B GIO DCVOTO
TRNGI HCTHNGLONG
KHOA KHOA HC SC KHE
B MễN DIUDNG NGUYN TH LAN
Mó sinh viờn B00219 BIếN CHứNG CủA BệNH NHÂN ĐƯợC VÔ CảM
BằNG GÂY TÊ TủY SốNG Và MộT Số YếU Tố LIÊN QUAN
TạI BệNH VIÊN THể THAO VIÊT NAM
TI TT NGHIP H C NHN VLVH H Ningy22thỏng11nm2013 B GIO DCVOTO
TRNGI HCTHNGLONG
KHOA KHOA HC SC KHE
B MễN DIUDNG

Tôiăxinăđc bày t lòng bitănăsơuăsc ti GS.TS Phm Th Minhăcăngi
thy luôn tn tâm vi ngh,ăgiúpăđ tôi trong sut quá trình hc tp,ăcngănhăthc
hin lunăvnănƠy.
Tôi xin cmă nă đn Ths Hà Ngcă Quơnă ngi thy mu mcă đƣă ht lòng
truynăđt nhng kin thc, kinh nghim quý báu, tnătìnhăhng dn tôi trong sut
quá trình nghiên cu, thc hinăđ tài và hoàn thành lunăvn.
Tôi xin chân thành cmă nă cácă Thy, Cô trong hiă đng chm lună vn.ă
Nhngăngi Thyăđƣăđóngăgóp,ătruyn th nhng kin thc, kinh nghim quý báu
trong sut quá trình hc tp và thc hin.
Cui cùng tôi xin bày t lòng bitănăsơuăsc ti cha m, anh ch em, bn bè
đng nghip và nhngăngi thân. Nht là chngăvƠăconătraiăđƣăchiaăs, ht lòng
giúpăđ đng viên, to miăđiu kin cho tôi hc tp và hoàn thành lunăvnănƠy.

Hà Ni, ngày 22 tháng 11 nm 2013
Tác gi

Nguyn Th Lan DANH MC CH VIT TT BC : Bin chng
BN : Bnh nhân
CS : Ct sng
DNT : Dch não tu
GTTS : Gây tê ty sng
HA : Huyt áp
NC : Nghiên cu
SpO2 :ă bão hoà oxy máu mao mch

1.2.1. Ct sng 3
1.2.2. Các dây chng và màng 4
1.2.3. Các khoang 6
1.2.4. Ty sng 6
1.2.5. Dch não ty 7
1.2.6 Phân phi tităđon 8
1.2.7. H thn kinh thc vt 9
1.3. BIN CHNG CA GTTS 9
1.3.1. Nhcăđu 9
1.3.2.ăauălng 10
1.3.3. H huyt áp 10
1.3.4. Hô hp gim 10
1.3.5. Nôn,bun nôn 11
1.3.6. Bí tiu 11
1.3.7. Nhim trùng 11
1.3.8. Di chng thn kinh 11
1.4ăăCHMăSịCăBNH NHÂN SAU M THỌNGăTHNG 11
1.4.1 Vn chuynăBN,ăthayăđiătăth 12
1.4.2.ăGing, phòng BN 12
1.4.3. Du sinh tn 12
1.4.4. S vnăđng 12
1.4.5.ăLng xut nhp 12
1.4.6.ăNc tiu 13 1.4.7. ng dnălu 13
1.4.8. Thuc 13
CHNGă2: IăTNGăVÀăPHNGăPHỄPăNGHIểNăCU 14
2.1.ăIăTNG NGHIÊN CU 14
2.1.1. Tiêu chun la chn 14

Bng 3.1. Các bin chng ca GTTS gp trong quá trình theo dõi bnh nhân 19
Bng 3.2. Liên quan các bin chng vi thi gian phu thut 20
Bng 3.3. Liên quan BC vi tình trng ct sng, s ln chc tê, v trí phu thut 21
DANH MC BIUă

Biuăđ 3.1: Phân b BNătheoăđ tuô 17
Biuăđ 3.2: Phân b BN theo gii 18

Thang Long University LibraryDANH MC HÌNH
Hìnhă1.1:ăăSăđ ct sng 4
Hình 1.2: Các đt sng thtălng 5
Hình 1.3: Liên quan các r thn kinh gai sng viăđt sng 7
Hìnhă1.4:ăSăđ phân phi tităđon 8 1
T VNă

Phu thut (PT) là mt can thip lnăvƠoăcăth conăngi, mt trong nhng
nhân t quan trng quytăđnh s thành công ca cucăPTăđóăvnăđ vô cm, do vy
vic nghiên cu (NC) ra cácăphngăphápăvôăcm là mt trong nhng thành tuăvă
đi caăconăngi, giúpăconăngi có th kéo dài s sng.
Có nhiuăphngăphápăvôăcmădùngătrongăPTănhăgơyămêăni khí qun, gây
mêătnhămch, gây tê ty sng (GTTS) ătrongăđóăGTTSălƠăphngăphápăđc đánh

Freud gii thiuănóănhă lƠă mtă dc cht và dùng làm tê niêm mc trong
nhãn khoa.
- Nmă1885,ăLeosnardăCorningăchích cocaine vào giaăhaiăđaăsng cui ca
con chó vi mcăđíchăđiu tr,ăđƣăgơyăhu qu mà ông giălƠăTTS,ălúcăđóă
ôngănghăcocaineăhp th qua h tun hoàn ch không phi là tác dng trc
tip lên TS.
- Nmă1891ăHeinrichăQuinckăđƣătiêuăchun hóa vic chc dò TS và ly DNT
- Nmă1898,ăAugustăBierăGTTSătrênăngi lnăđuătiênăđ m  bàn chân cho
mt BN.
- Nmă1900,ăTate,ăCaglieriăvƠăMatasălnăđơuătiênădùngăphngăphápăvôăcm
này trong sn khoa.
- Nmă 1901,ă Theosdoreă tuffieră GTTSă đcă hnă 400ă trng hp, mô t niă
chcădòălƠăđng ni ngang gai chuăvƠădùngăkimăđu tù.
- Nmă1904,ăLeăFilliatreămôăt phngăphápăbmăthucătêă“ăbmăvƠoă– hútăra”ă
đ đtăđ têăcaoăhn.
- Nmă1907,ăDeanămôăt phngăphápăGTTSăliênătc và Barkes dùng glucose
pha thuc tê stovacaine thành phngăphápăTTSătngătrng.
- Nmă1913,ăBabcockăămôăt phngăphápăgơyămêăty sng gim trng.
- Nmă1920,ăLabatăăxut bn công trình ca ông v gây tê và mô t v th đu
thp khi GTTS.
- Nmă1927,ăGeorgesăPitkinăălnăđu tiên dùng thuc vn mch éphédrine. 3
- Nmă 1930, Seebrecht trình bày kinh nghim thông qua thng kê 31.000
trng hp GTTS và mô t phngăphápăbmăthuc tng phn nh.
- Nmă1934,ăVehrsăămôăt phngăphápăchíchăthêmăliu thuc th haiăđ kéo
dài thi gian tê cho nhng cuc m kéo dài.
- Nmă1937,ăSoreri lnăđu tiên mô t kt hp gây tê ngoài màng cng và
di màng cng, cùng so sánh tin li caăhaiăphngăphápănƠy.

các gai chy ngang  mc L1-L2, chiu dài các gai sau dài nht  đt sng c, t
T10 các gai này ngn dn.
1.2.2. Các dây chng và màng
Dây chng CS là t chc liên kt nhiu si, ít t bào. Chcănng ca nó là
gi cho CS cóătínhăđƠnăhi và bn vng. 5
* T ngoài vào khoang TS ln lt có các thành phn:
- Da, t chcădi da.
- Dây chng trên gai: dây chng ph lên gai sau caăđt sng.
- Dây chng liên gai: là dây chng liên kt các mm gai caăcácăđt sng trên
vƠădi vi nhau, ni lin vi dây chng vàng  phíaătrc và dây chng trên gai 
phíaăsau,ăđơyălƠădơyăchng mng.
- Dây chng vàng: dây chng này nm sau dây chng liên gai, nó là thành
phn ch yu to nên thành sau ca ng sng,ăđơyălƠădơyăchng vng chc nht,
ngi làm k thut khi chc kim qua dây chng vàng s cm nhnăđc. Hìnhă1.2:ăCácăđt sng thtălng
Thang Long University Library6
- Màng cng: là mt màng dày chy t l chmăđnăxngăcùngăvƠăbao bc
phíaăngoƠiăkhoangădi nhn nó cha các si collagene chy song song theo trc
CS. Do vy cn chú ý khi GTTS vì nu chcăđt ngang nhiu si này s làm thoát
nhiu DNT hoc chcăđiăchc li nhiu ln làm tnăthngăvƠăkíchăthíchămƠngăcng
d gơyăđauăđu.
- Màng nhn (arachnoid mater): là màng áp sát ngay phía trong ca màng

- DNTăđc hp thu vào mch máu bi các dung mao ca màng nhn.
- Th tích DNT: 120 - 140 ml (khong 2ml/kg cân nng  ngi ln và
4ml/kg cân nng  tr em). Trongăđóă1/3ă-1/4 th tích nm trong khoang TS.

Hình 1.3: Liên quan các r thn kinh gai sng viăđt sng
Các gai sau ct sng chy chéo t trên xungădi, chéo nht là T8-T10 sau
đóăcácăgaiăchy ngang  mc L1-L2, chiu dài các gai sau dài nht  đt sng c, t
T10 các gai này ngn dn.
Thang Long University Library8
1.2.6 Phân phi tităđon

Hìnhă1.4:ăSăđ phân phi tităđon
- Mi khoanh ty chi phi vnăđng cm giác và thc vt cho mi vùng nht
đnh caăcăth.
- Bităđc phân b tităđonăngi làm công tác vô cm s la chn mc
gây tê cn thit và d đoánăcácăBCăcóăth xy ra  mcătêăđó.
Thôngăthng mc khoang ty b chi phiăthngăcaoăhnăsoăvi v trí chc
kim do thucătêăkhiăvƠoăkhoangădi nhn khuych tán lên cao. 9
*  lan ca thuc lên cao còn ph thuc vào các yu t sau
. T trng
. Th tích
. Áp lc trong DNT
.ăTăth BN
. V trí chc kim

gia nh nhàng chính xác, không gây tnăthngănhng t chc cnh ct sng.
1.3.3. H huyt áp
Tai binăthng gp sau GTTS xyăđnăsauăkhiăbmăthuc tê 20-30 phút.
Do lit thn kinh giao cm gây dãn mch vùng tê, gi máu  ngoi biên.
BN nmăđu cao, h HA càng nhiu, trái li nu nmăđu thpăcngăcn tr
máuăluăthôngăv tim t vùngăđu, gim th tíchămáuălƠmăđyătimăđaăđn gim
cungălng tim.
V phngădin lý thuyt h HA s làm gim tunăhoƠnăvƠnhănhngădoăgim
hu gánh do tình trng dãn mch và gim s tiêu th dngăkhíă nênăcă timă vn
thíchănghiăđc.
Khi mcătêălênăcăngc th t,ăthn kinh kích thích nhp tim b c ch, thêm
vào tình trngăhngăphnăđi giao cm gây chm nhpătimăđaăđn gimăcungălng
tim và h HA. Nhp tim chm có th do gim s kíchăthíchălƠmăđy tim phi.
Gim huyt áp nh khi GTTS không cn can thip, gim huyt áp nhiuăhnă
cn truyn dchănhanh,ăđ chân cao, cho th dng khí, nu kèm mch chm nên
dùngăăatropineăăchíchătnhămch.
Nu HA gim nhiu và nhanh, có th dung thuc co mch loi va có kích
thích h alpha h giao cm và beta giao cm ttăhnălƠădungăloi kích thích alpha
giao cmăđnăthun.
i vi nhng BN b mt nhiuă máuă thng gp trong chnă thng,ă sn
khoa, huytăápăđc duy trì bi s co mch, nu gây tê ty sng, s co mch mtăđiă
và thay bng s dãn mch làm h HA có th đeădaăđn mng sng caăngi bnh.
Vì lý do này, GTTS là mt chng ch đnh vi nhngăngi bnh va tri qua mt
máu nhiu tr trng hp khi lng tunăhoƠnăđƣăbùăđyăđ.
1.3.4. Hô hp gim
GTTS không nhăhng gì trên chcănngăhôăhp. Hô hp ch b nhăhng
khi mc tê quá cao làm lit phn lnăcăliênăsnăhayăcăhoƠnh.ăCăth gp khi nh
hng ca thuc tin mê thucănhómăămorphiniquesăănh morphine, dolosal 12
1.4.1 Vn chuynăBN,ăthayăđiătăth
- Sau m khi điătăth, vn chuyn BN phi nh nhƠng.ăThayăđiătăth đt
ngt có th gây tt HA, try mch,ăchoáng.ăDoăđóătt nhtălƠăđt xe chuyn BN
cnh bàn m và chuyn BN nh nhƠngăsangăxeăđy.
- Trongătrng hp nng BN cn cho th oxy t phòng m đn hu phu, có
th dùng loi tm cunăđ chuyn bnh nhân t bàn m qua xe rt tin li.
1.4.2.ăGing, phòng BN
- Ging nm phi êm, chc chn, thoiămái,ăging có th đtătăth đu
cao,ătăth Fowler,ătăth đu thp.
- Tri rét phiăcóăđ chnăm,ăcóătúiănc nóngăđt xung quanh, có th dùng
máyăsi, b trí snăcácăđmăhiănóng.
- Mùa nóng phi phòng thoáng và tt nhtăcóămáyăđiu hòa.
- NuăBNăchaătnh, phn x hoăchaăcóăphiăđt BN nmănghiêngăđu sang mt
bên hoc BN nm nga có mt gi mngălótădi vai cho c vƠăđu nga ra sau.
1.4.3. Du sinh tn
- Hô hp: tn s th,ăbiênăđ hô hp,ăđ bão hoà oxy theo mchăđp (SpO2),
màu da, niêm mc.
- Tun hoàn: mch, nhp tim, huyt áp, áp lcătnhămchătrungăng.
- Thn kinh: BN tnh hay mê
- Theo dõi mch, nhit, HA, nhp th 15-30 phút mt lnăchoăđn khi năđnh
(HAătrênă90/60mmHg),ăsauăđóămi gi mt ln.
- Nhngătrng hpăđc bit cn theo dõi sát: ri lon hô hp, tím tái, chy
máu  vtăthng.
- Ngày nay ti các phòng hi tnhăcóăcácăphngătin theo dõi,ănhngăthmă
khám, kimătraăkhôngănênăhoƠnătoƠnătinătng vào các ch s trên màn hình.
1.4.4. S vnăđng
- Thc hin y lnh nm tiăging hocăđiăli.ăThng sau gây mê BN phi
Thang Long University Library14
CHNGă2
IăTNGăVÀăPHNGăPHỄPăNGHIểNăCU

2.1. IăTNG NGHIÊN CU
iă tng NC ca chúng tôi gm 130 BN sau phu thută đc s dng
phngăphápăGTTSătrongăthi gian 5 tháng t 1/3/2013ăđn 1/7/2013 ti phòng hi
tnh khoa GMHS bnh vin th thao Vit Nam.
2.1.1. Tiêu chun la chn
 BN sau vô cm bng GTTS.
2.1.2. Tiêu chun loi tr
 BN không hp tác vi thy thuc
2.2.ăPHNGăPHỄPăNGHIểNăCU
 tƠiăđc thc hinătheoăphngăphápănghiênăcu mô t ct ngang tin cu.
2.3. PHNGăPHỄPăCHN MU VÀ C MU
Chn mu và c muătheoăphngăphápăthun tin trong y hc
Chúng tôi ly tt c BNăsauăPTăđc GTTS ti phòng hi tnh khoa GMHS
bnh vin th thao Vit Nam trong thi gian 5 tháng t 1/3/2013ăđnă1/7/2013,ăđ
tiêu chun la chn vào NC
2.4. CỄCăBC TIN HÀNH NGHIÊN CU
Chúng tôi sàng lc tt c cácăBNăsauăPTăđcăGTTSăđ tiêu chun la chn BN
caăđ tài và bnh án ca h,ăsauăđóăchúngătôiăthuăthp các d liu vào bnh án NC v:

thng,ăphòngăkt hoch tng hp.
Thang Long University Library16
Gi gìn an toàn bo qu h sătt.
m bo gi bí mt nhngă thôngătinăliênăquană đn sc kheă cngănhăcácă
thôngătinăkhácăliênăquanăđin BNNC.
NC ch nhm mcăđíchămô t BC caăBNăđc vô cm bng GTTS,Mô t
mt s yu t liên quan vi BC sau PT GTTS