Mục lục
Phần mở đầu
1.Lý do chọn đề tài.
2.Mục đích nghiên cứu.
3.Đối tợng nghiên cứu.
4.Giả thuyết khoa học.
5.Nhiệm vụ nghiên cứu.
6.Phơng pháp nghiên cứu.
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu.
Phần 2: Nội dung
Chơng 1: Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của đổi mới phơng pháp dạy học
1.1 Cơ sở lý luận
1.2 Cơ sở pháp lý
Chơng 2: Thực trạng đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THPT chuyên Hoàng
Văn Thụ Tỉnh Hoà Bình.
2.1 Tình hình Nhà trờng
2.2 Một số thuận lợi
2.3 Một số tồn tại
2.4 Một số vần đề đặt ra
Chơng 3: Một số giải pháp thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THPT
Chuyên Hoàng Văn Thụ tỉnh Hoà Bình.
3.1 Giải pháp nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên
3.2 Giải pháp xây dựng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
3.3 Giải pháp chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học
Phần 3: Kết luận và kiến nghị
Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài:
Để theo kịp sự phát triển của thời đại, hoà nhập vào nền kinh tế thế giới và kinh tế
tri thức của thế kỷ XXI, đòi hỏi sự nghiệp giáo dục của nớc ta phải đổi mới mạnh mẽ, toàn
diện và đồng bộ, tạo ra những con ngời có trình độ văn hoá cao, giàu tính sáng tạo và năng
động, có kinh nghiệm, thực hành giỏi, biết sử dụng phơng tiện mới và hiện đại. Yêu cầu
viên quen với phơng pháp dạy học cũ, ngại sử dụng đồ dùng dạy học, sử dụng thiết bị hiện
đại vào quá trình dạy học.
Nhận thức đợc giáo viên là nhân tố quyết định tới chất lợng giáo dục, vì vậy, Đảng
uỷ, Ban giám hiệu Nhà trờng đã tổ chức nhiều hội nghị dân chủ để bàn bạc để tìm ra các
giải pháp nâng cao chất lợng đào tạo .
Toàn thể cán bộ, giáo viên đều thống nhất : "Đổi mới phơng pháp dạy học là
nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết .
Không ngừng tổ chức thực hiện Đổi mới phơng pháp dạy học, mời năm qua, Nhà tr-
ờng đã thực sự thu đợc những kết quả cao, dành đợc sự tin yêu của các cấp lãnh đạo, của
nhân dân các dân tộc tỉnh Hoà Bình.
Xuất phát từ những lý do khách quan và chủ quan nh trên, tôi đã mạnh dạn lựa chọn
đề tài :"Một số giải pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở Trờng THPT
chuyên Hoàng Văn Thụ tỉnh Hoà Bình".
2. Mục đích nghiên cứu:
Đề xuất một số giải pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng
THPT chuyên Hoàng Văn Thụ tỉnh Hoà Bình
3. Đối tợng nghiên cứu:
- Quá trình dạy học và thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên trờng
THPT chuyên Hoàng Văn Thụ
4. Giả thuyết khoa học:
- Nếu giải pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THPT
chuyên Hoàng Văn Thụ đạt kết quả tốt thì sẽ nâng cao đợc chất lợng dạy và học của nhà
trờng.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu:
5.1 Đọc tài liệu, xác định cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của việc thực hiện đổi mới
phơng pháp dạy học
5.2 Khảo sát thực trạng dạy học ở trờng THPT chuyên Hoàng Văn Thụ Tỉnh Hoà
Bình
5.3 Đề xuất một số giải pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng
THPT chuyên Hoàng Văn Thụ tỉnh Hoà Bình.
Đổi mới là thay đổi hoặc làm thay đổi tốt hơn, tiến bộ hơn so với trớc.
Đổi mới phơng pháp dạy học: Đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới phơng pháp
dạy học nói riêng là quy luật phát triển tất yếu của thời đại và của mỗi quốc gia trên con đ-
ờng phát triển xã hội, của giáo dục, của chính bản thân ngời làm công tác giáo dục, của
giáo viên và học sinh trong điều kiện mới.
Đổi mới không phải là thay cái cũ bằng cái mới. Nó là sự kế thừa và sử dụng có
chọn lọc và sáng tạo hệ thống phơng pháp dạy học truyền thống hiện còn có giá trị tích
cực trong việc hình thành tri thức cùng kỹ năng, kinh nghiệm và phát triển thái độ tích cực
đối với đời sống, chiếm lĩnh các giá trị xã hội.
Đổi mới phơng pháp dạy học đòi hỏi phải kiên quyết loại bỏ các phơng pháp dạy
học lạc hậu, truyền thụ một chiều, biến học sinh thành ngời thụ động trong học tập, mất
dần khả năng sáng tạo vốn có của ngời học. Đồng thời khắc phục những chớng ngại về
tâm lý, những thói quen cổ hủ đã trở thành thâm căn cố đế ở cả ngời dạy và ngời học.
Phải quyết tâm mạnh dạn chiếm lĩnh những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật,
công nghệ, tin học có khả năng ứng dụng trong quá trình dạy học nhằm góp phần nâng
cao chất lợng dạy học.
Đổi mới phơng pháp dạy học phải đợc tổ chức chỉ đạo một cách có hệ thống, có
khoa học đồng bộ, có điều kiện khả thi nhng không cầu toàn, thụ động, vừa làm vừa rút
kinh nghiệm.
Đổi mới phơng pháp dạy học thực sự là đòn bẩy nâng cao chất lợng dạy học
- Những định hớng đổi mới phơng pháp dạy học:
-Không phủ nhận vai trò phơng pháp dạy học truyền thống
-Chuyển từ giáo viên giảng giải, học sinh thụ động tiếp thu sang giáo viên tổ chức
cho học sinh hoạt động tiếp cận, phân tích và chiếm lĩnh kiến thức kỹ năng.
-Tăng cờng học tập của cá nhân phối hợp với học tập tập thể
-Coi trọng thực hành thí nghiệm
-Coi trọng việc bồi dỡng phơng pháp tự học
-Đổi mới cách soạn giáo án
-Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
-Đổi mới quản lý của nhà trờng để tối u hoá quá trình dạy học
Năm học 2010 - 2011, nhà trờng có 1136 học sinh, trong đó 132 học sinh là ngời dân tộc
thiểu số .
Về đội ngũ cán bộ quản lý: Nhà trờng có 04 cán bộ quản lý ( 03 nam, 01 nữ ) .
Về đội ngũ giáo viên: Tổng số giáo viên là 97, công nhân viên 18 .
Về cơ sở vật chất của Nhà trờng: Toàn trờng có 4 phòng của Ban giám hiệu, 5 phòng
cho 5 tổ chuyên môn, 35 phòng học, , 3 phòng thí nghiệm cho các môn Lý, Hoá, Sinh, 1
phòng nghe nhìn, 5 phòng vi tính mỗi phòng 35 máy, 1 phòng th viện với hai phòng đọc
cho giáo viên và học sinh
Bảng thống kê số lợng GV các bộ môn và chuẩn đào tạo
Môn Tổng số GV Trên chuẩn Chuẩn Cha đạt chuẩn
Toán 14 5 9
Tin 5 1 4
Lý 14 3 11
Hoá 9 4 5
Sinh 5 2 3
Thể dục 5 5
Văn 14 7 7
Sử 6 3 3
Địa 5 1 4
GDCD 2 2
KTNN 1 1
KTCN 1 1
Anh 9 4 5
Nga 2 1 1
Pháp 3 1 2
Trung 2 2
Cộng 97 32 65 0
2.2 Một số thuận lợi trong việc tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng
THPT chuyên Hoàng Văn Thụ:
Nhà trờng thờng xuyên nhận đợc sự quan tâm của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân,
ứng đợc yêu cầu của đổi mới phơng pháp dạy học .
+ Là một tỉnh miền núi cách Thủ đô Hà Nội 70 Km, nên đội ngũ giáo viên giỏi ít ( hầu
hết anh chị em giáo viên sau khi đã trởng thành, đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp tỉnh, có
học sinh đạt giải Quốc gia, có bằng Thạc sỹ đều chuyển về xuôi để hợp lý hoá gia đình,
trong mấy năm gần đây có 08 đồng chí chuyển về THPT chất lợng cao- Chu Văn An- Hà
Nội, 06 đồng chí chuyển về trờng THPT chuyên Nguyễn Huệ- Hà Nội, nhiều đồng chí
khác chuyển về các trờng THPT, hoặc các trờng Đại học khác trên địa bàn Hà Nội ).
+ Đội ngũ giáo viên còn quá trẻ, tuổi nghề ít, cha có thời gian tích luỹ kinh nghiệm,
năng lực của giáo viên cha đồng đều, do lịch sử để lại, một số giáo viên năng lực hạn chế
không đáp ứng đợc yêu cầu giảng dạy ở trờng chuyên vv
+ Nội dung chơng trình còn nhiều bất cập, trong chơng trình THPT chuyên, ngoài
phần chơng trình cứng do Bộ GD&ĐT qui định, các phần còn lại nh dạy ôn thi đại học,
dạy đội tuyển tham dự thi Quốc gia giáo viên phải tự tìm tài liệu, tự biên soạn giáo
án vv.
+ Kiểm tra, đánh giá chất lợng đào tạo trong Nhà trờng cha thực sự đổi mới
+ Do cha có phòng học bộ môn theo đúng mẫu thiết kế của Bộ, trờng cha có phụ tá
trong công tác thí nghiệm nên nhìn chung Giáo viên còn có tâm lý ngại sử dụng đồ dùng
dạy học, thiết bị dạy học hiện đại.
+ Chỉ đạo của cấp trên về Đổi mới cha thật sự triệt để, cha sâu .
+ Do cha đổi mới đợc nội dung và cách thức tổ chức thi tuyển sinh vào đại học, cao
đẳng nên nhìn chung học sinh thích học theo phơng pháp thuyết trình cổ truyền.
+ Còn một số ít học sinh cha chăm học, hầu hết học sinh không ở nội trú nên công tác
quản lý học sinh trong các giờ tự học còn gặp nhiều khó khăn .
2.4 Một số vấn đề đặt ra trong việc tổ chức thực hiện đổi mới:
Từ một số vấn đề còn tồn tại trong công tác đổi mới phơng pháp giảng dạy ở trờng
THPT chuyên Hoàng Văn Thụ, chúng tôi thấy có 3 vấn đề cấp thiết đặt ra là:
+ Cần có biện pháp cấp bách nâng cao chất lợng đội ngũ;
+ Xây dựng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học;
+ Chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học
Những vấn đề trên của đề tài đợc nghiên cứu giải quyết bằng những giải pháp tơng
100% giáo viên của trờng đã tham gia bồi dỡng, đợc cấp chứng chỉ; trong đó 80% đợc xếp
loại khá, giỏi . Tổ chức cho giáo viên tham gia các lớp bồi dỡng nâng cao kiến thức
chuyên môn, sử dụng thiết bị , đồ dùng dạy học do Đại học Khoa học tự nhiên , Đại học
Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học SPHN I tổ chức vào các dịp hè hàng năm . Tổ chức
cho giáo viên đi trao đổi, học hỏi kinh nghiệm với các trờng THPT chuyên chất lợng cao
trong toàn quốc nh trờng THPT chuyên Lê Hồng Phong- Nam Định, trờng THPT chuyên
Trần Phú - Hải Phòng , trờng THPT chuyên Hùng Vơng - Phú Thọ, trờng THPT chuyên
Lam Sơn - Thanh Hoá, trờng THPT chuyên Lâm Đồng, Trờng THPT chuyên Vĩnh Phúc,
trờng THPT chuyên Lê Quý Đôn - Đà Nẵng, trờng THPT chuyên Lê Quý Đôn - Quảng
Ngãi, trờng THPT chuyên Quảng Ninh, trờng THPT chuyên Quảng Trị, vv.
Bình quân mỗi năm học Nhà trờng mời khoảng 30 giáo s đầu ngành về trờng trực
tiếp bồi dỡng kiến thức và phơng pháp giảng dạy cho đội ngũ giáo viên và kiến thức
chuyên sâu cho học sinh các khối chuyên .
Về công tác tự bồi dỡng : Căn cứ vào qui định của Sở GD-ĐT Nhà trờng yêu cầu
tất cả giáo viên phải tự nghiên cứu chơng trình, nội dung sách giáo khoa, phải tự phát hiện
những vấn đề về nội dung, phơng pháp giảng dạy mà tự mình cha giải quyết đợc, báo cáo
tổ chuyên môn và lãnh đạo Nhà trờng để đợc xem xét giải quyết trớc khi lên lớp.
Đối với những bài dạy có sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học vv giáo viên đều phải
làm thử thí nghiệm trớc khi mang lên lớp .
Giao đề tài cho giáo viên nghiên cứu, tổ chức hội thảo đóng góp ý kiến để hoàn tất
và nghiệm thu đề tài của giáo viên . Đây là việc làm thờng xuyên mang tính bắt buộc với
mỗi giáo viên hàng năm học.
Thông qua công tác bồi dỡng và tự bồi dỡng Nhà trờng đã tạo cho giáo viên có kiến
thức chung về phơng pháp dạy học tích cực , rèn luyện kỹ năng thiết kế bài soạn theo ph-
ơng pháp mới. Giáo viên có kỹ năng lựa chọn và sử dụng phơng pháp dạy học cho phù
hợp. Bồi dỡng cho giáo viên kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học hiện đạị cũng nh kỹ năng tổ
chức các hoạt động dạy học đạt hiệu quả cao.
Các hình thức hoạt động:
- Thực hiện ở các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn;
- Tổ chức hội thảo ở trong trờng với các trờng bạn trong tỉnh, ngoài tỉnh
học tích cực đúng nơi, đúng lúc và đúng chỗ.
- Coi trọng việc tích cực hoá hoạt động, tạo điều kiện cho học sinh tham gia học tập
kết hợp với việc sử dụng phơng tiện dạy học và đa dạng hoá hình thức tổ chức dạy học
3.1.4 Tạo động lực làm việc cho giáo viên:
- Đổi mới phơng pháp dạy học tạo ra sự hứng thú cho giáo viên và học sinh.
- Có chính sách thi đua khen thởng những giáo viên có ý thức thực hiện tốt việc đổi
mới
- Nhà trờng kết hợp với Công đoàn, Đoàn thanh niên để phát động phong trào đổi
mới phơng pháp dạy học trong toàn đơn vị
- Sàng lọc đội ngũ, đa ra khỏi trờng THPT chuyên những giáo viên không đáp ứng đ-
ợc yêu cầu của đổi mới phơng pháp dạy học.
- Hàng năm có tổng kết thi đua khen thởng
3.2 Biện pháp chỉ đạo xây dựng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
3.2.1 Xây dựng cơ sở vật chất:
Tu sửa các phòng học hiện có: Bàn ghế, của sổ hạ thấp để có ánh sáng trong phòng,
hệ thống chiếu sáng, quạt cho giáo viên và học sinh
Tiếp tục xây dựng cơ bản các công trình nhà lớp học, phòng học bộ môn của nhà tr-
ờng .
Xây dựng nhà thí nghiệm có các phòng chức năng nh : phòng thí nghiệm vật lý,
phòng thí nghiệm hoá học, phòng thí nghiệm sinh vật và các phòng học bộ môn đúng thiết
kế của Bộ với trang thiết bị đồng bộ, có tác dụng với giờ dạy của giáo viên. Trang bị đủ
máy chiếu cho các phòng học .
Tiếp tục trồng cây xanh, hoa , cây cảnh, tạo cảnh quan s phạm, bảo vệ môi trờng.
Tiếp tục đầu t, nâng cấp phòng nghe nhìn , phòng học ngoại ngữ đủ chỗ cho 35 học
sinh .
Xây dựng sân tập thể dục có những trang thiết bị cơ bản theo đúng chuẩn của Bộ
GD&ĐT.
Tăng cờng đầu sách cho th viện, đặc biệt là sách tham khảo, sách bồi dỡng nâng
cao, tổ chức tốt phòng đọc riêng cho giáo viên và học sinh.
3.2.2. Thiết bị dạy học:
giám hiệu với các tổ trởng chuyên môn và các tổ chức chính trị , xã hội trong trờng , nhà
trờng đều tiến hành kiểm điểm đánh giá một cách nghiêm túc công tác chỉ đạo, tổ chức
thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học của các tổ chuyên môn và của giáo viên
3.3.2. Về công tác tổ chức :
Nhà trờng đã thành lập một bộ phận chuyên trách tham mu cho lãnh đạo về các công
tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện và kiểm tra, đánh giá việc thực hiện đổi mới phơng pháp
giảng dạy của giáo viên và các tổ chuyên môn . Bộ phận chuyên trách bao gồm :
- Phó hiệu trởng phụ trách chuyên môn: Phụ trách chung, phụ trách chỉ đạo Đổi mới
phơng pháp giảng dạy bộ môn Ngữ Văn.
- Các đồng chí Tổ trởng chuyên môn - uỷ viên
- Các đồng chí giáo viên giỏi có kinh nghiệm, nhiệt tình - uỷ viên
3.3.3. Chỉ đạo điểm
- Tổ chức định hớng thống nhất về cách thiết kế bài soạn trên tinh thần đổi mới
- Tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn lựa chọn giáo viên môn mình dạy mẫu cho
nhóm, tổ và rút kinh nghiệm
- Chọn giáo viên có năng lực ở hai nhóm tự nhiên và xã hội dạy cho những giờ thao
giảng để rút kinh nghiệm trong toàn trờng
- Thống nhất về chuẩn đánh giá tiết dạy theo tinh thần đổi mới theo hớng giờ dạy
phải bảo đảm các yêu cầu sau :
+ Học sinh đợc tôn trọng nhân cách, giờ học nhẹ nhàng, thoả mái, học sinh thích
học, không sợ học .
+ Trong giờ học, tất cả mọi đối tợng học sinh đều đợc tác động và cách tác động
của giáo viên phải phù hợp với khả năng nhận thức của từng đối tợng học sinh .
+ Phát huy đợc hiệu quả của thiết bị, đồ dùng dạy học, giúp học sinh hiểu nhanh,
hiểu sâu, hiểu kỹ về bài học.
+ Giờ dạy phải phát huy đợc tính tích cực, tự chủ, sáng tạo ở ngời học .
3.3.3 Chỉ đạo đại trà:
- Tổ chức thực hiện dạy học theo tinh thần đổi mới ở tất cả các môn học, tất cả các
giáo viên trong trờng
- Phát huy nội lực gây khí thế thi đua sôi nổi hào hứng trong tập thể giáo viên và
dục toàn diện của học sinh ngày càng tăng, tỷ lệ học sinh thi đỗ đại học cao; từ năm 2006
tỉnh Hoà Bình thi học sinh giỏi toàn quốc ở Bảng A nhng năm nào cũng có học sinh đoạt
giải, năm 2009-2010 lần đầu tiên tỉnh Hoà Bình có 01 học sinh của trờng THPT chuyên
Hoàng Văn Thụ đợc tham dự Đội dự tuyển đi thi học sinh giỏi toán quốc tế
Một số kết quả đạt đợc trong việc tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học
ở trờng THPT chuyên Hoàng Văn Thụ:
Chất lợng giáo viên:
Năm học CSTĐ cấp cơ sở CSTĐ cấp tỉnh
2004-2005 25 3
2005-2006 47 3
2006-2007 55 8
2007-2008 67 4
2008-2009 56 7
2009 - 2010 60 8
2010 - 2011 62 8
Kết quả thi giáo viên giỏi cấp tỉnh:
Năm học Giải
Nhất Nhì Ba KK
2004-2005 2 2 2
2005-2006 3 3 1
2006-2007 4 2 1
2007-2008 1 2 0
2008-2009 3 2 0
2009 - 2010 2 8 15
2010 - 2011 1 10 20
Chất lợng học sinh giỏi;
Năm học Học sinh giỏi tỉnh Học sinh giỏi quốc gia
2005-2006 144 68 Bảng B
2006-2007 139 31 Bảng A
2007-2008 138 25 Bảng A
mới phơng pháp dạy học.
2.3 Kiến nghị với Sở GD&ĐT Hoà Bình:
+ Tổ chức các buổi hội thảo đổi mới phơng pháp dạy học theo từng bộ môn trong
toàn tỉnh hoặc theo cụm trờng.
+ Thờng xuyên tổ chức hội nghị cán bộ quản lý trao đổi kinh nghiệm chỉ đạo hoạt
động đổi mới phơng pháp dạy họ trong các trờng THPT.
+ Cập nhật những kiến thức, thông tin mới về đổi mới phơng pháp dạy học cho giáo
viên nâng cao trình độ dới nhiều hình thức: học từ xa, học theo chuyên đề, học trên
mạng vv.
2.4 Kiến nghị với Uỷ ban nhân dân tỉnh Hoà Bình:
+ Cung cấp ngân sách, tạo điều kiện về nguồn kinh phí cho hoạt động đổi mới ph-
ơng pháp dạy học.
+ Tăng cờng đầu t xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng học tập, xây dựng
các phòng học bộ môn cho các trờng THPT
+ Đề nghị UBND tỉnh có chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với đội ngũ giáo viên
giỏi có nhiều thành tích cao trong dạy học, tạo điều kiện cho giáo viên an c lạc nghiệp trên
quê hơng Hoà Bình.
Đổi mới phơng pháp dạy học là vấn đề mới, là vấn đề phải thực hiện thờng xuyên,
liên tục,lâu dài. Trong quá trình thực hiện cần tổng kết, rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịp
thời cho phù hợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực và phát triển nhân cách con ngời
phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội của thời đại. Với cơng vị cán bộ quản lý chỉ
đạo chuyên môn, tôi liên tục tìm tòi, học hỏi, đúc rút kinh nghiệm để tham mu chỉ đạo, tổ
chức cho đội ngũ giáo viên thực hiện Đổi mới phơng pháp dạy học, nâng cao chất lợng
giáo dục toàn diện của nhà trờng. Đổi mới phơng pháp dạy học là vấn đề mới, vấn đề khó
khăn và phức tạp, bản thân mới làm công tác quản, vì vậy đề tài khoa học Một số giải
pháp tổ chức thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THPT chuyên Hoàng Văn
Thụ của tôi không tránh khỏi có nhiều thiếu sót. Rất mong đợc các bạn đồng nghiệp và
các Nhà Khoa học tham gia góp ý để tôi tiếp tục hoàn thiện đề tài và thực hiện tốt hơn
nhiệm vụ chỉ đạo chuyên môn ở Trờng THPT chuyên Hoàng Văn Thụ.
Tôi xin chân thành cảm ơn !