HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
TIỂU LUẬN MÔN KIỂM TRA, THANH TRA, GIÁM SÁT
TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG
NHÂN DÂN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG HÀNH CHÍNH CỦA CƠ
QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở THỪA THIÊN HUẾ Huế, tháng 3 năm 2013 Huế, tháng 3 năm 2013
Giảng viên bộ môn: TS. LƯƠNG THANH CƯỜNG
Lớp: Cao học Hành chính công 16M
Học viên: Nguyễn Thị Thu Hiền
MỤC LỤC Trang
I.LỜI NÓI ĐẦU…………………… …………………… ……………
1
II. NỘI DUNG
1. TỔNG QUAN VỀ GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG HÀNH CHÍNH CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN ĐỐI VỚI CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ
NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNG
1.1 Khái niệm về hoạt động giám sát hành chính và tổng quan về
Hội đồng nhân dân cấp tỉnh………………………………………… …
2
1.2. Vai trò, đặc điểm hoạt động giám sát hành chính của Hội đồng
nhân dân đối với các cơ quan hành chính……………………………
I.LỜI NÓI ĐẦU
Thực tiễn hoạt động hành chính ở nước ta trong những năm qua đã đạt
được những thành tựu nhất định song cũng còn không ít những vấn đề tồn tại
về thể chế hành chính, bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức hành chính, đặc
biệt là tình trạng cửa quyền, lạm quyền, quan liêu Điều này đòi hỏi hoạt
động hành chính nhà nước phải chịu sự giám sát chặt chẽ. Do đó, việc nghiên
cứu hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước có ý nghĩa vô cùng
quan trọng đối với việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước,
đặc biệt là trong bối cảnh chúng ta đang thực hiện Cải cách hành chính như
hiện nay.
Luật hoạt động giám sát của Quốc hội ( điều 2) đã quy định cụ thể như
sau: “Giám sát là việc Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân
tộc, uỷ ban của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội theo
dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám
sát trong việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh,
nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội”. Hoạt động giám sát luôn gắn với
một chủ thể nhất định cũng như với một đối tượng cụ thể, qua đó thể hiện mối
quan hệ giữa chủ thể tiến hành hoạt động giám sát và đối tượng chịu sự giám
sát. Trong khuôn khổ tiểu luận, chỉ đề cập đến chủ thể giám sát là Hội đồng
nhân dân, và đối tượng giám sát là hoạt động hành chính của các cơ quan hành
chính ( sau đây gọi tắt là CQHCNN) ở địa phương. Kể từ khi Luật tổ chức Ủy
ban nhân dân và Hội đồng Nhân dân được hoàn thiện thêm về hệ thống chức
năng giám sát của HĐND, thì hoạt động giám sát của HĐND đã những chuyển
biến tích cực rõ rệt, dù rằng cạnh đó vẫn tồn tại rất nhiều vấn đề…
Nhận thức được tầm quan trọng vai trò của việc giám sát hoạt động hành
chính và chức năng giám sát HĐND, từ thực tiễn địa phương, học viên lựa
chọn đề tài: “Tăng cường hiệu quả giám sát hành chính của Hội đồng Nhân
dân đối với các cơ quan hành chính tại tỉnh Thừa Thiên Huế”, với mục đích
phát huy và tăng cường vai trò giám sát hoạt động hành chính của HĐND đối
phần đảm bảo hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước.
1.2. Khái quát về hoạt động giám sát hành chính của Hội đồng nhân dân đối
với các cơ quan hành chính cấp địa phương
Hội đồng nhân dân các cấp là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương
thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân
dân, ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp;
_____________________________________________________________________
_________________________________ ______________________________ 3
giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân; giám sát việc
tuân theo pháp luật của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội,
đơn vị vũ trang nhân dân và của công dân ở địa phương. Giám sát của Hội
đồng nhân dân bao gồm: giám sát của HĐND tại kỳ họp, giám sát của Thường
trực HĐND, giám sát của các Ban của Hội đồng nhân dân và giám sát của đại
biểu Hội đồng nhân dân.
Các hình thức giám sát của HĐND đối với CQHCNN ở địa phương, được
quy định cụ thể trong Hiến pháp trong Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy
ban nhân dân ( năm 2003), như sau: Xem xét báo cáo của Thường trực Hội
đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân
cùng cấp; Xem xét việc trả lời chất vấn của Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ
tịch Uỷ ban nhân dân, các thành viên khác của Uỷ ban nhân dân, Thủ trưởng cơ
quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân; Chánh án
Tòa án nhân dân cùng cấp; Xem xét văn bản quy phạm pháo luật của Uỷ ban
nhân dân cùng cấp, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp dưới trực tiếp khi
phát hiện có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết Quốc hội, pháp lệnh,
nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của
cơ quan Nhà nước cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp;
Thành lập Đoàn giám sát khi xét thấy cần thiết; Và bỏ phiếu tín nhiệm đối với
người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu.
Để thực hiện hoạt động giám sát của mình, Hội đồng nhân dân quyết
nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp; giám sát việc
thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân; giám sát việc tuân theo pháp
luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân
dân và của công dân ở địa phương thông qua việc xem xét báo cáo của các cơ
quan này và hoạt động chất vấn của đại biểu HĐND đối với thủ trưởng các cấp,
các ngành tại các kỳ họp của HĐND tỉnh. Nội dung chất vấn tại những kỳ họp
gần đây đã tập trung thẳng vào những vấn đề xã hội bức xúc, công luận quan
tâm; liên quan trực tiếp đến sản xuất, đời sống, sinh hoạt của nhân dân trên địa
bàn tỉnh như xây dựng sân golf, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học,
đền bù giải toả, việc khai thác cát sạn trên sông Hương, tiến độ thực hiện các
dự án, tình hình triển khai các quy hoạch, hiệu quả của các kỳ Festival Huế…
Việc tăng cường chức năng giám sát của HĐND thông qua hoạt động
chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp ( bao gồm các kỳ họp thường lệ và bất
thường và chuyên đề) cùng với phương thức tổ chức thông tin trực tiếp qua các
_____________________________________________________________________
_________________________________ ______________________________ 5
phương tiện thông tin đại chúng đã thực sự nâng cao chất lượng các kỳ họp,
phát hiện cả những cái sai, cái bất hợp lý trong các văn bản quy phạm pháp luật
của ủy ban nhân dân để kịp thời sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với điều kiện
thực tế, đáp ứng yêu cầu của đời sống và phù hợp với tình hình của địa
phương… Do vậy, nội dung các nghị quyết của HĐND được ban hành ngày
càng thiết thực hơn và tính khả thi cao hơn.
HĐND, Thường trực và các Ban HĐND tỉnh thường xuyên tổ chức cuộc
giám sát chuyên đề trên nhiều lĩnh vực khác nhau như xây dựng và phát triển
các khu đô thị mới, phát triển du lịch…Bên cạnh giám sát chuyên đề, Thường
trực, các Ban và các đại biểu HĐND tỉnh đã thực hiện hàng trăm đợt giám sát
thường xuyên trên tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội, quốc phòng, an
ninh, các vấn đề xã hội bức xúc, công luận quan tâm.
Ngoài ra, các cơ quan của HĐND và các đại biểu HĐND tỉnh đã thực
vi phạm pháp luật, nhưng các Ban còn e ngại, né tránh, chưa chủ động khảo
sát, giám sát báo cáo HĐND tỉnh để yêu cầu giải quyết.
Việc thu thập thông tin để chuẩn bị nội dung giám sát chưa sâu nên hiệu
quả giám sát chưa cao, chất lượng các kiến nghị, đề xuất, yêu cầu sau giám sát
hoạt động hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương còn
chung chung. Việc đôn đốc, theo dõi kết quả thực hiện kết luận sau giám sát
của Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân tỉnh chưa
thường xuyên, thiếu sâu sát. Một số thành viên Ban có lúc chưa thật tích cực
với nhiệm vụ, chưa dành đủ thời gian để nghiên cứu kỹ các văn bản pháp luật,
các hồ sơ tài liệu được cung cấp và tham gia giám sát theo lịch nên việc tham
gia ý kiến vào dự thảo báo cáo, thẩm tra, giám sát bị hạn chế.
3. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ GIÁM SÁT CỦA HỘI
ĐỒNG NHÂN DÂN ĐỐI VỚI CÁC HOẠT ĐỘNG HÀNH CHÍNH CỦA
CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
3.1. Kiến nghị hoàn thiện các quy định về giám sát hành chính của các cơ
quan hành chính nhà nước ở địa phương do Hội đồng nhân dân thực hiện
Thực tế hoạt động giám sát hiện nay, HĐND đang thực hiện chức năng
giám sát hành chính đối với cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương trong
một môi trường pháp lý thiếu sự quy định đầy đủ và đồng bộ. Chính vì lẽ đó,
việc hoàn thiện những quy định pháp luật về hoạt động giám sát hoạt động
hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương do HĐND là
_____________________________________________________________________
_________________________________ ______________________________ 7
một trong những vấn đề quan trọng mang tính cấp bách hiện nay cần phải giải
quyết. Hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân không thể nâng cao
nếu chỉ cố gắng tăng cường các điều kiện vật chất, năng lực đại biểu Hội đồng
nhân dân mà không chú trọng tới việc hoàn thiện những quy định pháp luật về
giám sát hành chính. Mà cụ thể cần những vấn đề sau:
Phân định rõ thẩm quyền giám sát của các Ban của Hội đồng nhân dân
hoạch cụ thể, có lịch trình, đề cương chi tiết, chọn lựa đối tượng, các ngành, địa
phương giám sát đúng và có tính đại diện sẽ đảm bảo cho sự thành công.
Khi thẩm tra dự thảo nghị quyết của HĐND tỉnh, cần chủ động làm việc
với các ngành được UBND tỉnh giao tham mưu xây dựng đề án, dự thảo nghị
quyết để tham gia ý kiến từ đầu, giúp các cơ quan này kịp thời chỉnh sửa, nhằm
hạn chế xảy ra trường hợp báo cáo của UBND tỉnh khi trình HĐND tỉnh vẫn
còn nhiều ý kiến, quan điểm trái ngược nhau, hoặc nội dung không phù hợp với
quy định của Chính phủ và Trung ương.
Để thực hiện tốt chức năng của mình, đặc biệt là chức năng giám sát, đòi
hỏi Hội đồng nhân dân phải có một bộ máy làm việc đủ mạnh và năng động.
Bởi thực tế cho thấy bất kỳ một cơ quan nào, nếu có tổ chức hợp lý và đồng bộ
sẽ tạo nên guồng máy làm việc nhịp nhàng và mang lại hiệu quả.
Ngoài ra, cần nâng cao năng lực, bản lĩnh, đặc biệt tinh thần trách nhiệm
của Đại biểu HĐND vai trò hoạt động giám sát. Các đại biểu dân cử phải có đủ
tâm và đủ tài. Bởi người làm công tác giám sát, ngoài công nhận cái đúng còn
phải chỉ rõ và đề ra các kiến nghị, những biện pháp hữu hiệu để loại bỏ cho
được cái tiêu cực, trái pháp luật; để phát hiện cái sai của người khác, của các
ngành chức năng. Như vậy, người đại biểu nhân dân phải có quan điểm trình
độ, bản lĩnh vững vàng, có tầm nhìn sáng suốt và phương pháp làm việc khoa
học, hợp lý. Và trên đó là phải có bản lĩnh dám nói thẳng, nói thật, không nể
nang né tránh, phải vì lợi ích của dân, của nhà nước.
Và điều cuối cùng khi muốn nâng cao vai trò hoạt động giám sát của
HĐND ở bất cứ địa phương nào, đó là cần phải đầu tư chi phí và điều kiện vật
chất cho hoạt động giám sát. Trong đánh giá hiệu quả giám sát của hội đồng
nhân dân, cần hiểu tính chất hai mặt của đầu tư chi phí cho hoạt động này.
_____________________________________________________________________
họp Hội đồng Nhân dân, tỉnh Thừa Thiên Huế ( kì họp XVI, XVII), Huế.
Quốc hội, (2003), Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, Hà
nội.