Mục lục
Lời nói đầu
Chương 1:Tình hình tội phạm và nguyên nhân của tình hình tội phạm giết người
trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm 2005 – 2006
1.1. Tình hình hình tội phạm giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời
gian từ năm 2005 – 2006
1.1.1.Thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm giết người trên địa bàn
thành phố Hà Nội trong thời gian từ năm 2005 – 2006 .
1.1.2.Cơ cấu của tình hình tội phạm giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội
trong thời gian từ 2005 – 2006
1.2.Nguyên nhân của tội phạm giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội trong
thời gian từ 2005 – 2006
1.2.1. Những nguyên nhân về kinh tế xã hội
1.2.2.Những nguyên nhân về văn hóa, giáo dục và tuyên truyền, phổ biến, giáo
dục pháp luật
1.2.3.Những nguyên nhân về hoạt động quản lý xã hội
CHƯƠNG 2: Những giải pháp nhàm đấu tranh phòng chống tội phạm giết
người trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới
2.1. Những giải pháp về kinh tế, xã hội
2.2.Những giải pháp về văn hóa, giáo dục và tuyên truyền, phổ biến, giáo dục
pháp luật
2.3.Những giải pháp về hoạt động quản lý trật tự xã hội
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Lời nói đầu
Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng từ năm 1986 đến nay, gần 20 năm
thực hiện công cuộc đổi mới đất nước.Chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu to
lớn và quan trọng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội .Cùng với sự đổi
mới và đi lên chung của đất nước, thành phố Hà Nội sau gần 20 năm tiến hành
công cuộc đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, đã ngày càng khẳng định
vị trí hàng đầu của mình trong nền kinh tê cả nước – Với tốc độ phát triển kinh
2
Chương 1
Tình hình tội phạm và nguyên nhân của tình hình tội phạm giết người trên
địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian từ 2005 – 2006 .
1.1.tình hình tội phạm giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời
gian từ 2005 – 2006 .
1.1.1.Thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm giết người trên địa
bàn thành phố Hà Nội trong thời gian từ 2005 – 2006 .
Là thủ đô của cả nước, Hà Nội có địa bàn hành chính được chia làm 14
quận huyện (gồm 9 quận ,5 huyện) ,với tổng diện tích là 92097 km2 và dân số
khoảng 2,8 triệu người(số liệu năm 2005). Hà Nội còn là trung tâm kinh tế,
chính trị, văn hóa, xã hội của Việt Nam, là đầu mối giao lưu chính với các vùng
trong nước cũng như quốc tế.
Trong khi đó, khu vực ngoại thành của thành phố có tốc độ đô thị hóa diễn ra
khá cao, khu vực nội thành được mở rộng. Đây chính là những điều kiện thuận
lợi thúc đẩy sự phát triển mọi mặt từ kinh tế đến chính trị, văn hóa, xã hội của
Hà Nội.
Bên cạnh những mặt thuận lợi thì địa bàn Hà Nội cũng gặp không ít khó khăn.
Đó là ,dân cư của thành phố có thành phần khá phức tạp – với nhiều người ở các
địa phương khác nhau đến học tập, làm ăn, sinh sống. Hơn nữa số dân này lại
bao gồm nhiều hạng người với các tầng lớp khac nhau dẫn đến dễ sảy ra mâu
thuân . Mặt khác, số dân này lại phân bố không đều, có mật độ tập trung lớn ở
khu vực nội thành(trong khi diện tích khu vực này chỉ có 8287 km2, tức là
chiếm khoảng 8.9% diện tích toàn thành phố) . Hơn thế nữa, do đặc điểm về địa
lý cùng với mặt trái của cơ chế thị trường đã làm nảy sinh những vấn đề phức
tạp như :Sự phân tầng xã hội diễn ra nhanh và ở diện rộng, chênh lệch mức sống
giữa thành thị và nông thôn.Tình trạng thiếu việc làm kéo dài chưa có giải pháp
hữu hiệu. Hiện đang còn hàng chục vạn người thiếu việc làm, để tồn tại họ phải
Hà Nội từ năm 2005 đến năm 2006 .
Những con số về các hành vi phạm tội và người phạm tội giết người ở trên
địa bàn thành phố Hà Nội mới chỉ phản ánh các đặc điểm về lượng, về quy mô
hay nói cách khác là những dấu hiệu bên ngoài mà chưa cho chúng ta biết những
đặc trưng về của bên trong và tính chất của nó. Vì vậy, để nhận biết các đặc
điểm về chất của tình hình tội phạm giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội,
trước hết cần phải xác định những thông số về cơ cấu của tình hinh tội phạm giết
người. Cơ cấu tội phạm giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội có những đặc
thù riêngvà có những tiêu chí riêng để xác định cơ cấu của tình hình tội phạm
đó.
- Theo mối tương quan giữa tội giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội với
tội phạm nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Năm 2005 có 65 vụ chiếm tỷ lệ 1,09% trong tổng số 591 vụ phạm tội.
Năm 2006 có 70 vụ chiếm tỷ lệ 1,18% trong tổng số 592 vụ phạm tội.
Qua đó cho chúng ta thấy so với số vụ phạm tội nói chung trên địa bàn
thành phố Hà Nội thì số vụ phạm tội giết người trên địa bàn thành phố Hà Nội
cũng tăng, từ 1,09% đến 1,18% .Như vậy, nhìn chung có xu hướng tăng nhưng
tăng không đáng kể chỉ 0,09%, không có sự đột biến .
- Xác định theo tiêu chí địa bàn phạm tội.
Nhìn chung số vụ án thường xẩy ra ở trung tâm thành phố, đặc biệt là ở các
thị trấn, thị xã mới thành lập, ở các vùng nông thôn cách xa thành phố.
- Theo loại hình phạt Tòa án áp dụng cho tội phạm giết người.
Theo số liệu kết quả xét xử các vụ án sơ thẩm của Tòa án thành phố Hà Nội thì
số người phạm tội mà Tòa áp dụng án treo chiếm tỷ lệ khoảng 18%; tù có thời
hạn chiếm tỷ lệ khoảng 68% trong đó tù dưới 7 năm chiếm tỷ lệ khoảng 18%, từ
4
7năm đến 15năm chiếm tỷ lệ khoảng 38%, từ 15 đến 20 năm chiếm tỷ lệ khoảng
13%; tù chung thân chiếm khoảng 7% ;tử hình chiếm khoảng 6% ;tù trên 20
năm chiếm 1%. Điều đó cho thấy số người phạm tội giết người bị áp dụng hình
phạt tù có thời hạn chiếm tỷ lệ cao, trong đó tù từ 7 năm đến 15 năm chiếm tỷ lệ
tổ chức có thẩm quyền, cho nên tỷ lệ phạm tội ở lứa tuổi này chiếm tỷ lệ cao .
+ Theo nghề nghiệp của chủ thể tội giết người cho thấy số bị cáo là công nhân,
cán bộ công chức, học sinh sinh viên chiếm tỷ lệ ít hơn so với các chủ thể tội
giết người là nhân dân lao động . Như vậy thành phần phạm tội giết người chiếm
tỷ lệ cao nhất vẫn là nhân dân lao động . Bởi thực tiễn cho thấy phần lớn dân số
của Hà Nội có suất thân từ nông dân, do hiểu biết pháp luật còn hạn chế nên khi
mâu thuẫn không được giải quyết kịp thời thì đối tượng và nạn nhân tự giải
quyết với nhau bằng bạo lực mà cụ thể là thực hiện hành vi giết người là phổ
biến .
5
+ Theo trình độ học vấn của người phạm tội giết người cho thấy số người phạm
tội chưa biết chữ và có trình độ đại học, cao đẳng chiếm tỷ lệ ít hơn so với số
người phạm tội có trình độ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông .
Như vậy, những đối tượng chưa biết chữ chủ yếu thuộc vào các gia đình không
có cha, mẹ hoặc cha, mẹ đã chết hoặc đã ly hôn . Buộc họ phải sống lang thang,
bụi đời không được học hành nên trở thành người phạm tội . Còn số người có
trình độ tiểu học chủ yếu do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn phải nghỉ học đi
làm để kiếm sống giúp gia đình hoặc là đối tượng ham chơi bỏ học .
Thường những đối tượng này cũng không có sự nhận thức được các vấn đề về
chuẩn mực xã hội đòi hỏi, mặt khác gia đình vì khó khăn về kinh tế nên không
có thời gian quan tâm chăm sóc con cái nên những đối tượng này dẫn đến con
đường phạm tội .
Tuy nhiên những đối tượng có trình độ trung học cơ sở lại chiếm tỷ lệ khá cao,
tiếp đó là những đối rtượng có trình độ trung học phổ thông cũng chiếm tỷ lệ
cao . Đó là những đối tượng đang ở lứa tuổi cố trình độ nhận thức chưa chín
chắn đối với những sử sự của mình, cũng như nhận thức và hiểu biết pháp luật
còn thấp kém nên dẫn đến hành vi phạm tội . Đây thật sự là điều đáng báo động
trong tầng lớp thanh, thiếu niên đối với sự giáo dục của gia đình, nhà trường và
xã hội, cho thấy sự xuống cấp trầm trọng về phẩm chất đạo đức của thế hệ trẻ .
- Về nhân cách của đối tượng trước khi phạm tội .
hoạt động quản lý trật tự xã hội .
1.2.1. Những nguyên nhân về kinh tế, xã hội .
Trước hết, những tiêu cực của mặt trái nền kinh tế thị trường đã tác động
đến mọi mặt của đời sống xã hội, từ cơ chế quan liêu bao cấp, chuyển sang cơ
chế thị trường dưới sự quản lý của Nhà Nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa
đã tạo bước đột phá mới phát triển toàn diện trên các lĩnh vực . Nói chung trên
địa bàn thành phố đời sống của nhân dân đã từng bước được nâng lên, cơ sở vật
chất, giáo dục y tế . . . cũng ngày càng hoàn thiện hơn . Song, bên cạnh đó cũng
như cả nước do thiếu sự chuẩn bị đầy đủ cho bước đổi mới này, chưa chú ý đến
giáo dục rèn luyện phẩm chất đối với cán bộ nhân . Dẫn đến một số bộ phận cán
bộ đảng viên, quần chúng thiếu tu dưỡng, phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, ý
thức tổ chức kỷ luật kém, sa sút đạo đức lối sống . Tình trạng này đã tác động
trực tiếp vào tâm lý, lối sống ích kỷ, hẹp hòi của một số người, làm cho họ tha
hóa biến chất, coi thường mạng sống của người khác . Đây là nguồn gốc làm
phát sinh tội phạm, trong đó có tội phạm giết người .
Đồng thời, mặt trái của cơ chế thị trường làm phát sinh nhiều mâu thuẫn gay
gắt giữa con người với con người, nhất là trong hoạt động sản xuất, kinh doanh,
cạnh tranh địa bàn, cạnh tranh bảo kê, bao tiêu sản phẩm hàng hóa . Trong đó,
có nhiều công ty, doanh nghiệp bị cạnh tranh không đứng vững dẫn đến phá sản,
kéo theo nó là hàng loạt người rơi vào tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm trầm
trọng . Trong số đó có nhiều người đã trở thành đối tượng hoặc nạn nhân trong
các vụ giết người . Mặt khác, cơ chế thị trường cũng mở đường cho nhiều doanh
nghiệp, nhiều người làm giàu, thu được lợi nhuận một cách chính đáng . Nhưng
ngược lại cũng có nhiều người muốn làm giàu nhanh chóng nên đã bất chấp các
quy định của pháp luật, phạm trù đạo đức, tình cảm của con người, thực hiện
hành vi lừa đảo chiếm đoạt vốn gây ra mâu thuẫn gay gắt trong làm ăn buôn
bán, dẫn đến mâu thuẫn và giải quyết mâu thuẫn bằng hành vi giết người . Có
trường hợp dùng tiền để thuê bọn lưu manh chuyên nghiệp, côn đồ hung hãn,
đâm thuê chém mướn người khác nhằm mục đích cạnh tranh, đe dọa hoặc chém
giết với động cơ trả thù .
của pháp luật . Vì vậy, để công tác đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung
và giết người nói riêng đạt được những thành tựu nhất định chúng ta khôg thể
coi nhẹ giải pháp trong lĩnh vực kinh tế xã hội .
1 2.2. Những nguyên nhân về văn hóa, giáo dục và tuyên truyền, phổ
biến, giáo dục pháp luật .
Mặt trái của cơ chế thị trường không những tác động ảnh hưởng tiêu cực đối
với kinh tế xã hội mà còn trên lĩnh vực văn hóa, đã gây nên mối quan tâm, lo
lắng cho gia đình, nhà trường và xã hội . Đó là sự xuống cấp nghiêm trọng của
đạo đức dẫn đến thay đổi về nhận thức, suy nghĩ thực dụng là sự khủng hoảng
giữa các thế hệ ông bà, cha mẹ, con cháu . Những năm gần đây, số vụ phạm tội
giết người gia tăng, điều đáng báo động là giữa người phạm tội và nạn nhân có
mối quan hệ thân thích ruột thịt với nhau : con giết cha mẹ, cha giết con, cháu
giết ông bà, anh chị em giết nhau .Rồi các vụ giết người xảy ra do mâu thuẫn
giữa những người hàng xóm láng riềng với nhau, giữa một bộ phận dân cư xóm
này với xóm khác gây mất đoàn kết trong nội bộ, tình làng nghĩa xóm ngày càng
bị mai một dần di .
Nguyên nhân sâu xa là do sự xuống cấp về văn hóa, hầu hết đối tượng phạm
tội cũng như nạn nhân trong các vụ án giết người này do sự hiểu biết về pháp
luật, có trình độ văn hóa thấp kém chua biết chữ chiếm tỷ lệ khá cao hay mới
chỉ học đến bậc tiểu học, trung học cơ sở chiến tỷ lệ cao nhất, trung học phổ
8
thông cũng chiếm tỷ lệ không nhỏ, còn chiếm tỷ lệ ít nhất là những người có
trình độ đại học và cao đẳng .
Ngoài ra trong lĩnh vực dịch vụ văn hóa hiện nay trên địa bàn thành phố Hà
nội vẫn còn nhiều loại hình dịch vụ chưa chấp hành đúng quy định của pháp
luật. Nhiều cử hàng dịch vụ không có đăng ký kinh doanh mà vẫn ngang nhiên
hoạt động như :dịch vụ băng, đĩa hình; dịch vụ Internet . . . Đối với dịch vụ
băng, đĩa hình không có tem quản lý, nhiều băng đĩa hình có nội dung lồng ghép
các hình ảnh bạo lực, có nội dung kích dục . Ngoài ra trnog lĩnh vực Internet
hầu hết vi phạm chủ yếu là thiếu quy định cụ thể của chủ sở hữu cơ sở đối với
trá, lừa lọc . . . Hoặc đó là sự đối xử thô bạo, quá khắt khe tàn ác, thậm chí mang
tính chất hành hạ của những người trong gia đình cũng có thể làm ảnh hưởng
đến hành vi phạm tội . Xã hội hóa là một quá trình liên tục, sau gia đình thì nhà
9
trườnhg là môi trường xã hội thứ hai giữ vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện
và phát triển nhân cách .
Trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm gần đây trong bối cảnh
chung của nền giáo dục Việt Nam – một nền giáo dục đang có nguy cơ xuống
cấp trầm trọng . Những yếu tố được coi là quyết định đến chất lượng giáo dục
gồm điều kiện vật chất, tổ chức quản lý , phương pháp giảng dậy, sách giáo
khoa . . . Thế nhưng các hiện tượng trong giáo dục đang trở nên bức xúc, gây
nên lo lắng trong xã hội hiện nay lại có mối quan hệ chặt chẽ với những yếu tố
này, đó là : Việc học thêm, dạy thêm tràn lan, hiện tượng “học giả bằng thật”
đang xảy ra tương đối phổ biến, tuyển sinh nặng nề, căng thẳng, các chương
trình học tập quá nặng đối với học sinh, thành tích trong giáo dục đang trở thành
căn bệnh .
Những bất cập của hệ thống giáo dục hiện nay đã làm hạn chế vai trò của nhà
trường trong việc phòng chống tội phạm nói chung, tội giết người nói riêng .
Một số chế độ học tập buộc phải học thêm ngoài giờ rất nhiều, phải đóng một số
khoản tốn kém ngoài quy định khiến cho rất nhiều gia đình gặp nhiều hoàn cảnh
khó khăn, không có điều kiện cho con cái đến trường hoặc bắt buộc phải bỏ học
giữa chừng . Các em không được đến trường, không có kiến thức, một số phải
tham gia lao động phụ giúp cha mẹ, nhưng số khác lại lang thang chơi bời lêu
lổng rất dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tiêu cực dẫn đến hư hỏng và phạm tội .
Nguyên nhân khác từ phía nhà trường ảnh hưởng không tốt đến đời sống học
sinh, sinh viên đó là hiện nay một số giáo viên có lối sống, thái độ nghề nghiệp
không đúng, chạy theo thành tích, vật chất . Điều này, khiến cho học sinh, sinh
viên chán nản không muốn học tập vì thấy có sự mâu thuẫn giữa nhũng điều học
trên lớp với nhân cách thầy, cô . Bởi thực tế, có nhiều thầy cô có liên quan đến
tệ nạn xã hội như nghiện ma túy, cờ bạc, rượu chè . . .
của các tổ chức đoàn, hội, đội tuy được quan tâm song hiệu quả chưa cao vì đối
tượng có quá khứ lầm lỗi là đối tượng đặc thù nhất, nhạy cảm nhất và cũng dễ
mắc sai xót nhất, không chỉ đòi hỏi sự nhiệt tình , tâm huyết của các tổ chức mà
quan trọng hơn là phương pháp giáo dục phù hợp để từng cá nhân tự thay đổi
những thiếu sót sai lệch trong suy nghĩ và hành động của mình .
Ngoài nguyên nhân điều kiện về văn hóa , giáo dục thì công tác tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật cũng còn nhiều hạn chế, chưa thường xuyên, sâu
rộng, không có hiệu quả đối với từng địa bàn cụ thể và đối với từng loại đối
tượng . Vì vậy chưa chuyển biến và chưa nâng cao ý thức chấp hành pháp luật
của một số bộ phận quần chúng nhân dân .
Đối với từng địa phương trong năm qua công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo
dục pháp luật chưa thực sự chú trọng nhất là ở các vùng ngoại thành, ven đô
cách xa trung tâm thành phố . Trong những năm gần đây việc phủ sóng các kênh
thông tin chưa đáp ứng, chưa phát huy được tác dụng . Vẫn còn nhiều xã chưa
có loa truyền thanh, truyền hình huyện chưa thể phủ sóng hết toàn bộ . Do vậy,
hình thức phổ biến pháp luật trên các thông tin còn nhiều hạn chế .
Đối với công tác hoạt động trợ giúp pháp lý :Việc trợ giúp pháp lý cho nhân
dân các huyện ngoại thành chủ yếu do cộng tác viên thường trực trợ giúp pháp
lý của tổ chức trợ giúp lưu động tại các quận huyện, còn ở các xã số lượng cộng
tác viên còn ít nên, tỉ lệ người dân được trợ giúp pháp lý vẫn còn thấp .
Hình thức tuyên truyền phổ biến pháp luật qua việc tổ chức hội nghị cho cán
bộ chủ chốt các cấp : Không được thường xuyên vì do hoàn cảnh điều kiện sinh
sống, chế độ đãi ngộ cán bộ chưa hợp lý, trình độ của cán bộ tuyên truyền còn
hạn chế . . .
Việc phát hành bản tin và các tài liệu pháp luật chưa phát huy hết hiệu quả
chủ yếu mới chỉ đến ủy ban nhân dân xã còn ở các thôn có nhiều nơi vẫn chưa
có điều kiện tiếp cận, hoặc có được tiếp cận nhưng với số lượng ít ỏi .
Về việc xây dựng tủ sách pháp luật : Tuy hiện nay 100% các xã có tủ sách
pháp luật, nhưng việc khai thác hiệu quả tủ sách còn kém . Mục tiêu của Bộ Tư
pháp là tủ sách của mỗi xã có từ 150 – 250 đầu sách với 4 loại sách . Nhưng
Trên địa bàn thành phố Hà Nội, do sự tác động về kinh tế xã hội trong đó có
vấn đề lao động việc làm là vấn đề nan giải . Trong những năm gần đây hiện
tượng di dân tự do ngày một gia tăng, số dân chủ yếu từ nông thôn ra thành phố
hoặc ỏ một số tỉnh khác đến Hà Nội tạm thời làm ăn sinh sống . . . nên các công
tác quản lý nhân khẩu, hộ khẩu gặp không ít khó khăn . Trường hợp đăng ký hộ
khẩu nơi này nhưng lại ở nơi khác hoặc không đăng ký hộ khẩu xảy ra rất nhiều.
Tình trạng thanh thiếu niên bỏ nhà đi thuê nhà để ở và hoạt động phạm tội gia
tăng gây khó khăn cho công tác phòng chống tội phạm giết người đặc biệt là ở
khu vục trung tâm thành phố .
Ngoài ra, sự quản lý, giám sát những đối tượng xấu nhất là những đối tượng
đã có tiền án, tiền sự, số đối tượng mãn hạn tù, số được đặc xá, số côn đồ hung
hãn ở địa bàn dân cư chưa thường xuyên vẫn còn thiếu sót, sơ hở .
Một số là số đối tượng nằm trong diện quản lý cũng chưa được điểm danh,
kiểm diện một cách thường xuyên, chưa có nội dung giáo dục một cách cụ thể,
chủ yếu mới hô hào chung . Vì vậy, nhiều lúc chúng ngang nhiên hoạt động mọi
12
lúc, mọi nơi trong cộng đồng dân cư từ sinh hoạt bê tha và nhân cách xấu xa làm
phát sinh mâu thuẫn, dẫn đến gây rối trật tự công cộng hoặc thực hiện hành vi
giết người .
Cùng với số này, đối tượng truy nã đang lẩn trốn cũng còn đang ở ngoài xã
hội, trong đó có loại đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm, nguy hiểm, phạm tội
giết người đang sống chui lủi, trốn tránh pháp luật, không có việc làm và các
điều kiện để duy trì cuộc sống . Vì vậy, phần lớn là vừa trốn tránh, vừa tiếp tục
phạm tội kể cả đâm thuê chém mướn gây án mạng, nhưng chưa kịp bắt giữ, số
lượng đầu vào đối tượng truy nã chưa giảm bởi lẽ lực lượng chuyên trách còn
mỏng, thiếu những phương tiện và điều kiện cần thiết thu thập thông tin về tội
phạm giết người từ quần chúng nhân dân .
Bên cạnh đó, các hoạt động tuần tra kiểm soát ở các tuyến, địa bàn trọng
điểm nhất là những nơi công cộng, các khu tập thể là những nơi thường phát
sinh mâu thẫn trong sinh hoạt không thường xuyên . Sự quản lý các đối tượng
Những giải pháp nhằm đấu tranh phòng chống có hiệu quả tội giết người
trên địa bàn thành phố hà nội .
2.1.Những giải pháp về kinh tế, xã hội trên địa bàn thành phố Hà
Nội .
Trong những năm qua, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, chúng ta đã
chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường .
Ngoài những thành tựu đạt được, nền kinh tế thị trường cũng làm nảy sinh nhiều
vấn đề xã hội phức tạp . Trong khi đó quan hệ kinh tế lại đóng vai trò quýêt định
để giải quyết các vấn đề khác trong xã hội .
Tội giết người cũng là một vấn đề xã hội nên cần phải được giải quyết bằng
giải pháp kinh tế – xã hội . Để giải quyết tốt vấn đề này, nhằm loại bỏ những
nguyên nhân về kinh tế, xã hội dẫn đến hành vi phạm tội giết người, chúng ta
cần phải chú trọng các nhiệm vụ sau :
14
Tăng cường ổn định và phát triển kinh tế : với vị trí địa lý thuận lợi vừa là
thủ đô của cả nước vừa là nơi có truyền thống lâu đời của nền văn hóa lúa nước
nên người dân rất cần cù, chịu khó . Đó là những điều kiện hết sức thuận lợi để
phát triển kinh tế . Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, nền kinh tế Hà
Nội vẫn chưa phát huy được hết những tiềm năng sẵn có của mình để sứng đáng
là thủ đô của cả nước . Để có thể đưa nền kinh tế ổn định và phát triển cao hơn,
cần phải đổi mới triệt để cơ chế quản lý nền kinh tế, tăng cường mở rộng hợp tác
kinh tế với các tỉnh trong nước cũng như với các nước trong khu vực và kêu gọi
đầu tư nước ngoài .Cần cải tiến, cắt bớt các thủ tục hành chính rườm rà, tạo điều
kiện để các thành phần kinh tế yên tâm đầu tư ổn định, lâu dài, tạo môi trường
cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế . Đối với
những đối tượng vi phạm cạnh tranh không lành mạnh, lừa đảo chiếm đoạt tài
sản cần phải có biện pháp sử lý nghiêm minh, đồng thời khuyến khích nhân
dân làm giàu hợp pháp .
Đặc biệt, trong những năm qua, tình trạng “chảy máu chất sám” đang là
vấn đề nhức nhối đối với đất nước và cũng như ở Hà Nội . Rất nhiều con em của
ngoài khi tay nghề đã đạt tiêu chuẩn . Đầu tư và quản lý tốt hơn nữa hoạt động
của các trung tâm hướng nghiệp và giới thiệu việc làm, các trung tâm này cần
phải phù hợp với mọi đối tượng lao động trong xã hội . Đồng thời, phải tập
trung phát triển sản xuất kinh doanh, khai thác những tiềm năng sẵn có ở địa
phương . Bên cạnh đó cần tổ chức thực hiện các chủ trương khuyến nông,
khuyến ngư, tạo việc làm tại chỗ . Cũng như mở rộng các khu du lịch, nghỉ mát
và khôi phục lại các khu di tích lịch sử, lễ hội truyền thống nhằm thu hút khách
du lịch vào Hà Nội, từ đó tạo việc làm cho người lao động trong thành phố .
Cùng với việc duy trì, phát triển các doanh nghiệp nhà nước, cần có chính
sách ưu đãi hơn cho các doanh nghiệp tư nhân, cơ sở sản xuất vừa và nhỏ nhằm
thu hút và điều hòa lực lượng lao động giữa các địa phương, tạo điều kiện thụân
lợi cho học sinh , sinh viên mới ra trường được phục vụ địa phương được tốt
hơn
Bên cạnh đó, cũng cần tập hợp, lôi cuốn những cá nhân sống buông thả, lười
lao động bằng thu nhập của những người tham gia lao động và có biện pháp phù
hợp làm cho họ hiểu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ lao động của mình .
Đối với những đối tượng liên quan đến tệ nạn xã hội như ma túy, rượu chè,
cờ bạc, mại dâm trước hết cần sử dụng các biện pháp trấn áp, giáo dục tích cực
tuyên truyền phổ biến để mỗi cá nhân, gia đình và xã hội thấy rõ được trách
nhiệm của mình trong công tác phòng, chống những tệ nạn này . Tạo điều kiện
vật chất để xây dựng cơ sở hạ tầng, các cơ sở cai nghiện, các khu kinh doanh
giải trí ,tạo điều kiện để nhân dân có thể quản lý , phê bình hoặc tố giác đối
tượng tham gia các tệ nạn này . Mặt khác, những đối tượng sau khi mãn hạn tù
hoặc đã cai nghiện ,chúng ta cần ưu tiên tạo điều kiện về việc làm để họ có cơ
hội tái hòa nhập với cộng đồng . Đó là một trong những biện pháp hữu hiệu
nhằm ngăn chặn từ xa tội phạm giết người.Ngoài ra,cần tăng cường và củng cố
cơ chế hòa giải ở cơ sở,trong cộng đồng dân cư .Cần đi sâu đi sát từng đối tượng
cụ thể để từ đó nắm rõ tình hình mâu thuẫn phát sinh và có phương pháp hòa
giải kịp thơì ,nhanh chóng . Cần đầu tư hơn nữa về kinh phí ,số lượng ,chất
lượng, có cơ chế khen thưởng và kỷ luật phù hợp ,tạo nên sự nhiệt huyết trong
các phong trào như “ ông bà ,cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền”, phong trào
“nuôi con khỏe , dạy con ngoan”, phong trào “quản lý ,giáo dục, giúp đỡ những
người lầm lỗi tại cộng đồng ,dân cư” mà điểm đến là đạt tiêu chuẩn khối , xóm ,
làng, bản , gia đình văn hóa . Xây dựng khối đoàn kết toàn dân và phong trào
quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc .
Vấn đề đấu tranh phòng chống tội phạm giết người chủ yếu là giết người do
mâu thuẫn thì vấn đề văn hóa ứng xử có ý nghĩa vô cùng quan trọng . Hãy xử sự
với nhau bằng tình cảm giữa con người với con người , loại bỏ tư tưởng “lấy
thân đè người”, , hành động xử sự thô bạo , tục tĩu , gây bức xúc cho người khác
hoặc cố tình gây thiệt hại cho tính mạng , sức khỏe người khác đều là những xử
sự thiếu văn hóa . Văn hóa ứng sử của con người phải đặt trong mối quan hệ “
mình vì mọi người ” và “ mọi người vì mình” để xử sự một cách bình tĩnh sáng
suốt với truyền thống “ thương người như thể thương thân” mới có thể hạn chế
được những phát sinh mâu thuẫn không cần thiết dẫn đến hành vi phạm tội .
Bên cạnh đó, các cấp chính quyền cần xây dựng những gương mặt tiêu biểu
để động viên khen thưởng hay phê bình , kỷ luật những cá nhân tập thể không
thực hiện hay có sự vi phạm . Thường xuyên , kiểm tra, hướng dẫn, thẩm định
các tiêu chuẩn tránh chạy theo thành tích sẽ phản tác dụng trong xây dựng phong
trào . Mặt khác, không phải người người nào cũng có thể dễ dàng thực hiện hành
vi giết người một cách trái pháp luật, mà chủ yếu là những đối tượng có trình độ
học vấn thấp, hiểu biết pháp luật kém . Do vậy, cần phải nâng cao trình độ học
vấn , nâng cao sự hiểu biết pháp luật cho họ nhất là những vùng nông thôn cách
xa thành phố .
Ngoài ra, sự ảnh hưởng tiêu cực của các sản phẩm văn hóa độc hại nhất là
các loại có nội dung kích động bạo lực, kích dục như băng đĩa hình , dịch vụ
17
Internet đã tác động đến các đối tượng đặc biệt là tầng lớp thanh thiếu niên làm
suy thoái đạo đức lối sống dẫn đến các hành vi phạm tội giết người . Do đó ,để
ngăn chặn các sản phẩm văn hóa tiêu cực này cần phải kiểm soát chặt chẽ , phát
hiện kịp thời và có biện pháp xử lý đúng đắn , nghiêm khắc đảm bảo tính giáo
không thể gây tội ác, một trái tim được trưởng thành trong tình thương không
thể làm tổn thương đến đồng loại .
Thứ ba, giáo dục bằng truyền thống gia đình : đây là cách giáo dục có hiệu
quả tạo nên nhiều gia đình ,dòng họ có nhiều người thành đạt, tạo nên một gia
đình có truyền thống , có nề nếp gia phong, gia giáo để con cháu phấn đấu xứng
đáng với truyền thống của gia đình, dòng họ mình .
Thứ tư là giáo dục ,thuyết phục phải đi đôi với cổ vũ động viên cho nên cha
mẹ cần phải hiểu về sự phát triển của con cái cũng như đặc điểm về tâm lý để có
hình thức giáo dục con cái đúng đắn tránh việc áp đặt ý chí chủ quan hay việc
18
đối xử thô bạo, tàn nhẫn với con cái . Giáo dục con cái bằng điều hay, lẽ phải,
xây dựng cho chúng những tình cảm đạo đức trong sáng . Mặt khác, khuyến
khích ,cổ vũ động viên con cái phát huy những ưu điểm, thành tích đạt được .
Đồng thời nghiêm khắc với những khuyết điểm mà con cái mắc phải, trên cơ sở
tình yêu thương và niềm tin đối với con cái, cần quan tâm chăm sóc đúng mức .
Giải pháp đối với nhà trường : Thứ nhất là vấn đề giáo dục pháp luật trong
nhà trường, cần biên soạn lại chương trình giáo dục pháp luật trong nhà trường
phổ thông cần tập trung vào vấn đề cần thiết, cập nhật những kiến thức pháp luật
mới với những sự kiện diễn ra trong đời sống hàng ngày mà các em đã tiếp thu .
Cũng như phải nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên
dạy môn giáo dục công dân ở trường phổ thông . Để có thể truyền đạt hấp dẫn
nhũng thông tin hiểu biết đúng đắn ,những kiến thức pháp luật cụ thể phù hợp
với lứa tuổi của các em. Tạo điều kiện cho các em chủ động tham gia thảo luận
thật thoải mái và bổ ích.
Mặt khác, cần đảm bảo điều kiện vật chất phục vụ cho việc giảng dạy pháp
luật trong trường phổ thông như sách giáo khoa phải cập nhật thường xuyên
kiến thức pháp luật, cần quan tâm hơn nữa việc trang bị các thiết bị dạy học, xây
dựng cơ sở vật chất , trưòng ,lớp tốt hơn đặc biiệt là ở các vùng nông thôn cách
xa thành phố cần được ưu tiên hàng đầu .
Bên cạnh đó, phải tăng cường các biện pháp tổ chức, quản lý học sinh trong
cộng đồng, xóa bỏ mặc, cảm lầm lỗi.
Cùng với giải pháp về giáo dục, chúng ta cũng cần chú trọng phát triển các
hình thức, phương pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với
từng địa phương và từng đối tượng . Đối với hình thức tuyên truyền pháp luật
trên các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài phát thanh truyền hình :
củng cố, phát triển hệ thống loa đài truyền thanh cơ sở nhất là các huyện ngoại
thành , đưa nội dung tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật vào chương trình
truyền thanh nhất là các nội dung văn bản có liên quan đến huyện đó. Giáo viên,
cán bộ tư pháp cần phối hợp chặt chẽ để tuyên truyền pháp luật cho nhân dân địa
phương.
Tuyên truyền pháp luật thông qua hình thức hoạt động trợ giúp pháp lý cần
tăng cường mở rộng, các điểm trợ giúp pháp lý và cộng tác viên cơ sở. Thường
xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, ttăng cường tư vấn pháp luật miễn
phí bằng hình thức lưu động, kịp thời giải đáp những thắc mắc của bà con.
Tuyên truyền thông qua phát hành các văn bản pháp luật: cần làm tờ gấp,
lịch tuyên truyền có nội dung pháp luật đến các thôn, xã.
Tuyên truyền phổ biến pháp luật thông qua tổ chức hội nghị, cán bộ cần phải
tổ chức triển khai truyền đạt kiến thức pháp luật đến tận mỗi người dân một cách
kịp thời và thường xuyên.
Đối với công tác hòa giải, cần nâng cao đội ngũ hòa giải viên về số lượng
cũng như chất lượng. Đổi mới phương pháp hòa giải như phương pháp :gặp gỡ
cá biệt, vận động tập trung, tranh thủ người có uy tín, người có quan hệ ràng
buộc, các tổ chức đoàn thể để tác động giải quyết . Quá trình giải quyết cần chú
ý đến nội dung phát sinh mâu thuẫn, nếu nội dung có liên quan đến các đoàn thể
thì cần đề nghị cơ quan đoàn thể đó giải thích lý do, nguyên nhân giải quyết để
làm căn cứ hòa giải, cần phối hợp với các đoàn thể chủ trì, phối hợp giải quyết
từng vụ việc cụ thể. Nếu vụ việc liên quan đến các cá nhân từ hai phía thì phải
tiếp cận cả hai, phải nghe thông tin từ hai phía để phân tích, đánh giá sự việc,
tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của hai bên để tìm ra hướng giải quyết thấu tình
đạt lý. Với đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên: cần phải rà soát lựa chọn đội
đấu tranh ,phòng chống tội phạm . Hàng ngày phải nghi chép đầy đủ thông tin
về đối tượng để báo cáo ,theo dõi quản lý và có hình thức xử lý thích hợp đối
với những trường hợp vi phạm .
Giải pháp trong công tác quản lý thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, việc phát hiện
loại bỏ các trường hợp các loại vũ khí, vật liệu nổ các loại hung khí khác mà thủ
phạm thường dùng để gây án có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc loại trừ
hậu quả đặc biệt nghiên trọng . Muốn vậy ,phải thường xuyên mở các đợt vận
động toàn dân thu hồi ,giao lại các loại vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm
đang tàng trũ trôi nổi trái phép trong nhân dân không để rơi vào tay các đối
tượng hình sự làm công cụ ,phương tiện phạm tội giết người .
Làm tốt công tác quản lý, bảo quản các kho vũ khí, vật liệu nổ trong cơ
quan Quân Đội, Công an, cơ quan cung ứng vật liệu nổ các đơn vị, doanh
nghiệp có sử dụng vật liệu nổ phục vụ sản xuất kinh doanh phải tăng cường
công tác kiểm tra, giám sát không để vũ khí, vật liệu nổ mất mát hoặc sử dụng
không đúng mục đích khi thấy nghi vấn phải khám xét kiểm tra hành chính để
thu hồi triệt để, vô hiệu hóa tác dụng các loại vũ khí, nhất là những đối tượng
lang thang, côn đồ hung hãn, liên quan đến tệ nạn xã hội chúng thường mang
trong người để thực hiện hành vi phạm tội đặc bịêt là tôi phạm giết người .
Cần kêu gọi các bbậc phụ huynh ,học sinh ,sinh viên cũng như các đơn vị
sản xuất kinh doanh các loại vũ khí như dao găm ,mã tấu, dao bấm phải có biện
pháp quản lý . Hạn chế việc học sinh, sinh viên lứa tuổi thanh niên mang theo
21
ncác loại vũ khí phòng vệ hoặc để gây án . Do vậy, phải nghiên cấm và thường
xuyên kiểm tra con em mình .
Nhà nước không nên cấp phép sử dụng súng săn vì trước đây nhà nước cho
phép sử dụng súng săn để bảo vệ thành quả lao động sản xuất mà chủ yếu cho
vùng miền núi , đến nay một số mặt không còn sự đe dọa nữa như từ các loài
thú, mà nếu có thì cũng không được phép dùng súng săn ,súng tự chế gây án giết
người . Vì vậy, đã đến lúc phải nghiêm cấm việc caaps phép và sử dụng súng
săn . Coi việc sản xuất, sử dụng các loại vũ khí tự chế cũng là hành vi sản xuất
khí, vật liệu nổ và những sơ hở ,thiếu sót trong quản lý nhà nước về an ninh trật
tự nhằm loại bỏ những điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tội phạm nói
chung ,tội giết người nói riêng là giải pháp hết sức quan trọng trong đấu tranh ,
phòng chống tội phạm trong đó có tội giết người .
22
Kết luận
Trong 2 năm từ 2005 đến 2006 trên địa bàn thành phố Hà Nội đã xảy ra
135 vụ giết người với 339 bị cáo . Như vậy, nhìn chung tình hình tội phạm giết
người có xu hướng gia tăng . Nhưng cũng cho chúng ta thấy hiệu quả của công
tác thừa hành pháp luật và tuyên truyền phổ biến pháp luật đã đạt được những
kết quả đáng kể đó là đã làm hạn chế được số người phạm tội giết người đi trong
khi số vụ giết người lại tăng lên . Cụ thể là năm 2005 với 65 vụ giết người với
175 bị cáo thì năm 2006 tuy tăng lên 70 vụ nhưng lại chỉ vời 164 bị cáo .
Tội giết người xảy ra đã gây nên những hậu quả ,tác hại vô cùng lớn lao
về mọi mặt đời sống xã hội . Gây tâm lý hoang mang , lo sợ trong quần chúng
nhân dân , trật tự an toàn xã hội bị đe dọa, uy tín của các cơ quan bảo vệ pháp
luật vì thế mà có phần giảm sút .
Nguyên nhân của tình hình tội giết người bao gồm : Nguyên nhân về kinh
tế, xã hội; nguyên nhân về văn hóa, giáo dục và tuyên truyền, phổ biến ,giáo dục
pháp luật; nguyên nhân về quản lý trật tự xã hội . Những nguyên nhân nói trên
như một chuỗi mắt xích không thể tách rời nhau . Do vậy, để đấu tranh phòng
chống tội phạm giết người đạt kết quả chúng ta phải tìm ra những giải pháp
nhằm hạn chế , dần tiến tới đẩy lùi tất cả những nguyên nhân đe dọa, mà không
được xem nhẹ hay chỉ coi trọng bbất cứ nguyên nhân nào .
Để nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng chống tội phạm giết người trên địa
bàn thành phố Hà Nội . Cần phải thực hiện đồng bộ và triệt để những giải pháp :
Thứ nhất, phải giải quyết việc làm cho người lao động, tăng thu nhập, thu
hẹp khoảng cách giàu nghèo, đẩy lùi các tệ nạn xã hội matúy, mại dâm, cờ bạc,
rượu chè, củng cố hòa giải cơ sở .
Thứ hai, đẩy mạnh phong trào xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn hóa