THỂ LỰC CỦA HỌC SINH LỚP 9 TRƯỜNG THCS VĨNH MỸ
A HIỆN NAY THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
I./ ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
nhằm tiến tới “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn
minh” Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đảng và Nhà nước ta
luôn khuyến khích và tạo điều kiện để phát triển mọi mặt trong đời
sống xã hội.
Trong đó việc tập luyện thể dục thể thao là một trong những vấn
đề không kém phần quan trọng trong cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc
trong giai đoạn hiện nay. Cho nên ngành thể dục thể thao nói chung và
thể dục thể chất nói riêng luôn luôn tiếp thu, bổ sung, đổi mới và ngày
càng hoàn thiện để có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Hoàn thiện về thể chất để có thể phát triển một cách toàn diện, nhịp
nhàng, hài hòa kể cả về hình thái và chức năng thể lực. Vì thể lực
cường tráng mới có khả năng thích ứng tốt nhất với điều kiện sản
xuất, chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc.
Trường THCS Vĩnh Mỹ A đang được sống trong điều kiện hiện
vật chất lẫn tinh thần cao hơn hẳn so với cha ông thuở trước. Theo lẽ
tự nhiên, khi cơ thể được đáp ứng đầy đủ chất dinh dưỡng, điều kiện
cơ sở vật chất, tinh thần được nâng cao sẽ là tiền đề tốt cho sự phát
triển các tố chất thể lực cũng như sức khỏe con người. Tuy nhiên, qua
nhiều năm theo dõi kết hợp với cân, đo, đong, đếm ở học sinh Lớp 9
trường THCS Vĩnh Mỹ A , tôi thấy khả năng của các em so với “
Tiêu chuẩn rèn luyện thân thể” (áp dụng cho học sinh THCS hiện
1
nay) đang có chiều hướng chựng lại và giảm sút ở nhiều mức độ khác
nhau.
Nguyên nhân nào dẫn đến sự bất cập ở trên? Làm thế nào để
giúp học sinh phát triển hài hòa giữa dáng vẻ bên ngoài và thể chất –
sức khỏe trong khi điều kiện sống của các em ngày càng được đáp ứng
3’55’’
14”00
170cm
2’00
2
(Ph,s)
4- Chống đẩy nam 30’’; nữ 10’’
20 lần 16lần Thay cho
đẩy tạ
Giỏi
1- Chạy nhanh 80 m (s)
2- Bật xa tại chỗ (cm)
3- Chạy 1000m nam; 500m nữ
(Ph,s)
4- Chống đẩy nam 30’’; nữ 10’’
11’’6
215cm
3’45’’
24 lần
13’’5
180cm
1’50’’
8 lần Thay cho
đẩy tạ
3
Bảng 2a: - KẾT QUẢ THU ĐƯỢC CỦA (NAM) QUA
KIỂM TRA ĐẦU NĂM HỌC:
Năm học; số
lượng; chiều
Nội dung
37
(61,7)
10
(16,7)
5 (8,3)
2 (3,3)
2 (3,3)
0
0
0
0
- 2011 - 2012
- 65 học sinh
- Cao TB:1
m
53
- Nặng TB:46,5
kg
1- Chạy 80m…
2- Bật xa…
3- Chạy 1000
m
4- Chống đẩy
30”
18
(37,0)
24
(35,2)
15(23,1)
19
m
4- Chống đẩy
30”
8 (16)
7 (14)
5 (10)
8 (16)
22 (44)
25 (50)
20 (40)
25 (50)
12 (24)
12 (24)
15 (30)
15 (30)
8( 16)
6 (12)
10 (20)
2 (4)
- 2013 – 2014
- 55 học sinh
- Cao TB:1
m
56
1- Chạy 80m
2- Bật xa
3- Chạy 1000
m
10 (18,2)
7 (12,7)
lượng; chiều
Nội dung
kiểm tra
Mức tỉ lệ%
Giỏi 5 Khá % Đạt %
Chưa
đạt %
- 2010 -2011
-50 học sinh:
- Cao TB: 1
m
52
Nặng TB:43 kg
1- Chạy 80 m
2- Bật xa tại chỗ
3- Chạy 500
m
4-Chống đẩy
10”
15 (30)
14 (28)
16 (32)
17 (34)
30 (60)
25 (50)
28 (56)
23 (46)
5 (10)
11 (22)
6 (12)
0
0
5(11,1)
6(13,3)
- 2012 - 2013
- 23 học sinh
- Cao TB:1
m
54
- Nặng TB:44
kg
1- Chạy 80m
2- Bật xa 5 tại
chỗ
3- Chạy 500
m
4- Chống đẩy
10”
3 (13,0)
4 (17,4)
2 (8,7)
3 (13,0)
13 (56,5)
10 (22,2)
14 (60,9)
11 (24,4)
5 (21,7)
6 (26,1)
4 (17,4)
7 (30,4)
7(14)
10(20)
9(18)
* Phụ chú : - Cân đo cùng thời điểm buổi sáng, học sinh chưa ăn
sáng.
6
- TB chiều cao, cân nặng bằng TB cộng của tổng số học
sinh kiểm tra.
2. Nhận xét:
Qua hai bảng số liệu thu được của Nam và Nữ qua các năm ta
thấy :
- Chiều cao và cân nặng của nam và nữ vẫn duy trì hoặc tăng
nhẹ qua các năm.
- Tỷ lệ phần trăm học sinh kiểm trả đạt mức giỏi, khá ở cả 4 nội
dung đều có chiều hướng chững lại và giảm sút, trong khi đó mức đạt
và chưa đạt tăng lên.
- Dao động của tố chất nhanh, bền (chạy 80m ; chạy 1000m
nam, 500m nữ ) diễn ra nhanh hơn ở học sinh nam.
3. Nguyên nhân :
Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến đó là quy mô “gia đình ít con”
cùng với sự quan tâm “ trên mức cần thiết” của nhiều phụ huynh vô
tình đặt lên vai nhà trường phổ thông gánh nặng phải giải quyết về sự
hài hòa giữu hình thái bên ngoài với sức khỏe, thể chất của con em họ.
Sự chu đáo thái quá của các bậc phụ huynh làm cho sản phẩm ăn
theo liên tục phát triển là mối lợi bất đến con em chúng ta. Sữa, chất
dinh dưỡng liên tục được cải tiến về chất lượng, bổ sung nhiều DHA,
vitamin, muối khoáng… nhằm trị biếng ăn, tăng cường chiều cao, trí
thông minh… ở một mức độ nào đó đã cải thiện được hình hài dáng
vóc cho con em chúng ta nhưng nó cũng làm cho không ít trẻ bị “suy
dinh dưỡng ngược” suy dinh dưỡng thể phù ở Việt Nam hiện nay
kính yêu của dân tột ta, lúc sinh thời vẫn coi việc luyện tập TDTT là
một trong những công tác cách mạng. Trong “lời kêu gọi toàn dân tập
thể dục” năm 1946, Người viết: “giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà,
gây đời sống mới… việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công”.
8
Người khuyên đồng bào ta muốn có sức khỏe tốt thì phải siêng năng
luyện tập TDTT. Chính Bác “tự tôi ngày nào cũng tập” để làm gương
cho mọi người.
Trong lĩnh vực chuyên môn của mình, là giáo viên dạy TDTT,
tôi luân nghĩ rằng: thể lực chính là khâu đột phá để phát triển sức
khỏe, tăng cường thể chất cho học sinh!
Theo tôi, thể lực (bao gồm cả thể lực chung, thể lực chuyên
môn) là khả năng, năng lực của cơ thể nhằm thực hiện và hoàn thành
công việc, lượng vận động… cụ thể nào đó thể hiện ở sức nhanh,
mạnh, bền bỉ, khéo léo phối hợp vận động. Phát triển tốt các tố chất
thể lực ấy không những giúp học sinh cuối năm đạt “tiêu chuẩn rèn
luyện thân thể” mà còn không ngừng tăng cường sức khỏe, thể lực, tạo
tiền đề tốt cho các em đi sâu lĩnh hội về TDTT nếu có khả năng đồng
thời góp phần vào nhiệm vụ chung của nhà trường trong việc phát
triển con người toàn diện.
Sau đây là một số việc bản thân đã và đang làm thấy có hiệu quả
trong việc phát triển thể lực cho học sinh.
a. Phát triển sức nhanh:
Sức nhanh (một trong những tố chất quan trọng nhất) là khả
năng hoạt động với tốc độ cự hạn. Các hình thức biểu hiện sức nhanh
gồm;
- Thời gian tiềm phục của phản ứng vận động
- Tốc độ của động tác đơn
- Tốc độ ban đầu của động tác
- Tần số của động tác.
số động tác tới cực hạn: Chạy nâng cao đùi tại chỗ, chạy theo nhịp…
10
Tóm lại: Để ngăn ngừa và xóa bỏ hiện tượng “chặn tốc độ” và
tăng sức nhanh lên mức cao hơn cần phải tập theo nguyên tắc:
+ Tạo ra nền tảng chuyên môn (tăng sức mạnh đàn tính cơ bắp,
tăng độ linh hoạt các khớp xương, tăng sức bền chuyên môn).
+ Thực hiện bài tập với tốc độ nhanh nhất trong điều kiện bình
thường.
+ Tập xuyên suốt mỗi ngày từ thời kỳ đầu cho đến chuẩn bị thi.
b. Phát triển sức mạnh:
Sức mạnh là một trong những yếu tố để đạt thành tích cao trong
chạy ngắn, các môn nhảy và ném đẩy. Trong các môn ấy sức mạnh
được thể trong khoảng thời gian ngắn với công suất lớn.
Khả năng thể hiện sức mạnh phụ thuộc vào khả năng phối hợp
thần kinh cơ, khả năng nỗ lực ý chí, số lượng cơ bắp tham gia.
Các hình thức khác nhau của năng lực sức mạnh có liên quan
chặt chẽ với nhau. Vì vậy khi tập luyện cho học sinh cần thiết phải lựa
chọn bài tập cũng như phương pháp để đạt được định mức đề ra. Cần
dành sự tập trung cho các nhóm cơ trực tiếp tham gia vào hoạt động
của môn đã chọn. Để hoàn thành khả năng phối hợp thần kinh cơ
trong các hoạt động đòi hỏi sức mạnh lớn, cần phải sử dụng các bài
tập với sự nổ lực luôn thay đổi. Để phát triển kỹ năng thể hiện sức
mạnh tối đa cần áp dụng các phương pháp gắng sức tối đa và lớn.
Sức mạnh trong các hoạt động đa dạng gọi là sức mạnh chung;
thường được tập luyện trong thời kỳ chuẩn bị chung. Để phát triển sức
mạnh chung có thể sử dụng đa dạng các bài tập hoặc tổ hợp bài tập
sức mạnh khác (bài tập khắc phục trọng lượng bản thân, trọng lượng
phụ; bài tập khắc phục sức mạnh đối kháng cùng bạn tập, bài tập trên
các thiết bị chuyên dùng…).
11
chung của vận động viên nói chung và học sinh nói chung. Nó được
phát triển thông qua các bài tập thể lực chạy cự ly dài với cường độ
điều hòa. Khi tập như vậy các cơ quan trong cơ thể được củng cố, khả
năng làm việc của các cơ quan được cải thiện, nhất là đối với hệ tim –
mạch và hô hấp; ngoài ra các cơ chân cũng được củng cố hơn (Đi bộ,
chạy bộ được coi là “túc liệu pháp” rất tốt để rèn luyện sức khỏe.
Bàn chân được kích thích, xoa bóp, cải thiện tuần hoàn huyết dịch.
Nếu không thường xuyên đi bộ, chạy bộ, vận động thì các huyết dịch
tuần hoàn sẽ kém, tế bào các đầu mút sẽ thiếu dinh dưỡng dẫn đến
chóng già, học sinh trường THCS Vĩnh Mỹ A nói riêng đa số tới
trường bằng xe đạp, xe máy hoặc cha mẹ đưa rước; rất ít học sinh đi
bộ (dù nhà cách trường vài trăm mét). Sức bền chuyên môn là một
thành phần của trình độ tập luyện chuyên môn, nó được xác định
thông qua mức độ tập luyện chuyên môn của tất cả các cơ quan và hệ
thống, bởi mức độ khả năng thể lực và tâm lý phù hợp với môn học cụ
thể của học sinh. Để phát triển sức bền chuyên môn trong chạy cự ly
trung bình và dài cho học sinh thì việc nâng cao khả năng của cơ thể
nhằm duy trì sự thăng bằng giữa cung và cầu về ôxy trong thời gian
dài cũng như đấu tranh với sự mệt mỏi tăng lên do nợ ôxy đóng vai trò
quan trọng.
Muốn vậy, ngoài việc củng cố và hoàn thiện hoạt động của hệ
thống tim – mạch, hô hấp còn cần cải thiện quá trình trao đỏi chất, làm
tăng hệ số sử dụng ôxy.
Khi tập phát triển sức bền, cần chú ý:
- Thời gian tập kéo dài từ 30 phút trở lên.
13
- Cường độ tập luyện liên tục (nhịp tim từ 150 – 160 lần phút) và
được tính theo công thức: Cường độ tập luyện = (Nhịp tim yên tĩnh +
Nhịp tim tối đa) 60%.
- Khi tập luyện cần phát triển chức năng hô hấp, phối hợp nhịp
nhờ bạn tập giúp đỡ).
đ. Phát triển sự khéo léo:
Khéo léo được thể hiện bởi mức cao của sự phối hợp động tác.
Nó cần thiết cho các nhiệm vụ vận động xuất hiện bất ngờ, đòi hỏi
phải nhanh chóng định hướng và thực hiện cấp bách. Học sinh cần
phát triển độ khéo léo đảm bảo an toàn cho bản thân khi bị ngã trong
khi chạy hoặc nhảy…
Trong quá trình tập luyện và kiểm tra, thi đấu, nhiều tác động
bên ngoài có thể làm ảnh hưởng xấu đến kỹ thuật. Nếu học sinh có
khả năng khéo léo tốt thì có thể sửa chữa được các tư thế hoặc động
tác không đúng và thành tích có thể được cải thiện tốt hơn.
Để phát triển sự khéo léo cần tổ chức cho học sinh chơi các môn
bóng. Trong nhảy cao cần thay đổi xà (xa, gần) so với điểm giậm nhảy
để học sinh làm quen với các tình huống khác nhau có thể xuất hiện
trong kiểm tra, thi đấu. Trong nhảy xa, nhảy cao, việc đặt chân giậm
vào vị trí giậm nhảy một cách tự động, chính xác là điều rất quan
trọng. Vì vậy trong tập luyện cần thực hiện các lần nhảy với đà có độ
dài khác nhau và cố gắng đặt chính xác chân giậm xuống vị trí giậm
nhảy. Trong các môn có thể tăng hay giảm trọng lượng của dụng cụ
cũng sẽ tạo điều kiện không những cho sức mạnh mà cả sự khéo léo
phát triển.
III. KẾT LUẬN:
15
Muốn duy trì và nâng cao thể lực, sức khỏe cho học sinh, trước
hết giáo viên cần quan sát, đo lường (hướng dẫn cho học sinh cách đo
lường để bản thân theo dõi được các chỉ số của mình) so sánh, đối
chiếu để tìm ra nguyên nhân làm ảnh hưởng xấu đến sự phát triển đó
cũng như đưa ra được các biện pháp tập luyện phù hợp cho các em.
Trên thực tế, giờ học ở lớp giáo viên không thể một sớm một
chiều làm được điều đó mà rất cần có sự hợp tác tự giác, tích cực từ
cũng như cách đánh giá hiện nay của chúng ta cần phải được xem lại,
bố trí buổi học riêng để không chiếm thời lượng chính khóa của các
môn học khác.
- Cơ sở vật chất của trường học nói chung và môn thể dục nói
riêng cần được trang bị hợp lý, đồng bộ, không gian dành cho môn thể
dục cần rộng rãi, thoáng đảng, mát mẻ và nhất là nên tách biệt để
không ảnh hưởng tới các giờ học của môn khác.
- Chế độ đãi ngộ dành cho giáo viên TDTT cần phải được cân
nhắc và điều chỉnh cho phù hợp với biến động của thị trường. Từ sự
yêu mến, nhiệt tình với nghề cùng với việc bản thân luôn luyện tập,
trau dồi chuyên môn sẽ giúp chúng ta thành công trong quá trình
hướng dẫn học sinh học môn TDTT, nhằm tăng cường sức khỏe, thể
lực cho các em.
Kiến thức của nhân loại là vô tận, sự hiểu biết của bản thân chỉ
như giọt nước trong lòng biển khơi. Vì vậy bài viết này ắt sẽ còn
nhiều hạn chế và khiếm khuyết rất mong được sự bổ sung của các nhà
chuyên môn, các bạn đồng nghiệp… để bản thân được mở mang thêm
kiến thức và sự hiểu biết.
17
Vĩnh Mỹ A,ngày 26 tháng 12 năm2014
Người viết
NguyễnVănTrung 18