Đề bài tập số 04
Phân tích khái niệm quyết định hành chính và nêu vai trò của quyết định
hành chính trong quản lí hành chính nhà nước.
Mục lục
• MỞ ĐẦU

Trang
2

• NỘI DUNG

2

• Khái niệm quyết định hành chính

2

•

Các quan điểm về quyết định hành chính

2

•

Định nghĩa quyết định hành chính

•

Đặc điểm của quyết định hành chính


• NỘI DUNG
• Khái niệm quyết định hành chính.
•

Các quan điểm về quyết định hành chính.

Về khái niệm quyết định hành chính, hiện nay còn nhiều quan điểm
khác nhau trong giới luật học. Việc xây dựng và làm rõ nội hàm của khái
niệm này là cần thiết song nhiều vấn đề tranh cãi vẫn được đưa ra. Xuất phát


từ bản chất của quyết định hành chính là quyết định của cơ quan hành pháp,
do vậy, không chỉ trong quá khứ mà hiện tại vẫn còn nhiều quan điểm khác
nhau xoay quanh vấn đề này. Có quan điểm cho rằng, quyết định của cơ
quan hành pháp là quyết định quản lí hành chính nhà nước bởi lẽ quyết định
này là của chủ thể quản lí hành chính nhà nước – những cá nhân, tổ chức sử
dụng quyền hành pháp ban hành và vì mục đích quản lí. Có quan điểm lại
cho rằng đó là quyết định quản lí nhà nước nhưng phải tự hiểu là quyết định
quản lí nhà nước theo nghĩa hẹp là quản lí hành chính. Tuy nhiên, đa số các
quan điểm đều thừa nhận quyết định của cơ quan hành pháp là quyết định
hành chính vì khái niệm này không những chỉ xuất hiện trong khoa học mà
còn cả trong những quy định của luật thực định như Luật khiếu nại, tố cáo,
Luật tố tụng hành chính… Vì vậy, việc làm rõ khái niệm về quyết định này
cũng như việc giới hạn nội hàm của khái niệm này là cần thiết.
Những quan điểm nêu trên không chỉ khác nhau về tên gọi của quyết
định mà còn khác nhau về tính chất cũng như nội dung của quyết định. Việc
hình thành nên khái niệm quyết định hành chính đã có nhiều quan điểm khác
nhau và ngay cả việc làm rõ nội hàm của khái niệm này cũng còn nhiều ý
kiến. Có quan điểm cho rằng quyết định hành chính bao gồm cả hành vi vật
chất của chủ thể ra quyết định và văn bản thể hiện hành vi đó. Còn về chủ

người có chức vụ, các tổ chức và cá nhân được Nhà nước trao quyền, thực
hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật, theo trình tự và hình thức theo
pháp luật quy định hướng tới việc thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính
trong lĩnh vực hoặc vấn đề được phân công phụ trách”.
Điều 12 Hiến pháp năm 1992 sửa đổi, bổ sung năm 2001 quy định:
“Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật…”. Ngoài ra, những quy định
trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và Luật ban
hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân
năm 2004 đều thừa nhận rằng Nhà nước muốn quản lí xã hội nói chung và
đặc biệt là lĩnh vực công nói riêng thì không thể không thể hiện ý chí quyền


lực đơn phương của mình thông qua hình thức là các quyết định pháp luật,
trong đó có quyết định hành chính.
Để thực hiện quyền lực nhà nước, về lý luận cũng như thực tiễn,
người ta đều thừa nhận vị trí và vai trò quan trọng của hệ thống cơ quan
hành pháp – hệ thống cơ quan nhà nước có chức năng quản lý hành chính
nhà nước. Lĩnh vực quản lí hành chính nhà nước là nơi mà quyền lực nhà
nước được thể hiện một cách thiết thực nhất bởi lẽ đó là những hoạt động
với mục đích thi hành luật nhằm cụ thể hóa các quy định của luật vào đời
sống xã hội. Vì vậy, hình thức hoạt động của các cơ quan nhà nước trong
lĩnh vực này chủ yếu và quan trọng là ra quyết định hành chính nhằm đề ra
những chủ trương, chính sách lớn (quyết định chủ đạo), xây dựng quy tắc xử
sự (quyết định quy phạm) hoặc áp dụng pháp luật cho một công việc cụ thể
(quyết định cá biệt) nhằm thực hiện chức năng của Nhà nước thông qua
quyền hành pháp.
Quyết định hành chính do nhiều chủ thể khác nhau ban hành với
những nội dung phong phú, đa dạng liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau
của quản lý hành chính nhà nước. Trong số các chủ thể có thẩm quyền ban
hành quyết định hành chính thì các chủ thể trong hệ thống cơ quan hành

định hành chính nổi bật lên với những đặc điểm là có hình thức tồn tại là văn
bản, chủ thể có thẩm quyền ban hành là chủ thể trong hệ thống cơ quan hành
chính nhà nước và nội dung của quyết định hướng tới việc áp dụng pháp luật
cho một trường hợp cụ thể. So sánh với khái niệm được đưa ra dưới góc độ
khoa học pháp lý thì phạm vi của khái niệm này hẹp hơn và nằm trong phạm
vi bao quát của khái niệm đó. Theo khoa học pháp lý, quyết định hành chính
theo hai văn bản luật trên chỉ là quyết định cá biệt – một loại quyết định
hành chính.


•

Đặc điểm của quyết định hành chính.

Mặc dù được tiếp cận dưới góc độ nào đi chăng nữa, pháp lý hay khoa
học thì quyết định hành chính cũng có những đặc điểm sau:
Là một dạng của quyết định pháp luật – phương tiện thể hiện quyền
lực nhà nước, quyết định hành chính mang những đặc điểm chung của quyết
định pháp luật. Đó là tính quyền lực nhà nước và tính pháp lý. Trước hết là
tính quyền lực nhà nước của quyết định hành chính. Việc thực hiện quyền
lực nhà nước thường thể hiện dưới hình thức là những quyết định bằng văn
bản, trong số những quyết định thành văn đó thì quyết định do các chủ thể
quản lý hành chính nhà nước ban hành là rất nhiều. Cơ sở để ban hành ra các
quyết định hành chính là quyền lực nhà nước mà cụ thể là quyền hành pháp.
Tính quyền lực nhà nước thể hiện ở chỗ, theo quy định của pháp luật thì chỉ
cơ quan nhà nước mới được đơn phương đưa ra các quyết định pháp luật
xuất phát từ lợi ích chung để thực hiện chức năng của nhà nước. Cũng theo
quy định của pháp luật, các tổ chức xã hội chỉ được phối hợp với cơ quan
nhà nước để ra một số quyết định trong một vài trường hợp cụ thể (quyết
định hành chính liên tịch). Tính quyền lực, đơn phương của quyết định hành

phát từ vị trí của cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan chấp hành của cơ
quan quyền lực nhà nước. Do vậy, quyết định hành chính do các chủ thể có
thẩm quyền trong hệ thống cơ quan hành chính nhà nước ban hành mang
tính dưới luật sâu sắc. Nội dung và mục đích của quyết định hành chính là
để thực hiện luật nhằm cụ thể hóa các quy định của luật vào đời sống xã hội.
Ví dụ, Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, do vậy, mọi văn bản
do Chính phủ ban hành là văn bản dưới luật. Nghị định của Chính phủ là văn
bản dưới luật nhằm cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành luật. Hay như Thủ
tướng Chính phủ là người đứng đầu Chính phủ - cơ quan chấp hành của


Quốc hội thì quyết định do Thủ tướng ban hành cũng là văn bản dưới luật.
Thông tư của các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ cũng là văn bản
dưới luật…
Thứ hai, về tính đa dạng, phong phú về chủ thể ban hành quyết định.
Quyết định hành chính do chủ thể quản lý hành chính nhà nước ban hành.
Chủ thể quản lý hành chính nhà nước là các cơ quan nhà nước mà chủ yếu
và quan trọng là cơ quan hành chính nhà nước, các cán bộ nhà nước có thẩm
quyền, các cá nhân, tổ chức được trao quyền quản lý hành chính nhà nước
trong những trường hợp cụ thể. Những chủ thể này ở những cấp quản lý
khác nhau từ trung ương đến địa phương, từ có thẩm quyền chung đến có
thẩm quyền chuyên môn. Ví dụ: Chính phủ, các Bộ, Ủy ban nhân dân các
cấp...
Thứ ba, về tính đa dạng, phong phú về nội dung và mục đích của
quyết định. Nội dung và mục đích của quyết định hành chính là rất đa dạng,
phong phú xuất phát từ đặc điểm của hoạt động quản lý hành chính nhà
nước. Đây là hoạt động phức tạp, biến đổi không ngừng và liên quan đến
nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội từ kinh tế, văn hóa, giáo dục, y
tế cho đến đối ngoại, an ninh quốc phòng hay các lĩnh vực nhạy cảm như
dân số, dân tộc, tôn giáo… Do vậy, ở từng lĩnh vực, các quyết định hành

những nội dung của quyết định hành chính là đề ra những chủ trương, chính
sách, giải pháp lớn trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước. Các chủ
trương, chính sách, giải pháp lớn này hướng đến cả nước, một vùng hoặc
hướng đến một đơn vị hành chính nhất định. Theo khoa học pháp lý, những
quyết định hành chính với nội dung như vậy được gọi là quyết định chủ đạo.
Những quyết định này thường do các chủ thể có vị trí và vai trò quan trọng
trong hệ thống hành chính ban hành như Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ…


Với nội dung là đề ra những chủ trương, chính sách, giải pháp lớn, các chủ
thể này muốn định hướng toàn bộ hoạt động quản lý hành chính theo một
mục tiêu nhất định. Ví dụ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số
136/2001/QĐ-TTg ban hành ngày 17/9/2001 phê duyệt Chương trình tổng
thể cải cách thủ tục hành chính nhà nước giai đoạn 2001 – 2010 đã chính
thức mở đầu cho công cuộc cải cách thủ tục hành chính trên phạm vi cả
nước trong giai đoạn 2001 – 2010. Hay như Nghị quyết của Chính phủ số
12/2000/NQ – CP ngày 14/08/2000 về Chính sách quốc gia phòng, chống
tác hại của thuốc lá trong giai đoạn 2000 - 2010 đã khởi đầu cho một loạt
các chương trình hành động quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá…
Như vậy, vai trò khởi xướng, định hướng của quyết định hành chính được
thể hiện rõ nét ở nội dung này của quyết định.
Tiếp đến là vai trò điều chỉnh. Đây là vai trò quan trọng nhất của
quyết định hành chính. Quyết định hành chính do các chủ thể có thẩm quyền
khác nhau ban hành có vai trò điều chỉnh chung hoặc điều chỉnh riêng. Vai
trò này xuất phát từ hai trong số ba nội dung của quyết định hành chính là
đặt ra các quy tắc xử sự và áp dụng các quy tắc đó vào một trường hợp cụ
thể của thực tiễn quản lý hành chính nhà nước. Nếu như việc đặt ra các quy
tắc xử sự là biểu hiện cho vai trò điều chỉnh chung thì việc áp dụng các quy
tắc đó vào một trường hợp cụ thể của thực tiễn đời sống chính là biểu hiện
cho vai trò điều chỉnh riêng. Quyết định hành chính đặt ra các quy tắc xử sự

nhất của quyết định hành chính đối với lĩnh vực quản lý hành chính nhà
nước.
• KẾT LUẬN
Tóm lại, việc xây dựng được một khái niệm quyết định hành chính
hoàn chỉnh và làm rõ được nội hàm của khái niệm đó là hết sức cần thiết.


Các quan điểm khác nhau được các chuyên gia, các nhà khoa học đưa ra là
rất nhiều, ngay cả khi khái niệm quyết định hành chính đã được đề cập đến
trong luật thực định như trong Luật khiếu nại, tố cáo, Luật tố tụng hành
chính,… Các quan điểm đưa ra còn khác nhau song đa số đều thừa nhận
quyết định hành chính là một dạng của quyết định pháp luật, là kết quả sự
thể hiện ý chí quyền lực của nhà nước thông qua những hành vi của các chủ
thể có thẩm quyền, tiến hành theo một trình tự và dưới những hình thức nhất
định theo quy định của pháp luật, nhằm thực hiện chức năng quản lý hành
chính nhà nước. Vai trò của quyết định hành chính đối với lĩnh vực quản lý
hành chính nhà nước là rất quan trọng bởi vì ra quyết định hành chính chính
là hình thức hoạt động chủ yếu của các chủ thể quản lý hành chính nhà nước.
Quyết định hành chính có vai trò khởi xướng, định hướng, điều chỉnh chung
lẫn điều chỉnh riêng và nhiều vai trò cụ thể khác đối với lĩnh vực quản lý
hành chính.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Việt Nam,
Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2008.
• Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Việt
Nam, Nxb. Đại học quốc gia, Hà Nội, 2005.
• Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình lý luận nhà nước và pháp
luật, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2010.