT QUẢ THỰC HIỆN:
Những biện pháp trên đây được chúng tôi sử dụng thường xuyên trong các tiết
Tập làm văn, chúng tôi nhận thấy rằng học sinh ham thích học môn Tập làm văn,
tham gia học tập sôi nổi, hào hứng, mạnh dạn hơn, không còn rụt rè như trước kia
nữa, Trong giờ học các em mạnh dạn tham gia vào các hoạt động, hăng hái phát biểu
ý kiến. Nhất là thông qua các trò chơi sắm vai, các tranh ảnh sinh động, phong phú,
các tiết dạy bằng giáo án điện tử…đã giúp học sinh nắm và vận dụng tốt hơn các kiến
thức, kĩ năng sống, kĩ năng Tiếng Việt vào phân môn Tập làm văn.Đánh giá lại tình
hình học tập của học sinh, chúng tôi nhận thấy chất lượng học tập của hai lớp đạt khá
cao. Đến thời điểm này các em đã biết sử dụng nghi thức lời nói rõ ràng, đúng thái độ
và thể hiện một cách mạnh dạn, tự tin. Không những thế các em đã biết cách trình bày
một bài văn hợp lý về bố cục; diễn đạt ý trọn vẹn; vốn từ phong phú; câu văn gãy gọn,
giàu hình ảnh. Một số em yếu đã diễn đạt khá tốt ý của mình. Những em khá, giỏi biết
vận dụng các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa đã học ở phân môn Luyện từ và câu
vào bài viết của mình làm cho bài văn trở nên sinh động hơn.
Bảng thống kê dưới đây đã chứng minh được điều đó:

+ Sưu tầm tranh ảnh, phim tư liệu, vật thật có liên quan đến bài dạy.
+ Dạy Tập làm văn theo phương pháp “tích hợp - lồng ghép” các phân môn
trong môn Tiếng Việt.
+ Biết tổ chức tốt cho học sinh cách quan sát tranh, cách dùng từ, giọng kể, lời
nhân vật, nói viết thành câu.
+ Động viên khuyến khích học sinh tự học, học theo phương pháp tự tìm tòi.
+ Phối hợp hoạt động học tập với các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
+ Soạn và dạy bằng giáo án điện tử.
VI/ HIỆU QUẢ PHỔ BIẾN :
Những biện pháp mà chúng tôi trình bày trên đây là những gì chúng tôi đã
nghiên cứu và áp dụng. Chúng tôi đã báo cáo, đề xuất kinh nghiệm này đến Ban giám
hiệu nhà trường và được lãnh đạo nhà trường động viên các giáo viên trong trường
vận dụng đã được như mong muốn. Chúng tôi mong rằng giải pháp này được phổ
Trang 8
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
biến rộng rãi hơn nữa trong toàn huyện và tỉnh nhà , chúng tôi cũng mong rằng sẽ
nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ phía các cấp quản lý giáo dục và các bạn đồng
nghiệp để chúng tôi có thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy của mình.
Xin chân thành cảm ơn!
Đồng tác giả:
Trần Thị Bích Tạ Thị Duyên
Trang 9
Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghệm dạy Tập làm văn lớp 2, 3 phát huy tính tích cực của HS”.
Trang 10