Biến động xăng dầu
Phần 1: GIỚI THIỆU
1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết trong nền kinh tế hiện nay thì nguồn năng
lượng dầu mỏ là không thể thiếu, nó chiếm tỷ lệ sử dụng khoảng 40%
trong tất cả các nguồn năng lượng trên thế giới. Tuy nhiên nguồn năng
lượng này lại có giới hạn, nó không được tái tạo thêm mà ngược lại nó lại
được sử dụng ngày càng nhiều. Theo dự đoán thì nguồn năng lượng này
chỉ có thể đáp ứng trong vài chục năm nữa. Vì vậy giá cả của nó ngày
càng tăng lên là điều khó tránh khỏi. Khi giá xăng dầu tăng thì nó ảnh
hưởng rất lớn đến một số ngành nghề sử dụng nhiều xăng dầu để hoạt
động.
Sau khi trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức Thương mại quốc
tế WTO thì nền kinh tế Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bật
trong tất cả các ngành nghề, các lĩnh vực sản xuất kinh doanh…Nhưng
trong những năm gần đây mà đặc biệt là năm 2007 và đầu năm 2008 giá
dầu thô trên thế giới tăng một cách nhanh chóng làm cho giá xăng dầu
trong nước cũng tăng theo. Việc giá xăng dầu tăng đã ảnh hưởng rất
nhiều đến đời sống hàng ngày của người dân, đến quá trình sản xuất của
các doanh nghiệp…Vì vậy nó đã tác động rất lớn đến nền kinh tế Việt
1
Biến động xăng dầu
Nam, mà trong đó có một số ngành nghề rất nhạy cảm với giá xăng dầu
như: khai thác thủy sản, giao thông vận tải…
Từ hai vấn đề trên, đòi hỏi cần có những phương hướng, biện pháp
để giảm những tác động xấu do giá xăng dầu tăng. Đó là lý do đề tài
nghiên cứu “Đánh giá tác động của giá xăng dầu đến một số ngành nghề
của Việt Nam” được thực hiện.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung
Mục tiêu chung của đề tài này là đánh giá tác động của giá xăng dầu

một số ngành nghề quan trọng của nền kinh tế Việt Nam trong giai
đoạn từ năm 2005 đến đầu năm 2008 trong đó chủ yếu là hai ngành:
khai thác thủy sản và giao thông vận tải.
4
Biến động xăng dầu
Phần 2: NỘI DUNG
1. Khái quát về sự biến động của giá xăng dầu trong vài năm trở lại đây
1.1 Sơ lược về sự biến động của giá dầu thô trên thị trường thế giới
trong vài năm trở lại đây và nguyên nhân dẫn đến sự biến động này
Từ năm 2005 đến cuối năm 2007 giá dầu thô trên thị trường thế
giới đã tăng từ 62USD/thùng lên gần 100USD/thùng (nguồn tổng hợp từ
báo tuổi trẻ và vietnamnet). Cũng có lúc trong giai đoạn này thì giá dầu
thô thế giới giảm nhưng giảm không nhiều và giảm trong thời gian ngắn
và sau đó lại tiếp tục tăng.
Giá dầu thô thế giới trong 3 tháng đầu năm 2008 lại tăng vọt lên
hơn 100USD/thùng và trong đợt tăng giá này thì nó xuất phát từ những
nguyên nhân chủ yếu sau:
Cung cầu bất quân bình càng lúc càng thêm rõ nét: sản lượng
dầu thềm lục địa Bắc Hải giảm nhanh hơn dự báo. Bạo động ở Algeria,
Nigeria, Venezuela…góp phần đánh sụt lượng cung dầu thô. Cung giảm
không cân đối được cơn khát dầu gia tăng theo cường độ bùng nổ tăng
trưởng của hai nhóm N4 (chủ lực là Trung Quốc và Ấn Độ) và N11 (dẫn
đầu là ASEAN).
5
Biến động xăng dầu
Theo Thượng Viện Mỹ mà cụ thể là Fadel Gheit khẳng định
40% giá dầu bị chồng thêm bởi yếu tố đầu cơ. Do giá không ngừng leo
thang, các công ty hàng không quốc tế rót khoản tiền khổng lồ vào mua
các “option” ở thị trường dầu tương lai, bảo đảm ngưỡng giá
100USD/thùng ổn định đến tháng 3 năm 2009. Không riêng lĩnh vưc

điểm này các doanh nghiệp nhập khẩu, kinh doanh xăng dầu chính thức
nhận quyền này, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp và người dân phải
chấp nhận sống chung với biến động của thị trường thế giới và sau ngày
25/02 thì giá xăng dầu cụ thể là:
Xăng A92 tăng từ 13.300đ/lít lên 14.500đ/lít
7
Biến động xăng dầu
Xăng A95 tăng lên 14.800đ/lít
Dầu Diesel 0,25S tăng từ 10.200đ/lít lên 13.900đ/lít
Dầu madut tăng từ 8.500đ/lít lên 9.500đ/lít
Dầu Diesel 0,5S tăng lên 13.950đ/lít
1.2.2 Nguyên nhân chủ yếu để Nhà Nước đưa ra quyết định thả nổi
giá xăng dầu theo giá thi trường
- Giá dầu thô thế giới đang tăng cao ở mức kỷ lục mà Việt Nam vẫn
chưa sản xuất được xăng dầu phục vụ cho thị trường trong nước. Phải
đến giữa năm 2009, khi Nhà máy lọc dầu Dung Quất đi vào hoạt động
thì chúng ta cũng mới có thể đáp ứng được một phần nhu cầu (khoảng
6,5 triệu tấn/năm trong tổng nhu cầu là 13,5 triệu tấn/ năm).
- Nhà Nước không thể bao cấp mà để doanh nghiệp tự hạch toán độc
lập. Ví dụ như chỉ riêng năm 2007, số tiền bù lỗ chi kinh doanh xăng
dầu lên đến 11.000 tỷ đồng. Đây là số tiền rất lớn, thay vì phải tập
trung bù lỗ cho doanh nghiệp thì Nhà Nước có thể làm kinh phí cho
chăm lo cộng đồng, hỗ trợ người nghèo, vùng khó khăn, vung sâu,
vùng xa…
8
Biến động xăng dầu
Nếu tiếp tục bao cấp về xăng dầu thì Nhà Nước vô tình bao cấp cho
các doanh nghiệp nước ngoài và bao cấp luôn các nước láng giềng do
tình trạng buôn lậu xăng dầu qua biên giới không thể kiểm soát nổi.
2.Đánh giá tác động của giá xăng dầu đối với nền kinh tế Việt Nam

- Đặc biệt với ba ngành than, điện, xi măng, việc khống chế giá đầu ra
trong khi chi phí đầu vào tăng vọt sẽ làm cho các doanh nghiệp hoạt
động trong lĩnh vực này phải chịu sức ép rất lớn. Điều đó cũng sẽ làm
cho các doanh nghiệp này hoạt động kém hiệu quả, ảnh hưởng đến tốc
độ tăng trưởng kinh tế chung.
10
Biến động xăng dầu
- Giá xăng dầu tăng cũng sẽ tác động tiêu cực về mặt tâm lý. Như
chúng ta đã biết yếu tố tam lý luôn gây phản ứng dây chuyền đội giá của
các hàng hóa, dịch vụ khác đối với dân chúng theo vòng luân chuyển tiếp
theo. Tác động tâm lý này trên thực tế lại xảy ra với thị trường Việt Nam
thường cao hơn rất nhiều so với những dự liệu.
2.2 Tác động của giá xăng dầu đối với ngành khai thác thủy hải sản
Chưa bao giờ những chủ phương tiện đánh bắt thủy hải sản phải vất vả
trước “cơn bão giá” như hiện nay. Xăng dầu tăng giá kéo theo hàng loạt dịch
vụ nghề biển tăng theo… gây bất lợi cho những người sống bằng nghề khai
thác biển. Hiện đã có không ít phương tiện khai thác xa bờ phải ngưng hoạt
động. Tháng 1 năm 2007 giá dầu tăng lên 8.700đ/lít, ngày 22/11/2007 tăng
vọt lên 10.200đ/lít (tăng 17%) và đến 25/02/2007 tăng lên 13.900đ/lít chỉ
một năm mà giá dầu tăng lên 59,77% không chỉ mọi người ngỡ ngàng mà
còn góp phần đẩy những phương tiện lẫn ngư dân khai thác nghề biển lâm
vào tình trạng “tiến thoái lưỡng nan”. Biết rằng mặt hàng xăng dầu là mặt
hàng rất quan trọng trong nghề đi biển, vì vậy khi tăng giá xăng dầu đã tác
động dây chuyền đến nhiều mặt hàng khác. Sau đây là điển hình ở 3 tỉnh Sóc
Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau về nỗi khỗ của ngư dân sau khi giá dầu tăng lên
13.900đ/lít:
11
Biến động xăng dầu
2.2.1.Tỉnh Sóc Trăng
Tỉnh Sóc Trăng hiện có trên 1.000 tàu khai thác thủy hải sản, trong đó

Xăng dầu tăng giá, mỗi tàu đánh bắt xa bờ ở tỉnh Cà Mau phải tăng
thêm chi phí từ 20 triệu đến 70 triệu đồng trở lên cho một chuyến ra khơi.
Mà trong khi Cà Mau hiện có 1.137 phương tiện đánh bắt xa bờ thì chi phí
tăng khoảng từ 22.740 đến 79.590 triệu đồng. Nhiều ngư dân đang phân vân
“giữa hai dòng nước” nếu tiếp tục ra khơi thì sẽ nắm chắc phần lỗ lã, bằng
không thì lấy gì để mưu sinh và trả nợ. Đây thật sự là một bài toán khó cho
ngư dân. Mọi thứ điều tăng, trong khi giá hải sản thì không tăng, do bị các tư
thương ép giá để bù đắp cho khoản chi phí xăng dầu trong những chuyến đi
thu mua. Trước thực trạng này, không ít chủ tàu tuyên bố sẽ chuyển nghề
13
Biến động xăng dầu
hoặc đợi đến khi dầu sụt giá mới dám ra khơi đánh bắt. Việc làm của hàng
chục ngàn bà con lao động nghề biển cũng sẽ bị lung lai.
Ông Nguyễn Hoàng Thiên, trưởng ban thủy sản thị trấn Sông Đốc,
huyện Trần Văn Thời, Cà Mau cho biết: Nếu chủ phương tiện trả tiền công
dưới mức 40% trên tổng doanh thu sẽ không thuê được lao động đi biển.
Nhưng để có tổng doanh thu từ 70 triệu đồng trở lên/chuyến không phải tàu
nào cũng đạt được. Cho nên, nhiều tàu câu mực tạm ngưng hoạt động do
thua lỗ. Còn đối với nghề cào khơi, chi phí đầu tư sản xuất còn cao hơn. Một
tàu đánh bắt xa bờ công xuất 250CV sau chuyến đi biển 30 ngày phải đầu tư
hơn 300 triệu đồng thì nay phải tăng thêm 70 triệu đồng/tàu/chuyến. Trong
khi đó, sản lượng khai thác thủy sản không tăng, thậm chí còn giảm do
nguồn lợi thủy sản ngày càng suy kiệt, cá tạp, cá phân thường chiếm từ 60%
sản lượng thủy sản đánh bắt, trong khi tôm, cá hàng hóa có giá trị kinh tế cao
chỉ chiếm 6 đến 10%.
2.2.3 Tỉnh Bạc Liêu
Bạc Liêu hiện có hơn 1000 tàu đánh bắt thủy sản ngoài khơi. Khi giá
dầu tăng lên 13.900 đồng/lít thì các chủ tàu khó khăn nay lại càng khó khăn
thêm. Theo ông Lê Hiền, chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân huyện Đông Hải Tỉnh
Bạc Liêu thì riêng ở huyện Đông Hải hiện có khoảng 375 phương tiện đánh

trước vài dài ngày, còn cước vận tải hàng hóa thì đã ký hợp đồng cả năm với
các chủ hàng. Việc thương thảo lại với các chủ hàng là không dễ. Hiện tổng
công ty đang nghiên cứu để điều chỉnh giá vé, giá cước cho hợp lý. Tuy
nhiên không thể tăng ngay một lúc 20% như giá nhiên liệu. Trước mắt giá
cước vận tải đường sắt chỉ có thể tăng khoảng 7%.
2.3.2 Ngành vận tải đường bộ
Trước sức ép của việc tăng giá xăng dầu thì việc tăng giá vé, giá cước
vận tải là chuyện sớm muộn, và người dân buộc phải chi thêm tiền cho việc
đi lại và vận chuyển hàng hóa. Thí dụ như tại quầy vé cùa bến xe miền Đông
vào ngày 5 tháng 3, các bảng niêm yết giá thì giá cước cũ bị giá cước mới
dán chồng lên. Việc tăng giá vé xuất hiện đồng loạt ở các tuyến từ TP HCM
đi các tỉnh Ninh Thuận, Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Định, Hà Nội… việc
tăng giá vé trên là đúng theo nhận định của nhiều người; tuy nhiên, các
doanh nghiệp chỉ việc dán bảng giá mới mà không thông báo, giải thích đã
làm nhiều hành khách bực dọc.
16
Biến động xăng dầu
Tương tự như bến xe miền Đông thì tại bến xe miền Tây giá vé cũng
tăng. Công ty xe khách miền Tây, Công ty vận tải Trà Vinh và Công ty vận
tải Đồng Tháp đã tăng giá vé. Mức tăng trung bình khoảng 20%. Cụ thể,
tuyến TP HCM – Cần Thơ từ 44.000 đồng/vé lên 52.000 đồng/vé; TP HCM
– Cao Lãnh từ 40.000 đồng/vé lên 45.000 đồng/vé; TP HCM – Trà Vinh
tăng từ 50.000 đồng lên 60.000 đồng; TP HCM – Cà Mau từ 83.000 đồng
lên 98.000 đồng… Theo bà Hà Thị Yến, phó tổng giám đốc bến xe miền
Tây, giá vé của các doanh nghiệp dịch vụ trung chuyển khách tăng mạnh
hơn các doanh nghiệp khác.
3. Những phương hướng và biện pháp khắc phục những vấn đề trên
3.1 Chính sách chung
Gần đây khi Nhà nước cho các doanh nghiệp tự quyết định giá xăng dầu
thì Bộ Công Thương kiến nghi với chính phủ về một số giải pháp mới nhằm

Bên cạnh những chính sách và biện pháp trên thì Nhà nước cần đầu tư
để tìm những nguồn năng lượng thay thế như: biodiesel, điện nguyên tử,
hydrogen, nhiên liệu sinh học, năng lượng mặt trời, năng lượng gió…
3.2 Chính sách, biện pháp đối với ngành khai thác thủy hải sản và
ngành giao thông vận tải
Trước những khó khăn của bà con ngư dân, Bộ thủy sản đã đề nghi
Chính phủ dùng một phần trong phí giao thông đường bộ thu qua xăng dầu
để tái đầu tư cơ sở hạ tầng cho ngành thủy sản và điều tra nguồn lợi ngư
trường. “Nhà nước có quy định thu phí đường bộ qua giá xăng dầu nhằm tạo
nguồn kinh phí tái đầu tư cho hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, việc thu phí
như vậy chưa hợp lý với ngành đánh bắt thủy sản, bởi họ chủ yếu hoạt động
trên biển. Vì vậy đề nghị trích một phần phí đó để đầu tư lại cho ngư dân”.
Đồng thời, nên tổ chức sản xuất theo mô hình tập đoàn, tổ, đội giúp tiêu
hao nhiên liệu ít hơn. Áp dụng công nghệ tiên tiến, đặc biệt là đối với khâu
quản lý sau thu hoạch cũng là một giải pháp giúp tăng chất lượng sản phẩm,
nâng cao giá bán và bù lỗ khi giá xăng dầu tăng.
19
Biến động xăng dầu
Về phía phần mình, Bộ thủy sản sẽ đầy mạnh các dự án phát triển, điều
tra nguồn lợi và dự báo ngư trường chính xác để thông báo cho bà con nơi
đánh bắt hiệu quả, đồng thời tao nguồn nhân lực, nâng cao tay nghề cho ngư
dân.
Về chính sách hỗ trợ thì Bộ tài chính đã ban hành việc hỗ trợ 33% phí
bảo hiểm thân tàu phải nộp hàng năm cho các tàu đánh cá hoạt động xa bờ;
hỗ trợ bằng tiền trực tiếp cho ngư dân tương ứng với 30% lãi suất vay ngân
hàng để đầu tư thay máy tàu từ loại máy tiêu hao nhiều nhiên liệu sang tiêu
hao ít nhiên liệu.
Riêng tỉnh Cà Mau hiện đang thực hiện quy hoạch phát triển nghề cá từ
nay đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 gắn với những biện pháp
đồng bộ nhằm quật dậy nghề khai thác đánh bắt trên ngư trường vốn còn

chi phí của ngành này tăng cao. Trong khi giá các sản phẩm khai thác được
không tăng hoặc tăng rất ít do sự ép giá của thương lái để bù lỗ cho chi phí
22
Biến động xăng dầu
của các chuyến đi thu mua. Tuy chính phủ đã có một số biện pháp, chính
sách nhưng ngành vẫn còn rất nhiều khó khăn.
Còn ngành giao thông vận tải cũng bị tác động không nhỏ trong đợt
tăng giá xăng dầu ngày 25/2/2008. Giá xăng dầu tăng cao làm cho chi phí
vận chuyển hành khách, hàng hóa tăng lên rất cao còn giá cước vận chuyển
thì không thể tăng đột ngột mà phải tăng từ từ để không gây sốc đối với
khách hàng. Việc tăng giá cước là chuyện sớm muộn, tuy nhiên ngành giao
thông vận tải cần thực hiện nhiều biện pháp giảm chi phí để bù lại phần nào
chi phí nhiên liệu tăng cao như hiện nay.
2. Kiến nghị
Giá xăng dầu tăng cao thì vấn đề chi phí nhiên liệu của ngành khai
thác thủy hải sản và giao thông vận tải đội lên rất cao thì không riêng các
chính sách của Nhà nước, ngành cần phải tìm mọi biện pháp để giảm tác
động xấu của việc giá xăng dầu tăng.
- Đối với chính phủ thì chính phủ cần có nhiều biện pháp tích cực hơn:
 Tìm hiểu những khó khăn của những đối tượng bị ảnh hưởng khi giá
xăng dầu tăng để đưa ra những chính sách phù hợp.
 Đẩy mạnh xây dựng nhà máy lọc dầu Dung Quất để sớm đưa vào vận
hành. Tăng cường đầu tư xây dựng các nhà máy lọc dầu khác để Việt
23
Biến động xăng dầu
Nam sớm trở thành nước không phải nhập khẩu xăng dầu thành phẩm và
tương lai trở thành nước xuất khẩu xăng dầu.
 Tìm và nghiên cứu các nguồn năng lượng thay thế dầu mỏ như: năng
lượng sinh học, năng lượng nguyên tử…
 Tăng cường về quản lý xăng dầu, tránh trường hợp tăng giá bất hợp lý