1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
 ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
ỨNG DỤNG HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐỊA LÝ VÀ VIỄN THÁM
TRONG SINH HỌC

1. Thông tin về giảng viên:
- Họ và tên: Trần Văn Thuỵ
- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sỹ
- Thời gian, địa điểm làm việc:
8h đến 17h hàng ngày từ thứ 2 đến thứ 6
Phòng 228 nhà T1, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Thực vật học, Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa
học Tự nhiên, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- Điện thoại, e-mail:
- Các hướng nghiên cứu chính: Địa Thực vật, Viễn thám và GIS trong nghiên
cứu Địa Thực vật
- Họ và tên: Đoàn Hương Mai
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ
- Thời gian, địa điểm làm việc:
8h đến 17h hàng ngày từ thứ 2 đến thứ 6
Phòng 227 nhà T1, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- Địa chỉ liên hệ: Phòng Sinh thái học và Sinh học Môi trường, Khoa Sinh học,
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- Điện thoại, e-mail:
- Các hướng nghiên cứu chính:

hành, sinh viên có thể tích lũy cho mình một phương pháp mới.
° Môn học cũng đề cập đến ứng dụng hệ thống thông tin địa lý và viễn
thám có nghĩa là cách tiếp cận về phương pháp để giải quyết một vấn đề
sinh học.
- Mục tiêu về kĩ năng:
° sinh viên có được kỹ năng số hóa, thành lập được một bản đồ chuyên đề,
giải đoán ảnh vệ tinh và ảnh máy bay.
- Các mục tiêu khác (thái độ học tập…):
3
4. Tóm tắt nội dung môn học
Môn học được gói gọn trong 10 chương bao quát tất cả các kiến thức, gồm: Các
qui tắc cơ bản của GIS; Dữ liệu và Cơ sở dữ liệu; Cấu trúc cơ sở dữ liệu không gian;
Phân tích cơ sở dữ liệu không gian; Truy xuất và hiển thị dữ liệu GIS; Kiến thức cơ
bản về viễn thám; Các nguyên lý viễn thám; Dữ liệu dùng trong viễn thám; Giải đoán
ảnh; Ứng dụng GIS và viễn thám trong sinh học.
5. Nội dung chi tiết môn học
Chương 1. CÁC QUI TẮC CƠ BẢN CỦA GIS (2tiết)
1.1. Định nghĩa GIS
1.2. Tại sao GIS được cần đến?
1.3. Các chức năng yêu cầu đối với GIS
1.4. Các hệ thống máy tính cho GIS
1.5. GIS là một khoa học đa ngành
1.6. Các phạm vi ứng dụng của GIS
1.7. GIS đối với việc giải quyết các vấn đề
Chương 2. DỮ LIỆU VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU (2 tiết)
2.1. Mô hình vector và mô hình raster
2.2. Hình học và hình học topology của dữ liệu vector

5.3. Hệ thống màu
5.4. Biểu đồ về các thuộc tính
5.5. Ảnh màu
5.6. Các bản đồ nổi
5.7. Tầm nhìn
5.8. Thể hiện bản đồ cho một khu vực và phân tích tính nhạy cảm
Chương 6. KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ VIỄN THÁM (2 tiết)
6.1. Định nghĩa viễn thám
6.2. Đặc điểm của phản xạ điện từ
6.3. Phân loại phổ điện từ theo bước sóng
6.4. Các dạng viễn thám
6.5. Phản xạ
6.6. Phản xạ phổ của lớp phủ đất
6.7. Bức xạ mặt trời
6.8. Hoàn lưu khí quyển
Chương 7. CÁC NGUYÊN LÝ VIỄN THÁM (2 tiết)
7.1. Các loại sensor
7.2. Đặc điểm của các sensor

5
7.3. Các loại satellite sensor
7.4. Dạng thiết bị
7.5. Yếu tố quĩ đạo của vệ tinh
7.6. Quĩ đạo vệ tinh
7.7. Vệ tinh viễn thám
Chương 8. DỮ LIỆU DÙNG TRONG VIỄN THÁM (1 tiết)
8.1. Dữ liệu ảnh số
8.2. Đặc điểm hình học của dữ liệu ảnh
8.3. Định dạng của dữ liệu đa phổ
8.4. Dữ liệu liên quan

Khoa học và Kỹ thuật HàNội, Hà Nội.
2. Nguyễn Ngọc Thạch, (2005). Cơ sở viễn thám. Nxb Nông nghiệp.
3. Đoàn Hương Mai, Mai Đình Yên, (2003). Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý trong
sinh thái học. Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. ĐHQGHN. Tài liệu dịch gốc
(lưu hành nội bộ) từ cuốn: Carol A. Johnston, (1998). Geographic Information
Systems in Ecology. Methods in Ecology. Blackwell Science Ltd., 1998.
Học liệu tham khảo:
4. Hoàng Phương Nga, Nhữ Thị Xuân, (2004). Phương pháp nghiên cứu bằng bản đồ.
Sách biên dịch. Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
5. D.D., Gilbertson, M., Kent and F.B., Pyatt, (1989). Practical Ecology for Geography
and Biology. (Survey, mapping and dât analysis). London, Uniwin Hyman.
6. Tổng cục địa chính, 2000. Quy định kỹ thuật số hóa bản đồ địa hình. Nhà xuất bản
bản đồ.
7. Nguyễn Đình Dương và cs., (1999). Hướng dẫn thực hành xử lý ảnh số và GIS.
Viện Địa lý, Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia.
8. Burrough, P. A., (1986). Principles of geographical information systems for land
resources assessment. Oxford University Press, Oxford, UK.
9. Maguire, D. J., Gooodchild, M. F., Rhind, D. W. (eds.), (1991). Geographical
information systems. Longman, Harlow.
10. Goossen, R., D'Haluin, E., Larnoe, G., (1991). Satellite image interpretation
(SPOT) for the survey of the ecological infrastructure in a small scaled landscape
(Kempenland, Belgium). Landscape Ecology 5: 175-182.
11. Shunji Murai, (1993). Remote Sensing Note. Japan Association on Remote
Sensing. Nihon Printing Co. Ltd., Tokyo, Japan.
12. Thomas M. Lillesand and Ralph W. Kiefer, (2000). Remote sensing and image
interpretation. John Wiley and Sons, Inc.
7

2 1

3
Chương 4
2 2

4
Chương 5
1 2
1
4
Chương 6
1
1
2
Chương 7
1


3
30

7.2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể:
Tuần Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Hình thức tổ
chức dạy học
Ghi
chú
1
- Các qui tắc cơ bản của GIS
Đọc tài liệu
tham khảo có
liên quan
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ

-
Mô hình vector và mô hình
raster
- Hình học và hình học topology
của dữ liệu vector
- Cấu trúc dữ liệu topology
- Mối quan hệ topology giữa các
vật thể trong không gian
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ


liên quan

Lý thuyết
2 giờ tín chỉ

4
- Thực hành xây dựng hệ thống
quản lý cơ sở dữ liệu bằng việc
xây dựng các mô hình. Số hóa
bản đồ (tiếp)
Tài liệu liên
quan
Thực hành
1 giờ tín chỉ

- Lưới chiếu bản đồ, hệ thống
tọa độ và chuyển đổi không gian
giữa các hệ tọa độ.
-
Phân tích không gian và các
chức năng phân tích không gian.
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ

5
- Chồng xếp dữ liệu raster và
vector
- Phân tích tổng hợp, phân tích
và khảo sát hình dạng.
Tài liệu liên
9
quan
2 giờ tín chỉ
Tự học
1 giờ tín chỉ
8
- Kiến thức cơ bản về viễn thám
- Các nguyên lý viễn thám
Tài liệu liên
quan
Lý thuyết
2 giờ tín chỉ
Tự học
1 giờ tín chỉ

9
- Dữ liệu dùng trong viễn thám Tài liệu liên
quan
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ

- Thực hành tích hợp viễn thám
và GIS
Thực hành
1 giờ tín chỉ

10
- Thực hành tích hợp viễn thám

quan
Thực hành
1 giờ tín chỉ

- Ứng dụng GIS và viễn thám
trong sinh học
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ

14
- Ứng dụng GIS và viễn thám
trong sinh học
Lý thuyết
1 giờ tín chỉ

- Thực hành ứng dụng GIS và
viễn thám trong sinh học
Thực hành
1 giờ tín chỉ

15
- Thực hành ứng dụng GIS và
viễn thám trong sinh học
Đọc tài liệu liên
quan
Thực hành
2 giờ tín chỉ 8. Yêu cầu của giảng viên đối với môn học

- Thi cuối kỳ vào thời gian sau tuần 15
9.3. Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và nhiệm vụ mà giảng viên giao cho sinh
viên.

11
- Bài kiểm tra thực hành: đánh giá kiến thức và kỹ năng số hóa bản đồ, biên
tập và xuất một bản đồ chuyên đề, giải đoán ảnh máy bay và ảnh vệ tinh
có độ phân giải cao bằng mắt thường.
- Bài thi giữa kỳ và cuối kỳ: điểm được cho theo thang điểm mười dựa trên
đáp án của giảng viên.