ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM ĐÀO THỊ NGÂN

Một số biện pháp chỉ đạo hoạt động dạy học của
người hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục ở trường tiểu học (huyện Thuỷ Nguyên - TP Hải
Phòng) LUẬN VĂN THẠC SỸ
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Quốc Chí

Hà nội - 2004

1.3.1.2. Mục tiêu và nội dung của giáo dục Tiểu học 18
1.3.2. Hoạt động dạy - học ở trƣờng Tiểu học 19
1.3.2.1. Hoạt động học và đặc điểm của nó 19
1.3.2.2. Hoạt động dạy của giáo viên : 22
1.3.2.3. Mối quan hệ giữa dạy và học trong quá trình dạy học ở bậc
Tiểu học 23
1.4. Một số cơ sở lý luận về quản lý trƣờng Tiểu học 25

2
1.4.1. Quản lý là gì ? 25
1.4.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trƣờng 26
1.4.2.1 Quản lý giáo dục 26
1.4.2.2. Quản lý trƣờng học 28
1.4.3. Các chức năng quản lý giáo dục 30
1.4.4 Bản chất của quá trình quản lý trƣờng học 32
1.5. Quan niệm về chất lƣợng dạy học 34
1.6. Vai trò của ngƣời Hiệu trƣởng trong trƣờng Tiểu học 37
CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở
CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC HUYỆN THUỶ NGUYÊN THÀNH PHỐ HẢI
PHÒNG 40
2.1. Vài nét về giáo dục bậc Tiểu học huyện Thuỷ Nguyên 40
2.2. Thực trạng chỉ đạo hoạt động của ngƣời Hiệu trƣởng và chất
lƣợng giáo dục của một số trƣờng Tiểu học thuộc huyện Thuỷ
Nguyên thành phố Hải Phòng 47
2.2.1 Trƣờng Tiểu học Thuỷ Đƣờng : 47
2.2.1.1 Vài nét về đặc điểm nhà trƣờng : 47
2.2.1.2 Đội ngũ giáo viên : 48
2.2.1.3 Thành tích học tập của học sinh và chất lƣợng giáo dục
trƣờng : 52
2.2.1.4 Tình hình cơ sở vật chất phục vụ dạy học 53

3.1.2.2 Các biện pháp kích thích ngƣời dạy 83
3.2 Tổ chức và chỉ đạo tốt hoạt động dạy học 85
3.2.1 Xây dựng nề nếp kỷ cƣơng trong quá trình dạy học 85
3.2.1.1 Giáo dục ý thức thi hành pháp luật và xây dựng quy chế
trong quản lý quá trình dạy học 85
3.2.1.2 Chỉ đạo thực hiện kỷ cƣơng, tình thƣơng, trách nhiệm trong
dạy học 87
3.2.2. Chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch dạy học : 91
3.2.3 Chỉ đạo việc thực hiện quy chế chuyên môn 92

4
3.2.4 Chỉ đạo, tổ chức tốt hội giảng, phong trào dự giờ thăm lớp 93
3.2.5 Tổ chức, chỉ đạo đổi mới phƣơng pháp dạy học 94
3.2.6 Quản lý hoạt động học của học sinh 98
3.2.7. Chỉ đạo và cải tiến phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học
tập của học sinh . 100
3.2.8. Chỉ đạo, tổ chức các hoạt động hỗ trợ học tập của học sinh 104
3.3 Tăng cƣờng xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 104
3.4 Xây dựng môi trƣờng giáo dục, thống nhất trong giáo dục toàn
diện 107
3.4.1 Phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn, Đoàn thanh niên, Đội
thiếu niên trong nhà trƣờng 107
3.4.2. Xây dựng môi trƣờng sƣ phạm làm cơ sở nâng cao chất lƣợng
dạy học 108
3.4.3 Quản lý hoạt động bán trú, học 2 buổi/ngày 110
3.4.4 Phối hợp chặt chẽ với gia đình và các tổ chức xã hội địa
phƣơng 111
3.4.5 Thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục 113
3.5 Chỉ đạo công tác kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thƣởng 114
3.5.1 Tăng cƣờng công tác kiểm tra đánh giá quá trình dạy học 114

Hiện đại hoá
K
1

Khối 1
K
2

Khối 2
K
3

Khối 3
KHHGĐ
Kế hoạch hoá gia đình
KT - XH
Kinh tế - xã hội
NCGD
Nghiên cứu giáo dục
NXB
Nhà xuất bản
PGD
Phòng giáo dục
PTCS
Phổ thông cơ sở
PTGD
Phát triển giáo dục
QTDH
Quá trình dạy học
SGK

trong sự phát triển của tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, quốc
phòng, an ninh bởi lẽ con ngƣời đƣợc giáo dục tốt và biết tự giáo dục thƣờng
xuyên mới có khả năng giải quyết một cách sáng tạo và có hiệu quả tất cả các
vấn đề do sự phát triển của xã hội tạo ra.
Giáo dục là một bộ phận hữu cơ rất quan trọng trong chiến lƣợc phát
triển kinh tế, xã hội và mục tiêu giáo dục đƣợc coi là một trong những mục
tiêu quan trọng của sự phát triển.
Muốn phát triển giáo dục cần nhiều yếu tố bảo đảm, nhƣng trƣớc hết
phải có đội ngũ giáo viên có kiến thức, giỏi về nghiệp vụ sƣ phạm, có phẩm
chất đạo đức, tƣ tƣởng chính trị đó chính là nguồn nhân lực quan trọng của
ngành giáo dục.
Nghị quyết của Hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành Trung ƣơng
Đảng khoá VIII đã chỉ rõ : “ Giáo dục và đào tạo hiện nay phải có một bƣớc
chuyển nhanh chóng về chất lƣợng và hiệu quả đào tạo đáp ứng yêu cầu của
đất nƣớc thực hiện nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài,
phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nƣớc phải nâng cao chất

7
lƣợng và bảo đảm số lƣợng giáo viên cho hệ thống giáo dục, tiêu chuẩn hoá
và hiện đại hoá các điều kiện dạy và học. “
Quá trình dạy học là một thành tố đặc biệt quan trọng của quá trình
giáo dục. Nâng cao chất lƣợng và hiệu quả của quá trình dạy học là một
nhiệm vụ vô cùng cấp thiết ở các trƣờng phổ thông. Bởi chất lƣợng và hiệu
quả của quá trình dạy và học quyết định chất lƣợng giáo dục, đáp ứng đƣợc
nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội của đất nƣớc trong thời kỳ đẩy mạnh CNH
– HĐH đất nƣớc.
Ở nƣớc ta hiện nay, chất lƣợng giáo dục nói chung và chất lƣợng dạy
học nói riêng đã có nhiều tiến bộ. Nội dung, phƣơng pháp dạy học đang đƣợc
đổi mới, phong trào thi đua học tập đang diễn ra sôi nổi trên khắp cả nƣớc.
Các loại hình trƣờng lớp phát triển đa dạng, dân trí từng bƣớc đƣợc nâng cao.

giáo viên làm giảm lòng tin của nhân dân đối với nhà trƣờng. Chính vì thế,
việc chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời Hiệu trƣởng nhằm nâng cao chất
lƣợng giáo dục ở trƣờng Tiểu học là vấn đề cần thiết không chỉ có ý nghĩa lý
luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, và cũng vỡ vậy tỏc giả đó chọn : “
Một số biện phỏp chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời hiệu trƣởng nhằm
nâng cao chất lƣợng giáo dục ở trƣờng Tỉểu học ( Huyện Thuỷ Nguyờn
Thành phố Hải Phũng ) ” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mỡnh.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề ra một số biện pháp chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời Hiệu
trƣởng nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục ở các trƣờng Tiểu học
huyện Thuỷ Nguyên – thành phố Hải Phòng.

9
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về hoạt động dạy học.
- Tìm hiểu thực trạng quản lý, chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời
Hiệu trƣởng ở một số trƣờng Tiểu học huyện Thủy Nguyên – thành phố Hải
Phòng.
- Đề xuất một số biện pháp chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời Hiệu
trƣởng nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
+ Khách thể nghiên cứu : Công tác quản lý của ngƣời hiệu trƣởng
trƣờng tiểu học.
+ Đối tƣợng nghiên cứu : Một số biện pháp chỉ đạo hoạt động dạy học
ở trƣờng Tiểu học.
5. Giả thuyết khoa học
Nếu ngƣời hiệu trƣởng vận dụng sáng tạo, hợp lý một số biện pháp chỉ
đạo hoạt động dạy học sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục ở trƣờng
Tiểu học.
6. Phạm vi nghiên cứu

+ Điều tra thông qua hồ sơ sổ sách, trao đổi, trò chuyện với các nhà
quản lý, giáo viên, học sinh.
- Nhóm phƣơng pháp hỗ trợ :
+ Xin ý kiến chuyên gia
+ Phƣơng pháp thống kê
+ Phƣơng pháp so sánh xử lý các số liệu, tƣ liệu thu thập đƣợc.
+ Phƣơng pháp đàm thoại, phỏng vấn

11
10. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn có 3 chƣơng :
Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận.
Chƣơng 2 : Thực trạng về chỉ đạo hoạt động dạy học ở cỏc trƣờng Tiểu học
huyện Thuỷ Nguyờn Thành phố Hải Phũng.
Chƣơng 3 : Một số biện phỏp chỉ đạo hoạt động dạy học của ngƣời Hiệu
trƣởng nhằm nõng cao chất lƣợng giỏo dục ở trƣờng tiểu học
huyện Thuỷ Nguyờn Thành phố Hải Phũng.
Cuối luận văn là danh mục cỏc tài liệu tham khảo và phụ lục.
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Hoạt động dạy học
1.1.1. Khái niệm về hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học là một trong những hoạt động giao tiếp sƣ phạm
mang ý nghĩa xã hội. Chủ thể của quá trình dạy là thầy giáo và chủ thể của
hoạt động học là học sinh, tiến hành các hoạt động khác nhau nhƣng không
phải là những hoạt động đối lập nhau mà song song tồn tại phát triển trong
cùng một quá trình thống nhất cùng hƣớng tới một mục đích. Hoạt động dạy
của thầy giáo là truyền thụ tri thức, tổ chức, chỉ đạo điều khiển, hƣớng dẫn
hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh. Vai trò của ngƣời thầy giáo là
ngƣời dẫn đƣờng, là ngƣời đồng hành với học sinh trên con đƣờng chiếm lĩnh
tri thức theo nội dung dạy học đƣợc chƣơng trình quy định bằng phƣơng pháp

quá trình tự giác, tích cực, tự lực, chủ
động, sáng tạo chiếm lĩnh khoa học dƣới
sự điều khiển của thầy.
Mục đích
- Tổ chức và điều khiển hoạt
động học của học sinh, giúp học
sinh nắm vững kiến thức hình
thành kỹ năng kỹ xảo, thái độ.
- Chiếm lĩnh khái niệm khoa học thành
công sẽ đồng thời đạt ở mục đích.
+ Trí dục : nắm vững tri thức
+ Phát triển : tƣ duy và năng lực hoạt động
trí tuệ.
+ Giáo dục : hình thành thế giới quan khoa
học thái độ, đạo đức, niềm tin,
Chức năng
Chức năng kép :
+ Truyền đạt thông tin dạy học
+ Điều khiển hoạt động học
Hai chức năng thống nhất :
+ Lĩnh hội thông tin
+ Tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái
niệm khoa học.
Nội dung
- Theo chƣơng trình quy định
- Toàn bộ hệ thống khái niệm của môn
học.
- Cấu trúc lô gíc của môn học
- Các phƣơng pháp đặc trƣng của khoa học
tạo nên môn học.

1.2. Quá trình dạy học
“ Quá trình dạy học là quá trình Sƣ phạm bộ phận, một phƣơng tiện để
trau dồi học vấn, phát triển năng lực và giáo dục phẩm chất, nhân cách thông
qua sự tác động qua lại giữa ngƣời dạy và ngƣời học nhằm truyền thụ và lĩnh
hội một cách có hệ thống những tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo,
nhận thức và thực hành [ 21- Tr 25 ] Nói cách khác quá trình dạy học là quá
trình vận động kết hợp các hoạt động dạy và học để thực hiện tốt mục tiêu,
nhiệm vụ dạy học.
Trong quá trình dạy học, ngƣời thầy chủ động lựa chọn trọng tâm,
trọng điểm nội dung, phƣơng pháp lựa chọn phƣơng tiện, hình thức tổ chức,
thầy điều khiển thực hiện việc truyền thụ tri thức kỹ năng, kỹ xảo một cách
khoa học và đánh giá kết quả học tập của học sinh. Vai trò chủ đạo của thầy

16
giáo thể hiện qua việc định hƣớng tổ chức, điều khiển trực tiếp các hoạt động
trên lớp, luôn có ý nghĩa đặc biệt với việc đảm bảo chất lƣợng của học sinh
trong học tập. Học sinh dựa trên cơ sở đó, phát huy ý thức tự giác, tích cực,
chủ động và sáng tạo thực hiện các thao tác tƣ duy để chiếm lĩnh tri thức khoa
học, nhằm nâng cao chất lƣợng kiến thức phát triển năng lực hoạt động trí tuệ,
thái độ, tƣ tƣởng đúng đắn của mình lên một trình độ mới.
Quá trình dạy học là một hệ thống cân bằng động toàn vẹn gồm các
thành tố cơ bản :
+ Nội dung dạy học, học và dạy
+ Nội dung dạy học không chỉ là kiến thức mà còn phải chú ý đến
phƣơng pháp tƣ duy, hay nói một cách khác khi triển khai một hoạt động dạy
học ngƣời dạy cần phải biết cách lựa chọn phƣơng thức chuyển tải sao cho
đƣa đến cho ngƣời học không chỉ kiến thức mà tạo điều kiện cho họ tái tạo lại
đƣợc kiến thức đó.
+ Học là quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằng cách
chọn nhập và xử lý thông tin từ môi trƣờng xung quanh.

pháp nhân và con dấu riêng “
Điều 22 của Luật giáo dục còn ghi rõ “ Giáo dục Tiểu học là bậc học
bắt buộc đối với mọi trẻ em từ 6 – 10 tuổi đƣợc thực hiện trong năm học từ
lớp 1 đến lớp 5, tuổi học sinh vào lớp 1 là 6 tuổi “.
Bậc Tiểu học là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục phổ thông
thuộc nền văn minh nhà trƣờng của mỗi quốc gia. Là bậc học giành cho 100%
Nội dung dạy học
Truyền đạt
Điều khiển
Lĩnh hội
Tự điều khiển
Cộng
tác

18
trẻ em có độ tuổi từ 6 đến 11-12 tuổi ( một bộ phận nhỏ có thể đến 14 tuổi ),
cũng có nghĩa bậc Tiểu học là bậc học của 100% dân cƣ và từ thế hệ trẻ em
ngày nay thì toàn dân đều qua ghế nhà trƣờng Tiểu học.
Bậc Tiểu học có bản sắc riêng và có tính độc lập tƣơng đối, cú tính sƣ
phạm đặc thù không phụ thuộc nghiêm ngặt vào sự giáo dục trƣớc đó và các
bậc học kế sau đó. Bậc Tiểu học tạo ra những cơ sở ban đầu rất cơ bản và bền
vững cho trẻ em tiếp tục học lên các lớp trên, hình thành cơ sở ban đầu của
nhân cách. Đặc điểm này đòi hỏi sự chuẩn xác với tính khoa học cao, tính
nhân văn ở một nền giáo dục nhà trƣờng, ở mỗi giáo viên và cán bộ quản lý
giáo dục.
Bậc Tiểu học có vị trí hết sức quan trọng trong giáo dục cũng nhƣ trong
đời sống xã hội đòi hỏi các nhà quản lý trƣờng học phải quan tâm và có chính
sách ƣu tiên, ƣu đãi đối với bậc Tiểu học. Với tƣ cách là một bậc học nền tảng
cho hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Tiểu học có vững chắc thì mới đảm
bảo đƣợc nhiệm vụ xây dựng toàn bộ nền móng không chỉ cho giáo dục phổ
1.3.2. Hoạt động dạy - học ở trƣờng Tiểu học
1.3.2.1. Hoạt động học và đặc điểm của nó
Nội dung giáo dục tiểu học
Mục tiêu giáo dục Tiểu học
Phƣơng pháp giáo dục tiểu học
Nội dung các mặt giáo dục Kiến thức Kỹ năng Thái độ

20
Hoạt động học tập của con ngƣời xuất hiện từ lúc sơ sinh, từ học nhìn,
học nghe đến học ăn, học nói, học chữ, học nghề, … Trƣớc khi đến trƣờng, ở
lứa tuổi mẫu giáo trẻ đã học, các em học qua hoạt động vui chơi và qua các
loại hình hoạt động khác.
Việc học của trẻ lúc này diễn ra tự phát, qua truyền kinh nghiệm theo
lối “ bắt chƣớc “ “ truyền khẩu “. Trẻ em cũng có thể học ở các lớp mẫu giáo
qua các tiết học do cô giáo tổ chức. Nhƣng đó cũng chỉ là hình thức vui chơi
chứ chƣa phải là hoạt động học chuyên biệt.
Hoạt động học đúng với nghĩa tâm lý học chỉ nảy sinh và đƣợc hình
thành ở trẻ 6 tuổi. Hoạt động này tạo ra sự biến đổi ngay chính trong bản thân
học sinh.
Trẻ em lớn lên về cơ thể và có sức khoẻ nhờ đƣợc nuôi dƣỡng, nhờ ăn
uống và hít thở khí trời. Trí tuệ của trẻ phát triển, tâm hồn các em phong phú,
năng lực, tình cảm của các em hình thành và phát triển nhờ có hoạt động học.

động phân tích, hành động mô hình hoá, hành động cụ thể hoá, hành động
kiểm tra và đánh giá.
Dạy học sinh chính là làm cho các em hiểu nhiệm vụ học tập và biết
dùng các hành động học để giải quyết nhiệm vụ đó. Chính vì vậy trong nhà
trƣờng hiện nay, giáo viên cần hiểu rõ quy luật nhận thức của con ngƣời :
“ Trăm nghe không bằng một thấy
Trăm thấy không bằng một làm “
Để có phƣơng pháp dạy học tốt nhất là học sinh muốn học điều gì thầy
giáo tổ chức cho các em tự làm để phát hiện ra cái đó, phát hiện ra lôgic chứa
đựng trong nó ( cái cần lĩnh hội ) nghĩa là học sinh tự làm ra sản phẩm học tập
của mình.

22
Căn cứ vào đặc điểm hoạt động học của học sinh Tiểu học, nhà trƣờng
và thầy cô giáo có thể tổ chức quá trình hình thành hoạt động này cho các em.
1.3.2.2. Hoạt động dạy của giáo viên :
Hoạt động dạy của giáo viên Tiểu học là loại hình hoạt động chuyên
biệt hay là một nghề khác với các nghề khác trong xã hội. Đó là hoạt động tổ
chức quá trình phát triển của trẻ em.
Giáo viên Tiểu học là ông thầy tổng thể ngƣời đại diện toàn quyền của
nền văn minh nhà trƣờng Tiêủ học, tổ chức quá trình phát triển của trẻ em cụ
thể là tổ chức cho các em hoạt động, đó là hoạt động lĩnh hội cái cần học và
lĩnh hội cách học.
Hoạt động dạy của giáo viên Tiểu học là hoạt động đƣợc định hƣớng và
tuân theo hoạt động học của học sinh.
Hoạt động học của học sinh là hoạt động lĩnh hội tri thức, kỹ năng, các
giá trị, các chuẩn mực nhằm tạo ra sự biến đổi, sự phát triển của chính ngƣời
học. Do vậy mà hoạt động dạy của giáo viên có đặc điểm là : có đối tƣợng
hoạt động nằm ở học sinh, là hoạt động lĩnh hội đối tƣợng học và hành động
ứng xử của học sinh.

hiện hiệu quả tổ chức, chỉ đạo lớp học của ngƣời thầy cho hoạt động học tập
còn thấp.
Cũng nhƣ vậy, nếu kết quả học tập của học sinh khá không chỉ là việc
thầy dạy tốt mà còn thể hiện sự nỗ lực, cố gắng của học sinh.
Dạy và học là hệ thống hoạt động thống nhất biện chứng còn bởi sự
quy định lẫn nhau của các hoạt động này cả về nội dung lẫn hình thức. “ Tấm
gƣơng sáng “ của ngƣời thầy không chỉ là sự mẫu mực trong cách sống, trong
lời ăn tiếng nói mà còn bởi một lối làm việc, lối tƣ duy trƣớc học sinh. Thầy
làm việc dễ dãi thì học sinh dễ cẩu thả, ý thức tinh thần học tập kém. Thầy

24
làm việc nghiêm túc, yêu cầu cao, phù hợp với năng lực của học sinh làm cho
học sinh học tập nghiêm túc, có kết quả. Nếu cách dạy của ngƣời thầy là lý
thuyết một chiều, bám sách giáo khoa, thiếu năng động sẽ làm cho học sinh ỷ
lại thiếu sáng tạo, mai một tƣ duy khoa học vốn đang cần xây dựng ở học
sinh.
Dạy và học là một quá trình hoạt động tƣơng tác giữa thầy và trò. Dƣới
sự điều khiển tích cực của ngƣời thầy giáo, học sinh phải chủ động chiếm lĩnh
tri thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ.
Quá trình vận động tích cực, sáng tạo của thầy và trò làm phát triển,
hoàn thiện phẩm chất, năng lực không chỉ của học sinh mà của cả thầy giáo.
Qua đó không những trình độ chuyên môn nghiệp vụ sƣ phạm và trình độ
hoạt động xã hội của thầy đƣợc nâng cao mà kỹ thuật giao tiếp sƣ phạm của
thầy cũng không ngừng hoàn thiện, do đó hoạt động dạy ngày càng đáp ứng
yêu cầu cao của quá trình dạy học.
Quá trình cộng tác hiệp đồng hành động của thầy giáo và học sinh ngày
càng nhịp nhàng, ăn ý càng làm tăng kết quả của hệ thống dạy học và càng
làm trƣởng thành nhanh mỗi cá nhân trong quá trình ấy.
Học sinh tới trƣờng có nhu cầu thoả mãn những hiểu biết về giới tự
nhiên xã hội. Thầy giáo là ngƣời giúp các em thoả mãn các yêu cầu cá nhân