Trường THCS Sáng kiến kinh nghiệm
******************************************************************
*
PHƯƠNG PHÁP GIÚP HỌC SINH LÀM TỐT VĂN NGHỊ LUẬN TRONG
PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN 7
PHẦN A. MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN SKKN:
Trong quá trình lĩmh hội và truyền đạt tri thức thức chương trình Ngữ văn nói
chung và bậc THCS nói riêng, phân môn tập làm văn đóng vai trò rất quan trọng
trong việc cung cấp tri thức cơ bản về các kiểu văn bản, hình thành các kĩ năng
nghe, nói, đọc, viết,… để hiểu khái quát về các loại văn bản và bố cục chung của nó.
Bản thân hoạt động tập làm văn là một hoạt động tích hợp tri thức: văn bản, tiếng
Việt vào việc tạo lập văn bản mới.
Chương trình tập làm văn đặt trọng tâm ở thực hành: Xây dựng bài qua thực
hành, thực hành nhận biết và thực hành qua văn bản. Do đó điểm mới và khó trong
chương trình Ngữ văn là phương pháp dạy thực hành. Cụ thể và quan trọng nhất là
rèn luyện kĩ năng viết một bài văn đúng, đủ, hay và có sức thuyết phục. Đối với
chương trình ngữ văn 7, văn nghị luận là một thể văn mới hơn khó hơn so với
chương trình cũ và với trình độ tiếp thu, khả năng nhận biết và diễn đạt của các em
nằm ở lứa tuổi 13, 14 do đó còn nhiều hạn chế. Nếu những em có khả năng tư duy
trừu tượng tốt, biết trình bày một quan điểm, thái độ đúng trước một vấn đề, có chủ
kiến rõ ràng thì sẽ không thấy khó. Còn những em quen tư duy cụ thể, cảm tính, ít
năng lực suy luận, ít có bản lĩnh, ít có chủ kiến đối với mọi việc thì sẽ cảm thấy khó.
Thực trạng học sinh hiện nay, cho thấy kĩ năng viết còn hạn chế nhất là việc trình
bày lại những suy nghĩ của mình trước một vấn đề nào đó. Để giúp các em tiếp thu
đỡ khó khăn, tạo điều kiện cho các em có sự hứng thú trong học tập gặt hái được
những kết quả nhất định để bước sang học chương trình ngữ văn lớp 8, 9 có thể
tránh bớt phần bỡ ngỡ và có điều kiện nâng cao kiến thức trong quá trình học tập vì
vậy bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài, SKKN:
******************************************************************
*

II. Cơ sở thực tiễn:
******************************************************************
*
Trường THCS Sáng kiến kinh nghiệm
******************************************************************
*
Trong quá trình giảng dạy bản thân tôi nhận thấy rằng giữa giảng dạy phương
pháp truyền thống hay phương pháp mới một cách riêng biệt thì nó khó đem lại kết
quả cao, bài giảng vì thế có phần cứng nhắc, vì vậy khi giảng dạy bản thân tôi phải
kết hợp phương pháp truyền thống và phương pháp mới trong cùng một tiết dạy để
tránh sự cứng nhắc. Vì thế trong những năm giảng dạy chương trình Tập làm văn cũ
và chương trình mới đặc biệt là lớp 7 tôi đã đúc kết được một số phương pháp mới
có liên quan đến việc giảng dạy phân môn Tập làm văn phần văn nghị luận, trong
chương trình Tập làm văn lớp 7 .
III. Nội dung
Trong quá trình dạy phần lí thuyết của văn nghị luận, bản thân tôi rút ra dàn bài
chung của các bài lí thuyết về văn nghị luận như sau:
a. Khái niệm:
Văn nghị luận là loại văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe
một tư tưởng, quan điểm nào đó. Muốn thế, văn nghị luận phải có quan điểm rõ
ràng, có lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục.
Ví dụ: trích trong văn bản: “Chống nạn thất học”.
Quốc dân Việt Nam!
Khi xưa Pháp cai trị nước ta, chúng thi hành chính sách ngu dân. Chúng hạn chế
mở trường học, chúng không muốn cho dân ta học chữ để lừa dối dân ta và bóc lột
dân ta.
Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95%, nghĩa là hầu hết
người Việt Nam mù chữ. Như thế thì tiến bộ làm sao được?
Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập. Một trong những công việc phải
thực hiện cấp tổc trong lúc này, là nâng cao dân trí [ ]

Ví dụ: Trong văn bản: “Chống nạn thất học”
Trước hết tác giả nêu lí do vì sao phải chống nạn thất học, chống nạn thất học để
làm gì? Chống nạn thất học bằng cách nào?
àTác giả tuân theo thứ tự nguyên nhân- kết quả  chặt chẽ
Tu©n theo thø tù nguyªn nh©n, hÖ qu¶
Hoặc trong việc ra đề:
******************************************************************
*
Trường THCS Sáng kiến kinh nghiệm
******************************************************************
*
* So sánh cách ra đề cũ và cách ra đề mới:
Cách ra đề cũ Cách ra đề mới
- Nhân dân ta từ xưa đến nay luôn
sống theo đạo lý: “Ăn quả nhớ kẻ
trồng cây” . Em hãy chứng minh để
làm sáng tỏ ý kiến trên?
- Hưởng ứng phong trào Hội khoẻ
Phù Đổng , trường em có tổ chức một
số hoạt động thể dục, thể thao. Em dự
định tham gia môn gì? Hãy giải thích
vì sao em lại tham gia môn thể thao
đó?
Hãy giải thích hoặc chứng minh:
- Thất bại là mẹ thành công.
- Hãy biết quí thời gian.
- Có chí thì nên.
- Ăn quả nhớ kẻ trông cây.
* Giáo viên phân tích thêm: Trước đây ra đề có dùng cụm từ"Hãy chứng minh,
hãy giải thích". Nay có thể không sử dụng những cụm từ trên. Như vậy các em có

bài.
Sau khi các em biết làm một bài nghị luận chung, giáo viên giúp các em phân biệt
hai dạng:
- Lập luận chứng minh.
- Lập luận giải thích.
* So sánh hai kiểu lập luận trên:
+ Giống nhau:
- Đều là văn nghị luận.
- Dùng lí lẽ và dẫn chứng để trình bày ý kiến, tư tưởng nhằm thuyết phục người
đọc, người nghe.
+ Khác nhau:
Chứng minh Giải thích
Dùng những lí lẽ, dẫn chứng
chân thật để chứng tỏ luận
điểm mới.
Dẫn chứng là chủ yếu.
Bằng cách nêu khái niệm các từ khó, kể các biểu
hiện, so sánh, đối chiếu với các hiện tượng khác,
chỉ ra mặt lợi, mặt hại, nêu nguyên nhân, hậu quả,
cách đề phòng hoặc noi theo.
Lí lẽ là chủ yếu.
******************************************************************
*
Trường THCS Sáng kiến kinh nghiệm
******************************************************************
*
Giáo viên ra một đề nhưng hướng dẫn học sinh làm theo hai cách lập luận trên.
Ví dụ: “ Ăn quả nhớ kẻ trông cây”
Hướng dẫn học sinh thực hành tìm ý theo phương pháp chứng minh như sau:
Giáo viên có thể nêu ra một số câu hỏi như sau nhằm hướng học sinh tìm đến nội

+ Lời khuyên với người ăn hay người trồng ?
- Nghĩa bóng : + ở nghĩa đen m, câu tục ngữ nói một vấn đề tấ dễ nhận thức
trong thực ttế cuộc sống. Nói vậy để làm gì ? Có ý nghĩa thực tế như thế
nào ?
- Có thể lập luận một sốm luận điểm :
+Lòng biết ơn là gì ?
+ Tại sao khi hưởng thành quả người khác ta phải biết ơn ? /.
*. Kết bài : Nêu ý nghĩa của điều được giải thích đối với mọi người.
Như vậy chỉ cần một đề bài, giáo viên có thể khắc sâu cho học sinh về kiến thức
văn nghị luận chứng minh và giải thích khác và giống nhau như thế nào?
Đối với bài này, không chỉ áp dụng trong tiết ôn tập mà trong quá trình dạy các
tiết lí thuyết giáo viên giúp các em nắm kĩ để phần làm bài các em bớt phần khó
khăn.
Tóm lại, đối với học sinh nằm ở lứa tuổi 13 – 14 về tâm sinh lí chưa phát triển,
khả năng suy luận chưa có, vì vậy việc cung cấp các bài lí thuyết này không phải dễ
dàng. Do đó, đối với giáo viên đứng lớp phải sáng tạo trong cách dạy, phải bằng
mọi phương pháp hình thành trong nhận thức của các em, giúp cho các em sau khi
học xong phần văn nghị luận có sự hình dung văn nghị luận khác với các loại văn
khác mà các em đã học. Yêu cầu đối với các em là phải đọc sách nhiều hơn, am hiểu
xã hội nhiều hơn, tập kĩ năng tranh luận, suy luận một vấn đề, biết nhận thức vấn đề
đó đúng hay sai; đúng sai như thế nào để hình thành cho các em một tư tưởng đúng
đắn, có lập trường vững vàng. Vậy học văn nghị luận ngoài việc các em biết cách
làm một bài văn nghị luận cũng là một quá trình giáo dục về nhân cách cho các em,
giúp các em thấy yêu văn thơ hơn Vì thế khi ra đề văn cần chọn những đề có nội
dung giáo dục cao như các đề:
- Thất bại là mẹ thành công.
- Hãy biết quí thời gian.
- Có chí thì nên.
- Ăn quả nhớ kẻ trông cây
******************************************************************

Tổng cộng 78 13 16,7 48 61,5 14 17,9 3 3,8 0 0
PHẦN C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
I. Kết luận :
Trên đây chỉ là cơ sở lí luận chủ quan rút ra từ quá trình giảng dạy và tham khảo
tài liệu của riêng bản thân tôi mặc dù kết quả chưa cao nhưng đó cũng là sự cố gắng
của thầy và trò chúng tôi. Vì thời gian nghiên cứu không nhiều nên không thể không
tránh những thiếu sót vì vậy rất mong quý thầy cô, các bạn đồng nghiệp, Hội đồng
khoa học các cấp xét duyệt sáng kiến kinh nghiệm này góp ý, bổ sung thêm để
SKKN của bản thân tôi được hoàn chỉnh, để có thể sớm áp dụng vào việc dạy phân
môn Tập làm văn 7 có hiệu quả hơn.
II. Kiến nghị:
1. Đối với phụ huynh:
******************************************************************
*
Trường THCS Sáng kiến kinh nghiệm
******************************************************************
*
Quan tâm hơn đến việc học hành của con em mình, có thời gian biểu cho các
em,đầu tư nhiều về thời gian cho con cái học tập, không nên để cho các em thời gian
rãnh quá nhiều và cũng không nên để các em phụ giúp nhiều công việc gia đình.
Hướng dẫn và tạo cho con thói quen đọc sách; chia sẻ tư vấn, định hướng, bồi
dưỡng tâm hồn cho con để các em có nhiều thuận lợi trong việc bộc lộ và phát triển
cảm xúc, tình cảm trong cuộc sống nói chung và trong việc làm văn nghị luận nói
riêng.
Phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với giáo viên bộ môn văn để tìm hiểu, nắm bắt
kịp thời tình hình học tập của con em mình
2.Đối với phòng giáo dục :
Tiếp tục tổ chức hội thảo chuyên đề cho giáo viên bộ môn văn trong từng
năm để giáo viên có dịp trao đổi kinh nghiệm, bàn luận tìm ra biện pháp tối ưu ,tích
cực nâng cao chất lượng dạy học môn văn, và đặc biệt là văn nghị luận.

II. Cơ sở thực tiễn
III. Nội dung
******************************************************************
*
Trường THCS Sáng kiến kinh nghiệm
******************************************************************
*
IV. Kết quả
PHẦN C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I. KẾT LUẬN
II. KIẾN NGHỊ
1. Đối với phụ huynh:
2. Đối với phòng giáo dục :
3. Đối với địa phương
******************************************************************
*