ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
 
NGUYỄN VĂN TIẾN CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ Ở TRUNG QUỐC
VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM Chuyên ngành : KINH TẾ CHÍNH TRỊ XHCN
Mã số : 60 31 01 TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN BÍCH HÀ NỘI – 2008 
Trang


23
CH
  

26
2

26

26


29
, nông thôn
36


39

45


50


50



         , nông

86


89


91


94

97

99

Trang


1949  1978

26


1990-2007

50


53


-2007

59 1
PHN M U
1. Tính cp thit c tài
i h i biu toàn quc ln th  ng Cng Sn Vit Nam 
12/1986 là mc son quan trng ca công cui mi kinh t c, nhm
mc tiêu xây dng thành công CNXH  Vit Nam.Tri qua nhic
hii mc rt nhiu thành tu to lc có

Quá trình ci cách, m ca kinh t ca Trung Quc nói chung và quá
trình công nghip hoá, hii hoá t thp k 80 ca th k XX n nay nói
i s phát trin ngon mc v kinh t  xã hc
Trung Quc. Chính vì vy công nghip hoá, hii hoá  Trung Qu
c nhiu nhà nghiên cu c quan tâm. Có th nêu ra mt
s công trình tiêu bi
* Phm Thái Quc vc  quá trình công nghip hoá trong
i th k  Nhà xut bn khoa hc xã hi  2001. Ông cng là
tác gi bài vi gia công nghip hoá và hii hoá nông nghip
Trung Qu Tp chí nhng v kinh t th gii  2003.
*  vi bài vit s la chn mang tm thi  con
ng công nghip hoá kiu m Tp chí nghiên cu Trung Quc  2003.
* Nguyn Minh Hu v hii hoá nông nghip
Trung Qut s v v hii hoá nông nghip Trung Quc
 Nhà xut bn khoa hc xã hi  2003.
 do s vng, phát trin không ngng ca Trung Quc và th
gii nên v công nghip hoá, hii hoá  Trung Quc cc nghiên
cu mt cách h thng và cp nh
.
Tác gi lut s phân tích và k tha có chn lc kt qu
c, tip tu v công nghip hoá,
hii hoá  Trung Quc và rút ra bài hc kinh nghii vi Vit Nam.
3. Mm v nghiên cu
* M nghiên cu:
T vit cách toàn din v công nghip hoá,
hii hoá  Trung Quc, lung bài hc kinh nghii
vi Vit Nam .
* Nhim v nghiên cu :
- Lun gii khoa hc v công nghip hoá, hii hoá  Trung Quc
khi ci cách, m ca kinh t, chuy th ng.

Ch  lý luu kin ca công nghip hoá, hii hoá
 Trung Quc
Ch: Quá trình công nghip hoá, hii hoá  Trung Quc t
thp k 80 ca th k XX n nay
Ch Nhng bài hc kinh nghim  
 4



 lý lun
1.1.1. Quan nim v công nghip hoá, hii hoá trên th gii
1.1.1.1. ông nghip hoá, hii hoá
Công nghip hoá là mt quá trình có tính tt yu lch s tr thành
mc phát trin, giàu có, mi quu tri qua quá trình CNH. S d
y, vì CNH gn lin vi quá trình xoá b nghèo nàn lc hu, gn lin
vi quá trình chuyn t ng th  sn xut t
cp t túc v ng thp sang sn xut chuyên môn hoá vi
ng cao. CNH gn lin vi vic xây du kinh t hp
lý, trang thit b k thut và công ngh hin xut tiên
ti t  dng có hiu qu các ngun lc ca nn kinh t.
CNH không ch là s phát trin ca công nghip, mà còn bao hàm s phát
trin ca các ngành khác, các lnh v  n công nghip
trong toàn b u kinh t, nhng t công nghing tr li
công nghip. Kt qu ca quá trình này không ch  và
t trng ca công nghip trong nn kinh t, mà là quá trình chuyn d
cu g i m  bn v công ngh, to nn tng cho s  ng
nhanh, có hiu qu cao và bn vng ca toàn b nn kinh t qu

 là mt quá trình chuyn nn sn xut t s dng
th công là chính sang s dng có k thut cùng vi công ngh tiên
tin tng xã hi ngày càng cao; là quá trình chuyn dch
u kinh t t nông nghip và khai thác tài nguyên là ch yu
mi mà ngành công nghi o, t trng công nghip trong
 trng nông nghip ngày càng gim, thu hp khong
cách v  phát trin gia thành th  khai thác
hp lý ngun tài nguyên thiên nhiên và các li th ca tng vùng, tng min
và ca quc gia.


., k cn khái nim CNH, cn nhn thc rõ:
- CNH là mt phm trù kinh t - xã hi gn lin vi nhng bii
phc tp ci sng kinh t-xã hi trong tn phát trin lch s, là

6
quá trình kinh t hong ci nên
ph thu nhn thc vn dng, t chc thc hin.
- Khái nim CNH phi gn vn lch s nhnh, không th
thoát ly tính cht lch s c th ca tng quu kin kinh t-
xã hi i, thì quan nim v CNH cng s i theo.
- Khi tip cn phm trù CNH không nên nhìn phin din vào mt nhim
v hay mm toàn din mc tiêu
cui cùng.
- Trong mt th giu hoá, nht th hoá kinh t và các nn
kinh t quu theo mô hình mng ngong quc t tác
ng rt ln CNH ca mc. CNH cng có ngha là phát trin các
ngành kinh t, sn xut hàng hoá công nghip phng khai thác ti
i th tuy nâng cao kh nh tranh chung ca
toàn b nn kinh t.



Tóm li, c là mt quá trình phát
trii, hài hoà v kinh t, chính tr, xã hm bo
c s phát tring, có hiu qu và bn vng. CNH là mt quá trình
tt yu có tính lch s nhm to nên nhng chuyn bin v kinh t -
xã h khai thác có hiu qu các ngun lc và li th c,
m rng quan h kinh t quc t, xây du kinh t i trình
 khoa hc công ngh i áp lc khách quan ca toàn cu
ng lc ca công nghia nó
i nhanh chóng trong hai thp k g  lý thuyt v CNH
c ng dng thành công trong chính sách phát trin ca các quc gia và
thm chí trên  ca các công ty, do cnh tranh ngày càng gay gt các
c bt buc phi tháo b hàng rào bo v và các hong kinh doanh phi
ng trt t và quy lut cuu.
1.1.1.3. Các mô hình  trong lch s
Có th nói rng mi mu kin c th o ra mt mô hình công
nghing vy, mô hình công nghii
theo thi gian và không gian. Các chuyên gia cho rng công nghi
t mô hình c n mô hình hi nhp quc t a là chuyn t
nn kinh t công nghip) sang nn kinh t tri thc.

8
Trong lch s c thc hin  các quc
gia, trên các châu lc khác nhau, trong nhng khong thi gian khác nhau.
Tuy nhiên, mô hình CNH, mà mi quc gia hoc mi nhóm quc gia áp dng
không phc thc hin CNH theo mô hình nào tu thuc
vào nhu kin quc t c thng thi cng ph thuc vào nhu
kin kinh t, xã hi, lch s riêng có ca mc.
n nay lch s kinh t th gii cho thy có nhng mô hình CNH

c, khic quyn tiêu th hàng hoá trên th
ng na. Ba là, nhiu chính sách kinh t v mô vi s can thip ca
Chính ph c s d khuyn khích phát trin công nghip. Chính sách
t ng c nh hoc xác l nâng cao giá tr ng tin
n      i li ln cho các nhà sn xut hàng công
nghip tiêu dùng bán hàng trên th ng na. Ngoài ra, các chính sách
 giá qua s dng lãi sut thc kim soát chính sách giá
ci, ngoc áp di ph bin.
- ng v xut khu. Mô hình này mang mt s c
 nht, thc hin các chính sách khuyn khích xut khu
hàng hoá nhm phát huy li th so sánh, tham gia sâu rng vào phân công lao
ng quc t, ly ngoi t t xut kh nhp khu máy móc và k thut,
y chuyn du kinh t ng hii hoá. Th hai, khuyn
khích thu hút các ngun v c ngoài (gm vn ODA, vn FDI và các
ngun vp khác) phc v xut khu. Th ba, là thành lp các
c khu kinh t, các khu ch xut, các khu mu dch t do. Khi thc hin
ng v xut khc chm phát trin, vi nhinh, th
ch lc h h tng yu kém, không th m ca toàn b nn kinh t,
không th  h t  m
cùng mt lúc. H phi thc hin tng vic, tc.
T vic xem xét các mô hình CNH din ra qua các thi k lch s  các
châu lc khác nhau, có th thy mu có nhm hp lý.
Do vy cách th s dc các yu t hp lý ca mi mô hình nhm
y quá trình CNH nhanh, có hiu qu u ht sc cn thit
và có ý ngha ln.
1.1.1.4. côn
Có th nói rng mi mu kin c th o ra mt mô hình công
nghing vy, mô hình công nghii
theo thi gian và không gian. Các chuyên gia cho rng công nghi


nghip - dch v trong tng GDP.
Tiêu chí mi nht ca thi k hu công nghi    chuyn
sang k nguyên thông tin - nn kinh t tri thc là:

11
1 + Trên 70% tng sn phc (GDP) là do các ngành sn
xut và dch v ng dng công nghip công ngh cao làm ra.
2 + u làm ra giá tr ng trí óc chim trên
70%.
3 + V ng, trên 70% là nhi làm vic trong các
doanh nghip công ngh cao.
4 + Yu t i chim trên 70% n ca nn sn
xut (gm các yu t u sn xut ).
Mn ca nn kinh t tri thc là sn xut công ngh tr
thành loi hình sn xut quan trng nht, tiên tin nht và tiêu biu nht. Nn
kinh t tri thc phi da vào công ngh m phát trin. Theo các chuyên
gia, ni dung công nghip hoá ca th k XXI và công nghip hoá ca th k
XVIII-XIX, thm chí XX rt khác nhau. K thut tin h thành
ng lc to ln và là v y s tin b ca ni và
n thc khách quan. Lch s ca th gi
chúng ta thy rng  tt c  công nghip hoá quynh giai
n phát trin ca xã hi và mc sng ci dân.
 là các ngành kinh t và k thut ch yu ca 5 chu k (phát
trin) dài, còn gi là "lý lun sóng dài" do các nhà kinh t quc t n
u th k XXng mnh m n tin trình công nghip
hoá và phn ánh m hii hoá có ti theo thi gian.
Thi gian
Ngành kinh t ch yu
K thut mi chim ch o
1770-1830

Trung Qu
, 
xây



 
19
            
)19


Qu.

           :     
              



.
Trong báo cáo chính tr c t i h  ng Cng sn Trung
Quc,  phn IV (xây dng kinh t và ci cách th ch kinh t), cu Tng bí
nh: Trung Qu ng
công nghip hoá mi và thc hin công nghip hoá vn là nhim v lch s
n trình hic ta". Cong công nghip
hoá mi  c hiu là vic thc hin quá trình công nghip hoá theo
c mi, theo mô hình mi, khác vc, các mô hình

13
p hoá mi này có nhng nét riêng, mang


14
             
.

Qu





Quc. 

.
Cách thc thc hin chic công nghip hoá mi:
Th nht, phi da vào khoa hc k thuc ht là phi phát trin
: Tin hc hoá là s la chn tt y Trung Quc nhanh
chóng thc hin công nghip hoá và hi i hoá,     công
nghip hoá mi vng khoa hc k thut cao, hiu qu kinh t tt,
tiêu hao tài nguyên thp, ô nhing ging chính là nn
kinh t tri thc mà chúng ta vn trong nhiu tài liu và sách báo hin
nay.
c vào th k XXI, nhn thc tm quan trng ca khoa hc
công ngh i vi phát trin kinh tng, Trung Quc rt
coi trng phát trin khoa hc công ngh. Chính vì vy gio Trung
Qun là: "xây dng kinh t phi da vào khoa
hc và công ngh-khoa hc và công ngh phng vào phc v xây dng
kinh t". Trong chic phát trin khoa hc công ngh, Trung Quc yêu
cu phi nâng cao nhn thc toàn b v tm quan trng ca khoa hc công
nghng và lôi kéo phn ln lng cán b khoa hc công ngh vào

u tu ca quá trình công nghip hoá có th thuc vè các
công ty xuyên quc gia khng l, các t  n c   c nhà
c.
- Cuc cách mng khoa hc công ngh hic trình
t phát trin ca mt s lnh vp hoá din ra  các
c có nn khoa hc k thut phát trin nht theo trình t: Khoa hc ng
dng, ph cp k thut tiên tin  din r
Trung Quc và nhic ASEAN khác có th  khác, s dng

16
k thut và công ngh tiên tin nhp khu, phát trin khoa hc ng dng và
ch  phát trin kinh t xã hi cao thì khoa hn mi
u ki phát trin mnh. V mt lý thuyi th
là ngay t u có th áp dng các thành tu mi nht ca khoa hc và công
ngh, b qua nhng nc thang phát trin trung gian, rút ngn tht ti
 hii nht cu h tc phát trin sau cùng
trong quá trình cách mng công nghip, thì ngày nay vic xây dng kt cu h
tng hit ti tiên quyt cho s thành công ca quá
trình công nghip hoá, hii hoá  c. Do , ngày nay càng sm có
kt cu h tng hii bao nhiêu thì quá trình công nghip hoá càng din ra
nhanh chóng by nhiêu. Nh  i din ra  khu ph mi ph 
Trung Quc cho thu này.
- Quá trình công nghip hoá ngày nay không còn mang tính t 
ng din ra  p hoá.
c có vai trò rt quan try quá trình công nghip
hoá bng các công c kinh t v mô: các chính sách tài chính tin t Trong
mt s lnh vt ra các quy ch, quy tc thông qua các chính
sách c thu hành quá trình công nghip hoá.
Theo quy lut phát trin thì thi gian tin hành công nghip hoá  các
c rút ngn. Quá trình công nghip hoá  c Anh

D, kt hp vi nhng n
ci hi XVI ng Cng sn Trung Quc, có th khng
nh mô hình công nghip hoá mà Trung Qui là mt
mô hình mi mn l. Tính mi m hin
 nhiu khía cnh, c v lý lun và thc ti kt hp các li th sn
 s dng các ngun lc bên trong và bên ngoài, kt hp gia các chin
c thay th nhp khng các nhu cu khng l ca th ng trong
ng v xut khu ( các khu ven bin, các khu vc biên gii),
gia khai thác th c và th ng quc t, gia công nghip
 và công nghip hoá nông thôn. Tính mi m
tin l c th hin  công cuc công nghip hoá trong mc
Trung Qui t nn kinh t k hoch hoá tp trung sang kinh
t th ng, mc Trung Quc rng lu vùng lãnh
th   ng tin ti thng nht, có nhiu Hoa kiu giu có luôn
ng v c, m c Trung Qu  n mình vi s song
song tn ti hai ch  xã hi ch nghn ch ngha. Rõ ràng mt mô

18
hình công nghit mi m ng có trong lch s th
gii.
Nhim v u th k XXI vi Trung Quc là phi
thc hin v n các nhim v công nghip hoá.
1.2.      ca công nghip hoá, hi i hoá 
Trung Quc

1.2.1.1.
c C
chm dt ch  na thua, na phong kin. Chính ph Trung Quc ngay
lp tu chính sách, bi khôi phc li nn kinh t.
Tuy nhiên, Trung Qum trong v nhn thng li

c có thu nhp thp trên th gip 1,9 ln ca nhóm
c có thu nhp trung bình thp cao gp 3,5 ln, ca nhóm các có
trung bình cao va phi cao gp 9,2 ln, và cc có thu nhp cao
gp 24,1 ln Trung Quc
Nguyên nhân chính dn khng hong kinh t xã hi thi k này là
do Trung Quc áp dng th ch kinh t k hoch hoá tp trung không phù hp
vi s phát trin ca lng sn xut, không coi trng quy lut kinh t
khách quan. Mt s  i hoàn cn hình là
ch  phân phu kin sn xut xã hi còn thp kém nên
c li vc hn
ch quan h kinh t v c ngoài trong mt th    n cho
i dân b trói buc v quan nim, v ý thc, không mun hc tp kinh
nghim hii hoá cc ngoài, do v l nhii khi làn
sóng khoa hc k thut phát tri  ng vào nh    
khin cho Trung Quc càng tt hi nhic trên th gii.
1.2.1.2. 
Trong nh kinh t n
c vào thi k phát trii nh. M
hoàn toàn tránh khi nhng cuc khng hong kinh t, song vn có tim lc
l phát trin sn xut và không ngng. Cuc
cách mng khoa hc k thui nhng thành tu kh quan cho s
ng kinh t cn ch ngha thi gian này.
 là  mt s c và vùng lãnh th  khu v
 u nha th k XX, do li dc các

20
ngun vn, k thut cao và kp thi thích ng vi s ng quc
t nên t gia thp k 60 và thp k 70, nn kinh t n vi t
 nhanh chóng tr thành các nn kinh t công nghip mi. Thp k
70, t ng kinh t a Hàn Quc là 