TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05
Người hướng dẫn khoa học: TS. PHẠM VIẾT NHỤ
Hà Nội - 2006 Phản biện 1: Phản biện 2:

Có thể tìm đọc luận văn tại:

1.1. Một số khái niệm cơ bản
5
1.1.1. Quản lý giáo dục
5
1.1.2. Quản lý nhà trường.
6
1.1.3. Quản lý trường THPT
8
1.1.4. Biện pháp và biện pháp quản lý
10
1.2. Quản lý hoạt động dạy và học.
10
1.2.1. Khái niệm về dạy và học.
10
1.2.2. Quản lý hoạt động dạy và học
12
1.3. Những vấn đề cơ bản về đổi mới giáo dục THPT
20
1.3.1. Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới giáo
dục phổ thông

20
1.3.2. Những yêu cầu và nội dung đổi mới giáo dục phổ thông
22
Chƣơng 2 : THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
DẠY VÀ HỌC CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THPT NAM
TRỰC - NAM ĐỊNH 27

54
2.3.5. Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh
56
2.4. Đánh giá thực trạng của công tác công tác quản lý hoạt động dạy và
học của nhà trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định

57
Chƣơng 3 : NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
VÀ HỌC CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THPT NAM TRỰC -
NAM ĐỊNH 60
3.1. Cơ sở đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy và học theo yêu cầu
đổi mới giáo dục THPT

60
3.1.1. Xu hướng đổi mới giáo dục
60
3.1.2. Những yêu cầu đổi mới giáo dục.
63
3.2. Những biện pháp quản lý hoạt động dạy và học của hiệu trưởng theo
yêu cầu đổi mới giáo dục THPT

64
3.2.1. Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên
65
3.2.2. Quản lý hoạt động học của học sinh.
69
3.2.3. Quản lý đổi mới phương pháp dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo


KÝ HIỆU VIẾT TẮT CNTT : Công nghệ thông tin
CNTT-TT : Công nghệ thông tin và truyền thông
CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
CBQL : Cán bộ quản lý
CT : Chương trình
CSVC : Cơ sở vật chất
CĐ : Cao đẳng
ĐH : Đại học
DH : Dạy học
GD : Giáo dục
GV : Giáo viên

học 2005-2006, 2006-2007.
Bảng 2.7 Thực trạng cơ sở vật chất trường THPT Nam Trực năm học
2006-2007
Bảng 2.8 Đánh giá của CBQL về thực trang quản lý hoạt động dạy và
học của hiệu trưởng nhà trường.
Bảng 2.9 Thực trạng quản lý sử dụng đội ngũ giáo viên trường THPT
Nam trực
Bảng 2.10 Thực trạng quản lý giờ lên lớp và sinh hoạt chuyên môn
Bảng 2.11 Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình của giáo viên
Bảng 2.12 Thực trạng quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của
giáo viên.
Bảng 2.13 Thực trang QL thực hiện nề nếp hồ sơ chuyên môn của giáo
viên.
Bảng 2.14 Thực trạng quản lý hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của giáo
viên
Bảng 2.15 Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh
Bảng 2.16 Thực trạng kết quả tốt nghiệp 3 cấp học
Bảng 2.17 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD và đánh giá giờ
dạy của giáo viên
Bảng 2.18 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học
tập của học sinh
Bảng 3 Trưng cầu ý kiến về tính hợp lý, khả thi

1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thế kỷ XXI, phương pháp đào tạo của các nhà trường sẽ chuyển
dần sang hợp tác/cộng tác thay vì phương pháp truyền dẫn một chiều cổ
điển, phương pháp giáo dục trong nhà trường sẽ là phương pháp tương
tác/giao diện trên cơ sở “thiết kế tổ chức dạy học linh hoạt” với vai trò ngày

Trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định là một trường nằm trên địa
bàn huyện giáp ranh thành phố Nam Định, một mặt hưởng được những điều
kiện thuận lợi của việc gần trung tâm thành phố, một mặt gặp khó khăn của
một huyện thuần nông nghèo. Những năm gần đây, công cuộc đổi mới cải
cách giáo dục của cả nước đã tác động mạnh tới hoạt động dạy và học của
các nhà trường. Tuy nhiên, để thích ứng với những thay đổi, việc áp dụng
các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học đáp ứng được yêu cầu của quá
trình đổi mới giáo dục vẫn còn nhiều hạn chế.
Với những lý do trên, tôi chọn đề tài : "Những biện pháp quản lý hoạt
động dạy và học của hiệu trưởng Trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định
theo yêu cầu đổi mới giáo dục" làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên
ngành quản lý giáo dục.
Đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có đề tài nghiên cứu khoa học nào
tương tự được nghiên cứu tại trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định.
2. Mục đích nghiên cứu:
Với cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động
dạy và học của Hiệu trưởng trường trung học phổ thông Nam Trực tỉnh Nam
Định theo yêu cầu đổi mới giáo dục THPT hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy và học của hiệu
trưởng trường THPT.

3
- Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy và học của hiệu
trưởng trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định.
- Đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy và học của hiệu
trưởng trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo
dục phù hợp với đặc điểm trường THPT Nam Trực.
4. Đối tƣợng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu:
4.1. Đối tượng nghiên cứu:

tra thu được.
7. Cấu trúc luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục, luận văn được trình bày trong 3 chương :
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy và học theo
yêu cầu đổi mới giáo dục THPT
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy và học của hiệu
trưởng trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định.
Chương 3: Những biện pháp quản lý hoạt động dạy và học của hiệu
trưởng trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo
dục.

5
Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC TRƢỜNG THPT THEO YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1. Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n
1.1.1. Quản lý giáo dục
Giáo dục là một bộ phận của xã hội, nên quản lý giáo dục (QLGD) là
một loại hình quản lý xã hội. Quản lý xã hội là tác động có ý thức của chủ
thể quản lý tới khách thể quản lý trên cơ sở nhận thức và vận dụng những
quy luật khách quan của đối tượng nhằm đảm bảo cho nó vận động và phát
triển hợp lý để đạt mục tiêu đã định.
Về quản lý giáo dục có nhiều cách định nghĩa:
- M.I.Kôndacôp “Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp tổ
chức, cán bộ, kế hoạch hoá nhằm đảm bảo vận hành bình thường của cơ
quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả
về số lượng và chất lượng” [20]
- P.V.Khuđôminxky cho rằng: "Quản lý giáo dục là tác động có hệ
thống, có kế hoạch, có ý thức, có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp

Nhà trường là một tổ chức chuyên biệt đặc thù của xã hội, được hình
thành từ nhu cầu mang tính tất yếu khách quan của xã hội nhằm thực hiện
chức năng truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội để đạt mục tiêu tồn tại
và phát triển của cá nhân, phát triển cộng đồng và xã hội.
Nhà trường là tổ chức giáo dục mang tính chất nhà nước, xã hội, trực
tiếp làm công tác giáo dục thế hệ trẻ, đây là cơ sở chủ chốt của bất kỳ hệ
thống giáo dục nào từ trung ương đến địa phương. Nói chung, nhà trường
vẫn là khách thể cơ bản của tất cả các cấp quản lý lại vừa là một hệ thống
độc lập tự quản của xã hội. Do đó quản lý trường học nhất thiết phải vừa có
tính chất nhà nước, vừa có tính chất xã hội.

7
Trường học là tổ chức cơ sở quan trọng nhất của các cấp quản lý giáo
dục, cho nên quản lý trường học là nội dung quan trọng của quản lý giáo
dục, Khoản 2, Điều 48, Luật GD 2005: “Nhà trường trong hệ thống giáo dục
quốc dân thuộc mọi loại hình được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của
Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục’’ [12]
Cũng có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý nhà trường.
- Tác giả Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo
dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo
đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [27, tr. 29]
- Tác giả M.I. Kônđacôp đã viết: "Không đòi hỏi một định nghĩa hoàn
chỉnh, chúng ta hiểu quản lý nhà trường là một hệ thống xã hội sư phạm
chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, kế hoạch và
hướng đích của chủ thể quản lý đến tất cả các mặt của đời sống nhà trường,
nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu về các mặt xã hội - kinh tế, tổ chức sư
phạm của quá trình dạy và học và giáo dục thế hệ đang lớn” [20, tr. 94]
- Tác giả Bùi Trọng Tuân cho rằng “Quản lý nhà trường bao gồm quản lý
bên trong nhà trường (nghĩa là quản lý các thành tố mục đích, nội dung,

1) Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chương
trình giáo dục trung học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;
2) Tiếp nhận học sinh, vận động học sinh bỏ học đến trường, thực hiện
kế hoạch phổ cập trung học cơ sở trong phạm vi cộng đồng theo quy định
của Nhà nước;
3) Quản lý giáo viên, nhân viên và học sinh;
4) Quản lý, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo
quy định của pháp luật;
5) Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong cộng đồng
thực hiện các hoạt động giáo dục.
QL
P
N
Tr
Th
M
ĐK
KQ

9
6) Tổ chức giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã
hội trong phạm vi cộng đồng;
7) Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp
luật.
Mục tiêu giáo dục của THPT, Khoản 4, Điều 27, Luật GD 2005 là:
“Nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS,
hoàn thiện học vấn phổ thông và có những kiến thức thông thường về kĩ
thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn
hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc
đi vào cuộc sống lao động” [12, tr. 21]

v bn vng gia hai thnh t trung tõm, c trng cho tớnh cht hai mt ca
quỏ trỡnh dy hc ú l dy v hc.
Dy v hc l mt quỏ trỡnh tng tỏc, cng tỏc gia thy v trũ. Ch
th hot ng dy l thy giỏo, ch th hot ng hc l hc sinh. Quỏ trỡnh
cng tỏc gia giỏo viờn v hc sinh cng nhp nhng cng lm tng kt qu
ca quỏ trỡnh dy hc.
Dy - hc l "Truyn li nhng kin thc, kinh nghim, a n nhng
thụng tin khoa hc cho ngi khỏc tip thu mt cỏch cú h thng, cú phng
phỏp nhm mc ớch t nõng cao trỡnh vn hoỏ, nng lc trớ tu v k
nng thc hnh trong i sng thc t. Dy hc l mt hot ng din ra
trờn hai tuyn song hnh gia ngi dy v ngi hc [19, tr. 62]
Nh vy, dy v hc l khỏi nim ch hot ng chung ca ngi dy
v ngi hc, ú l hot ng dy ca thy v hot ng hc ca HS. Hai
hot ng ny luụn gn bú mt thit vi nhau, tn ti cho nhau v vỡ nhau.
Hot ng dy ca thy: L quỏ trỡnh hot ng s phm ca thy lm
nhim v truyn th tri thc, t chc, iu khin hot ng nhn thc ca
hc sinh, giỳp hc sinh nm c kin thc, hỡnh thnh k nng v thỏi .

11
Hoạt động dạy học có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển nội dung
dạy học theo chương trình bằng phương pháp nhà trường.
Hoạt động học của học sinh: Là quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành
hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hoàn
thiện nhân cách của bản thân. Hoạt động học cũng có chức năng kép là lĩnh
hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh tri thức một cách tự giác, tích cực.
Vậy hoạt động dạy và học là một trong những hoạt động giao tiếp sư
phạm mang ý nghĩa xã hội. Hai hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt
chẽ với nhau, tồn tại song song và phát triển trong cùng một quá trình thống
nhất kết quả hoạt động học của học sinh cũng là kết quả hoạt động dạy của
thầy và ngược lại.

1.2.1.2. Bản chất của quá trình dạy học
"Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của dạy
và học, nó được thực hiện trong nhà trường bằng sự tương tác có tính chất
cộng đồng và hợp tác giữa dạy và học, tuân theo logic khách quan của nội
dung dạy học. Muốn dạy tốt thì giáo viên phải xuất phát từ khái niệm khoa
học, xây dựng công nghệ dạy học, tổ chức tối ưu các hoạt động cộng tác của
dạy và học, thực hiện các chức năng kép của dạy cũng như của học, đồng
thời đảm bảo liên hệ nghịch thường xuyên, bền vững’’ [36, tr. 23]
Bản chất của việc dạy là quá trình tổ chức cho học sinh nhận thức,
chiếm lĩnh tri thức; rèn luyện kĩ năng; hình thành và phát triển nhân cách.
Bản chất của hoạt động học là quá trình thu nhận tri thức một cách chủ
động, tích cực, sáng tạo dưới sự hướng dẫn của thầy nhằm lĩnh hội tri thức.
1.2.2. Quản lý hoạt động dạy và học
Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường, người lãnh
đạo tổ chức và điều khiển quá trình sư phạm tổng thể, đội ngũ giáo viên
đóng vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học. Cho nên, quản lý tốt hoạt động

13
dạy và học trong nhà trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định chất
lượng sản phẩm giáo dục.
Quản lý hoạt động dạy và học phải đồng thời quản lý hoạt động dạy của
giáo viên và quản lý hoạt động học của học sinh. Yêu cầu của quản lý dạy
học là phải quản lý các thành tố của quá trình dạy học, trước hết các thành tố
đó sẽ phát huy tác dụng thông qua quy trình hoạt động của người dạy một
cách đồng bộ, hài hoà, hợp quy luật, đúng nguyên tắc dạy học. Quy trình đó
có tính tuần hoàn từ khâu soạn bài, giảng bài và tạm thời kết thúc ở khâu
đánh giá kết quả học tập của học sinh. Cho nên quản lý hoạt động dạy và học
thực chất là quản lý một số thành tố của quá trình dạy học, bao gồm: Hoạt
động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh, phương pháp dạy học
và giáo dục, đánh giá kết quả học tập của học sinh.

bằng, khách quan, hiệu trưởng phải có niềm tin vào sự cố gắng vươn lên của
từng giáo viên, tránh tư tưởng định kiến khi phân công nhiệm vụ.
Phân công giảng dạy còn phải xuất phát từ quyền lợi học tập của học
sinh, chú ý những thông tin phản hồi từ phía học sinh, giáo viên chủ nhiệm,
phụ huynh để điều chỉnh phân công cho hợp lý, hợp tình hơn. Cần chú ý đến
khối lượng công việc của từng GV, nhất là GV làm công tác kiêm nhiệm.
b) Quản lý việc thực hiện chương trình
Chương trình dạy học là văn bản pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo
dục và Đào tạo ban hành, quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy
học các môn, thời gian dạy học từng môn nhằm thực hiện yêu cầu, mục tiêu
cấp học. Là căn cứ pháp lý để các cấp quản lý tiến hành chỉ đạo, giám sát
hoạt động dạy học của các trường. Đây cũng là căn cứ pháp lý để hiệu
trưởng quản lý giáo viên theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề ra
cho từng môn học, cấp học.
c) Quản lý các hoạt động dạy của giáo viên
Các hoạt động dạy của GV có thể chia theo 3 bước:

15
1) Các hoạt động trước khi dạy:
Trước khi dạy, GV cần chuẩn bị:
- Bài dạy: kế hoạch bài học, các nội dung phục vụ bài dạy.
- Các phương tiện, đồ dùng dạy học.
- Các hồ sơ dạy học.
2) Các hoạt động trong khi dạy:
- Tổ chức lớp học.
- Thực hiện bài học (theo kế hoạch bài học).
- Sử dụng các phương pháp và hình thức dạy học phù hợp nội dung, đối
tượng và hoàn cảnh (môi trường) theo yêu cầu đổi mới PPDH.
- Đánh giá kết quả bài học.
3) Các hoạt động sau khi dạy:

Điều lệ trường phổ thông đã quy định: "Trong trường phổ thông, giáo viên là
lực lượng chủ yếu, giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục’’.
Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là lực lượng cốt cán đưa mục tiêu
giáo dục thành hiện thực, giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo
dục, đóng góp tích cực vào sự nghiệp đổi mới giáo dục. Vì vậy quản lý công
tác bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên có ý nghĩa quan trọng
trong việc nâng cao chất lượng dạy học ở nhà trường.
Muốn nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học trong trường phổ thông thì
việc đầu tiên là hiệu trưởng phải quản lý tốt hoạt động của thầy. Công tác
quản lý nhà trường cũng đóng vai trò chủ đạo trong quá trình dạy học, vì
vậy, hiệu trưởng phải nắm vững nội dung và các yêu cầu của quá trình quản
lý để đưa ra những quyết định kịp thời, đúng đắn vừa mềm dẻo vừa cứng rắn
để đưa hoạt động của đội ngũ thầy giáo vào nề nếp kỷ cương. Hoạt động của
thầy sẽ trọn vẹn khi người thầy tổ chức và điều khiển tốt hoạt động của trò.
Hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò là hai mặt của quá trình sư

17
phạm, nó vừa là động lực vừa là mục tiêu, vừa là trách nhiệm, vừa là sứ
mệnh của người thầy đối với học trò, với sản phẩm giáo dục của mình.
1.2.3.2. Quản lý hoạt động học của học sinh
Quản lý hoạt động học của học sinh là một yêu cầu không thể thiếu
được trong quản lý quá trình dạy học nhằm tạo ra ý thức tốt trong học tập,
giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, hình thành kỹ năng, phương pháp học tập
đúng đắn nhằm phát huy vai trò chủ động, tích cực và sáng tạo của học sinh.
Quản lý hoạt động học của học sinh là quản lý các hoạt động trong giờ
lên lớp và quản lý các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
- Các hoạt động trong giờ lên lớp là những hoạt động mà HS phải thực
hiện các nhiệm vụ như thực hiện nội quy, quy chế học tập; thực hiện các
nhiệm vụ trong giờ lên lớp.
- Các hoạt động ngoài giờ lên lớp là những nhiệm vụ do nhà trường,