PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Chất lượng dạy học phụ thuộc vào nhiều thành tố trong một hệ thống
bao gồm: mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phương pháp dạy học, môi
trường giáo dục, Trong đó phương pháp dạy học là thành tố trung tâm. Để
quá trình dạy học đạt hiệu quả thì người giáo viên phải am hiểu sâu sắc nội
dung dạy học, làm chủ kiến thức, biết chế biến nó theo ý đồ sư phạm, biết
thiết kế các hoạt động học để học sinh tham gia chiếm lĩnh kiến thức và học
sinh phải tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập.
Để vận dụng phương pháp này vào giảng dạy, y kiến của giáo viên các
trường THCS tại đây đều nhận định: đội ngũ giáo viên các trường THCS hiện
nay đều chuẩn về trình độ và vững vàng về chuyên môn, sẵn sàng cho ứng
dụng phương pháp BTNB vào giảng dạy.
Trong những năm qua đã có không ít những nghiên cứu đề cập tới đổi
mới phương pháp dạy học trong đó phải kể đến Đề án “ Triển khai phương
pháp Bàn tay nặn bột ở trường phổ thông giai đoạn 2011-2015” đã được Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt. Để thực hiện Đề án này, Bộ Giáo
dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo đã có
những hướng dẫn cụ thể, đã tổ chức tập huấn về phương pháp Bàn tay nặn
bột. Tuy nhiên, việc triển khai áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào
giảng dạy một số môn học trong trường Tiểu học đến nay vẫn còn rất nhiều
hạn chế. Vậy nguyên nhân nào dẫn tới hiện tượng này? Theo tôi có rất nhiều
nguyên nhân và một trong những nguyên nhân là việc chỉ đạo áp dụng
phương pháp Bàn tay nặn bột của cán bộ quản lý trường Tiểu học chưa đáp
ứng yêu cầu.
Vì thế tôi lựa chọn vấn đề nghiên cứu: “ Biện pháp chỉ đạo việc áp
dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy và học.”.
2.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Đề xuất một số biện pháp chỉ đạo việc áp dụng phương pháp Bàn tay nặn
bột vào dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học, hiện thực hoá chủ trương
đổi mới phương pháp dạy học của ngành Giáo dục và Đào tạo và góp phần
nặn bột vào giảng dạy môn Tự nhiên- Xã hội và môn Khoa học tại trường
Tiểu học Linh Đàm để kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất.
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN CHỈ ĐẠO
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT TRONG DẠY HỌC
MÔN TỰ NHIÊN – XÃ HỘI VÀ MÔN KHOA HỌC
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.1. Cơ sở lí luận:
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
Giáo dục và Đào tạo đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy
và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận
dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một
chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự
học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát
triển năng lực ”
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển khẳng
định: hiện nay, giáo viên các trường học trên địa bàn có thế mạnh và thuận lợi
là tuổi đời trẻ, năng động, sáng tạo trong giảng dạy, có nhiều kĩ năng dạy học
tích cực và ứng dụng công nghệ thông tin, cũng như sử dụng tốt trang thiết bị
dạy học vào các tiết học. Tất cả những thế mạnh, kĩ năng đó đều rất cần thiết
cho áp dụng phương pháp BTNB vào giảng dạy.
Thứ trưởng cho biết, trên thực tế, phương pháp BTNB thực ra không hoàn
toàn là mới đối với các giáo viên. Về cơ bản, đây là phương pháp tổng hợp
của các phương pháp dạy học trước đây mà giáo viên đã từng tiếp xúc như:
phương pháp giảng dạy giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học tích
3
cực Trong phương pháp BTNB, yêu cầu đặt ra đối với giáo viên là tạo tình
huống để học sinh phát hiện ra vấn đề trong bài học, từ đó để các em tự đưa ra
các tình huống giải quyết vấn đề để đi đến kết quả.
Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển nhận định, phương pháp BTNB là phương
- Mục tiêu hàng đầu của phương pháp là giúp học sinh tiếp cận dần các
khái niệm khoa học và kỹ thuật thực hành, kèm theo sự vững vàng trong diễn
đạt, trong nói và viết.
- Phương pháp “Bàn tay nặn bột” đưa ra một tiến trình ưu tiên cho việc
xây dựng tri thức bằng hoạt động, thí nghiệm và thảo luận.
- Đó là sự thực hành khoa học bằng hành động hỏi đáp, tìm tòi, thực
nghiệm, xây dựng một tập thể tốt và thu được kiến thức cơ bản để hiểu biết
thế giới tự nhiên và kĩ thuật.
- Phương pháp này đặt học sinh vào vị trí của một nhà nghiên cứu khoa
học. Các em tự mình tìm tòi, khám phá ra kiến thức của bài học thông qua
việc tiến hành các thí nghiệm khoa học, trao đổi, thảo luận nhóm dưới sự
hướng dẫn của giáo viên.
- Học sinh học tập nhờ hành động. Các em học tập tiến bộ dần bằng
cách tự nghi vấn. Bạn bè trao đổi, quan niệm về một vấn đề khoa học nào đó
với nhau và được kiểm tra (sự đúng sai) bằng cách tiến hành làm các thí
nghiệm.
5
- Trong phương pháp “Bàn tay nặn bột”, học sinh được thoải mái đưa
ra quan điểm của mình về sự vật, hiện tượng. Đó là những hiểu biết ban đầu
của học sinh. Những hiểu biết này có thể đúng, chưa đầy đủ, hoặc có thể sai,
đôi khi là ngây thơ, ngờ nghệch nhưng vẫn được tôn trọng, động viên và
khích lệ. Khi học sinh đưa ra biểu tượng ban đầu của mình về vấn đề đặt ra,
giáo viên không đưa ra lời nhận xét đúng, sai mà để các em tự nhận thấy được
trong quá trình kiểm tra giả thuyết.
* Đối với học sinh: Khi tồn tại quan niệm sai hoặc không thích hợp,
các em sẽ được tự mình nhận thức lại, sửa chữa lại ở cuối tiết học hoặc trong
quá trình diễn biến của tiết học. Do có sự khác nhau về quan niệm nên gây ra
sự tranh luận, thắc mắc mà muốn được tháo gỡ thì phải đi tìm câu trả lời
chính xác (tìm ra chân lý khoa học). Vậy muốn có câu trả lời thì buộc phải
suy nghĩ, mày mò để tìm một hướng đi hiệu quả và tiến hành hành động để đi
và giúp đỡ bởi các câu hỏi của thầy giáo và hoạt động trong khuôn khổ một
đề tài đã được xây dựng chứ không phải chỉ lựa chọn theo các “cơ hội”.
Trong quá trình nghiên cứu, học sinh phải sử dụng tất cả các giác quan để tìm
ra tri thức mới. Các em cần có vở ghi chép cá nhân để ghi lại những ý tưởng
của mình, những điều đã được sửa chữa lại, cho phép giữ lại vết tích của
những thử nghiệm liên tiếp, đánh dấu được tiến trình nghiên cứu. Vở ghi chép
được học sinh giữ suốt trong thời gian học Tiểu học và cuối cấp học sẽ hình
thành một tập vở ghi nhớ đặc biệt.
7
Như vậy bản chất của “ Bàn tay nặn bột” không phải là phương thức
mới cho phép các em hội nhập tốt hơn vào đời sống tự nhiên mà tạo cho các
em một cách xử lý độc lập, có phần nào giống như một nhà nghiên cứu. Khi
xử lý độc lập, học sinh sử dụng giác quan và một số dụng cụ hỗ trợ cho các
thao tác trí tuệ.
Dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” không đòi hỏi phải sử
dụng những dụng cụ thí nghiệm phức tạp, hiện đại, đắt tiền mà các dụng cụ ở
đây không quá tốn kém, đa số là các vật dụng dễ kiếm và dễ sử dụng, không
nặng nề. Nó được sử dụng hàng ngày với vài vật liệu đơn giản là đủ. Các thao
tác trên những dụng cụ thí nghiệm cũng hết sức đơn giản và không cần có
hiểu biết kĩ thuật gì đặc biệt. Các em có thể thử nghiệm nhu cầu của cây trồng
bằng cách thay đổi các thông số : đất, nước, ánh sáng, nhiệt độ, không khí,
bằng cách so sánh và phân tích kết quả thực nghiệm. Các em sẽ phát hiện ra
rằng: chỉ cần thay đổi mỗi lần một thông số là có thể có những kết luận khác
nhau.Và trong quá trình ấy, học sinh sẽ đặt ra những câu hỏi thắc mắc: Tại
sao có những loại cây sống bám trên cây khác mà không cần đến yếu tố đất?
Tại sao sự nảy mầm không chỉ xảy ra trong đất mà còn cả trên nhựa, tờ
giấy? Như vậy trong hạt có gì? Cây trồng có ăn đất không? Tại sao lại bón
phân cho cây ?
1.2.5. Tiến trình dạy học môn Tự nhiên- Xã hội và môn khoa học ở trường
Tiểu học theo phương pháp Bàn tay nặn bột:
các em suy nghĩ và tiến hành giải quyết để đem lại những hiểu biết.
- Câu hỏi phải gọn, rõ ràng, dễ hiểu, hạn chế những từ ngữ mang khái
niệm mà các em chưa biết. Nếu có, GV nên tìm những từ ngữ thay thế sao
cho vừa đảm bảo HS hiểu được vừa vẫn giữ nguyên được ý nghĩa của nó.
- Khi nêu câu hỏi phải đảm bảo cho tất cả học sinh nghe và biết được
mình cần phải làm gì.
- Việc chuẩn bị các vật liệu, đồ dùng dạy học có ý nghĩa quan trọng.
Đối với phương pháp Bàn tay nặn bột nếu không có đồ dùng dạy học thì
không thể tiến hành được.
- Đối với phương pháp Bàn tay nặn bột nếu chỉ dừng lại ở việc đánh giá
bằng điểm số thì chưa đủ mà cần phải phối hợp đánh giá về năng lực quan sát,
năng lực tư duy, khả năng suy luận và phán đoán, kỹ năng làm thí nghiệm,
cách sử dụng ngôn ngữ để biểu đạt (kể cả trong khi nói và viết), sự hứng thú
tìm tòi, sự tò mò ham hiểu biết, sự tham gia tích cực trong giờ học Tất cả
những điều đó nhằm kích thích, lôi kéo các em khám phá thế giới không
ngừng, tạo ra sự cân đối ở các em giữa kiến thức và kỹ năng, giữa lý thuyết và
thực hành.
- Không chia nhóm HS quá đông, mỗi nhóm chỉ từ 2, 4 đến 6 em và từ
hai bàn ghép lại.
- Không nên cho HS biết trước kiến thức của bài học một cách tiêu cực
mà phải để cho các em tự khám phá ra chúng. Không để các em sử dụng sách
giáo khoa để trả lời câu hỏi mà giáo viên đưa ra vì như vậy sẽ làm cho HS có
thói quen ỷ lại không chịu suy nghĩ, tìm tòi trong học tập. Sách giáo khoa có
10
thể chỉ được sử dụng làm tài liệu quy chiếu với các kết quả nghiên cứu của
HS ở cuối tiết học.
- Không nêu tên bài học trước khi học (với những bài thể hiện nội dung
bài học ở đề bài).
- Lựa chọn hoạt động phù hợp với phương pháp Bàn tay nặn bột để áp dụng,
không nhất thiết hoạt động nào cũng áp dụng phương pháp này.
giáo dục cần thực hiện các nội dung sau:
(1). Thực hiện quyền chỉ huy và hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ
(2). Thường xuyên đôn đốc, động viên và kích thích.
(3). Giám sát và sửa chữa.
(4). Thúc đẩy các hoạt động phát triển.
Thực hiện quyền chỉ huy và hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ cũng như
tác động ảnh hưởng tới các thành viên khác phảI đảm bảo phù hợp, thiết thực
và cụ thể với khả năng và trình độ của từng thành viên trong tổ chức hay
trong trường học.
Việc thực hiện thường xuyên đôn đốc, động viện và kích thích lao động có
tác dụng như quá trình tạo động cơ làm việc của mọi thành viên. Trong giai
đoạn này, người quản lý cần có những tác động cần thiết tới các đối tượng
nghiên cứu để biến các yêu cầu tập thể thành nhu cầu hoạt động của từng
người. Khi đó mọi người sẽ thể hiện được hết khả năng và công sức của mình
cho việc thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức.
Giám sát là quá trình hoạt động của chủ thể quản lý theo dõi việc thực hiện
các nhiệm vụ của cấp dưới, khi thấy có sự sai lệch, lúng túng thì giúp sữa chữa
hoặc hỗ trợ, giúp đỡ đối tượng thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao.
Như vậy chỉ đạo đổi mới PPDH nằm trong mục tiêu của hệ thống giáo dục
quốc dân, chịu sự chỉ đạo chung và tuân thủ theo lý luận quản lý. Chỉ đạo hoạt
động đổi mới PPDH của Hiệu trưởng ở trường THCS về thực chất là sự can
12
thiệp của Hiệu trưởng trong toàn bộ quá trình dạy học, huy động lực lượng
giáo viên tham gia thực hiện đổi mới PPDH, điều khiển hoạt động đổi mới
PPDH, phối hợp các lực lượng trong nhà trường thực hiện kế hoạch đưa hoạt
động đổi mới PPDH đạt tới mục tiêu đã định.
Trong quá trình chỉ đạo Hiệu trưởng chú ý tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở
vật chất cũng như các điều kiện khác cho hoạt động đổi mới PPDH.
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VIỆC CHỈ ĐẠO
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT VÀO DẠY HỌC
dụng
Vận
dụng
thành
thạo
30 8% 70% 22% 80% 13% 7%
13
Bảng kết quả điều tra về năng lực của học sinh trường Tiểu học Linh
Đàm ( thời điểm tháng 11 năm 2013):
Số lượng HS
tham gia khảo sát
Kĩ năng làm thí nghiệm Kĩ năng diễn đạt
Rất
thành
thạo
Thành
thạo
Chưa
đạt
Rất
thành
thạo
Thành
thạo
Chưa
đạt
100 5% 15% 80% 20% 29% 51%
Với kết quả như bảng trên chứng tỏ rằng đa số giáo viên đã hiểu biết về
phương pháp Bàn tay nặn bột nhưng chưa mạnh dạn áp dụng phương pháp
này vào dạy học dẫn đến kĩ năng vận dụng phương pháp Bàn tay nặn bột còn
- Hầu hết chỉ đạo theo phương pháp chung chung, thiếu trọng tâm, không
theo qui trình.Tính kế hoạch trong chỉ đạo còn hạn chế nên việc áp dụng
phương pháp Bàn tay nặn bột và dạy học môn Tự nhiên-Xã hội và môn Khoa
học ở trường Tiểu học chưa thường xuyên, liên tục.
- Công tác chỉ đạo bồi dưỡng giáo viên còn nhiều hạn chế, nội dụng bồi
dưỡng chưa cụ thể, một số nội dung cần thiết chưa được quan tâm, hình thức
bồi dưỡng chưa hợp lý nên hiệu quả thấp.
- Thiếu tác động nâng cao động lực làm việc đối với giáo viên trong việc
áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy học môn Tự nhiên-Xã hội và
môn Khoa học, chưa khuyến khích, động viên đúng mức tạo niềm say mê,
hứng thú để giáo viên việc áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy
học.
Tóm lại: Kết quả khảo sát thực trạng việc áp dụng phương pháp Bàn tay
nặn bột vào dạy học môn Tự nhiên-Xã hội và môn Khoa học cho thấy một bộ
phận giáo viên đã có những cố gắng nhất định trong việc sử dụng phương
pháp Bàn tay nặn bột nhằm giúp học sinh hình thành thế giới quan khoa học
và niềm say mê sáng tạo song chúng ta phải thừa nhận một thực tế: giáo viên
15
vẫn chưa mạnh dạn sử dụng phương pháp Bàn tay nặn bột trong quá trình dạy
học.
Nguyên nhân của thực trạng trên là do nhiều yếu tố nhưng cần phải nhấn
mạnh vai trò chỉ đạo của cán bộ quản lí. Những thực trạng nêu trên cũng chính
là điểm xuất phát để tìm ra những biện pháp phù hợp với đặc điểm và điều
kiện của nhà trường để việc áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy
học môn Tự nhiên-Xã hội và môn Khoa học đạt hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu
đổi mới của ngành Giáo dục và Đào tạo.
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO
VIỆC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT
VÀO DẠY HỌC MÔN TỰ NHIÊN-XÃ HỘI VÀ MÔN KHOA HỌC
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC LINH ĐÀM
học: Xuất phát từ yêu cầu đặt ra trong công cuộc đổi mới , đổi mới phương
pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu, mục tiêu giáo dục hiện đại và đào tạo
con người lao động năng động, tự tin, linh hoạt, sáng tạo phù hợp với làn sóng
đổi mới kinh tế và xã hội hiện nay. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã
hội đối với giáo dục đào tạo thế hệ trẻ, đáp ứng với yêu cầu của đất nước
trong giai đoạn mới cần phải có phương pháp dạy học mới phù hợp với yêu
cầu tiến bộ của xã hội. Bởi thế việc áp dụng lí luận dạy học tích cực vào giảng
dạy các môn học là rất quan trọng và cần thiết.
- Tổ chức cho giáo viên tham gia học tập các chuyên đề về đổi mới
phương pháp, tiếp cận với các phương pháp dạy học tích cực đặc biệt là
phương pháp Bàn tay nặn bột. Cần phải làm cho giáo viên thấy rõ ưu điểm
nổi bật của phương pháp Bàn tay nặn bột: Học sinh là người chủ động trong
các hoạt động học tập, tự xây dựng kiến thức thông qua khám phá, thử
nghiệm, thảo luận, hợp tác với bạn, dưới sự định hướng, giúp đỡ của giáo
viên. Qua đó học sinh nắm vững kiến thức, phát triển năng lực nhận thức và
tư duy sáng tạo; phát triển năng lực quan sát, thực hành; kĩ năng làm việc hợp
tác theo nhóm, Góp phần phát triển năng lực tự học của học sinh. Ngoài
việc chú trọng đến kiến thức khoa học, dạy học theo phương pháp Bàn tay
17
nặn bột còn chú ý nhiều tới rèn kĩ năng diễn đạt qua ngôn ngữ nói và viết,
giúp học sinh phát triển khả năng diễn đạt, ngôn ngữ khoa học. Qua việc tích
cực tham gia các hoạt động, qua các bước của phương pháp Bàn tay nặn bột,
hình thành được ở học sinh tác phong và thói quen làm việc khoa học, thói
quen độc lập suy nghĩ, sáng tạo trong hành động, rất có lợi cho việc học tập
và nghiên cứu sau này.
3.1.2. Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp Bàn tay nặn bột:
3.1.2.1.Nội dung bồi dưỡng:
- Giới thiệu chung về phương pháp Bàn tay nặn bột:
+ Khái niệm phương pháp Bàn tay nặn bột
+ Các nguyên tắc cơ bản của dạy học theo phương pháp Bàn tay nặn
hợp và hấp dẫn của tình huống xuất phát.
- Cách gợi ý để học sinh đưa ra các câu hỏi thắc mắc(giả thuyết).
- Cách hợp tác học tập của học sinh trong nhóm.
- Cách hướng dẫn học sinh thảo luận, cách ghi vở thí nghiệm và thời
điểm ghi vở thí nghiệm.
Bước 3: Thảo luận tập trung: Đại diện của giáo viên trong từng tổ,
nhóm (thường là tổ trưởng, nhóm trưởng) nêu ý kiến sau khi đã thống nhất
trong nhóm và những điều còn băn khoăn, thắc mắc về phương pháp Bàn tay
nặn bột. Các nhóm khác bổ sung hoặc đưa ra ý kiến của riêng nhóm mình.
Bước 4: Tổng kết và vận dụng: Người phụ trách chuyên đề (thường là
Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn hoặc giáo viên cốt cán) tổng kết các
vấn đề nổi bật qua thảo luận và các vấn đề cần suy ngẫm để hoạt động học
của học sinh theo phương pháp Bàn tay nặn bột được tốt hơn. Dựa trên kết
quả thảo luận và và những điều được rút ra sau buổi chuyên đề, mỗi giáo viên
cần xác định rõ phương hướng áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy
học môn Tự nhiên và Xã hội (với giáo viên lớp 1- 2- 3), môn Khoa học (với
giáo viên lớp 4-5) sao cho phù hợp với thực tiễn lớp mình.
b. Tổ chức dạy minh họa theo phương pháp Bàn tay nặn bột:
19
* Công tác chuẩn bị:
- Lựa chọn bài dạy minh họa:
- Lựa chọn người dạy minh họa: nên chọn những giáo viên dạy giỏi,
nhiệt tình hăng hái và thích sáng tạo thì việc dạy thí điểm sẽ đem lại hiệu quả
cao hơn.
- Giáo viên dạy minh họa chuẩn bị bài dạy: Trong qua trình chuẩn bị,
nên trao đổi về kế hoạch bài học (giáo án) với người phụ trách chuyên đề.
- Bố trí địa điểm dạy minh họa có đủ chỗ ngồi cho người dự giờ quan
sát thuận lợi.
* Tổ chức dạy minh họa phương pháp Bàn tay nặn bột :
Cần lưu ý để người dự giờ tập trung quan sát hoạt động học của học
Chỉ đạo hoạt động dạy học trên lớp là khâu nối tiếp để triển khai thực hiện
việc áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy học . Phần lớn cán bộ
quản lí chỉ đạo việc áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy học không
theo kế hoạch liên tục, không duy trì trong suốt năm học mà thường tập trung
vào dịp kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 thông qua hoạt động hội
giảng. Vì thế đã vô tình để giáo viên rất dễ quay trở lại áp dụng PPDH truyền
thống mà nó đã trở thành cố hữu.
Để thành công trong việc triển khai đại trà áp áp dụng phương pháp Bàn
tay nặn bột vào dạy học môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa học, người cán
bộ quản lí cần chú trọng những công việc sau đây:
* Xây dựng kế hoạch dạy học:
-Tổ chức cho giáo viên chủ động lựa chọn nội dung, xây dựng chủ đề
dạy học trong mônTự nhiên và Xã hội, môn Khoa học áp dụng phương pháp
Bàn tay nặn bột (theo tinh thần Công văn số 3535/BGD ĐT- GDTrH).
- Tùy theo khả năng và điều kiện của từng đối tượng, không nhất thiết
yêu cầu tất cả giáo viên phải dạy tất cả các bài theo phương pháp Bàn tay nặn
bột . Mỗi giáo viên có thể lựa chọn một hoặc một số chủ đề (bài học) để dạy
theo phương pháp Bàn tay nặn bột trong năm học. Đối với giáo viên giỏi có
21
thể huy động họ tham gia dạy nhiều bài hơn nhưng đối tượng giáo viên dạy
trung bình và yếu có thể dạy số lượng ít hơn. Từ đó từng bước mở rộng dần số
lượng bài dạy theo phương pháp Bàn tay nặn bột từ năm nay đến năm khác
cho phù hợp với khả năng của họ.
* Tổ chức hoạt động dạy học:
- Trên cơ sở kế hoạch dạy học đã được Ban Giám hiệu phê duyệt, giáo
viên tiến hành thiết kế tiến trình dạy học cụ thể cho mỗi chủ đề mà không nhất
thiết phải theo bài/tiết như trong sách giáo khoa. Mỗi chủ đề có thể được thực
hiện ở một hay nhiều tiết học, mỗi tiết có thể chỉ thực hiện một hoặc một số
bước trong tiến trình sư phạm của phương pháp Bàn tay nặn bột. Các nhiệm
vụ học tập có thể được thực hiện trong hoặc ngoài giờ lên lớp.
được giao nhằm góp phần thực hiện các mục tiêu của tổ chức.Trong chỉ đạo
áp dụng phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy học cũng vậy, người cán bộ
quản lí phải tìm cách để thúc đẩy mọi giáo viên tích cực sử dụng phương pháp
này, nói một cách khác, đó là việc tạo động lực để giáo viên tích cực áp dụng
phương pháp Bàn tay nặn bột vào dạy học.
Có thể lâu nay chúng ta đã mắc một sai lầm là làm cho người giáo viên
cảm thấy việc đổi mới phương pháp dạy học là “ một công việc cưỡng bức”,
là một việc “từ trên dội xuống”, do đó họ “ dị ứng” với công việc này. Bây
giờ chúng ta cần phải làm thay đổi cái cảm nhận đó bằng cách làm cho người
giáo viên thấy việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và việc áp dụng
phương pháp Bàn tay nặn bột nói riêng là một công việc đầy hứng thú, đầy
sáng tạo, đầy thách thức.
Muốn vậy ta nên tìm cách tạo ra một bầu không khí thi đua sáng tạo
trong phương pháp dạy học. Ta nên dựa vào những giáo viên say mê khoa
học, nhất là lực lượng giáo viên trẻ, vì tuổi trẻ luôn ham thích cái mới ( do
trong đầu óc họ chưa có các “ lối mòn” ), ham thích sáng tạo, luôn mong
muốn chiến thắng các thách thức, có nhiều hoài bão,…rồi khuyến khích họ
tìm tòi, sáng tạo trong phương pháp dạy học.
23
Cần phải có hình thức động viên, khen thưởng các giáo viên tích cực áp
dụng phương pháp Bàn tay nặn bột và áp dụng đạt kết quả tốt. Cần khen
thưởng công bằng, khách quan tránh “ bình quân chủ nghĩa” trong việc khen
thưởng. Nếu chỉ vì sợ mất lòng, vì sự khó xử nào đó mà ai cũng được khen cả
thì những người cố gắng sẽ dần dần không cần cố gắng nữa.
Cần tạo được sự tiến bộ ở mỗi giáo viên trong việc áp dụng phương
pháp Bàn tay nặn bột. Trước hết là làm cho người giáo viên tìm thấy lợi ích
riêng trong lợi ích chung. Nếu người giáo viên thấy rằng trong khi mình áp
dụng phương pháp Bàn tay nặn bột thì chuyên môn của mình được nâng cao
hơn, kĩ năng sư phạm của mình trở nên vững vàng hơn,…thì họ sẽ tích cực
hơn. Nói chung ai cũng muốn mình ngày càng phát triển hơn, giỏi giang hơn,
thành
thạo
23 0% 26% 74% 4% 44% 52%
24
Bảng kết quả điều tra về năng lực của học sinh trường Tiểu học Linh
Đàm( thời điểm tháng 02 năm 2014):
Số lượng HS
tham gia khảo sát
Kĩ năng làm thí nghiệm Kĩ năng diễn đạt
Rất
thành
thạo
Thành
thạo
Chưa
đạt
Rất
thành
thạo
Thành
thạo
Chưa
đạt
23 42% 49% 9% 46% 37% 17%
Để kiểm chứng tính cần thiết và khả thi của các biện pháp chỉ đạo việc áp
dụng phương pháp dạy học Bàn tay nặn bột vào dạy học môn Tự nhiên và Xã
hội, môn Khoa học tại trường Tiểu học Linh Đàm, tôi đã dùng phiếu thăm dò
ý kiến (mẫu phiếu ở phần Phụ lục), với tổng số phiếu là 50. Kết quả thu được
như sau:
T
lòng yêu nghề cho đội ngũ giáo
viên.
92 8 0 0 84 14 2 0
2 Nâng cao chất lượng đội ngũ
về chuyên môn nghiệp vụ:
2.1.Chỉ đạo đổi mới sinh hoạt
tổ, nhóm chuyên môn để có
hiệu quả thiết thực.
2.2.Đẩy mạnh công tác nâng
chuẩn và tự bồi dưỡng của giáo
viên.
2.3.Xây dựng đội ngũ tổ
trưởng, nhóm trưởng và giáo
viên cốt cán.
2.4.Đẩy mạnh công tác viết
98
88
90
72
2
10
10
12
0
2
0
16
0
0
0