TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA HÓA HỌC
  
TIỂU LUẬN
KỸ NĂNG DẠY HỌC
Đề tài:
GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
HVTH: Phạm Thị Hiền
Lớp: LL&PPDH Hóa học–Khóa 23
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2013
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
MỤC LỤC
1.1. Khái niệm [5,9] 4
1.2. Mục tiêu chung và vai trò của HĐGDNGLL [5,11] 4
2.2. Quy trình tổ chức HĐGDNGLL [5,11] 10
2.3. Một số phương pháp tổ chức HĐNGLL 12
2.4. Một số lưu ý khi tổ chức HĐNGLL [12] 16
TÓM TẮT 27
27
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 28
MỞ ĐẦU
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp(HĐGDNGLL) là một trong những nội
dung giáo dục toàn diện học sinh. Với mục đích tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp
nhằm khắc sâu các bộ môn văn hóa bằng cách tổ chức ngoài giờ học. Từ đó giúp các
em trang bị đầy đủ khả năng để có thể hòa nhập với xã hội.
Hoạt động ngoài giờ lên lớp là một trong những mảng hoạt động giáo dục quan
trọng ở nhà trường phổ thông. Hoạt động này có ý nghĩa hỗ trợ cho giáo dục nội khóa,
góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng
tạo của học sinh. Nội dung của hoạt động ngoài giờ lên lớp rất phong phú và đa dạng
thể hiện qua các hoạt động xã hội, văn nghệ, thể dục thể thao, tham quan, lao động,
nghiên cứu khoa học v.v… nhờ đó các kiến thức tiếp thu được ở trên lớp có cơ hội

trợ của các đoàn thể thanh thiếu niên và xã hội, nằm ngoài chương trình và
kế hoạch dạy học, diễn ra ngoài các bài học trên lớp thì gọi là công tác ngoại
khóa hay công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp.
1.2. Mục tiêu chung và vai trò của HĐGDNGLL [5,11]

1.2.1. Mục tiêu chung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp:
 Về nhận thức:
HĐGDNGLL ở trường THPT giúp cho HS:
- Bổ sung, củng cố, mở rộng, nâng cao và vận dụng các kiến thức học
được trên lớp;
- Nâng cao nhận thức về các giá trị truyền thống văn hóa, đạo đức của
dân tộc và nhân loại;
- Tiếp thu các giá trị khoa học công nghệ và tư tưởng văn hóa tiến bộ của
thế giới;
- Tìm hiểu về các ngành nghề khác nhau trong xã hội và nâng cao khả
năng định hướng nghề nghiệp cho bản thân;
 Về kỹ năng:
HĐGDNGLL giúp cho HS củng cố và rèn luyện được các kĩ năng sau:
- Kĩ năng thực hiện các hoạt động sống;
- Kĩ năng giao tiếp, hợp tác nhóm;
- Kĩ năng tổ chức và quản lý;
HVTH: Phạm Thị Hiền 4
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
- Kĩ năng nhận xét và đánh giá;
- Kĩ năng tự điều chỉnh và thích ứng
 Về thái độ:
HĐGDNGLL giúp cho HS:
- Hình thành thái độ học tập đúng đắn;
- Hình thành và phát triển những phẩm chất đạo đức, tình cảm đạo đức trong
sáng;

1.3. Các loại hình của HĐGDNGLL
 Sinh hoạt lớp hàng tuần theo chủ đề giáo dục
 Giờ sinh hoạt dưới cờ
 Lễ kỉ niệm
 Sinh hoạt câu lạc bộ
 Hoạt động TDTT
 Sinh hoạt chuyên đề
 Tham quan các cơ sở sản xuất
Mục đích
- Học sinh gắn kiến thức với thực tế, hiểu rõ hơn về nguyên tắc, qui trình sản
xuất cũng như các nguyên tắc kỹ thuật tổng hợp được giới thiệu một cách đơn giản
trong chương trình.
- Giúp học sinh ban đầu tìm hiểu ý thức kỷ luật trong sản xuất, hiểu thêm về khả
năng sản xuất và tài nguyên của đất nước.
Chú ý: giáo viên cần
- Liên hệ trước với nhà máy để lên kế hoạch tham quan.
- Thảo luận với học sinh để các em hiểu rõ mục đích yêu cầu của chuyến tham
quan ⇒ xây dựng hoạt động cho riêng mình nằm trong hoạt động tập thể làm cho
chuyến tham quan có kết quả tốt nhất.
 Hoạt động ngoại khóa
Gồm tổ chức trình diễn ảo thuật, đố vui, kịch vui,câu lạc bộ…
Tác dụng
- Ôn lại và vận dụng một số kiến thức hóa học gắn với cuộc sống.
- Kích thích sự sáng tạo của học sinh sáng tác các kịch bản để trình diễn.
- Rèn luyện cho học sinh cách thức tổ chức các sinh hoạt khoa học.
- Giáo viên nên đóng vai trò cố vấn, còn để học sinh tự động thiết kế.
 Dạy học theo dự án
Đây là hình thức học tập trong hành động, học sinh tích cực giành kiến thức phức hợp,
chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộc sống thực tiễn.
Khái niệm

trình trong việc truyền thụ những tri thức lý thuyết hệ thống.
- Dạy học dự án đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp.
Nhận xét: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là chương trình có tính bắt buộc
theo qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo còn ngoại khóa chỉ là sân chơi đem lại niềm
vui hứng thú học tập cho học sinh hoạt động và do học sinh tự nguyện tham gia, không
có tính bắt buộc. Hình thức dạy học dự án mặc dù có thể tiến hành trong giờ lên lớp
hoặc ngoài giờ lên lớp nhưng cũng mang tính bắt buộc và không nên áp dụng dạy học
dự án tràn lan, nhưng đó là sự bổ sung quan trọng và cần thiết cho các phương pháp
dạy học khác.
HVTH: Phạm Thị Hiền 7
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
1.4. Sự phân bố thời lượng và nội dung chương trình HĐGD NGLL [11]
1.4.1. Thời lượng
– Theo “Kế hoạch giáo dục của trường THPT”: trong một tháng, bên cạnh các
môn học cụ thể còn có các hoạt động khác, trong đó có 4 tiết HĐGD NGLL và 2 tiết
hoạt động tập thể”.
– Theo tài liệu bồi dưỡng thường xuyên của tác giả Từ Đức Văn [11] thì “HĐGD
NGLL được qui định thực hiện vào tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, tiết sinh hoạt lớp
cuối tuần và 4 tiết hoạt động trong 1 tháng”.
1.4.2. Nội dung chương trình HĐGDNGLL ở THPT
HĐGD NGLL ở trường phổ thông tập trung vào 6 vấn đề lớn như sau:
– Lẽ sống của thanh niên trong giai đoạn CNH – HĐH đất nước.
– Tình bạn, tình yêu, hôn nhân và gia đình.
– Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
– Truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng, bảo vệ di sản văn hóa.
– Thanh niên với vấn đề lập thân, lập nghiệp.
– Những vấn đề có tính nhân loại như: bệnh tật, đói nghèo, dân số, môi trường,
giáo dục, phát triển, hòa bình, hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc.
Nội dung của HĐGD NGLL được cấu trúc theo các chủ đề. Ở trường THPT, mỗi
tháng là một hoạt động. Tuy các chủ đề không gắn trực tiếp với các ngày lễ nhưng vẫn

– Biết cách động viên, khích lệ các em tự giáo dục, tự rèn luyện.
2.1.2. Kĩ năng
Với những nhiệm vụ trên, việc rèn luyện những kĩ năng tiến hành HĐGD NGLL
là một việc làm không thể thiếu được trong quá trình rèn luyện nghiệp vụ sư phạm của
người GV. Để tổ chức một HĐGD NGLL hay thực hiện khâu tiến hành HĐGD
NGLL, người GV cần có một số kĩ năng sau :
– Kĩ năng tổ chức trò chơi
– Kĩ năng giao tiếp.
– Kĩ năng dẫn chương trình.
– Kĩ năng nói trước đám đông.
– Kĩ năng xử lí tình huống.
– Kĩ năng thuyết phục.
– Kĩ năng nắm bắt tâm lí HS.
– Kĩ năng tiếp cận, huy động, phối hợp các lực lượng xã hội tham gia tổ chức
HĐGD NGLL.
HVTH: Phạm Thị Hiền 9
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
2.2. Quy trình tổ chức HĐGDNGLL [5,11]

Bước 1: Đặt tên, xác định mục tiêu, nội dung, hình thức hoạt động
 Đặt tên:
Trước hết GV phải xác định tên gọi của hoạt động cần tổ chức, vì :
− Tên gọi của hoạt động là cơ sở để xây dựng nội dung và lựa chọn hình thức
thực hiện.
− Tên gọi có tác dụng định hướng về mặt tâm lí và kích thích được tích cực,
tính sẵn sàng của HS ngay từ đầu.
Yêu cầu của tên gọi:
+ Nêu rõ chủ đề, nội dung của hoạt động
+ Ngắn gọn, rõ ràng, chính xác
+ Tạo ấn tượng, gây sự hấp dẫn đối với HS

 Chuẩn bị:
- Giáo viên: giữ vai trò cố vấn nên khi dự kiến kế hoạch tổ chức hoạt động
cần chủ động, cụ thể và sáng tạo.
+ Dự kiến được nội dung công việc, tiến trình hoạt động, điều kiện phương
tiện cũng như các lực lượng hỗ trợ cho hoạt động.
+ Thông báo nội dung, yêu cầu, thời gian hoạt động và những dự kiến cho
HS.
+ Phân công nhiệm vụ cho cá nhân HS, nhóm.
+ Góp ý kiến hoặc đưa ra gợi ý cho HS trong quá trình thực hiện nếu cần.
+ Giúp HS giải quyết thắc mắc và gỡ bí trong những vấn đề liên quan đến
kiến thức chuyên môn, điều kiện CSVC, thí nghiệm hóa học…
+ Động viên và thúc đẩy HS hoàn thành trách nhiệm được giao đúng kế
hoạch.
+ Nắm được nội dung, hình thức hoạt động của các nhóm khác trong hoạt
động chung, cùng có sự kết hợp điều chỉnh để toàn bộ chương trình hoạt
động có tính thống nhất và gắn kết.
+ Hỗ trợ HS trong việc tìm và liên hệ với các lực lượng hỗ trợ.
+ Rà lại nội dung, tiến trình, thời gian hoạt động, xem xét tính hợp lí, khả
năng thực hiện và kết quả cần đạt để có những điều chỉnh phù hợp, kịp thời.
- Học sinh:
+ Nắm được mục đích, yêu cầu và nội dung của hoạt động từ GV.
+ Tham gia xác định hình thức hoạt động của nhóm.
HVTH: Phạm Thị Hiền 11
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
+ Xây dựng nội dung cụ thể: kịch bản cho tiểu phẩm, các hoạt động chi
tiết…
+ Phân công công việc và nhận sự phân công cùng kế hoạch chuẩn bị của
từng cá nhân, từng nhóm cũng như toàn bộ hoạt động.
+ Tập dượt trình bày.
- Có thể lập bảng kế hoạch như sau :

để hiểu nhau hơn.
− Được sử dụng khi cần khuyến khích sự tham gia suy nghĩ và phát biểu tích cực
của mọi thành viên; khi vấn để đưa ra cần được bàn luận sâu sắc và kĩ lưỡng, sử dụng
nhiều kiến thức và kinh nghiệm để đánh giá, kết luận về một vấn đề, hay sáng tạo ý
tưởng mới.

2.3.2. Phương pháp đóng vai
− Là phương pháp thực hành của HS trong một số tình huống ứng xử cụ thể nào
đó trên cơ sở óc tưởng tượng và ý nghĩ sáng tạo của các em.

− Thường không có kịch bản trước, mà HS tự xây dựng trong quá trình hoạt
động. Phương pháp này rất có tác dụng trong việc rèn luyện kĩ năng về giao tiếp, ứng
xử của HS; được sử dụng khi cần đạt mục tiêu thay đổi thái độ của HS đối với một vấn
đề hay đối tượng nào đó.
2.3.3. Phương pháp giải quyết vấn đề
HVTH: Phạm Thị Hiền 13
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
− Là con đường quan trọng để phát huy tính tích cực của HS.
− Được vận dụng khi HS phải phân tích, xem xét và đề xuất những giải pháp
trước một hiện tượng, sự việc nảy sinh trong quá trình hoạt động.
− Giúp HS có cách nhìn toàn diện hơn trước các hiện tượng, sự việc nảy sinh
trong hoạt động, trong cuộc sống hàng ngày.
Để phương pháp này thành công, vấn đề đưa ra phải sát với mục tiêu của hoạt
động, kích thích HS tích cực tìm tòi cách giải quyết. Đối với tập thể lớp, khi giải quyết
vấn đề phải coi trọng nguyên tắc tôn trọng và bình đẳng, tránh gây căng thẳng không
có lợi cho việc giáo dục HS.

2.3.4. Phương pháp xử lí tình huống
− Là phương pháp điển hình của
phương pháp giải quyết vấn đề, phương

phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, với khả năng của các em.
2.3.6. Phương pháp trò chơi
− Có thể sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau của HĐGD NGLL như làm
quen, cung cấp và tiếp nhận tri thức, đánh giá kết quả, rèn luyện các kĩ năng và củng cố
những tri thức đã được tiếp nhận.
HVTH: Phạm Thị Hiền 15
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
− Phương pháp trò chơi có những thuận lợi như: phát huy tính sáng tạo; hấp dẫn
và gây hứng thú cho HS; giúp cho HS dễ tiếp thu kiến thức mới; giúp chuyển tải nhiều
tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau; tạo được bầu không khí thân thiện; tạo cho HS
tác phong nhanh nhẹn…
Vì vậy, tổ chức cho HS vui chơi là một loại hình HĐGD NGLL được vận dụng
phổ biến và có ý nghĩa tích cực.
2.3.7. Phương pháp diễn đàn
Diễn đàn là một sân chơi, cơ hội cho nhiều học sinh có thể tự do nêu lên những
suy nghĩ của mình, được tranh luận một cách trực tiếp với đông đảo bạn bè.
Là nơi HS lắng nghe ý kiến, học tập lẫn nhau.

2.4. Một số lưu ý khi tổ chức HĐNGLL [12]

- Giáo viên phải có giáo án HĐGDNGLL cho từng hoạt động, tuy nhiên cần
phát huy vai trò tự quản, và sự sáng tạo trong các hoạt động của học sinh.
- Xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp, tạo môi trường tổ chức hoạt động
- Lựa chọn hình thức phù hợp với nội dung
- Đổi mới phương pháp tổ chức
- Tăng cường vận dụng thiết bị và phương tiện dạy học của các môn học
- Đánh giá hoạt động cần nhấn mạnh đến kỹ năng và hành vi.
HVTH: Phạm Thị Hiền 16
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Chương 3:

 Nguyên tắc 3: đảm bảo sự thống nhất của ngoại khóa với nội khóa
HVTH: Phạm Thị Hiền 17
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Ngoại khoá hướng về các tri thức, các kĩ năng không có trong chương trình
nhưng lại liên quan chặt chẽ và phục vụ việc củng cố hoặc nâng cao các tri thức và các
kĩ năng trong chương trình. Như vậy, kế hoạch ngoại khoá phải được xây dựng trên cơ
sở chương trình nội khoá, phù hợp với điều kiện thời gian cho phép. Thoát ly nội khoá,
ngoại khoá sẽ làm mất thời gian học tập và sẽ giảm hứng thú hoạt động.
Tuy nhiên, ngoại khóa không đồng nhất, lặp lại khô khan chương trình nội khóa
mà phải mang tính chất ơrixtic (tìm tòi, phát hiện, hấp dẫn, đa dạng, sáng tạo).
 Nguyên tắc 4: bảo đảm sự thống nhất giữa sự chỉ đạo của GV với tính tự
quản của HS
– Hoạt động có tổ chức, kỉ cương nhưng phải phát huy tối đa sáng kiến, sáng tạo,
tự giác tích cực, chủ động của HS.
– Mỗi buổi sinh hoạt ngoại khóa về hóa học phải là của HS, do HS và vì HS. GV
giữ vai trò cố vấn và đạo diễn một cách thông minh, khéo léo mà kín đáo.
 Nguyên tắc 5: nội dung sinh hoạt phải linh hoạt, phong phú nhưng cân đối
giữa các loại hình.
Đồng thời hình thức tổ chức phải đa dạng, có thể kết hợp nội dung hóa học với các loại
hình văn hóa – nghệ thuật – lao động công ích khác.
 Nguyên tắc 6: trong điều kiện khách quan cho phép, huy động tối đa HS
tham
gia,không phân biệt giỏi kém.
 Nguyên tắc 7: có sự tự nguyện, chủ động và hứng thú của HS.
Khi đã tự nguyện, tự giác, HS sẽ khắc phục mọi khó khăn hoàn thành nhiệm vụ
được giao, mặt khác, gặp thất bại các em sẽ không nản chí. Các nhóm HS tự nguyện
tham gia ngoại khoá là các nhóm bạn tâm đắc về ý thức và sở trường, như vậy hoạt
động ngoại khoá còn có tác dụng hình thành các tập thể HS liên kết với nhau theo
hứng thú. Trong các tập thể tự nguyện này, HS sẽ tự bộc lộ đầy đủ hơn những kĩ năng,
năng lực mà trong quá trình học tập các em ít được bộc lộ.

+ Cơ sở vật chất: đặc biệt là hóa chất, dụng cụ thí nghiệm.
+ Những gợi ý cho HS về thí nghiệm vui, cách tiến hành thí nghiệm, kịch
bản, nguồn tìm tư liệu…
+ Phương án dự phòng.
+ Những lưu ý để việc tổ chức thành công.
HVTH: Phạm Thị Hiền 19
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
 Bước 5: Chuẩn bị những nội dung cần làm khi kết thúc hoạt
động
– Những nội dung trọng tâm cần nhấn mạnh.
– Một số cách đánh giá hiệu quả hoạt động: bài thu hoạch, cho HS phát
biểu ý kiến…
– Những vấn đề cần nhận xét, đánh giá, trao đổi, rút kinh nghiệm.
 Bước 6: Xây dựng thành kịch bản, xem xét, chỉnh sửa cho phù
hợp.
3.5. Các hoạt động NGLL có nội dung hóa học theo chủ đề tháng [6]
Sau đây là một số hoạt động GV có thể sử dụng lồng ghép trong tiết NGLL theo
chủ đề của các tháng 9, 10, 11, 12, 1, 3 và 4.
HVTH: Phạm Thị Hiền 20
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Bảng 2.3. Các hoạt động theo chủ đề tháng
Chủ đề Hình thức hoạt động
Tháng 9: Các hoạt động
tìm hiểu về phương pháp
học tập tích cực
1. Bác học học như thế nào?
2. Trao đổi về phương pháp học tập từng môn
3. Học đi đôi với hành
4. Ô chữ học tập
5. Gây hứng thú học hóa bằng thí nghiệm

4. Học Hóa bằng ca dao
Tháng 3: Các hoạt động
tìm hiểu về ngành nghề
1. Tìm hiểu các ngành liên quan đến các môn học
2. Tiếp thị viên dễ thương
3. Nhân viên vệ sinh thực phẩm
4. Thanh tra viên môi trường
5. Chọn nghề theo phong trào, nên hay không?
6. Những nhà ảo thuật tài ba
7. Nghề nào có Hóa nhỉ?
Tháng 4: Các hoạt động
thể hiện tinh thần hợp tác
1. Tiếp sức với chai lọ
2. Đội ta cùng cố gắng
3. Giải bài tập đồng đội
4. Câu chuyện truyền tai
5. Đôi bạn cùng tiến
HVTH: Phạm Thị Hiền 21
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
6. Ô chữ đoàn kết
3.6. Ví dụ HĐNGLL có nội dung hóa học theo chủ đề tháng [6]
Tháng 1: Các hoạt động tìm hiểu về bản sắc dân tộc
 Hoạt động 1: Em làm nhà khảo cổ
a. Mô tả hoạt động
– GV chia lớp thành 3 tổ.
– Mỗi tổ phụ trách tìm tư liệu, tranh ảnh, bài báo về những nội dung sau:
+ Những phương pháp bảo tồn di sản văn hóa bằng chất hóa học.
+ Phương pháp xác định tuổi cổ vật bằng C14.
+ Một số phương pháp trùng tu cổ vật.
– Giải thích cụ thể vai trò của phương pháp hóa học trong mỗi công việc.

Hình 2.4. Hiện tượng thạch nhũ tại động Phong Nha – Kẻ Bàng.
b. Lưu ý
– Người cha trong vở kịch nên là một bạn giỏi Hóa, để nếu khán giả bắt bẻ, em có
thể tự trả lời được.
– GV tìm thêm tư liệu, giới thiệu cho HS nghe về những thắng cảnh tự nhiên khác
có sự góp sức của hóa học.
 Hoạt động 4: Học Hóa bằng ca dao
a. Mô tả hoạt động
– Yêu cầu các HS trong lớp tập sưu tầm, giải thích các câu ca dao tục ngữ bằng
hiện tượng hóa học.
– Ví dụ:
+ Nước chảy đá mòn
+ Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
HVTH: Phạm Thị Hiền 23
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Hễ nghe tiếng sấm phát cờ mà lên
b. Lưu ý
– Chỉ nên sử dụng hoạt động trong giờ giải lao của tiết NGLL.
– Có thể cho HS đố lẫn nhau về những hiện tượng này.
 Tác dụng của các hoạt động tìm hiểu về bản sắc dân tộc
1. Về nhận thức
– Tạo cơ hội cho HS tìm hiểu về giá trị văn hóa của dân tộc.
– Tích lũy thêm thông tin về cách bảo tồn, xác định tuổi của di sản văn hóa.
– Hiểu được vai trò của hóa học trong bảo tồn di sản.
– Hiểu được phong tục, tập quán của một số dân tộc.
– Hiểu được vai trò của hóa học đối với đời sống hàng ngày thông qua những
phong tục, tập quán quen thuộc.
2. Về kĩ năng
– Kĩ năng thu thập tư liệu.
– Biết cách phân tích, đánh giá giá trị của di sản.