Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU 3
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU GẠO CỦA VIỆT NAM
SANG THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN 11
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU GẠO
VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN 33
3.3.Kiến nghị 42
KẾT LUẬN 45
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 47
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
Bảng 2.1.1.1. Quy mô thị trường Gạo Nhật Bản năm 2012 11
Bảng 2.1.2.1.1. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam qua các năm 13
Bảng 2.1.2.1.2. Sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam qua các năm 13
Bảng 2.2.1. Mức tiêu thụ gạo tại một số thị trường trọng điểm trên thế giới 18
Bảng 2.2.4.1. Sản lượng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản giai
đoạn 2008 đến 2012 24
Bảng 2.2.4.2. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản
giai đoạn 2008-2012 26
Bảng 2.2.4.1. Doanh nghiệp xuất khẩu gạo sang Nhật Bản và sản lượng 27
Biểu đồ 2.1.2.1.1. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam qua các năm 13
Nguồn: http://clrri.org/ver2/index 14
Biểu đồ 2.1.2.1.2. Sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam qua các năm 14
Nguồn: Bộ công thương 24
Biểu đồ 2.2.4.1. Sản lượng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản giai
đoạn 2008 đến 2012 24

sang thị trường này luôn bấp bênh và gặp phải nhiều rào cản về thương mại, chất
lượng cũng như hoạt động kiểm dịch ngặt nghèo của Nhật. Vì vậy đề tài:”Giải
pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản
” được chọn để nghiên cứu mục tiêu góp phần nâng cao sản lượng, kim ngạch cũng
như chất lượng gạo Việt Nam sang thị trường khó tính này.
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
1
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài
-Nghiên cứu, đánh giá thực trạng những vấn đề đặt ra đối với hoạt động xuất
khẩu gạo của Việt Nam trong thời gian qua.
- Đánh giá những cơ hội và thách thức đối với hoạt động xuất khẩu gạo của
Việt Nam trong việc tiếp cận với thị trường Nhật Bản.
- Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả xuất khẩu gạo của Việt Nam
sang thị trường Nhật Bản.
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề án nghiên cứu hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Thời gian: Chuyên đề nghiên cứu hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam
trong giai đoạn hiện nay.
Không gian: Đề tài nghiên cứu hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị
trường Nhật Bản.
4.Phương pháp nghiên cứu
Chuyên đề sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: phương
pháp duy vật lịch sử, phương pháp tổng hợp hệ thống hóa, phân tích tài liệu và
phương pháp dự báo. Nguồn thông tin lấy từ Bộ Công thương, Tổng cục Hải quan,
niên giám thống kê…
5. Kết cấu của đề án

nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế
- Xuất khẩu gạo góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, tăng thu
nhập, cải thiện cuộc sống của người trồng lúa và những người làm việc trong những
ngành, lĩnh vực liên quan đến sản xuất, chế biến, buôn bán và xuất khẩu gạo
- Xuất khẩu gạo giúp cho các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này
hoàn thiện hơn, năng động hơn bởi lẽ chỉ có sự luôn đổi mới thì mới làm cho
doanh nghiệp đứng vững được trước sự cạnh tranh gay gắt của thị trường thế giới.
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
3
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
1.1.3. Hình thức xuất khẩu
Xuất khẩu không phải là hình thức mua bán đơn lẻ mà là cả hệ thống quan hệ
mua bán, đầu tư từ trong nước ra bên ngoài nhằm mục đích thúc đẩy hàng hóa
chuyển đổi cơ cấu kinh tế, từng bước nâng cao đời sống của nhân dân. Ngày nay,
trên thế giới, tùy điều kiện hoàn cảnh của mỗi quốc gia cũng như từng chủ thể giao
dịch khác nhau để tiến hành hoạt động xuất khẩu một cách hiệu quả nhất. Căn cứ
vào đặc điểm sở hữu hàng hóa trước khi xuất khẩu, nguồn hàng nhập khẩu người ta
chia ra thành một số loại hình thức xuất khẩu sau:
- Xuất khẩu trực tiếp: Xuất khẩu trực tiếp là hình thức xuất khẩu do một
doanh nghiệp trong nước trực tiếp xuất khẩu hàng hoá cho một doanh nghiệp nước
ngoài thông qua các tổ chức của chính mình.
- Xuất khẩu gián tiếp: Xuất khẩu gián tiếp là hình thức xuất khẩu mà nhà
xuất khẩu và nhà nhập khẩu phải thông qua một người thứ ba, người này là trung
gian.
- Xuất khẩu gia công uỷ thác: Xuất khẩu gia công uỷ thác là một hình thức
xuất khẩu trong đó đơn vị ngoại thương đứng ra nhập nguyên vật liệu hoặc bán
thành phẩm cho các xí nghiệp gia công, sau đó thu hồi thành phẩm để bán cho bên
nước ngoài, đơn vị được hưởng phí uỷ thác theo thoả thuận với các xí nghiệp uỷ
thác.

những hàng trước đây đã nhập khẩu, chưa qua chế biến ở nước tái xuất. Hình thức
này ngược chiều với sự vận động của hàng hoá là sự vận động của đồng tiền: nước
tái xuất trả tiền nước xuất khẩu và thu tiền của nước nhập khẩu.
- Chuyển khẩu: Là phương thức trong đó hàng hoá đi thẳng từ nước xuất
khẩu sang nước nhập khẩu. Nước tái xuất trả tiền cho nước xuất khẩu và thu
tiền của nước nhập khẩu. Lợi thế của hình thức này là hàng hoá được miễn
thuế xuất khẩu.
1.2. Hoạt động xuất khẩu gạo
1.2.1. Mục tiêu của xuất khẩu gạo
Đã từ lâu sản lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam luôn đứng vị trí nhất nhì thế
giới. Tuy nhiên, giá trị mang lại từ hoạt động này không cao nguyên nhân là do
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
người dân và các doanh nghiệp chưa chú ý đến chất lượng của gạo xuất khẩu, công
nghệ phục vụ hoạt động sản xuất nghiên cứu chưa phát triển. Ngày nay, trên con
đường hội nhập sâu rộng vào thị trường quốc tế, mục tiêu của hoạt động xuất khẩu
gạo của Việt Nam không chỉ là tăng lên về số lượng mà còn dần nâng cao chất
lượng, từ đó không những tăng giá trị của mặt hàng gạo xuất khẩu mà còn nâng cao
giá trị thương hiệu của Việt Nam trên toàn thế giới.
1.2.2. Nội dung xuất khẩu gạo
1.2.2.1. Nghiên cứu thị trường
Nghiên cứu thị trường nói chung là việc thu thập thông tin và phân tích một
cách hệ thống và khách quan các thông tin liên quan đến thị trường của doanh
nghiệp nhằm hỗ trợ cho quá trình ra quyết định của doanh nghiệp.
- Nghiên thị trường xuất khẩu gạo là quá trình thu thập và phân tích có hệ
thống các thông tin, dữ liệu về các vấn đề có liên quan đến các hoạt động của thị
trường xuất khẩu gạo của các doanh nghiệp xuất khẩu. Có rất nhiều phương pháp
thị trường như phương pháp nghiên cứu tại văn phòng, phương pháp thống kê phân

thách thức đối với nhà quản lý.
• Các giải pháp: xác định những hành động chủ yếu sẽ thực hiện để đạt được
các mục tiêu đã đặt ra.
• Nguồn lực: là những phương tiện mà hệ thống sử dụng để thực hiện mục
tiêu. Có thể có nhiều cách phân loại nguồn lực. Bất kì hệ thống nào dù là tổ chức
kinh doanh, tổ chức nhà nước hay tổ chức phi lợi nhuận, đều phải huy động các loại
nguồn lực khác nhau để thực hiện mục tiêu của mình.
Ba thành phần trên tuy được trình bày một cách riêng rẽ nhưng chúng có mối
quan hệ với nhau. Để có một kế hoạch khả thi, các mục tiêu phải được xác định phù
hợp với nguồn lực có thể có. Việc đề ra các giải pháp phải xuất phát từ mục tiêu và
hướng đến mục tiêu.
Như vậy, bản thân việc xây dựng kế hoạch xuất khẩu cũng nằm trong nội
dung xây dựng bản kế hoạch của tổ chức với những nội dung cốt yếu: Mục tiêu,
Giải pháp và Nguồn lực. Tuy nhiên với đặc thù của hoạt động xuất khẩu gạo, việc
tiến hành lập kế hoạch xuất khẩu phải dựa trên các dự báo về thị trường xuất khẩu,
các đối thủ cạnh tranh, dự báo về thời tiết, khả năng sản xuất từ đó đặt ra mục tiêu
thích hợp cùng những giải pháp cùng nguồn lực thực hiện.
1.2.2.3. Xây dựng các chính sách để thực hiện kế hoạch
Hiện tại, trong lĩnh vực xuất khẩu gạo chịu sự kiểm soát và điều chỉnh của
rất nhiều chính sách của Nhà nước và các Văn bản pháp luật có liên quan. Trong đó
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
7
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
có thể kể tới: chính sách về đất đai; chính sách tín dụng và đầu tư cho sản xuất lúa
gạo; chính sách và giải pháp thị trường; chính sách phát triển các ngành công
nghiệp hỗ trợ; chính sách tỷ giá hối đoái của nhà nước; những định hướng quy
hoạch ngành Nông nghiệp nói chung của nhà nước…
Những văn bản, chính sách điều chỉnh trong lĩnh vực khá nhiều do đó gây
khó khăn cho người dân và các doanh nghiệp trong việc triển khai mở rộng sản

Việc thực hiện tiến hành hoạt động kiểm soát việc thực hiện những kế hoạch
được đề ra trong lĩnh vực xuất khẩu gạo cũng được tiến hành dựa trên hệ thống
kiểm soát trên
1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo
1.2.3.1. Nhóm nhân tố thuộc môi trường vĩ mô
Nhóm nhân tố này chủ yếu nói đến sự tác động của nhà nước tới hoạt động
xuất khẩu gạo. Trong điều kiện hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam mới tham gia
thị trường xuất khẩu rất cần tới sự quan tâm hướng dẫn của nhà nước. Đặc biệt hiện
nay khả năng marketing tiếp cận thị trường, sự am hiểu luật kinh doanh, khả năng
quản lý của doanh nghiệp còn hạn chế, vì thế việc đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ
làm công tác tiêu thụ là rất quan trọng. Hơn nữa hiện nay xuất khẩu gạo góp phần
rất lớn vào phát triển kinh tế nhưng đời sống của người nông dân còn gặp nhiều khó
khăn yêu cầu nhà nước cần có sự điều tiết lợi ích giữa nhà nước – doanh nghiệp –
người nông dân sao cho thoả đáng và hợp lý nhất. Các nhân tố về yếu tố lạm phát,
lãi suất, tỷ giá hối đoái… cũng có tác động trực tiếp đến các quyết định về xuất
khẩu, nhập khẩu của các quốc gia.
1.2.3.2. Nhóm nhân tố thuộc môi trường ngành
Môi trường ngành được nhắc đến ở đây là môi trường của các doanh nghiệp
xuất khẩu gạo nói chung. Theo Michel Porter với mô hình 5 lực lượng kinh điển,
các yếu tố của môi trường ngành xuất khẩu gạo bao gồm:
- Các nhà cung ứng: bao gồm các hộ nông dân, doanh nghiệp, hợp tác xã
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
Đầu vào
Đầu vào
Đầu ra
Đầu ra
Hệ thống kiểm
soát
Hệ thống kiểm
soát

phát triển (R&D).
Đây là 5 mảng hoạt động chính sẽ đóng vai trò ảnh hưởng tới chính khả năng,
năng lực cạnh tranh và hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt trong mối thách thức
và khó khăn ngày càng gia tăng của toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU GẠO CỦA VIỆT
NAM SANG THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN
2.1. Đặc điểm của các thị trường
2.1.1. Đặc điểm của thị trường Nhật Bản
Nhật Bản là một trong những đối tác kinh tế và đầu tư quan trọng hang đầu
của Việt Nam. Quan hệ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản đã phát triển tôt đẹp và bền
vững với lịch sử quan hệ gần 40 năm kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao
năm 1973. Cùng với hiệp định đối tác toàn diện Nhật Bản-ASEAN, 2 bên ký kết
Hiệp định đối tác kinh tế song phương Việt – Nhật năm 2008, tạo ra khuôn khổ
pháp lý thuận lợi cho sự phát triển quan hệ kinh tế, thương mại giữa 2 nước.
Năm 2011, mặc dù Nhật Bản phải chịu đại thảm họa động đất sóng thần và
khủng hoảng hạt nhân trầm trọng, nhưng quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại, công
nghiệp và đầu tư giữa 2 nước vẫn phát triển mạnh mẽ. Kim ngạch thương mại song
phương Việt Nam-Nhật Bản đã đạt 21,1 tỷ USD tang hơn 26% so với 16,7 tỷ USD
năm 2010.
Với quy mô dân số gần 128 triệu người (năm 2011), XNK rơi vào khoảng
134.000 tỷ yên, quy mô kinh tế đứng thứ 3 thế giới, Nhật Bản đã, đang và luôn là
thị trường tiêu thụ lớn và nhiều tiềm nawg với Việt Nam. Hợp tác thương mại Việt-
Nhật hội tụ đủ điều kiện để ngày càng phát triển hơn nữa, hai nước cũng đang là đối
tác chiến lược vì hòa bình và phồn vinh ở châu Á.
Bảng 2.1.1.1. Quy mô thị trường Gạo Nhật Bản năm 2012
Dân số (triệu người) 127

7 triệu tấn gạo trong tổng sản lượng 26,37 triệu tấn so với 6,73 triệu tấn trong
mùa vụ 2009/2010 và vươn lên đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo, sau Thái Lan.
Theo USDA, mùa vụ 2011/2012 VN vẫn duy trì mức xuất khẩu gạo khoảng 7 triệu
tấn. Nếu như mùa vụ 2009/2010 xuất khẩu gạo VN đạt mức kỷ lục thì đến mùa vụ
2011/2012 sản lượng xuất khẩu đã vượt mức kỷ lục này và đạt trên 7 triệu tấn và
nâng kim ngạch xuất khẩu gạo lên hơn 3,5 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ vụ
2009/2010.
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
Bảng 2.1.2.1.1. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam qua các năm.
Năm Kim ngạch (Đơn vị: Triệu USD)
1989 310.29
1990 274.52
1995 538.84
2000 615.82
2005 1,297.00
2009 1,464.00
2010 2,912.00
2011 3,507.00
2012 3,450.00
Nguồn: viettrade.org.vn
Biểu đồ 2.1.2.1.1. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam qua các năm.
Nguồn: viettrade.org.vn
Từ năm 1989, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu gạo đứng hàng thứ hai
trên thế giới. Sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đã cung cấp lương thực cho
120 nước trên toàn thế giới.
Bảng 2.1.2.1.2. Sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam qua các năm
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A

vào thị trường xuất khẩu gạo của thế giới.
2.1.2.2. Thị trường xuất khẩu chính
Thị trường xuất khẩu chính của VN mùa vụ 2010/2011 chủ yếu là các quốc
gia châu Á chiếm khoảng 67,6% như Trung Quốc, Philippines, Malaysia, Indonesia,
…Đứng thứ 2 là thị trường châu Phi với 22,6%. Phần lớn gạo xuất khẩu là gạo
15% tấm (trên 3,1 triệu tấn), kế đến là các loại gạo 5% tấm, 25% tấm và 100% tấm.
Các loại gạo có phẩm cấp cao, đáp ứng nhu cầu cao của thị trường chỉ xuất khẩu
với số lượng khá hạn chế như Glutimous, Jasmine,…Tuy nhiên, cuối năm 2012 thị
trường gạo quốc tế có nhu cầu thấp đối với gạo có chất lượng thấp, nông dân VN
vẫn tiếp tục gieo trồng trên diện rộng loại lúa có chất lượng thấp IR50404 nhưng
có năng suất cao bất chấp cảnh báo của Chính phủ VN kêu gọi nông dân hạn chế
sản xuất loại gạo có chất lượng thấp nhưng diện tích gieo trồng loại gạo này vẫn
vượt trên 20%.
Theo Hiệp hội lương thực VN (VFA), năm 2012, châu Á vẫn là thị trường
xuất khẩu chính của VN chiếm trên 67,5% tổng lượng gạo xuất khẩu, kế đến là
châu Phi (24,7%), châu Mỹ (4,7%),…Nếu gạo của VN có chất lượng tốt đáp ứng
nhu cầu của những quốc gia đòi hỏi chất lượng cao thì có thể chinh phục các thị
trường như Nhật Bản, Hàn Quốc. Tuy nhiên, năm 2013, dự báo xuất khẩu sẽ gặp
nhiều khó khăn hơn. Vì vậy, theo VFA xuất khẩu của VN sẽ đẩy mạnh sang một
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
15
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
số quốc gia đặc biệt là các quốc gia châu Phi, Trung Quốc,…là những quốc gia
nhập khẩu hàng đầu của VN trong năm 2012.
2.1.2.3. Giá gạo xuất khẩu
Năm 2012, sản lượng gạo xuất khẩu của VN khoảng 7,8 triệu tấn gạo, trị giá
FOB khoảng hơn 3,45 tỷ USD. Theo VFA xuất khẩu gạo của VN năm 2012 vượt
qua năm 2011 về khối lượng nhưng thua xa về giá trị. Nguyên nhân được lý giải là
do giá gạo xuất khẩu giảm. Năm 2011 xuất khẩu cả nước đạt 7,105 triệu tấn, nhưng

Việc hiểu biết về nhóm khách hàng mục tiêu tại một địa phương và thói quen mua
sắm của họ sẽ giúp tìm ra biện pháp thích hợp để đưa sản phẩm của mình vào thị
trường một cách thành công. Dưới đây là một số con số thống kê và dự báo về sản
lượng gạo tiêu thụ trên toàn thế giới giai đoạn 2011-2015.
Bảng 3.1: Dự báo nhu cầu về mặt hàng gạo của thế giới trong các năm từ 2011
đến 2015
Đơn vị: Triệu Tấn
Thị trường Năm 2011 Năm 2012 Năm 2013 Năm 2014 Năm 2015
Sản
lượng
Tỷ
trọng(%)
Sản
lượng
Tỷ
trọng(%)
Sản
lượng
Tỷ
trọng(%)
Sản
lượng
Tỷ
trọng(%)
Sản
lượng
Tỷ
trọng(%)
Châu Á –
TB Dương

Các nước ĐNA khác 117.3 117.8 119.3 121 122.4
Châu phi 21.6 22.3 23.3 24 24.5
Châu mỹ 18.3 18.2 18.7 19.1 19.4
Nhật Bản 9.2 9.6 9.4 9.5 9.7
Tổng 428 430.7 435 441.4 446.3
% gia tăng 0.63 1.0 1.5 1.1
Nguồn: Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA)
Theo Bộ Công Thương, Việt Nam là nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới
nhưng chỉ xuất sang Nhật được 20 triệu USD, chiếm khoảng 3% kim ngạch nhập
gạo của Nhật Bản, không tương xứng với quan hệ kinh tế-thương mại giữa hai
nước. Tuy vậy, việc gạo Việt Nam đã quay trở lại thị trường Nhật là một thành công
không nhỏ do vướng mắc lớn nhất là Luật Vệ sinh an toàn thực phẩm của Nhật Bản
rất nghiêm ngặt.
Thời gian qua, Việt Nam và Nhật Bản đã ký kết nhiều thỏa thuận kinh tế
quan trọng. Đây là những thuận lợi cho hợp tác thương mại Việt-Nhật, tăng xuất
khẩu nông sản trong đó có mặt hàng gạo Việt Nam sang Nhật Bản.
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
18
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
• Nguồn cung ứng gạo trên thế giới
Dự báo thị trường gạo thế giới 2011-2012: Xu hướng tăng giá gạo trên thị
trường thế giới hiện đã chững lại kể từ tháng 9 vừa qua sau khi thị trường cảm nhận
được tác động từ việc Ấn Độ quyết định bãi bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo. Trước đó,
các diễn biến bất lợi trên thị trường ngũ cốc và việc chính phủ mới sau cuộc bầu cử
ngày 3/7 tại Thái Lan công bố tái áp dụng chính sách trợ giá gạo với mức trợ giá thu
mua thóc cao đã tác động tới thị trường và đẩy giá gạo vào xu hướng tăng giá. Hiện
xu hướng tăng giá đã chững lại, nhưng giá gạo trên thị trường vẫn trồi sụt thất
thường theo từng loại gạo.
Trong năm 2011, Mặc dù lũ lụt gây ngập úng và ảnh hưởng sản lượng gạo ở

khối lượng xuất khẩu của nước này dự báo sẽ gảm xuống mức 8,2 triệu tấn so với
khối lượng xuất khẩu dự kiến 10,3 triệu tấn trong năm 2011. Mặc dù bị lũ lụt tác
động mạnh tới sản lượng nhưng nguồn cung của Thái Lan vẫn đảm bảo vì nguồn
cung dồi dào hiện có trong các kho dự trữ của khu vực tư nhân và chính phủ đủ đề
bù đắp giảm sản lượng. Vì thế nguyên nhân chính khiến xuất khẩu gạo của Thái
Lan năm 2012 giảm không phải vì thiếu nguồn cung mà vì chính phủ nước này nối
lại chương trình thu mua thóc trợ giá với mức cao hơn, đẩy giá thành gạo xuất khẩu
lên cao. Hiện chính phủ Thái Lan đã thông báo đặt mức giá thu mua thóc của nông
dân từ 13.800-15.000 baht (khoảng 460-500 USD/tấn), tăng 25 đến 36% so với giá
thu mua mà chính phủ tiền nhiệm thực hiện năm 2010 theo Chương trình đảm bảo
giá. Giá gạo xuất khẩu của Thái Lan tăng cao sẽ khiến các nhà nhập khẩu chuyển
sang các nguồn cung rẻ hơn, nhờ đó có thể giúp Việt Nam tăng xuất khẩu gạo lên
mức kỷ lục khoảng 7,3 triệu tấn, trong đó lượng gạo xuất khẩu sang Trung Quốc và
Pakixtan dự kiến sẽ tăng.
Mặc dù giá gạo tăng, nhưng nguồn cung dồi dào sẽ duy trì mức tăng tiêu dùng
gạo tính theo đầu người trên thế giới. Tổng tiêu dùng gạo năm 2011/2012 dự kiến sẽ
tăng 2,4% và đạt mức 472 triệu tấn gạo, trong đó nguồn gạo làm lương thực khoảng
398 triệu tấn. Phần dùng làm giống, thất thoát sau thu hoạch, lũ lụt làm hư hại gạo
tại các kho dự trữ ở một số nước và tiêu dùng gạo phục vụ sử dụng trong các ngành
công nghiệp phi lương thực sẽ tăng lên 5% và đạt khoảng 62 triệu tấn. Riêng giá các
loại ngũ cốc khác, đặc biệt là giá ngô và các thực phẩm có dầu, cộng với sự sẵn có
nguồn gạo chất lượng thấp trên thị trường đã dẫn tới việc sử dụng gạo vào mục đích
làm thức ăn chăn nuôi tăng 3% và đạt 12,2 triệu tấn. Mức tiêu dùng gạo tính theo
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
20
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
đầu người dự báo sẽ đạt mức 57kg/người/năm 2012, tăng 1% so với 2011.
2.2.2. Thực trạng xây dựng kế hoạch xuất khẩu gạo
Phân tích sâu về tình hình khó khăn trong việc xuất khẩu gạo năm 2012 này,

GVHD: PGS.TS. Lê Thị Anh Vân
khai thác thị trường thương mại, không nên quá phụ thuộc vào thị trường tập trung.
2.2.3. Thực trạng xây dựng các chính sách để thực hiện kế hoạch
2.2.3.1. Về phía Chính phủ
Chính phủ có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo
trong nước. Hiện tại có hơn 60% số hợp đồng mua bán gạo thông qua chính phủ. Để
có thể thúc đẩy hoạt động này phát triển hơn thì có một số giải pháp đưa ra cho phía
chính phủ như:
- Xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, đây là vấn đề then chốt, các chính
sách cũng như hê thống luật pháp chi phối và điều hành hoạt động kinh doanh nói
chung và xuất khẩu nói riêng trong đó có xuất khẩu gạo. Các chính sách này cần
phù hợp với tình hình thực tiễn của Việt Nam, đem lại lợi ích cho người nông dân
và các doanh nghiệp.
- Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng hoạt động. Việt Nam hiện nay
có khá nhiêu doanh nghiệp tham gia trong hoạt động kinh doanh và xuất khẩu gạo
nhưng đại đa số là các công ty nhỏ lẻ. Nhà nước cần có các cơ chế thúc đẩy hoạt
động của các doanh nghiệp này như trợ câp tín dụng hoặc ưu đãi tín dụng.
- Nghiên cứu những giống lúa mới có năng suất chất lượng cao. Để nâng cao
chất lượng hạt gạo thì điều đầu tiên là đưa giống tốt vào trong sản xuất đại trà.
Không những đầu tư cho các viện nghiên cứu tìm ra giống mới mà còn cần kết hợp
nhà khoa học với người nông dân để đưa vào gieo trồng. Các nhà khoa học cũng
cần giúp người dân về vấn đề áp dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào trong sản
xuất và bảo quản.
- Nhà nước cần nhanh chóng thành lập sàn giao dịch gạo. Việc đưa gạo lên
sàn giao dịch sẽ thúc đẩy hoạt động xuất khẩu gạo ra thị trường thế giới. Người dân
sẽ chủ động được kế hoạch sản xuất và kinh doanh của họ, đưa lúa gạo ra thị trường
một cách hiệu quả hơn. Các đơn vị của chính phủ được theo dõi biến động của thị
trường lúa gạo trên màn hình, và từ đó đưa ra những chính sách quản lý hệ thống
gạo tốt hơn.
2.2.3.2. Về phía doanh nghiệp

- Khi mà đất nước ta đang trên đà mở cửa, xu hướng hôi nhập kinh tế toàn
cầu diễn ra cũng rất mạnh mẽ. Các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải đối mặt với
thách thức là sự gia nhập của các đối thủ canhh tranh nước ngoài. Đây là thách thức
chung của tất cả các doanh nghiệp hoạt động trên tất cả các lĩnh vực. Để đối phó với
thách thức này các doanh nghiệp nước ta cần chủ động liên kết với nhau thành một
hệ thống, có tiềm lực mạnh, có những nét đặc trưng riêng… nhằm tạo ra một sự liên
SV: KHAMPHAVONG NONCHAMPA LỚP: QLKT - 52A
23