LỜI MỞ ĐẦU
Xã hội ngày càng phát triển thì càng có nhiều những vấn đề nảy sinh trong cuộc
sống. Do đó, việc quản lí của nhà nước, đặc biệt là các cơ quan hành chính nhà nước
sẽ càng phức tạp, khó khăn hơn. Để thực hiện tốt chức năng quản lí này đòi hỏi các
cơ quan hành chính nhà nước phải ban hành nhiều quyết định hành chính hơn. Vậy
quyết định hành chính là gì, vai trò của nó là như thế nào trong hoạt đọng quản lí
hành chính nhà nước? Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, em xin đi tìm hiểu đề bài:
“Phân tích khái niệm quyết định hành chính và nêu vai trò của quyết định hành
chính trong quản lí hành chính nhà nước.”
1
NỘI DUNG
I_Phân tích khái niệm quyết định hành chính
1. Các quan điểm về khái niệm quyết định hành chính
Trước hết ta phải thừa nhận rằng hiện nay có rất nhiều quan điểm về khái niệm
này. Theo từ điển Tiếng việt thì “quyết định” là định một cách chắc chắn, với ý
nghĩa nhất định phải thực hiện. Như vậy, thế nào là quyết định hành chính? Ta cùng
tìm hiểu những quan điểm sau:
Theo Từ điển giải thích thuật ngữ luật học thì “Quyết định hành chính” được
hiểu là “kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực đơn phương của cơ quan nhà nước có
thẩm quyền, những người có chức vụ, các tổ chức và cá nhân được nhà nước trao
quyền, thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật, theo trình tự và hình thức do
pháp luật quy định hướng tới việc thực hiện nhiệm vụ quản lí hành chính nhà nước
trong lĩnh vực hoặc vấn đề được phân công phụ trách.”
Theo Khoản 1 Điều 4 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính
năm 1996 thì: “Quyết định hành chính quy định trong Pháp lệnh này là quyết định
bằng văn bản của Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Chủ
tịch nước, Văn phòng Quốc hội, cơ quan Nhà nước địa phương, các Toà án nhân
dân, Viện kiểm sát nhân dân các cấp được áp dụng một lần đối với một hoặc một số
đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể.”
Theo Khoản 1 Điều 3 Luật tố tụng hành chính năm 2010 thì: “ Quyết định
hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác
- Là quyết định có tính ý chí quyền lực nhà nước: Do nó là hình thức thể hiện
ý chí nhà nước.
- Có tính pháp lí: quyết định hành chính là quyết định đã được pháp luật quy
định, có giá trị pháp lí bắt buộc. Nó tác động đến các quan hệ xã hội phát sinh trong
quản lí hành chính bằng cơ chế điều chỉnh của pháp luật.
- Quyết định hành chính mang tính quyền lực: nó thể hiện ý chí của nhà nước
tức là đã thể hiện tính quyền lực nhà nước. Tính quyền lực được thể hiện thông qua
việc: chỉ có nhà nước mới có quyền quy định về thẩm quyền ban hành quyết định
hành chính về thủ tục, thể thức của quyết định hành chính; nhà nước có quyền đơn
phương áp đặt quyền lực trong quá trình quản lí.
Bên cạnh đó, các quyết định hành chính còn có các đặc điểm riêng để phân biệt
nó với các quyết định của các cơ quan nhà nước khác. Ví dụ như về chủ thể ban
hành, thủ tục ban hành, hình thức thể hiện, hiệu lực, số lượng,…Cụ thể là:
- Nó do các chủ thể quản lí hành chính nhà nước ban hành
- Được thể hiện thông qua hình thức văn bản là chủ yếu.
- Ngoài ra, nó còn các đặc điểm như: có tính đa dạng, phong phú. Tần suất ban
hành nhiều, số lượng ban hành lớn.
- Nó có tính dưới luật: nó không tồn tại dưới hình thức và tên gọi là các văn bản
luật; nó có hiệu lực pháp lí thấp hơn luật. Mọi quyết định hành chính không phù hợp
với Hiến pháp, Luật đều bị bãi bỏ.
Quyết định hành chính khác với quyết định của Tòa án và Viện kiểm sát ở chỗ
quyết định của Tòa án mang tính cá biệt do Tòa án ban hành dưới hình thức bản án –
kết quả của hoạt động xét xử.
Các loại quyết định hành chính: ta có thể kể đến các quyết định hành chính
như: Nghị quyết, nghị định của chính phủ; quyết định, chỉ thị của Thủ tướng; quyết
định, chỉ thị, thông tư của Bộ; …
4
II_Vai trò của quyết định hành chính trong quản lí hành chính nhà nước.
Nhìn từ thực tiễn ta thấy quyết định hành chính đóng một vai trò rất quan trọng
trong hoạt động quản lí hành chính nhà nước của nước ta hiện nay. Ta có thể kể đến
Do đó nó mang một sức mạnh to lớn, buộc mọi chủ thể phải chấp hành. Đặc biệt,
các biện pháp chế tài của luật hành chính không chỉ mang tính chất trừng trị người
phạm tội mà quan trọng hơn, nó còn giáo dục, răn đe người vi phạm không tái phạm
và ngăn ngừa hành vi phạm tội mới.
2.Quyết định hành chính giúp cụ thể hóa, chi tiết hóa các quy định cơ bản
của luật. (các quyết định quy phạm)
Trên cơ sở luật, pháp lệnh các chủ thể trong hệ thống hành chính nhà nước sẽ
ban hành những quy phạm chủ yếu nhằm cụ thể hóa luật, pháp lệnh để quản lí xã
hội trên từng lĩnh vực. Vì vậy quyết định quy phạm có vai trò rất đặc biệt trong hệ
thống văn bản pháp luật nói chung và trong văn bản hành chính nói riêng.
Quyết định quy phạm tạo ra một khuôn khổ pháp lí, trong đó các chủ thể của
pháp luật hành chính sẽ thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình.
Ta có thể thấy vai trò này trong đời sống thực tế. Các luật do Quốc hội, pháp
lệnh do Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành, trong một số lĩnh vực sẽ có những
nghị định, thông tư của Chính phủ, Bộ hướng dẫn thi hành. Vấn đề này được quy
định tại Khoản 1 Điều 14 và 16 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm
2008: “Điều 14. Nghị định của Chính phủ
Nghị định của Chính phủ được ban hành để quy định các vấn đề sau đây:
6
1.Quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị
quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước;
Điều 16. Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ
Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ được ban hành để quy
định các vấn đề sau đây:
1. Quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị
quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước, nghị
định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ; ”
Ví dụ như:
- Nghị định 128/2008/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp
lệnh xử lí vi phạm hành chính năm 2000 (sửa đổi bổ sung năm 2007, 2008).