Áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong
việc giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ
thẩm

Nguyễn Thị Thủy

Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật dân sự; Mã số 60 38 30
Người hướng dẫn: TS. Trần Anh Tuấn
Năm bảo vệ: 2013 Abstract. Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về áp dụng biện pháp khẩn
cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án. Đánh giá đúng thực trạng
các quy định của pháp luật tố tụng dân sự (TTDS) Việt Nam hiện hành về điều kiện,
thủ tục và cơ chế bảo đảm trong việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải
quyết các vụ án dân sự và việc thực hiện các quy định này tại Tòa án cấp sơ thẩm.
Làm rõ những điểm hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật TTDS Việt
Nam hiện hành về áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân
sự và những vướng mắc trong quá trình thực hiện các quy định đó tại Tòa án cấp sơ
thẩm. Đề xuất những kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụng biện
pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm. Keywords. Pháp luật Việt Nam; Luật dân sự; Tòa án cấp sơ thẩm; Vụ án dân sự; Biện
pháp khẩn cấp tạm thời.

Content
MỞ ĐẦU


định còn những điểm bất hợp lý của pháp luật. Do đó, đã gây khó khăn cho Tòa án trong việc
áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và trong một số trường hợp đã làm thiệt hại đến quyền
lợi ích hợp pháp của đương sự.
Nhận thức được những hạn chế, bất cập trong các quy định của BLTTDS, từ thực tiễn
áp dụng pháp luật của Toà án, theo sự phân công của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Toà án
nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với các cơ quan hữu quan xây dựng Dự án luật sửa đổi, bổ
sung một số điều của BLTTDS. Trong quá trình soạn thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều
BLTTDS đã có nhiều ý kiến đóng góp có giá trị về các quy định của BLTTDS nói chung và
các quy định về các biện pháp khẩn cấp tạm thời nói riêng. Tuy nhiên, Luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của BLTTDS được Quốc hội thông qua ngày 29 tháng 3 năm 2011 và bắt đầu có
hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2012 hầu hết vẫn giữ nguyên các quy định cũ còn tồn tại
nhiều bất cập, không phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Trước thực trạng đó, việc nghiên cứu
đề tài "Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong việc giải quyết vụ án dân sự tại Toà án
cấp sơ thẩm ” là một yêu cầu cấp thiết và có ý nghĩa.
Mặt khác, trong giai đoạn hiện nay khi Đảng và nhà nước ta đang chủ trương đẩy mạnh
công cuộc cải cách tư pháp, theo hướng xây dựng Toà án là trung tâm trong hệ thống tư pháp,
thì hoạt động áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời do Toà án áp dụng càng được coi trọng. Vì
vậy, việc nghiên cứu đề tài trên của tác giả sẽ góp phần đáp ứng một trong các nhiệm vụ của
Công cuộc cải cách tư pháp được đề ra trong Nghị quyết 08 ngày 02 tháng 01 năm 2002 và
Nghị quyết 49 – NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính trị, Ban chấp hành trung ương đảng
khoá XI về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020: "Tiếp tục hoàn thiện thủ tục TTDS
bảo đảm tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người”.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Chế định biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự là một chế định quan trọng,
xuất phát từ vai trò và ý nghĩa thực tiễn của nó nên nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của
nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu và những người làm công tác thực tiễn Trong thời gian
vừa qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến các khía cạnh khác nhau dưới các
mức độ khác nhau về biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự. Có thể điểm qua một số
công trình nghiên cứu và các bài viết có liên quan đến biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố
tụng dân sự như sau:

tài "Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Toà án cấp sơ
thẩm ” là đề tài đầu tiên nghiên cứu chuyên sâu về áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời ở
Tòa án cấp sơ thẩm đối với các vụ án dân sự.
3. Mục đích, và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
a. Mục đích nghiên cứu
- Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản về áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm;
- Làm rõ những điểm hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật tố tụng dân sự
Việt Nam hiện hành về áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự
và những vướng mắc trong quá trình thực hiện các quy định đó tại Tòa án cấp sơ thẩm.
- Tìm ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụng biện pháp
khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm.
b. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Để thực hiện được các mục đích nêu trên, việc nghiên cứu đề tài phải làm rõ những
nhiệm vụ cụ thể sau :
- Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm
thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án;
- Đánh giá đúng thực trạng các quy định của pháp luật TTDS Việt Nam hiện hành về
điều kiện, thủ tục và cơ chế bảo đảm trong việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong
giải quyết các vụ án dân sự và việc thực hiện các quy định này tại Tòa án cấp sơ thẩm;
- Đề xuất những kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụng biện pháp
khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là một số vấn đề lý luận về áp dụng biện pháp
khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại tòa án; các quy định của pháp luật
TTDS Việt Nam hiện hành về áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án

đề tài được nghiên cứu một cách đầy đủ, sâu sắc. Phương pháp phân tích làm sáng tỏ các quy
định định của pháp luật hiện hành về các vấn đề nghiên cứu. Phương pháp tổng hợp giúp
người nghiên cứu có cái nhìn tổng quát, toàn diện về các vấn đề nghiên cứu; phương pháp lịch
sử giúp cho tác giả hiểu rõ tinh thần các quy định của pháp luật trong các thời kỳ lịch sử khác
nhau, tìm ra nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt đó. Phương pháp so sánh cũng được sử dụng
trong việc nghiên cứu đề tài để làm nổi bật các ưu điểm, hạn chế trong các quy định pháp luật
thuộc nội dung đề tài nghiên cứu. Khi phân tích các quy định của pháp luật tố tụng dân sự về
áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đều có sự so sánh giữa pháp luật thực định với pháp của
một số nước khác nhau, cũng như đặt pháp luật trong mối quan hệ với điều kiện kinh tế, xã
hội, với quá trình cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN trong
bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
Phương pháp thống kê được sử dụng khi xử lí các số liệu cụ thể về các yêu cầu áp
dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong thực tiễn giải quyết các vụ án dân sự và được thể
thiện dưới dạng bảng biểu để các vấn đề nghiên cứu được chân thực, có tính thuyết phục cao.
6. Đóng góp mới về khoa học của luận văn
Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu một cách chuyên sâu và có hệ thống về áp
dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm.
Khái niệm, các đặc trưng của hoạt động áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong
giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án được phát hiện và phân tích một cách đầy đủ, sâu sắc,
làm cơ sở cho việc luận giải những vấn đề liên quan đến hoạt động áp dụng biện pháp khẩn
cấp tạm thời trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án. Trên cơ sở nghiên cứu các
vấn đề lý luận, thực tiễn áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời trong việc giải quyết các vụ
án dân sự, luận văn đã làm sáng tỏ thêm hệ thống lí luận khoa học về việc áp dụng biện pháp
khẩn cấp tạm thời như chủ thể có quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, chủ thể
áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, trình tự, thủ tục yêu cầu, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm
thời, trách nhiệm của người yêu cầu, người áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng và
việc thay đổi, bổ sung, hủy bỏ quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời Những vấn đề
lý luận này là cơ sở để đánh giá thực trạng pháp luật TTDS về áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm
thời cũng như định hướng cho việc kiến nghị các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng
biện pháp khẩn cấp tạm thời.

2. Bộ luật tố tụng dân sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (2002), Nxb Chính trị quốc
gia HN, bản dịch tiếng Việt Hà Nội
3. Bộ luật TTDS (2004), Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội
4. Bộ luật dân sự (2005), Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội
5. Bộ luật tố tụng dân sự Liên Bang Nga (2005), Nxb Tư pháp Hà Nội
6. Bộ luật TTDS sửa đổi bổ sung (2011), Nxb chính trị quốc gia, HN
7. Bộ luật tố tụng dân sự Đức (2004), Nxb Tư pháp – Hà Nội
8. Tống Quang Cường (2007), Luật tố tụng dân sự Việt Nam – Nghiên cứu so sánh –
NXB Chính trị quốc gia
9. Thiều Châu (2004), Hán Việt từ điển, Nxb Thanh niên
10. Nguyễn Huy Đẩu (1962), Luật tố tụng dân sự Việt Nam, xuât bản dưới sự bảo trợ
của Bộ tư pháp
11. Lê Thu Hà (2007), “Những điểm mới về biện pháp khẩn cấp tạm thời”, Tạp chí
Tòa án nhân dân (1)
12. Nguyễn Như Hùng (2006), “Biện pháp khẩn cấp tạm thời và xác minh điều kiện
thi hành án”
13. Học viện tư pháp (2007), Giáo trình luật tố tụng dân sự, Nxb Công an nhân dân Hà
Nội
14. Học viện tư pháp (2010), Kỹ năng thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp
tạm thời của Tòa án, Tập tài liệu dùng cho các lớp đào tạo nghiệp vụ thi hành án
15. Nguyễn Lân (2001), Từ điển từ và ngữ tiếng Việt, Nxb Văn học Hà Nội
16. Vũ Thanh Mai (2010), “Thủ tục áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời theo
quy định của Bộ luật tố tụng dân sự”, Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội
17. Phạm Duy Nghĩa (2010), “Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng trọng tài”,
Tạp chí nghiên cứu lập pháp (23)
18. Nghị quyết số 02/ NQ - HĐTP ngày 27 tháng 04 năm 2005 hướng dẫn thi hành
một số quy định tại chương VIII « Các biện pháp khẩn cấp tạm thời của BLTTDS ».
19. Nguyễn Thị Hoài Phương (2010), “Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong
giải quyết tranh chấp về kinh doanh thương mại tại Tòa án”, những vấn đề đặt ra cho việc
hoàn thiện bộ luật tố tụng dân sự”, Tạp chí nhà nước và pháp luật (3)

33. Trần Anh Tuấn (2010) “Hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thủ tục giải quyết vụ
việc dân sự theo định hướng cải cách tư pháp”. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, Mã số
LH – 09 – 04/ĐHL – HN, Hà Nội
34. Trường đại học Luật Hà Nội (2004), Giáo trình lý luật chung về nhà nước và pháp
luật – Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
35. Các tài liệu tham khảo khác