NGHIÉN
CCrU
THÀNH
LÀP
BÀN DO
DIA
HÌNH
BANG
HE THÒNG
TIN
D\A LY (GIS)
NhH
Thi
)ùiàn
Khoa Dia
ly
Trutmg DHKHTN
- DHQG
Ha
Nói
. 1.
Dàt
vàn de.
Trong nhiing nàm gin
day
su phat trién nhanh chóng cùa nén
cóng nghé thóng
tin
cùng vói su ra
d&i
cùa he thóng tin dia ly dà md cùa cho

phàp mói, àp
diing
cóng nghé mdi
va
dàp
ùfng
dugc càc nhu cau cùa
thdi
dai. Do
die
thù
cùa bàn dò dia hình (BDDH), nén
vide
thành
làp chùng
bang phudng phàp mói, cóng
nghé mói - cóng nghé
he
thóng tin dia ly dang
con
là
mot
vin
de
cin nghién
ciiu,
sao
cho co
thè
dàp

TiJr dò
xàc dinh
rò
nói dung cóng nghé thành làp
BDDH bang cóng nghé he thóng tin dia ly.
3.
Nhiém vu nghién
curu:
1.
Hình thành khài niém
nói
dung, yéu cau
va
càc
bude
thành làp BDDH
bang
phuong phàp
he thòng
tin dia ly.
2.
Khào sàt càc phàn mém phuc vu cho viéc thành lip BDDH.
3.
Thié't ké
he
thóng ky hiéu cho BDDH bang phin mém
chuyèn
dung dà dugc
khào sàt.
4.

tap,
c!iu:a
dung
lugng
thóng tin rat
lón,
de phù hgp vói muc
dich
xày
dung
Cd so
dù liéu bàn
ù(
dia hình phài là nhùng he thóng GIS dù manh.
Imput
cùa
he
thó'ng phài da dang, càc modun tién
xù
ly phài co khà nàng
xir
ly nguón dù liéu da dang,
181
he
thóng phài xir ly dóng
Ihdi
dù
lidu
raster
va

de
tài.
Microstation là
mdt
phàn mém dò boa phàt trién
tu
Cad vói càc
chùc
ning
ve
dò
boa rit cao, muc dich trg giùp vice thành lip
eie
bàn dò là
mot
he thd'ng quàn ly co sa
dù liéu, co càc chùc ning thu
nhàn,
luu
trù, tìm kié'm, phàn tfch
va
hién thi dù liéu
khdng gian.
LTU
diém co bàn cùa Microstatipn là
nò
cho phép
liru
càc bàn dò theo nhiéu
he thóng toa

thành
làp Bàn do dia
hình bang
mot so phàn mém dà dugc
khào sàt:
De
ùng dung
còng
nghé GIS trong thành làp BDDH, trién khai thuc hién,
de
tài dà xiy
dung
thù nghiém mot mìu bàn dò dia hình ty le 1: 25 000.
Thành làp bàn dò bàt dau
tu viee
xàc dinh muc
dich,
thu thip, phin
tich va
dành
già tài liéu sau
dò
tién hành quéi bàn dò.
Tao file bàn dò
va
ludi kilómét: tat eà càc thóng so
ve
co so toàn hoc cùa bàn dò
nhu ludi chié'u,
he

cùa yé'u tó
nói
dung bàn dò
va
yéu cau ve dg chinh xàc cùa bàn dò
de
chgn bàc nàn.
De
co thè
ghép
va
tiép bién giuà càc mành bàn dò dugc
va
tàng do chinh xàc cùa bàn dò
cin phài nàn cin thàn
va trai
déu càc diém nàn trén toàn bd bàn dò.
Irong qua
trình nan
ành sai
sÓ
se xuit hién, Irasb
sé
tu ddng
tinh
toàn
va
xàc dinh càc sai
sÓ
xuit hién sau

khi so hoà. Trong thié't ké co sd dù liéu càc yéu tó nói dung bàn dò dia
hình 1:25 000 chung tói chia thành 8 nhóm, mói nhóm là
mot chuyèn
de.
Trong mòi
nhóm lai chia thành nhiéu
Idp
thóng tin,
mòi Idp
thóng tin là
mot
tip hgp càc dó'i tugng
thuàn nhà't
co
chung
mot tinh
chat nào
dò
ve dinh tinh hoàc dinh lugng. Vói cach
tò
chùc thóng tin theo tùng
li'yp
dói tugng nhu viy
sé
giùp cho phàn mém cùa GIS xiy dung
182
Ihành
càc khói thòng tin dòc
l^p,
giup ngudi thành làp bàn dò

cor bàn de thành làp càc bàn dò khàc, chinh
vi
viy bàn dò dia hình co quy trình
qui^iham
va he thóng ky hiéu chung do Nhà
nude
ban
hành.
Die
diém ki hiéu cho càc bàn dò dia hình là rat mành, nhò, kich thudc, lue net va
hình dang cùng nhu dò chfnh xàc, màu sic
va
bó cuc cùa bàn dò déu dugc quy dinh mot
càch rit chat che
de
co
thè
dàm bào lugng thóng tin lón trén bàn dò
ma
vàn
de
dgc, de
khai thàc thòng tin
va
mang tinh khoa hoc cao. Nén khi thành làp chùng phài theo càc
chuàn quy dinh rat nghiém khàc, dòi bòi phài
tuàn
thù
ve
kich thudc, hình dang cùa

celi.
Càc ccUs ky hièu dùng cho bàn dò dia hình
1:25
000 dugc
liTu
trù trong thu vièn ccUs
DH-25.cells.
Trong thu vièn, càc ccUs dang diém thudng là
càc ky hiéu phi ti
le,
de
cho
de
tìm,
de
nhàn biét va
de
tra cùu, chùng tòi dal cau trùc
cho tén
celi
nhu sau: Vi du:
25-28den
- trong dò: 25 - nói
lèn
ky hiéu thuòc bàn dò
1:25 000; so 28 - so thù tu ky hièu trong quyén ky hiéu; den - tèn cùa ky hiéu " dén ".
Khi tao ky hiéu dang cells càn chù y tat cà càc thòng sd
va
càch ve
celi ma

Khi thié't
kéki
hièu yéu cau ngudi
thié't
kc phài nàm rat vùng càch cau thành cùa
mot
ki hiéu, bié't càch
tii.n
chinh xàc dò
dai
cu sd ( base line ) cho
mot bude
ki hiéu. Bòi
vi
mòi
bude
ki hiéu là co so tao thành kf hiéu tuyè'n bay nói càch khàc ki hiéu tuyè'n là
dudng dugc tao bòi nhiéu
bude
ki hièu
ed
sd dàt
lièn liè'p
nhau.
Khi thành làp bàn dò dia hình li le
1:25000
tu
6 mành bàn dò dia hình nguòn ti le
1:10000
cùng khu vuc,

diém die trung, nhùng
net
co bàn, dién hình cùa dói tugng, hién tugng
va
mói tucmg quan giùa chùng vdi nhau, làm nói bit càc quy
luit
tu nhièn
va
kinh té
xà
bòi.
Trong qui trình tòng quàt hoà, co thè dùng
eie
còng
cii
do dò
dai,
dién
tich
cùa
Microstation
de
do nhùng yéu tó nghi
ngò
sé bi bò di,
tu
dò se
quyét
dinh giù lai hay bò
di.

ra dói vói dÓi tugng dudng
va
vùng nhu chua tdi, vugt
qua,
khòng dóng
kin ,
co thè sua
chùa
bang
phudng phàp thù còng hoàc tu dòng.
• Sau khi xiy dung dù liéu khòng gian, tiè'n hành gin thuòc
tinh
cho càc dÓi tugng.
Thuòc
tinh
là
tinh
chit cùa dói tugng dugc lua chgn
de luu
trù
va
hién thi. Trong co sòr
dù liéu bàn dÒ, thòng tin thuòc
tinh
dugc chia thành hai nhóm: nhóm thuòc
tinh
mó tà
hién thi dÓ hoa cùa dói tugng trong co
so
dù liéu; nhóm thuòc

so
hoà tòt se giàm rit nhiéu còng tac
thiét
kè'
bién tàp. Cà hai
qua
trình déu là nhùng còng viéc yéu ciu
tinh
ti mi, càn thàn
va tÓn
nhiéu thcri gian.
Cóng viéc tiép theo là so bó kièm tra
va
xù ly dù liéu ròi tiép bién bàn
dÓ.
Khàc
vói phuong phàp truyén thóng thành làp bàn dÒ, d
day
tiép bién dugc thuc hién ngay sau
khi SÓ hoà
va
chinh
sua
sd bó dù liéu, lue này càc dói tugng dang vùng tó màu
va
trai
pattern chua dugc tao, vàn dang à dang dudng.
Vi
sau khi dóng vùng hoàc trai pattern
càc yé'u tó dang vùng rit khó tié'p bién vói nhau.

ró die
diém die trung
va
yéu ciu cùa
qua
trình thành lip bàn dò dia hình khi
ihig
dung GIS. Khào sàt càc phin mém
co
thè àp dung trong
qua
trình thành làp bàn dò
dia hình. Qua thuc nghiém xiy dung bàn dò dia hình
mot
khu vuc dién hình
bang
GIS
dua ra quy trình còng nghé
va nói
dung càc bude
thue
hién.
Diy là nhùng còng viéc ban dàu làm co sò
de
hoàn thién còng nghé thành lip bàn
dò dia hình
bang
GIS.
Viéc thành làp bàn dò dia hình bang
he

co
thè cip nhit thudng
xuyén. Song
day
cùng là nhiém vu rat khò khan
va
phùc tap.
Màt khàc, viéc àp dung GIS vào thành làp bàn dò dàc biét là bàn dò dia hình dòi
bòi phài
co
nhùng phàn mém chuyèn dung GIS dù manh
va
bò nhd mày
tinh
tuong
thich.
De
dào tao tòt
Cu
nhàn Dia ly Bàn dò trong giai doan ky thuit khoa hoc hién dai,
dàp ùng dugc nhu cau thuc té
san
xuit hién nay cùa dit nude, Khoa Dia ly, trudng Dai
hoc Khoa hoc Tu nhièn càn dugc trang bi nhùng mày vi
tinh
loai
Idn va
nhùng phin
mém GIS tuong dòi manh nhu: MGE, Microstation, Mapping - office, ARCINFO dé
nghién cùu