BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học hóa học
TIỂU LUẬN
CHUYÊN ĐỀ KỸ NĂNG DẠY HỌC HÓA HỌC
THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG
PHIẾU HỌC TẬP
GVHD: PGS. TS. Trịnh Văn Biều
HVTH:Trần Thị Hồng Bình
Lớp: LL & PPDH Hóa K23
Tp.Hồ Chí Minh, tháng 06/2013
MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
MỞ ĐẦU 3
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ PHIẾU HỌC TẬP 5
1.1. Khái niệm 5
1.2. Phân loại 6
1.2.1. Căn cứ vào mục đích lý luận 6
1.2. 2. Căn cứ vào nguồn thông tin sử dụng hoàn thành phiếu học tập 7
1.2. 3. Căn cứ vào hình thức thể hiện 8
1.2.4. Căn cứ vào mục đích sử dụng 9
1.3. Vai trò của phiếu học tập 12
1.3.1. Tiết kiệm thời gian 12
1.3.2. Giúp học sinh hoạt động tích cực hơn 12
1.3.3. Giúp cho việc tổ chức hoạt động nhóm dễ dàng và hiệu quả 13
1.3.4. Giúp học sinh dễ tư duy hơn 13
1.3.5.Hướng dẫn học sinh tự học 14
1.4. Yêu cầu sư phạm 14
1.4.1. Hình thức 14
1.4.2. Nội dung 14

sinh hoạt động tích cực nhiều hơn. Trong phạm vi môn Hóa học ở Phổ thông
nhiều cơ hội về phương pháp, về nội dung kiến thức được đặt ra từ thực tế lên
lớp, đòi hỏi mỗi giáo viên phải tìm lời giải đáp nhằm phục vụ yêu cầu giảng
dạy; mà người giáo viên bình thường dạy cho học sinh chân lí còn người
giáo viên giỏi dạy cho học sinh tìm ra chân lí .
Xuất phát từ mục đích đó mà trong từng môn học, tiết học, cần phải biết
vận dụng, kết hợp, đưa vào những phương pháp dạy học sao cho phù hợp, đấy là
vấn đề thiết thực hưởng ứng cuộc vận động sâu rộng trong toàn ngành về đổi
mới phương pháp dạy học ở Phổ thông và “Mỗi thầy cô giáo là tấm gương tự
học, tự sáng tạo”.
Vậy khi áp dụng phương pháp dạy học mới thì yêu cầu phải có hình thức tổ
chức dạy học tương ứng, phù hợp để tạo cơ hội cho học sinh suy nghĩ và làm
việc, trao đổi, thảo luận với nhau nhiều hơn. Vì vậy việc sử dụng phiếu học tập
có vai trò đáng kể trong quá trình dạy học môn Hóa học ở bậc Phổ thông. Trước
hết, nó là phương tiện luyện tập kĩ năng: đọc, hiểu, cho học sinh. Mặt khác,
kết quả của phiếu học tập thu được từ học sinh không những nhanh chóng, kịp
thời mà còn thể hiện được trình độ, khả năng của từng em, từ đó giúp cho giáo
viên đánh giá chính xác và khách quan về năng lực của học sinh, để có những
tác động tích cực đến đối tượng của mình. Phiếu học tập có thể được sử dụng
một cách linh hoạt trong các hoạt động của tiến trình bài dạy với nhiều hình thức
dạy học (ngoài trời, trong lớp, ) và nhiều hình thức tổ chức hoạt động dạy học
(cá nhân, nhóm, tổ, ). Đó còn là điều kiện thuận lợi cho việc tiến hành dạy học
cá biệt hóa, phân biệt hóa. Bên cạnh đó, phiếu học tập còn kích thích hứng thú
học tập của các em.
4
Tuy nhiên, ở các trường Phổ thông hiện nay, việc sử dụng phiếu học tập
trong dạy học nói chung và trong môn Hóa học nói riêng còn rất nhiều hạn chế
và bất cập. Thực trạng này xuất phát từ những nguyên nhân khách quan và chủ
quan như: cơ sở vật chất; trình độ và nhận thức của giáo viên; trình độ học sinh;
v.v

1.2.1.2. PHT dùng để củng cố hoàn thiện kiến thức
Sử dụng khi học sinh học xong từng phần, từng bài, từng chương để
giúp học sinh nắm vững kiến thức đã học, đảm bảo tính hệ thống, liên tục và
logic của kiến thức trong chương trình.
6
1.2. 2. Căn cứ vào nguồn thông tin sử dụng hoàn thành phiếu học
tập
1.2.2.1. PHT khai thác kênh chữ
Thường dùng trong các khâu dạy bài mới, nội dung của phiếu dạng
này thường đi kèm với “đọc thông tin” hay “nghiên cứu mục, bài…”.
Ví dụ: Phiếu học tập tìm hiểu tính chất hóa học của N
2
.
Phiếu học tập : Nghiên cứu SGK em hãy hoàn thành nội dung PHT sau:
1). Vì sao nói: ở nhiệt độ thường, nitơ khá trơ về mặt hoá học nhưng ở nhiệt
độ cao, nitơ trở nên hoạt động hơn, có thể tác dụng với nhiều chất.
2). Em có nhận xét gì về độ âm điện của nitơ (so với ôxi, flo) từ đó dự đoán
khả năng hoạt động hoá học của nitơ. Khi nào nitơ thể hiện tính ôxi hoá?
tính khử? Tính chất nào trội hơn?
7
3). Bằng các phản ứng hoá học (với H
2
, KL, O
2
…) em hãy chứng minh
Nitơ có tính ôxi hoá và tính khử.
Nhận xét về sự thay đổi số ôxh của nitơ trong các phản ứng đó.
1.2.2.2. PHT khai thách kênh hình
Là dạng PHT giúp học sinh tích cực, được sử dụng trong tất cả các
khâu của quá trình dạy học, giúp học sinh phát triển kĩ năng quan sát, phân

Ví dụ 1: Khi cho học sinh làm thí nghiệm điều chế khí clo trong phòng
thí nghiệm, giáo viên có thể sử dụng PHT có nội dung sau:
Dựa vào quan điểm, mục đích sử dụng có thể có nhiều loại PHT khác
nhau. Tùy thuộc vào nội dung bài, phương pháp dạy học của giáo viên, trình
độ của học sinh và các trang thiết bị, cơ sở vật chất của nhà trường mà giáo
viên lựa chọn các loại phiếu sao cho phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả dạy
học cao nhất.
11
1.3. Vai trò của phiếu học tập
PHT cũng là một phương tiện dạy học, chính vì thế nó luôn có vai trò
chung của một phương tiện dạy học. Tuy nhiên, còn có thêm những vai trò
riêng của phương tiện dạy học đặc thù với vai trò bao trùm là nâng cao hiệu
quả dạy học. Cụ thể các vai trò như sau:
1.3.1. Tiết kiệm thời gian
PHT rất có tác dụng trong việc giảng dạy bằng giáo án điện tử vì qua các
PHT mà học sinh có thể dễ dàng theo dõi, nắm bắt kịp bài giảng, nhất là đối
với những bài có nhiều câu hỏi cần được giải quyết. Thông qua hệ thống các
PHT mà giáo viên cung cấp ban đầu, học sinh sẽ có một sự chuẩn bị trước để
nắm bắt những tri thức mà giáo viên chuẩn bị truyền tải. Giáo viên có thể
chuyển tải được nhiều kiến thức hơn đến học sinh.
Qua PHT, giáo viên tiết kiệm thời gian đọc câu hỏi và đề bài tập cho học
sinh, đồng thời học sinh cũng tiết kiệm thời gian chép đề. Thông tin được
truyền nhanh (bằng thị giác) và lưu giữ trong óc học sinh lâu hơn.
1.3.2. Giúp học sinh hoạt động tích cực hơn
Thông qua PHT, học sinh có nhiệm vụ cụ thể, từ đó học sinh phải làm,
phải hoạt động và thể hiện bằng sản phẩm mà giáo viên kiểm tra được.
Trong dạy học truyền thống giáo viên là trung tâm hoạt động, còn học
sinh thì ngồi nghe, ghi chép, quan sát một cách thụ động. Do thời gian hạn chế
nên chỉ có một vài em được hoạt động, điều này góp phần ảnh hưởng đến tính
tích cực của học sinh trong giờ học. Bên cạnh đó, giáo viên cũng chỉ có thể

Ngoài ra PHT còn giúp giáo viên chủ động hơn, tự tin vào bài giảng vì
mỗi lần thiết kế PHT giống như một lần giảng thử, quá trình giảng bài dễ
dàng, thuận lợi hơn. PHT giúp học sinh định hướng học tập và dễ dàng củng
cố kiến thức.
1.4. Yêu cầu sư phạm
1.4.1. Hình thức
Hình thức trình bày PHT phải rõ ràng, đẹp.
1.4.2. Nội dung
1.42.1. Quán triệt mục tiêu nội dung bài học
Mục tiêu của bài học không chỉ là hoàn thành kiến thức, kĩ năng mà
quan trọng hơn là phát triển tư duy và vận dụng kiến thức. Quá trình dạy học
có sử dụng PHT, giáo viên luôn bám sát mục tiêu bài học, không xa rời nội
dung chính của bài. Tránh gây nhiễu cho học sinh trong quá trình lĩnh hội
kiến thức, tập trung vào kiến thức bài học.
14
1.4.2.2. Đảm bảo tính chính xác
Câu hỏi có trong PHT phải đảm bảo tính chính xác về kiến thức, phù hợp với
trình độ nhận thức của học sinh, cả về thời gian và logic chung của chương
trình, không gò bó, gượng ép.
1.4.2.3. Đảm bảo nâng dần mức độ từ dễ đến khó
Trong quá trình dạy học bằng PHT, tùy vào trình độ nhận thức của học sinh
mà giáo viên nâng dần mức độ yêu cầu và mức độ hệ thống hóa.
Ví dụ: Mức độ thấp là trình bày nội dung bằng ngôn ngữ hệ thống hóa (sơ đồ
chữ), rồi bằng lời đến bằng sơ đồ, cuối cùng là bằng bảng.
15
CHƯƠNG 2. THIẾT KẾ PHIẾU HỌC TẬP
2.1. Cấu trúc phiếu học tập
2.1.1. Phần dẫn
Là các chỉ dẫn của GV quy định kiểu hoạt động, nội dung hoạt động hay
nguồn thông tin. Vừa là điều kiện cho, vừa chỉ dẫn nguồn thông tin cần sử dụng.

kiến thức gì, rèn luyện kĩ năng gì? Hoặc dùng trong khâu nào của quá
trình dạy học?
Bước 4: Diễn đạt nội dung trên thành phiếu học tập.
Phác thảo PHT cần xây dựng và soạn thảo bằng cách đánh máy
hoặc viết tay.
Nên trình bày trên một mặt giấy với ngôn ngữ chính xác, rõ ràng.
Sử dụng cả kênh hình và kênh chữ để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
PHT nên có đầy đủ các phần : tên bài học, câu hỏi và khoảng trống
để học sinh điền câu trả lời.
17
Bước 5: Xây dựng đáp án và thời gian hoàn thành phiếu học tập.
Căn cứ vào thời gian phân phối của chương trình, nội dung của
phiếu mà quy định thời gian hoàn thành PHT một cách hợp lý.
Để phát huy tính tích cực của PHT cũng như đánh giá đúng khách quan
HS, nên xây dựng đáp án chuẩn cho PHT.
Bước 6: Hoàn thành phiếu học tập chính thức.
Là bước viết PHT chính thức chuẩn bị cho việc sử dụng PHT vào
các khâu của quá trình dạy học.
2.3. Kinh nghiệm khi thiết kế một phiếu học tập
- Nội dung phù hợp, ngắn gọn, trọng tâm. Nắm năng lực học sinh để đưa
ra PHT vừa sức.
- Từ ngữ trong PHT phải đơn nghĩa.
- Nên thiết kế PHT kết hợp kênh chữ và kênh hình để kích thích hứng
thú học tập của học sinh cụ thể sử dụng nhiều hình ảnh, sơ đồ.
- Vận dụng cả phiếu ghi và phiếu đặt câu hỏi.
- Số lượng PHT trong một tiết học vừa phải, không nhiều quá gây tốn tời
gian và không cần thiết nhưng cũng không nên quá ít.
- Số câu hỏi không nên quá nhiều hay yêu cầu không nên quá dài.
- Hình thức đẹp và khoa học. Nên tách PHT ra từng phần rõ ràng để học
sinh dễ theo dõi và kết hợp làm việc nhóm.

nhất. Đồng thời, phải tốn chi phí in ấn, photo, sao chép,…)
- Việc sử dụng PHT vào các hoạt động trong giờ học có thể bị rời rạc khi
giáo viên chưa có kinh nghiệm, hoặc học sinh chưa nắm rõ cách làm việc với
PHT.
3.3. Kinh nghiệm sử dụng phiếu học tập trong quá trình dạy
học
- Thực hiện PHT trong củng cố bài mới, tìm hiểu kiến thức mới là hợp lí.
- Trong trường hợp PHT có nội dung kẻ bảng so sánh thì giáo viên nên chuẩn
bị sẵn bảng phụ để học sinh lên bảng điền vào bảng phụ.
- Nếu giáo viên dạy bằng máy chiếu qua đầu hay bằng projector thì chiếu
phần đáp án hoàn chỉnh cho học sinh xem sau khi các em hoàn thành PHT.
- Nên cho điểm cộng để khuyến khích HS như cộng vào điểm miệng, 15 phút
những phiếu làm nhanh và đúng.
- Với PHT hình thành kiến thức mới, củng cố bài mới có thể phát cho HS làm
ngay tại lớp. Nhưng PHT củng cố, hệ thống kiến thức một chương thì nên phát
trước cho HS về nhà chuẩn bị.
- Có biện pháp để học sinh lưu giữ PHT như dặn học sinh bấm ngay vô vở
hoặc để vô túi đựng hồ sơ cuối năm kiểm tra.
- Có những buổi báo cáo với những giáo viên sử dụng PHT hiệu quả.
21
KẾT LUẬN
Với những ưu điểm rất lớn như tiết kiệm thời gian, làm cho học sinh tích
cực hơn, giúp cho việc hoạt động nhóm dễ dàng, hiệu quả, giúp cho học sinh
dễ tư duy hơn. PHT đã thực sự góp một phần không nhỏ trong việc nâng cao
hiệu quả dạy và học. Vì thế mỗi giáo viên cần có sự đầu tư cho PHT để quá
trình dạy học thành công hơn.Tuy nhiên, không nên lạm dụng PHT sẽ làm cho
học sinh nhàm chán, và cần dùng nhiều hình ảnh để kích thích học sinh tư
duy, sáng tạo hơn.
Qua thực trạng điều tra việc sử dụng PHT trong dạy học, đối với những
giáo viên chưa bao giờ sử dụng PHT thì lý do chính là do chưa có kinh

lớp 10 ở trường THPT, Khóa luận tốt nghiệp, Trường ĐHSP TP HCM.
3. Phạm Hương Trang (2009), Thiết kế và sử dụng phiếu học tập, Tiểu luận
chuyên đề kỹ năng dạy học, Trường ĐHSP TP HCM.
4. .
5.
6. />25