BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Tên đề tài:
Rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình ở trường thcs nhằm
nâng cao chất lượng học tập của học sinh trường thcs bàu năng
Người thực hiện: Trần Thị Kim Phụng
Lương Thị Mai Linh
Đơn vị công tác: Trường THCS Bàu Năng
1. Lí do chọn đề tài:
- Rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình cho HS nhằm nâng cao
chất lượng giảng dạy, đồng thời phát hiện được năng khiếu của HS. Qua đó đạt
được mục đích giáo dục âm nhạc
2. Đối tượng – phương pháp nghiên cứu:
- Học sinh trường THSC Bàu Năng
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, dự giờ rút kinh nghiệm, so sánh kết quả,
kiểm tra, đánh giá, thực nghiệm sư phạm…
3. Đề tài đưa ra kinh nghiệm mới:
- Đưa ra một số kinh nghiệm, phương pháp, quy trình để thực hiện, rèn kĩ năng
thể hiện các bài hát hành khúc, trữ tình ở trường THCS theo tinh thần đổi mới môn
học và thực hiện đúng theo chuẩn kiến thức kĩ năng.
4. Hiệu quả áp dụng:
- Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
- Học sinh yêu thích và hứng thú đối với môn học này.
- Tiết học nhẹ nhàng, sinh động và đạt chất lượng giảng dạy.
5. Phạm vi áp dụng:
- Áp dụng cho tất cả các khối lớp ở trường THCS Bàu Năng và tất cả học sinh
THCS huyện Dương Minh Châu đối với việc dạy học bộ môn Âm nhạc.

Bàu Năng, ngày tháng năm
2011
Người thực hiện


vui chơi, bài hát trữ tình-tình ca, bài hát nghi lễ-nghi thức… Tùy vào tính chất và
thể loại của từng bài hát mà chúng ta có thể rèn luyện cho học sinh những kĩ năng
cần thiết để các em có thể hát đúng giai điệu lời ca, tiết tấu bài hát, biết cách lấy
hơi, nhã chữ, hát rõ lời và hát có diễn cảm, học sinh có khả năng trình bày bài hát
theo các hình thức đơn ca, song ca, tốp ca và hát kết hợp với gõ đệm, đánh nhịp …
để thực hiện đúng theo chuẩn kiến thức kĩ năng mà Bộ giáo dục vừa ban hành.
Xuất phát từ những yêu cầu và điều kiện thực tế nói trên mà chúng tôi đã
chọn cho mình đề tài: “Rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình ở
trường THCS”.
2. Mục đích đề tài:
Từ nhận thức trên chúng tôi đã nghiên cứu, lựa chọn phương pháp thích hợp
trong việc phát triển kĩ năng cho học sinh, giúp các em có những kĩ năng để học tập
tốt bộ môn Âm nhạc (phân môn học hát ) rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành
khúc, trữ tình ở trường THCS. Qua đó phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo,
vận dụng những kĩ năng vào thực tiễn (trong các bài hát trong chương trình học
hoặc trong các buổi biểu diễn ở lớp, trường, trong các hội diễn văn nghệ…). Từ đó
các em yêu thích bộ môn và chất lượng ngày càng được nâng cao.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là “Rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát
hành khúc, trữ tình ở trường THCS” nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, đồng
thời phát hiện được năng khiếu của HS và tạo được hứng thú cho học sinh khi học
hát.
4. Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
4.1. Nghiên cứu đề tài.
Khi làm đề tài này tôi đã đọc qua các tài liệu có liên quan, giúp tôi có cơ sở
lí luận để phân tích các tài liệu, các dữ kiện có liên quan về việc hướng dẫn học
sinh rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình
4.2. Điều tra.
Dự giờ: Thông qua các tiết dự giờ, để tìm hiểu giáo viên hướng dẫn học

phương pháp giáo dục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện
thành nếp tư duy, sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên
tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm thời gian tự học, tự
nghiên cứu cho học sinh”.
Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định
số16/2006 – QĐ – BGDĐT ngày 5/5/2006 của bộ trưởng Bộ Giáo Dục và đào tạo
cũng đã nêu: “ Phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh,
phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, khả năng hợp tác, rèn
luyện kĩ năng vận dụng kiến thức đem lại niềm vui, hứng thú học tập và trách
nhiệm học tập cho học sinh”.
1.2. Các quan niệm khác về giáo dục:
Rèn luyện: Là quá trình luyện tập lâu dài, được lập đi lập lại đều đặn
Kĩ năng: Là khả năng vận dụng những tri thức thu nhận được trong một
lĩnh vực nào đó để vận dụng vào thực tiễn.
Rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát: Để hình thành và phát triển năng lực
cảm thụ âm nhạc của học sinh, góp phần đem lại cho học sinh những cảm xúc âm
nhạc mới mẻ, hình thành thị hiếu âm nhạc đúng đắn, lành mạnh. Bên cạnh đó khích
lệ học sinh hăng hái tham gia các hoạt động âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần
phong phú, lành mạnh, tạo điều kiện để các em bộc lộ và phát triển năng khiếu từ
đó chất lượng ngày càng được nâng cao.
Để rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình ở trường trung học
cơ sở thì người giáo viên phải dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học
sinh. Bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa dạng hóa cách
thức truyền đạt sao cho phù hợp với đối tượng học sinh ở từng trường, từng lớp cụ
thể nhưng phải đảm bảo các yêu cầu sau:
. Hình thức trình bày bài hát.
. Sử dụng cách hát như thế nào.
. Kĩ năng thể hiện bài hát.
. Kết hợp hoạt động khi trình bày bài hát.
2. Cơ sở thực tiễn:

Cứ tiếp tục tình trạng trên, thì tiết học phân môn học hát sẽ làm cho HS dễ
chán, HS thụ động, chưa phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo và hoạt động tích
cực vì thế thông qua việc rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình ở
trường THCS sẽ giúp học có hứng thú trong học tập, bên cạnh đó các em sẽ vận
dụng những kĩ năng đó vào trong các hoạt động văn nghệ của lớp, trường, trong các
buổi ngoại khóa, những buổi lễ, chào cờ, trong sinh hoạt đội, hoặc đi tham quan,
cắm trại… các em sẽ có đủ sự tự tin và bản lĩnh hòa nhập vào thế giới ca hát hồn
nhiên của tuổi học trò.
3. Nội dung của vấn đề:
3.1 Vấn đề đặt ra khi thực hiện đề tài:
Thực tế cho thấy việc dạy học ở trường Trung học cơ sở trong những năm
qua môn Âm nhạc là môn học rất thích thú đối với học sinh. Thế nhưng làm cách
nào để rèn luyện kĩ năng cho học sinh thể hiện đúng tính chất, thể loại của bài hát
quả là điều không đơn giản. Như chúng ta đã biết trong âm nhạc muốn phân chia
thể loại bài hát (hoặc thể loại âm nhạc), người ta căn cứ vào nội dung âm nhạc hoặc
hình thức trình diễn, hoặc có khi lại căn cứ vào môi trường và hoàn cảnh sử dụng
bài hát. Có nhiều thể loại bài hát nên việc rèn luyện một số kĩ năng đơn giản về
cách thể hiện các thể loại của bài hát là điều hết sức cần thiết. Từ những nhận thức
trên nhóm chúng tôi tiến hành nghiên cứu kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ
tình, trong việc giảng dạy môn Âm nhạc ở trường Trung học cơ sở.
Để thành công trong việc hướng dẫn học sinh rèn kĩ năng thể hiện bài hát
hành khúc, trữ tình trong trường THCS giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh nắm
được:
. Bài hát mà học sinh trình bày thuộc thể loại nào?
. Khi trình bày bài hát hành khúc hoặc trữ tình thì các em cần thực hiện
những yêu cầu nào?
3.2 Giải pháp thực hiện:
Âm nhạc là môn học mang tính nghệ thuật. Vì vậy khi muốn đánh giá về
năng lực chuyên môn, năng lực giảng dạy của giáo viên, không chỉ căn cứ vào việc
truyền thụ kiến thức, kĩ năng đơn thuần của giáo viên mà điều quan trọng hơn là

thể loại) trữ tình được hiểu là bài hát giàu tình cảm, có giai điệu nhẹ nhàng, mượt
mà, êm ái, nội dung thể hiện tình yêu đất nước, tình yêu con người …
Qua những tính chất trên thì các em sẽ nhận biết bài hát thuộc thể loại trữ
tình đó là các bài hát:
Ở lớp 6:
. Bài Niềm vui của em ( Nhạc và lời: Nguyễn Huy Hùng )
. Bài Ngày đầu tiên đi học (Nhạc: Nguyễn Ngọc Thiện; Lời: Thơ Viễn
Phương)
Ở lớp 7:
. Bài Mái trường mến yêu (Nhạc và lời: Lê Quốc Thắng)
. Bài Khúc ca bốn mùa (Nhạc và lời: Nguyễn Hải)
Ở lớp 8:
. Bài Khát vọng mùa xuân (Nhạc: Mô-da; Phỏng dịch lời việt: Tô Hải)
3.2.2 Khi trình bày bài hát hành khúc, trữ tình thì các em cần thực hiện
những yêu cầu nào?
Khi trình bày một bài hát thuộc thể loại hành khúc, trữ tình thì các em phải
ghi nhớ các yêu cầu sau:
+ Hình thức trình bày bài hát.
+ Sử dụng cách hát.
+ Kĩ năng thể hiện bài hát.
+ Kết hợp những hoạt động khi trình bày bài hát.

3.2.2.1 Hình thức trình bày bài hát:
Đối với bài hát hành khúc:
Không nên trình bày bài hành khúc với hình thức đơn ca, song ca hoặc
tam ca. Nên trình bày bằng hình thức tốp ca hoặc đồng ca vì hình thức này dễ thể
hiện tính hành khúc: nhịp điệu khỏe, lời ca có tính kêu gọi, thôi thúc, tiết tấu phù
hợp cho đoàn người đi đều bước.
VD: Bài Hành khúc tới trường ( lớp 6)
Trong tiết ôn tập bài hát, khi cho học sinh trình bày bài hát nên cho

+ Tất cả hòa giọng: “ Boong bính boong . . . lá cờ của ta” (tiếng “cờ” và
“của” ngân dài 2 phách ).
VD: Bài Hành khúc tới trường sử dụng cách hát nối tiếp, hát đuổi.

Hát lần 1: Hát nối tiếp.
+ Nhóm 1: “Mặt trời . . . chân trời xa”.
+ Nhóm 2: “Rộn ràng . . . tiếng ca”.
+ Nhóm 3: “Non sông . . .quê hương”.
+ Nhóm 4: “Vui như chim . . . mái trường”.
Hát lần 2: Hát đuổi:
Nhóm 1 và 2 hát trước, nhóm 3 và 4 hát đuổi ( vào chậm hơn 4 nhịp ).
Kết: Nhóm 1 và 2 hát câu “ La la” hai lần, nhóm 3 và 4 hát câu “ La la”
một lần để cùng kết thúc bài hát.
VD: Bài hát Chúng em cần hòa bình sử dụng cách hát lĩnh xướng và hòa
giọng.
Hát lời 1:
+ Lĩnh xướng: “Để loài người…….yêu thương”
+ Hòa giọng: “Chúng em cần …… hành tinh”
Hát lời 2:
+ Lĩnh xướng: “Một nụ cười…….mơ ước”
+ Hòa giọng: “Chúng em cần …… hành tinh”
Đối với bài hát trữ tình:
Tương tự như bài hát hành khúc, bài hát trữ tình trong chương trình âm
nhạc Trung học cơ sở có thể sử dụng nhiều cách hát: hòa giọng, lĩnh xướng, nối
tiếp, đối đáp, hát bè, hát đuổi.
VD: Bài Niềm vui của em sử dụng cách hát nối tiếp và hòa giọng. Hát lần 1: Hát nối tiếp và hòa giọng
+ Đơn ca 1: “Khi ông mặt trời . . . .hòa vang tiếng hát”.

+ Nhóm 1: “Ơi hàng cây…….như nói”
+ Nhóm 2: “Vì hạnh phúc… thiết tha”
+ Nhóm 1: “Khi bình minh…………trên lá”
+ Nhóm 2: “Thầy bước đến ……dịu êm”
+ Tất cả hòa giọng: “Như thời gian……tương lai sáng ngời”
Kết bài ( tất cả hát nhắc lại 1 lần ) “Để dựng xây quê hương tương lai sáng
ngời” (hát chậm dần )
VD: Bài Khát vọng mùa xuân sử dụng cách hát nối tiếp , đối đáp, hòa giọng
Hát lời 1:
+ Đơn ca 1: “Này mùa xuân… cây rừng”
+ Đơn ca 2: “Trở về …… Tưng bừng”
+ Đơn ca 3: “Khao khát… đẹp xinh”
+ Đơn ca 4: “Này thời gian… mong chờ”
Hát lời 2:
+ Song ca 1 ( Đơn ca 1 và đơn ca 2 ): “Dù rằng….đang rơi”
+ Song ca 2 ( Đơn ca 3 và đơn ca 4 ): “Cuộc đời….êm đềm”
+ Tốp ca ( hòa giọng ): “Ta muốn…….bao tình”
3.2.2.3 Kĩ năng thể hiện bài hát:
Đối với bài hát hành khúc:
- Học sinh cần hát rõ lời, gọn tiếng ( hát nẩy ), đây là bước rất quan trọng
khi học sinh trình bày một bài hát. Giáo viên nên nhắc nhở học sinh thường xuyên,
vì thực tế giảng dạy chúng ta thường thấy học sinh hát không rõ lời chữ này dính
liền với với chữ kia.
- Lấy hơi ở đầu câu hát.
- Thể hiện rõ phách mạnh.
- Thể hiện nhịp điệu khỏe mạnh, thôi thúc.
- Thể hiện tính chất âm nhạc, sắc thái của bài hát
VD: Bài Nối vòng tay lớn Nhạc và lời: Trịnh Công Sơn

Câu hát trong đoạn 1, 1’: “Ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà, gặp nhau

. Cho học sinh thể hiện sự tính chất âm nhạc khỏe mạnh của bài hát, hát theo
nhịp đi.
VD: Bài Chúng em cần hòa bình Nhạc và lời Hoàng Long- Hoàng Lân

Bài hát này cần cho học sinh lưu ý ở chổ nghịch phách, phách mạnh ngưng
nghỉ
. Hướng dẫn học sinh đọc rõ lời ca (Đọc từng chữ một theo tiết tấu lời
ca)
. Lấy hơi ở đầu câu hát như: (Để, để, để, bạn, chúng,chúng, trên, đấu,
đấu)
. Thể hiện được tính chất âm nhạc mạnh mẽ, khỏe khoắn, tự tin…
Đối với bài hát trữ tình:
- Học sinh hát rõ lời.
- Thể hiện tính chất mượt mà, êm ái, nhẹ nhàng.
- Chủ yếu là kĩ thuật hát liền tiếng (legato)
- Lấy hơi ở đầu câu hát.
- Thể hiện rõ phách mạnh.
- Thể hiện tính chất âm nhạc, sắc thái của bài hát.
VD: Bài hát Khúc ca bốn mùa nhạc và lời: Nguyễn Hải

. Khi hát những bài hát thuộc thể loại trữ tình có tính chất vừa phải thì các em
hát theo thói quen chữ này kéo dài đến chữ kia, không gọn tiếng vì thế khi hướng
dẫn bài hát này giáo viên nên nhắc nhở học sinh và cho các em lưu ý ở nhưng chổ
ngân dài một phách rưỡi hoặc những chổ ngân dài 3 phách như: “cây lúa trổ bông”
“Cây vườn thêm xanh” “mưa về dịu lại” “nắng về sưởi ấm” “bốn mùa”…
. Cho học sinh chú ý khi hát cần lấy hơi ở đầu câu hát như: Hạt nắng, hạt mưa…
(Nếu học sinh có hơi ngắn thì giáo viên có thể hướng dẫn các em lấy hơi ở giữa câu
hát như ở câu 1 các em có thể lấy hơi 2 lần).
. Khi hát bài hát này học sinh cảm nhận được giai điệu nhẹ nhàng, mềm mại của
bài hát và thể hiện được phách mạnh của bài hát.

4. Kết quả so sánh:
Đây là bảng thống kê khảo sát chất lượng đầu năm học: 2010- 2011
KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG ĐẦU NĂM 2010-2011
TS Giỏi Khá TB Trên
TB
Tỉ lệ
%
Yếu Kém Dưới
TB
Tỉ lệ
%
6A2 35 6 12 14 32 91,4 3 3 8,6
7A4 39 7 15 15 37 94,9 2 2 5,1
8A5 32 6 10 14 30 93,8 2 2 6,2
9A1 33 5 8 17 30 91 3 3 7
TC 139 24 45 60 131 94,2 8 8 5,8
Đề tài đã được định hướng ngay từ đầu năm học 2010-2011 nên việc hướng
dẫn học sinh rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ tình vào các tiết dạy
phân môn học hát trong thời gian qua đã giúp HS tự mình khám phá hết cái hay,
cái đẹp trong cuộc sống và từ đó năng khiếu của các em cũng dần phát triển. Theo
cách học đó thì học sinh tự mình rèn luyện những kĩ năng áp dụng vào thực tế, qua
đó thực sự kích thích tính tích cực, chủ động sáng tạo của các em, vì thế chất lượng
học tập của học sinh cũng được tăng lên qua mỗi thời điểm.
ĐIỂM TRUNG BÌNH MÔN HỌC KÌ I năm học 2010-2011
TS Giỏi Khá TB Trên
TB
Tỉ lệ
%
Yếu Kém Dưới
TB

kiến thức hay luyện tập hình thành kĩ năng vận dụng.
+ Phụ thuộc vào phương tiện dạy học vào tình hình cụ thể của từng lớp học.
Qua kết quả học tập của học sinh, giáo viên nắm được tín hiệu phản hồi để
xem xét lại tiến trình và phương pháp giảng dạy của mình để kịp thời điều chỉnh
phù hợp.
2. Hướng phổ biến đề tài:
Qua thực hiện đề tài “Rèn luyện kĩ năng thể hiện bài hát hành khúc, trữ
tình ở trường THCS” chúng tôi nhận thấy có hiệu quả là phát huy được tính tích
cực, tự giác và ham thích môn học này, từ đó chất lượng ngày càng được nâng cao.
Phong trào ca hát trong trường phát triển mạnh Tôi sẽ phổ biến kinh này cho đồng
nghiệp trong trường và đơn vị bạn.
3. Hướng nghiên cứu tiếp:
Bằng những lí luận và giải pháp cụ thể của đề tài. Bản thân chúng tôi đã
vận dụng có hiệu quả vào việc dạy trong phân môn học hát bộ môn Âm nhạc.
Chúng tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu tiếp các phương pháp dạy các phân môn khác
trong bộ môn Âm nhạc.
Cuối cùng xin chân thành cảm ơn các thầy cô, Hội đồng nghiên cứu khoa
học nhà trường, phòng giáo dục huyện Dương Minh Châu đã giúp chúng tôi hoàn
thành nghiên cứu đề tài này.