Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân
môn: Vẽ theo mẫu.
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh
qua phân môn Vẽ theo mẫu.
A- Đặt vấn đề:
1. Lí do chọn đề tài:
Vẽ theo mẫu là một phân môn cơ bản trong chơng trình Mĩ thuật ở bậc tiểu
học, nhằm rèn luyện cho học sinh kĩ năng quan sát, phân tích cấu trúc cũng
nh màu sắc, đờng nét, ánh sáng của mẫu. Có đợc nhng kĩ năng này, học sinh
sẽ vận dụng để phát triển khả năng vẽ mẫu một cách khoa học, từng bớc từ
thấp đến cao, chứ không phải là vẽ một cách cảm tính. Đồng thời rèn luyện
các kĩ năng vẽ theo mẫu cũng chính là nền tảng để phát triển các kĩ năng khác
nh : vẽ trang trí, vẽ tranh đề tài, nặn tạo dáng, xem tranh
2. Cơ sở khoa học:
Vẽ theo mẫu không phải là vẽ lại mẫu trớc mặt một cách tuỳ tiện, theo ý
thích mà phải tiến hành bài vẽ theo trình tự đã đợc nghiên cứu một cách khoa
học. Từ quan sát mẫu, phân tích cấu trúc mẫu, đến các bớc tiến hành bài vẽ
mẫu đều phải có sự rèn luyện từ dễ đến khó. Vẽ theo mẫu yêu cầu ngời vẽ
phải ghi nhớ, tuân theo những qui định một cách nghiêm túc, đặc biệt đối với
học sinh tiểu học, nếu không sẽ dễ sa vào vẽ theo ý thích, vẽ các chi tiết không
cần thiết, thậm chí vẽ sai mẫu hoàn toàn. Bởi vậy việc rèn luyện cho học sinh
các kĩ năng quan sát, phân tích đối với bộ môn này là rất quan trọng.
Gv: Nguyễn Thị Kiều Hơng - Năm học: 20010- 2011
1
Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân
môn: Vẽ theo mẫu.
3. Cơ sở thực tiễn:
Theo quan sát của tôi trong quá trình giảng dạy môn mĩ thuật ở bậc tiểu học
thì có rất nhiều học sinh không thực hiện bớc quan sát, phân tích mẫu trớc khi
vẽ mẫu. Một số học sinh tự ý sắp xếp bố cục không đúng với góc nhìn của

Với những mẫu vẽ đẹp học sinh sẽ có hứng thú quan sát, từ đó lôi cuốn vào
các bớc tiếp theo của bài vẽ. Nh vậy ngay từ bớc chuẩn bị đồ dùng học tập,
giáo viên đã bớc đầu hình thành cho học sinh kĩ năng quan sát mẫu.
2. Tổ chức lớp học:
Lớp học giờ vẽ theo mẫu cần đợc sắp xếp hợp lí đảm bảo cho tất cả các học
sinh đều có thể quan sát mẫu một cách dễ dàng. Có thể sắp xếp thành 3 nhóm
ngồi xung quanh mẫu hoặc xếp học sinh thành 2 hàng dọc hai bên, một dãy
mẫu ở giữa lớp tuỳ theo ánh sáng của lớp học.
3. Bày mẫu.
Giáo viên nên để cho học sinh tự bày mẫu, sau đó chỉnh sửa và gợi ý cho học
sinh cách bày mẫu đẹp. Mẫu vẽ cần đợc bày phong phú và đảm bảo có nhiều
góc vẽ đẹp. Giáo viên yêu cầu học sinh phải tự quan sát và vẽ mẫu đúng với
góc nhìn của mình .
4. Hớng dẫn học sinh quan sát mẫu:
a. Cách đặt câu hỏi:
Đối với phân môn vẽ theo mẫu, giáo viên cần bám sát mẫu để đặt câu hỏi cụ
thể trên từng mẫu vẽ, không đặt câu hỏi một cách chung chung. Khi đặt câu
hỏi giáo viên cần chỉ vào mẫu để hớng sự chú ý của học sinh vào mẫu vẽ.
Ví dụ: Mẫu vẽ Lọ hoa và quả:
Gv: Nguyễn Thị Kiều Hơng - Năm học: 20010- 2011
3
Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân
môn: Vẽ theo mẫu.
- Mẫu gồm có mấy đồ vật?
- Đó là những vật mẫu nào?
- Vị trí của lọ hoa so với quả nh thế nào?
- So sánh tỉ lệ chiều cao của quả so với lọ hoa?
- So sánh tỉ lệ chiều ngang của quả so với lọ hoa?
- Lọ hoa bao gồm những phần nào?
- So sánh tỉ lệ giữa các phần của lọ hoa?

- Hình vẽ bằng nào thì vừa, đặt nó ở giữa hay lệch sang phải, sang trái
hoặc lên trên, xuống dới trang giấy để có bố cục cân đối.
Ngoài việc quan sát mẫu thật ra, giáo viên cần vẽ minh hoạ nhiều góc nhìn
cho một mẫu: chẳng hạn nhìn miệng giếng ở các độ cao khác nhau thì ta sẽ
thấy nó có hình khác nhau nh: hình tròn, hình elip, thậm chí là một đờng thẳng
nằm ngang. Hoặc minh hoạ nhiều mẫu ở một góc nhìn để học sinh thấy đợc sự
phong phú của mẫu vẽ, từ đó gợi ý cho các em về cách lựa chọn mẫu cũng nh
các góc vẽ đẹp.
Bên cạnh việc giáo viên vẽ minh hoạ thì giáo viên có thể hỏi học sinh các
câu hỏi kiểm tra trí nhớ cũng nh thói quen quan sát hàng ngày của học sinh.
Chẳng hạn:
- Khi nhìn ngôi nhà em đang ở với các góc nhìn khác nhau nh: phía trớc,
phía sau, mặt bên của ngôi nhà, thì em thấy có sự khác nhau nh thế nào?
Gv: Nguyễn Thị Kiều Hơng - Năm học: 20010- 2011
5
Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân
môn: Vẽ theo mẫu.
- Khi đứng ở một điểm cố định nhìn một hàng cột điện có kích thớc bằng
nhau thì nhìn càng xa ta càng thấy có sự thay đổi nh thế nào?
- Khi nhìn ngời khác với các góc nhìn ngang tầm mắt, nhìn dới lên hoặc
đứng trên tầng nhìn xuống thì ta thấy có sự biến dạng nh thế nào?
- Hãy mô tả theo trí nhớ cấu tạo của cái ấm tích, cái phích nớc, hình dáng
con trâu, con gà, con lợn ?
- Khi ta đứng ngoài nắng vào buổi sáng, tra, chiều, chiều tối thì bóng đổ
của ta xuống đất có sự thay đổi nh thế nào?
- v.v
5. Hớng dẫn học sinh vẽ mẫu:
Khi hớng dẫn học sinh vẽ mẫu, giáo viên cần chuẩn bị hình hớng
dẫn các bớc vẽ theo mẫu nh: phác khung hình, phác nét chính, vẽ chi
tiết, phân mảng, vẽ đậm nhạt để học sinh hình dung đợc tiến trình bài

dạy học khá cao và cần phát huy.
Cụ thể:
- Học sinh hứng thú hơn với các tiết học vẽ theo mẫu.
- Học sinh tiến hành bài vẽ đúng trình tự các bớc, quan sát, nhận xét kĩ trớc
khi vẽ.
- Bài vẽ của học sinh chất lợng cao hơn: hình vẽ, đậm nhạt, bố cục đều tốt
hơn.
Gv: Nguyễn Thị Kiều Hơng - Năm học: 20010- 2011
7
Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân
môn: Vẽ theo mẫu.
- Hàng ngày các em có thói quen quan sát mọi vật xung quanh, phân tích và
ghi nhớ, khi giáo viên hỏi thì các em trả lời tơng đối chính xác.
Có thể nói Vẽ theo mẫu là một phân môn đặc biệt quan trọng của môn mĩ
thuật, tất cả các phân môn còn lại đều phải sử dụng kiến thức của Vẽ theo
mẫu. Bởi vậy việc rèn luyện các kĩ năng của phân môn này là điều nhất thiết
phải thực hiện đối với ngời học mĩ thuật.
Để làm tốt hơn điều này, bản thân tôi mạnh dạn đa ra một vài kinh
nghiệm nh trên, rất mong các đồng nghiệp và bạn đọc cùng quan tâm cũng nh
đóng góp ý kiến để đề tài của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.
D. Những ý kiến đề xuất
- Đối với ngành cũng nh Nhà trờng cần quan tâm hơn nữa đến môn mĩ thuật,
coi mĩ thuật là một môn học chính, độc lập nh những môn học khác.
- Cần đâù t thêm các đồ dùng nh tranh, ảnh, các tài liệu tham khảo, đặc
biệt là các vật mẫu để phục vụ tốt hơn cho việc dạy và học môn mĩ thuật.
- Mỗi trờng học cần có phòng học dành riêng cho môn mĩ thuật đảm bảo
về ánh sáng, không gian phù hợp với môn mĩ thuật.

Gv: Nguyễn Thị Kiều Hơng - Năm học: 20010- 2011
8