Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
NGUYỄN VĂN HƢỞNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH
TRƢỜNG TRUNG CẤP LUẬT THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Giáo viên hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS PHAN THANH LONG THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những gì viết trong luận văn là do sự tìm tòi, học hỏi và
nghiên cứu của bản thân và sự hướng dẫn tận tình của PGS.TS. Phan Thanh Long.
Luận văn này cho đến nay chưa được bảo vệ tại bất kỳ Hội đồng nào và
cũng chưa hề được công bố trên bất kỳ phương tiện nào.
Tác giả xin chịu trách nhiệm về những lời cam đoan trên.
Thái Nguyên, tháng 10 năm 2014
Tác giả Nguyễn Văn Hưởng
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 7
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu 7
2. Mục đích nghiên cứu 9
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 9
4. Giả thuyết khoa học 9
5. Phạm vi nghiên cứu 9
6. Nhiệm vụ nghiên cứu 10
7. Phương pháp nghiên cứu 10
8. Cấu trúc luận văn 11
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH Ở CÁC
TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 12
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 12
1.2. Một số khái niệm về giáo dục đạo đức và quản lý hoạt động giáo
dục đạo đức nghề nghiệp 14
1.2.1. Đạo đức và đạo đức nghề nghiệp 14
1.2.2. Giáo dục đạo đức và giáo dục đạo đức nghề nghiệp 19
1.2.3. Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp 24
1.2.4. Tiêu chuẩn và nội dung đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tư pháp 25 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/
iv
1.3. Ý nghĩa, yêu cầu của quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề
2.2.1. Thực trạng công tác rèn luyện đạo đức 50
2.2.2. Thực trạng công tác giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học sinh
Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 52
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học
sinh Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 62
2.3.1. Thực trạng phương pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề
nghiệp cho học sinh Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 62
2.3.2. Thực trạng về mức độ tham gia GDĐĐNN của các LLGD trong
nhà Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 65
2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lí giáo dục đạo đức
nghề nghiệp Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 68
2.4.1. Yếu tố những sự biến đổi rất nhanh về Tâm -sinh lý của học sinh 68
2.4.2. Yếu tố chương trình đào tạo, tài liệu 70
2.4.3. Yếu tố năng lực tư pháp 70
2.4.4. Yếu tố bộ phận cán bộ quản lý hoạt động GDĐĐNN 71
2.4.5. Một số các yếu tố khác 72
Tiểu kết chương 2 74
Chƣơng 3. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢO DỤC
NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG CẤP
LUẬT THÁI NGUYÊN 75
3.1. Những nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐNN
cho học sinh Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 75
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho
học sinh Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 76
3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của nhà trường trong việc GDĐĐNN cho HS 78
3.2.2. Phát huy vai trò của tổ chức của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong
công tác GDĐĐNN cho HS 79
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/
vii
PHỤ LỤC
iv
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
TT
Chữ viết tắt
Chữ viết thƣờng
1
CNH - HĐH
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa
2
ĐĐ
Đạo đức
3
GDĐĐ
Giáo dục đạo đức
4
ĐĐNN
Đạo đức nghề nghiệp
5
GDĐĐNN
Bảng 2.1. Trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý và GV 48
Bảng 2.2. Qui mô tuyển sinh và đào tạo 49
Bảng 2.3. Kết quả học tập kỳ thi tốt nghiệp khóa I 49
Bảng 2.4. Kết quả điểm rèn luyện của Học sinh 50
Bảng 2.5. Nhận thức của các LLGD và HS luật về tầm quan trọng của
đạo đức nghề tư pháp 52
Bảng 2.6. Nhận thức của các (LLGD) và HS luật về các tiêu chuẩn,
phẩm chất cần thiết của cán bộ tư pháp 55
Bảng 2.7. Tự đánh giá thái độ của GV và HS luật với ngành tư pháp 57
Bảng 2.8. Mức độ thực hiện các nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp
trong Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 59
Bảng 2.9. Thực trạng mức độ quản lý GDĐĐNN HS luật Trường Trung
cấp Luật Thái Nguyên 63
Bảng 2.10. Mức độ tham gia GDĐĐNN của các LLGD trong Trường
Trung cấp Luật Thái Nguyên 66
Bảng 3.1. Tính cần thiết và khả thi của biện pháp nâng cao hiệu quả
công tác quản lý hoạt động GDĐĐNN cho học sinh 93 vi
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Nhận thức của các LLGD và HS luật về tầm quan trọng của
đạo đức ngành tư pháp 54
Biểu đồ 2.2. Tự đánh giá thái độ của giáo viên luật và HS với ngành tư pháp 58
Biểu đồ 2.3. Biểu đồ đánh giá việc thực hiện nội dung GDĐĐNN cho HS 61
Biểu đồ 2.4. Mức độ tham gia của các LLGD vào công tác GDĐĐNN cho
HS luật 68
Biểu đồ 3.1. Tính cần thiết và khả thi của biện pháp nâng cao hiệu quả
phức tạp. Vì vậy giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho các thế hệ học sinh nói
riêng và con người Việt Nam nói chung là một trong những biện pháp then chốt
của nhà trường nhằm tạo ra những con người có năng lực sáng tạo và phẩm 8
chất đạo đức tốt góp phần thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Trong công cuộc đổi mới đất nước, đại đa số học sinh có ý chí vươn lên trong
học tập, có hoài bão và khát vọng đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu.
Tuy vậy, trong những năm gần đây do tác động của cơ chế thị trường và nhiều
nguyên nhân khác, đã ảnh hưởng đến tâm lí, lối sống của nhiều tầng lớp xã hội
nhất là học sinh. Học sinh hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn: việc lựa
chọn những hành vi ứng xử vừa phù hợp với giá trị đạo đức truyền thống vừa
phải theo kịp sự phát triển của xã hội hiện đại. Mặt trái của sự hội nhập là sự
xáo trộn, mất ổn định trong tâm lí, đạo đức của rất nhiều người trong xã hội.
Học sinh là lứa tuổi nhạy cảm với cái mới, hay bắt chước nên dễ làm cho họ có
những hành vi bột phát, hành vi lệch chuẩn ứng xử trong các mối quan hệ.
Những hành vi lệch chuẩn đều gây ra những hậu quả xấu cho cá nhân và xã
hội. Đây là một vấn đề khó, phức tạp, có tính cấp bách và bức xúc.
Trước tình hình này trong những năm qua, các cấp, ngành, đặc biệt là
ngành giáo dục đã quan tâm đầu tư chú trọng công tác giáo dục toàn diện cho
các thế hệ học sinh. Vấn đề giáo dục đạo đức được coi là nhiệm vụ quan trọng
của nhà trường. Tuy nhiên thực trạng đạo đức ứng xử của học sinh còn nhiều
biểu hiện đáng lo ngại.
Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên là trường đào tạo cho đội ngũ cán
bộ tư pháp - hộ tịch cấp xã, cán bộ tư pháp cấp huyện, công chức thi hành án
địa phương và đội ngũ giúp việc các chức danh tư pháp. Trong những năm qua,
mặc dù nhà trường đã quan tâm nhiều hơn đến giáo dục các giá trị đạo đức, đạo
đức nghề nghiệp cho học sinh nhưng thực tế vẫn còn nhiều hạn chế và chưa
được thực sự coi trọng.
nhà Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên đối với hoạt động giáo dục đạo đức
nghề nghiệp cho học sinh.
- Phạm vi địa bàn nghiên cứu: Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên
- Phạm vi thời gian nghiên cứu: Tác giả tiến hành nghiên cứu trong năm
học 2013- 2014 khóa 1,2,3 ngành Luật Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên 10
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề
nghiệp cho học sinh các trường trung cấp chuyên nghiệp
6.2. Khảo sát, phân tích thực trạng của việc quản lý hoạt động giáo dục đạo
đức nghề nghiệp cho học sinh Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên
6.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề
nghiệp cho học sinh Trường Trung cấp Luật Thái Nguyên
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng phương pháp này nhằm phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa… các
tài liệu, các văn bản có liên quan đến vấn đề nghiên cứu như: Nghị quyết, chính
sách của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và đào tạo về giáo dục quản lý công tác
giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học sinh.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Điều tra bằng hệ thống câu hỏi
Phương pháp này được sử dụng nhằm chuẩn bị theo hướng mục đích và
nhiệm vụ nghiên cứu để tìm hiểm, khảo sát thực trạng công tác giáo dục đạo đức
cho học sinh và việc quản lý công tác này ở trường Trung cấp Luật Thái Nguyên.
7.2.2. Quan sát
Phương pháp quan sát các hoạt động giáo dục của nhà trường, của tập thể
sinh viên, các hoạt động ngoại khóa … nhằm tìm hiểu công tác tổ chức và quản lý
các hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH Ở
CÁC TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Hiện nay, ở Việt Nam đã có nhiều tác giả nghiên cứu về đạo đức, đạo
đức nghề nghiệp và công tác GDĐĐ, GDĐĐNN cho học sinh, sinh viên. Trước
hết có thể kể đến Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc, nhà tâm lý giáo dục hàng
đầu ở nước ta. Ông đã nêu lên các định hướng giá trị đạo đức con người Việt
Nam trong thời kỳ CNH-HĐH và bàn về thực trạng cũng như các giải pháp ở
tầm vĩ mô về việc giáo dục - đào tạo con người Việt Nam theo định hướng trên,
về mục tiêu GDĐĐ, Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc nêu rõ: "trang bị cho mọi
người những tri thức cần thiết về tư tưởng chính trị, đạo đức nhân văn, kiến
thức pháp luật và văn hoá xã hội. Hình thành ở mọi công dân thái độ đúng đắn,
tình cảm, niềm tin đạo đức trong sáng đối với bản thân, mọi người, với sự
nghiệp cách mạng của Đảng, dân tộc và với mọi hiện tượng xảy ra xung quanh.
Tổ chức tốt giáo dục giới trẻ; rèn luyện luyện để mọi người tự giác thực hiện
những chuẩn mực đạo đức xã hội, có thói quen chấp hành quy định của pháp
luật, nỗ lực học tập rèn luyện, tích cực cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp
CNH - HĐH đất nước ”. [16]
Từ việc phân tích một cách khoa học thực trạng đạo đức của học sinh,
sinh viên hiện nay, Viện sĩ Phạm Minh Hạc đã nêu lên 6 giải pháp giáo dục đạo
đức con người Việt Nam thời kỳ CNH - HĐH đất nước là: "Tiếp tục đổi mứi
nội dung, hình thức GDĐĐ trong các trường học; củng cố ý tưởng giáo dục ở
gia đình và cộng đồng, kết hợp chặt chẽ với giáo dục nhà trường trong việc
giáo dục đạo đức cho mọi người; Kết hợp chặt chẽ GDĐĐ với việc thực hiện
nghiêm chỉnh luật pháp của các cơ quan thi hành pháp luật; Tổ chức thống nhất
các phong trào thi đua yêu nước và các phong trào rèn luyện đạo đức, lối sống 13
cho toàn dân trước hết cho cán bộ Đảng viên, cho thầy trò các trường học. Xây
Xem xét hầu hết các đề tài nghiên cứu gần đây cho thấy, các tác giả đã tập
trung vào nghiên cứu các biện pháp quản lý công tác giáo dục đạo đức cho sinh
các trường THCS, THPT và ở trường đại học (chủ yếu là đại học sư phạm). Việc
nghiên cứu các biện pháp quản lý công tác giáo dục đạo đức, ĐĐNN ở các
trường TCCN, cao đẳng cho đến nay chưa có tác giả nào nghiên cứu. Đặc biệt là
nghiên cứu trên loại hình trường ngoài hệ thống các trường sư phạm hầu như rất
hạn chế, thậm chí là chưa nghiên cứu. Vì vậy, tác giả mạnh dạn chọn nghiên cứu
lĩnh vực này trên đối tượng trường Trung cấp Luật Thái Nguyên.
1.2. Một số khái niệm về giáo dục đạo đức và quản lý hoạt động giáo dục
đạo đức nghề nghiệp
1.2.1. Đạo đức và đạo đức nghề nghiệp
* Đạo đức
Đạo đức là một vấn đề dành được sự quan tâm của nhiều lĩnh vực khoa
học và nhiều nhà khoa học. Mỗi lĩnh vực, mỗi nhà khoa học lại đề cập tới đạo
đức ở những khía cạnh, những phạm vi nội dung khác nhau:
- Theo Từ điển tiếng Việt thì: “Đạo đức là những tiêu chuẩn, những
nguyên tắc, quy định hành vi của con người đối với nhau và đối với xã hội. Đạo
đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người theo những chuẩn mực đạo đức
của một giai cấp nhất định”. [24]
- “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những quy tắc,
những nguyên tắc, những chuẩn mực xã hội, nhờ nó con người tự giác điều
chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người
và tiến bộ xã hội trong quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và
xã hội”.[29]
- Dưới góc độ triết học: Đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất
của ý thức xã hội, bao gồm những nguyên lý, quy tắc, chuẩn mực điều tiết hành
vi của con người trong quan hệ người khác với cộng đồng. Căn cứ vào những
quy tắc ấy, người ta đánh giá hành vi, phẩm giá của mỗi người bằng quan niệm
về thiện ác, chính nghĩa và phi nghĩa, nghĩa vụ, danh dự.[02].
16
- Chức năng nhận thức: Đạo đức là công cụ giúp con người nhận thức xã
hội về mặt đạo đức, cuộc sống, các quan điểm đạo đức, nguyên tắc, chuẩn mực
đạo đức là kết quả của phản ánh tồn tại xã hội, được con người đánh giá, thừa
nhận và khái quát thành ý thức xã hội, đó là những khuôn mẫu đạo đức, các giá
trị đạo đức
- Chức năng giáo dục: Trên cơ sở nhận thức đạo đức, chức nãng giáo dục
giúp con người hình thành những phẩm chất nhân cách, hình thành hệ thống
đinh hướng giá trị và các chuẩn mực đạo đức, điều chỉnh ý thức, hành vi đạo
đức giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với tập thể và cộng đồng, giữa con
người với thế giới xung quanh
- Chức năng điều chỉnh hành vi đạo đức: Cùng với chức năng giáo dục,
chức năng điều chỉnh hành vi của đạo đức có tác dụng làm cho hành vi hoạt
động của con người phù hợp với lợi ích của xã hội, của cộng đồng. Chức năng
này được thể hiện bằng hai hình thức chủ yếu, trước hết là bản thân chủ thể đạo
đức phải tự giác điều chỉnh hành vi của mình trên cơ sở những chuẩn mực đạo
đức xã hội; thứ hai là tập thể cần tạo ra dư luận để khen ngợi, khuyến khích,
đánh giá hoặc phê phán những biểu hiện cụ thể của hành vi đạo đức trẽn cơ sở
những chuẩn mực giá trị đạo đức. Đây là chức năng xã hội cơ bán, hết sức quan
trọng của đạo đức.
* Đạo đức nghề nghiệp
Đạo đức nghề nghiệp là một hệ thống chuẩn mực đạo đức của người lao
động trong một lĩnh vực sản xuất, hoạt động xã hội cụ thể. Nó thể hiện thái độ
của họ đối với con người trong cùng lao động, với đối tượng lao động nghề
nghiệp, đối với sản phẩm và vị trí của nghề nghiệp trong sự phát triển xã hội.
Mỗi loại hình nghề nghiệp luôn đặt ra những yêu cầu cho những người
hoạt động trong lĩnh vực đó những yêu cầu, quy tắc, chuẩn mực mà họ phải tự
giác thực hiện. Vậy đạo đức nghề nghiệp là hệ thống các chuẩn mực đạo đức
lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; góp phần phát triển kinh tế, vì sự nghiệp
dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Tính chuyên
nghiệp và đạo đức nghề nghiệp là nền tảng cơ bản của ngành tư pháp. 18
Cán bộ tư pháp phải có bổn phận tự mình nâng cao trình độ, kỹ năng
chuyên môn; nêu gương trong việc tôn trọng, chấp hành pháp luật; tự giác tuân
thủ các quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp trong hoạt động hành nghề,
trong lối sống và giao tiếp xã hội.
Đạo đức nghề nghiệp có giá trị nâng cao hiệu quả lao động, góp phần
vào sự phát triển kinh tế xã hội, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội.
Với ý nghĩa đó việc nghiên cứu, xác định đạo đức nghề nghiệp trong thời kỳ
đổi mới hiện nay có giá trị không chỉ về mặt lí luận và còn có giá trị thực tiễn
lớn lao.
Trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay đang tồn tại những giá trị đạo
đức đối lập nhau, những giá trị đạo đức tốt đang có xu hướng khẳng định, được
xã hội thừa nhận, những biểu hiện tiêu cực về đạo đức đang tồn tại và trở nên
phức tạp. Vì vậy giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho các thế hệ học sinh luật nói
riêng và con người Việt Nam nói chung là một trong những biện pháp then chốt
của nhà trường nhằm tạo ra những cán bộ tư pháp có năng lực sáng tạo và
phẩm chất đạo đức tốt góp phần thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước. Trong công cuộc đổi mới đất nước, đại đa số học sinh có ý chí vươn lên
trong học tập, có hoài bão và khát vọng đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc
hậu. Tuy vậy, trong những năm gần đây do tác động của cơ chế thị trường và
nhiều nguyên nhân khác, đã ảnh hưởng đến tâm lí, lối sống của nhiều tầng lớp
xã hội nhất là học sinh. Học sinh hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn:
việc lựa chọn những hành vi ứng xử vừa phù hợp với giá trị đạo đức truyền
thống vừa phải theo kịp sự phát triển của xã hội hiện đại. Mặt trái của sự hội
nhập là sự xáo trộn, mất ổn định trong tâm lý, đạo đức của rất nhiều người
GDĐĐ còn gắn bó chặt chẽ với việc giáo dục pháp luật. Giáo dục pháp
luật có nhiệm vụ giới thiệu cho người học các chuẩn mực về luật pháp của Nhà
nước, các quyền lợi và nghĩa vụ của người công dân Việt Nam, do đó có tác
dụng củng cố phương thức luận cứ các chuẩn mực đạo đức và thúc đẩy việc
thực hiện các yêu cầu đạo đức.
Copyright: Tài liệu đại học ©