DAI
HOC
QUOC
GIÀ
HA NOI
TRUÒNG
DAI HOC
KHOA
HOC XÀ
HÓI
VA
NIIÀN
VÀN
Pham Mau
ì'uyén
xÀY
DUNG
NHÀN CACH CON
NGUÒI
VIÈT
NAM
yC^
TRONG
DIEU KIEN HIEN
NAY
tiàààiiàààààiiààiémiiààiMK ^OMOHu tÙA^tfMÙMbÉMÉÙiiitt
Clmycti
limolili:
cnù
NCJHTA
DUY
A.
Phan
mò'dau
1
B.
Phàn
nói dung
»
5
Chumig
1,
Mot so vàn de
ly
luàn ve nhàn càch 5
LI.
Khài
niem nhàn càch 5
1.2.
Nhuìig
nhàn tó ca
bàn
qui dinh su hình thành
va
phàt trién li
nhàn càch
Chuong
2: Nhàn càch con nguòi Vici nam trong boi cành cùa su 25
nghiep doi mot dàt
nude
2.1.
càc
chfnh
sàch xà boi
3.3.
D^y
manh dàn chù
boa
xà bòi , gan
lién
vói giù nghiém ky 51
cuang xà
bòi.
3.4.
D^y
manh giào
due
nhàn càch 55
C.
Ket
luàn
62
D.
Danh muc tài
liéu
tham khào
A. PHAN MÒ DAU
l.Tinh càp thiét cùa de tài.
Vói tinh càch là tóng hoà
nhung phà'm chàì
xà bòi cùa con nguòi, nhàn
nhaì
là nguón lue con nguòi Viét Nam ; là
sue
manh noi sinh cùa
chinh
bàn thàn dàn toc Viét Nam" [12 , 93].
De
co duac
sue
manh nói sinh ay,
chùng ta phài xày
dung dirac
nhùng con nguòi ,
nhung
nhàn càch dàp ùng
duac càc yéu càu cùa giai doan càch mang hién nay. Han the, su nghiep hién
dai hoà a nuóc ta mói duac bàt
dàu,
Chùng ta dang
ò
trong buóc chuyèn
tir
xà
hòi truyén thóng sang xà hòi hién dai. Su dung dò giua càc già tri truyén thóng
va
hién dai, dàn toc
va
quóe
té
, su bàt càp cùa nhung nàng lue nhàn càch
nhung khòng trành khòi
tinh ehà't
giào
diéu.Tfnh
chat do thè hién nói bàt a
che
nhàn manh qua
mùc
tinh qui dinh euà
che
do
so
hu'u xa boi chù nghìa
(so
huu nhà nuóc
va so hu'u
tap thè) dói vói su
hình thành
va
phàt trién nhàn càch. Ngày nay chùng ta chuyèn sang ca
che
thi
truòng , thìra nhàn nhiéu thành phàn kinh
té
. Su hình thành
va
phàt trién nhàn
càch, do vày, mang tinh
chat
khàc vói giai doan truóc dói mói. Su ma cùa giao
bien chùng vói nhùng diéu kièn cùa su
nghiep
còng nghiep hoà, hién
dai hoà dàt nuóc theo dinh
hiróng
xà bòi chù nghìa . Lién quan dén huóng
nghién cùu này co nhùng còng trình, nhung tàc già sau:
Duang Phù Hiép, "Su hình thành
va
phàt trién nhàn càch con nguòi
Viét Nam trong diéu kien chuyèn
lù
nén kinh té bao
cà'p
sang nén kinh té thi
truòng" , Triét hoc
so
4/1992
;
Le
Hun
Tàng,
" De
thuc hién ly tuòng cao dep:
Tàt
cà
xuàt
phàt
tu
con nguòi
óùc
trong diéu kién kinh té thi truòng", (tài
liéu dich),
Ha
Nói
1996
; Nguyén
Thè
Kiét, " Quan
he
giùa dao
due va
kinh té
trong viéc dinh huóng càc già tri dao
due
hién nay", Triét hoc
so
6/1996 ;
Nguyén Vàn Phùc,
"Ve sir
khàc
phue
nhùng tàc dòng tiéu
ciré
cùa còng
nghiep hoà, hién dai hoà dói vói sU phàt trién nhàn càch", Triét hoc sÓ
1/1998.
Le Due
Phùc, "Hình thành
va
\f
giài toàn dién
va
do dò chua co nhùng giài phàp xày dung ,
phàt trién
he
thÓng
va
dóng bò. Yéu càu
ày
dòi hòi còng tàc
15^
luàn phài xùc
tién nhiéu bau nùa, chuyèn
sàu hoii
nùa nhùng nghién cùu
ve
nhàn càch. Luàn
vàn này
co gang
góp
thèm
mot
so
suy nghì
ve
vàn
de
xày dung nhàn càch theo
huóng dò.
dinh huóng cho viéc xay
dimg
nhàn
càch trong diéu kién hién nay à nuóc ta.
4.
Ca
sa
\y luàn va phucfng
phàp nghién
cufu
.
- Ca
so
ly luàn cùa luàn vàn là chù
ngbla
duy vàt bién chùng
va
chù
nghìa duy vàt
lieh
su,
càc quan dièm cùa Dang cóng san Viét Nam
ve
con
nguòi , nhàn càch.
- Luàn vàn
su
dung càc
pbuong
phàp : logie,
va
danh muc tài liéu tham khào luàn vàn
góm 3 chuang 8 tiét.
B.
PHAN
NÓI
DUNG
CHUONG 1
MOT SÓ VÀN DE LY LUÀN VE NHÀN CÀCH
7.7. Khài niém nhàn càch.
Khài niém nhàn càch duac hai nhà
tàm \f
hoc nguòi
Due
là Dilthey va
Spranger néu ra làn dàu tién vào cuòi
thè
ky
XIX
dàu
thè
ky XX. Nhung tu
tuòng
ve
nhàn càch
thi
dà duac hình thành
tu
thòi
cÓ
Theo òng, càc
loai
màu thuàn trong tón tai cùa con nguòi chi
duofc
\f
giài khi nào nguòi ta thùa nhàn ràng hành vi xà bòi cùa con nguòi bao
góm trong no
tàt
cà
nliùng
tinh quy
luàt
ma chùng ta biét
dugfc
nhò viéc
nghién cùu nhung hành vi cùa dòng vàt.
Nhùng nguòi theo
kbuynli
huóng xà bòi hoc xày dung hoc thuyét cùa
mình
ve
con nguòi
dira
trén quan dièm ly luàn cùa truòng phài xà bòi hoc E.
Duéchem ò Phàp. Ho giài thich hành vi cùa con nguòi chi
bang
nguyén nhàn
tu tuòng,
bang ^
thùc xà bòi ; dóng thòi phù nhàn mói lién
hét là trong
lao
dòng . Su tàc dòng qua lai giùa mat sinh
vàt và mat xà bòi trong su phàt trién cùa con nguòi bao góm mói lién bé giùa
con nguòi vói
thè
giói
ben
ngoài, cùng nhu vói càc diéu kién tón tai cùa nò
ve
mat tu nhién và xà bòi trong con nguòi khòng làn àt nhau cung khòng song
song tón tai,
ma
chùng làm ca sa tón tai cho nhau, xàm nhàp làn nhau, dóng
thòi in dàu àn lén toàn bg boat dòng
song
con nguòi . Càu
tmc
và chùc nàng
cùa ca thè nguòi , càc khi quan và tiém
lue
di truyén cùa nò, he thàn kinh
trung
uong
v.v là nhùng tién
de
sinh hgc, tàm - sinh ly cùa su tón tai cùa con
nguòi. Nói càch khàc, chùng là ca
so
cùa nhùng phàn ùng, phàn xa dàp lai
qua
trình boat dòng thuc tién xà bòi cùa mình .
Vi
thè,
ve bdn chat, con
nguùi
là mot
thifc thè
xà hòi . Chi co trong xà bòi và nhò xà
bòi ma con nguòi eó lao dòng , ngòn ngù và y thùc .
Con nguòi sinh ra dà là mot cà
nhdn.
Khài niém cà nhàn dugc dùng
khi xét tói mot con nguòi riéng le trong quan he vói tàp thè, còng dóng, xa
bòi.
Theo càc tàc già cùa còng trình "Vàn
de
con nguòi trong su
nghiep
còng
nghiep
hoà hién dai hoà" (su chuyèn tài nói dung cùa chuang trình KX.07
duói dang sàch )
thi
: "con nguòi" khi dai dién cho "loài" là "cà thè" ; "con
nguòi" khi là thành vién cùa xà bòi là "cà nhàn" [45,
280} Vi
vày,
bà't
ky ai,
chinh thè. Dò là nhùng
thuòc
tinh phàt trién cùa con nguòi vói tu càch là két
qua cùa mot
qua
trình Ijch
su
cu thè trong
mot
hình
tbài
kinh té - xà bòi
nhà't
djnh và trong mot két càu giai càp bay mot két càu xà bòi dac thù. Nhùng
net
ké thùa di
tmyén
sinh vàt riéng cùa cà nhàn, cùng nhu nhùng diéu kièn xà bòi
dac thù, trong dò
tùng
nguòi riéng biét dugc phàt trién
ve
càc mat xà
bòi,
kinh
té,
sinh hgc và tinh thàn khi tién hành boat dòng vàt
chat
cùa mình.
Vàn
tnJng
cà tinh, cùng nhu chóng lai viéc phù nhàn càc mói quan he xà bòi
co
tinh vàt
chat
vón là ca
so
xà bòi khàch quan cùa su phàt trién cà tinh.
Nhùng dac dièm
ve
nàng khiéu cùa cà nhàn thuòng bòc
lo
ò tùng
nguòi
tu
thòi tha àu, chinh chùng qui dinh
sue hàp
dàn, tinh dòc dào và ve dep
riéng CÓ tinh cà nhàn cùa nhàn càch. Tuy nhién nhùng tién
de
, nàng khiéu
bàm
sinh chi tao nén
sue
hàp dàn và tinh dgc dào cùa mèi cà nhàn trén ca
so
càc quan he xà bòi
Ijch su
cu thè, càc hình thùc boat dóng và càc diéu kién
quan trgng khàc
nhùng con nguòi dugc
lua
chgn nói bàt lén trong so nhiéu nguòi khàc do boat dóng và
so tmòng
xuàt sàc
cùa hg, do dia vj xà hòi boac
co ph^m chat
cà nhàn dac biét. Nhàn càch bao
hàm và là su thÓng nhàt giùa cà tinh và nhùng phàm
chat
dac
tiinig
cho còng
dóng và thòi dai.
Vi
vày,
ma
chùng ta chù
tmang
xày dung nhàn càch con
nguòi Viét Nam trong diéu kién hién nay.
Quan dièm triét hgc
ve
nhan càch khàc
ve
ca bàn vói nhùng quan dièm
khoa hgc cu thè. Triét hgc khòng han
che
nhan càch trong mat này bay mat
khàc
hòi
tlìUc
tién làm cho con
ngUòi co
nhàn
cach.
Con nguòi là chù thè
ciia
boat dòng xà bòi , cùa
qua
trình
Ijch
su và
cùa nhàn thirc. Con nguòi chi dugc hình thành nhu mot nhàn càch khi vói diéu
kién xà bòi nhàt dinh, nò boat dòng thuc tién vói tu càch là chù thè phàt trién
xà bòi và là chù thè phàt trién cùa chinh nò. Trong
qua
trình ày, cà nhàn trao
dói boat dòng, nhàn dugc kinh nghiém xà bòi và kién thùc, hình thành càc
phàm chat xà bòi và tàm ly.
Su phàt trién cùa nhan càch là su hình thành nhùng phàm chat xà bòi
ma cà nhàn
càn
eó
de
thuc hién qua trình tài san xuàt xà bòi . Cà nhàn khòng
thè ké thùa càc phàm
chat
này nhu khi ké thùa càc dac dièm di tmyén sinh vàt
cùa mình,
true tiép cùa
no,
ma tu nhiing
diéu kién và quan bé lieh
su ,
qua dò cà nhàn tu bièu hién
mình thành
mot
cà nhàn xà bòi .
Dóng thòi ,
qua
trình dò khòng dién ra néu khòng co su tham
già
cùa
càc cà nhàn thòng qua boat dòng thuc tién, thóng qua lao dòng và boat dòng
xà bòi cùa hg , qua dò
ehmh
hg dóng vai trò chù thè cùa
qua
trình lieh
su
- xà
bòi .
Vi
vày, nhàn càch vùa là nguòi sàng tao vùa là san phàm cùa su phàt
trién xà bòi, vùa là chù thè, vùa là khàch thè cùa
qua
trình
Ijch
su.
Bòi vày, tón tai cùa nhàn càch là tón tai xà bòi , là
mot
phàm
chat
xà
bòi dac thù cùa mot cà nhàn trong mot xà bòi Ijch su cu thè. Cùng gióng nhu
tinh qui djnh
ve
mat sinh vàt - xà hòi dói vói cà tinh con nguòi , phàm
chat
xà
boi dac thù dugc bièu hién
bang
khài niém nhàn càch là san phàm phàt trién
Ijch
su cùa mot xà bòi . Phàm chat dò là san phàm cùa càc quan he xà bòi
-
Ijch
su , cu thè nhat dinh
ma
trong dò con nguòi tién hành boat dòng thuc tién
và tao nén nàng
lue
và tri thùc cùa mình.
Tom
lai,
nhàn càch là khài niém chi dùng cho con nguòi ké
tu mot
giai
doan phàt trién nhat djnh. Khòng thè nói dén nhàn càch cùa mot dùa tré sa
Vói
tinh
càch là tóng hoà nhùng phàm
chat
xà bòi cùa con
ngiròi,
nhàn
càch eó quan he vói toàn bò nhùng diéu kién kinh
té
- xà bòi trong do nò hình
thành và phàt trién . Do vày su hình thành và phàt trién cùa nhàn càch bj quy
djnh bòi su tàc dòng qua lai cùa
mot
tóng thè nhiing nhàn tó true tiép và giàn
tiép.
Tuy nhién,
de
djnh hiróng cho su xày dung nhàn càch, eó thè và càn thiét
ehi ra nhùng nhàn tó ca bàn quy djnh su hình thành và phàt trién nò.
1.2.1.
SII
thòng nhàt
giira Igi
ich xà hòi và lai
ìch
cà nhàn nhu là ca
S(y
cùa su hình thành nhàn càch.
Nhu trén dà phàn tich, boat dòng là phuang thùc tmc tiép
de
nén phó bién. Trong truòng hgp nhu vày, boat dòng cùa con nguòi
trUe
tiép
huóng dén Igi ich,
tue
là huóng dén cài thoà man nhu càu.
Vi
vày , cùng nhU
11
nhu càu, và true tiép han nhu càu, lai ich chìnJt là dóng
lue
cùa
hogt
dóng
ngUciy
là
CO'
sa
cùa
su
hình thành nhàn càch,
Dói vói mòi con nguòi cu thè,
Igi
ich cà nhàn là dòng lue true tiép và
manh me nhàt thùc
day
anh ta boat dòng . C.Màe tùng nói ràng, khòng ai làm
cài gì cà néu nhu cài dò khòng gàn lién vói nhu càu và Igi ich cùa hg.
So
dì
Igi
ich này khòng phài bao giò eiing phù hgp vói nhau. Trén thuc té eó nhùng
Igi
ich cà nhàn
ma
viéc thuc hién nò làm tón hai dén Igi
ich
cùa nguòi khàc, cùa
còng dóng, cùa xà bòi . Dò là nhùng
Igi
ich khòng chinh dàng. Viéc theo duói
nhùng
Igi ich
nhu vày làm cho con nguòi ngày càng xa ròi nhùng chuàn
muc,nhùng yéu càu cùa xà bòi ,
tue
là nhùng cài gàn két con nguòi vào tàp
thè,
vào còng dóng. Diéu dò dàn dèh su phàt trién mèo mò nhàn càch .
Mot
con nguòi
ma
chi biét dén
Igi
ich cà nhàn, tìm mgi càch thuc hién
Igi
ich cà
nhàn bàt
chàp
Igi ich cùa
cùng vói diéu dò, su phàt trién cùa nguòi này, giai
càp này lai càn trò su phàt trién cùa nguòi khàc, giai càp khàc. Chang han,
che
dò tu hùu trong khi tao ra nhùng diéu kién thuàn
Igi
cho su thuc hién
Igi
ich
cùa
giai càp chù nò, giai càp phong kién và giai càp tu san,
thi
dóng thòi dà
day
càc giai càp nò le, nòng dan, vò san vào tinh trang bj àp
bue
và bòc
lót
nàng né. Càc giai càp thóng tri càng eó diéu kién phàt trién bao nhiéu
thi
càc
giai càp bj trj càng mat di càc diéu kién phàt trién
bay
nhiéu.
Càch mang xà bòi chù nghìa eó nhiém vu giài
pbòng
nhàn loai khòi
che
dò tu hùu và xày dung mot xà bòi phàt trién trén ca
so
cùa
phàt trién nhàn càch cùa
mot
con nguòi cu thè
kliòng
ehi là su phàt trién cùa
bàn thàn anh ta,
ma con
là su phàt trién cùa anh ta vói tinh càch là
mot
thành
vién
cùa xà bòi .
Tuy nhién, trong giai doan dàu ( giai doan
qua
dò ) cùa su
nghiep
xày
dung chù nghìa xà bòi , sau nhùng sai làm và kbùng hoàng cùa thòi bao càp,
chùng ta chuyèn sang nén kinh té thj tmòng vói su tón tai cùa nhiéu thành
phàn kinh té . Nén kinh té thi truòng chang nhùng khòng dói làp
ma con
là
mot nhàn tó khàch quan càn thiét cùa viéc xày dung và phàt trién dàt nuóc
theo con duòng xà bòi chù nghìa. Do dò, nò cùng là ca
so
khàch quan cho su
hình thành nhàn càch con nguòi Viét nam hién nay. Tuy nhién, nén kinh té
nhiéu thành phàn vàn hành theo ca
che
thj truòng lai eó nliùng tàc dòng tiéu
Mgi quan
he
, mgi già tri déu dugc xàc làp và dành già thòng qua
làng
kinh
cùa già trj thj truòng v.v Tàt cà nhùng diéu dò làm cho su phàt trién nhàn
càch eó thè lai rai vào
tinh
trang nhu vùa phàn tich,
tue
là
tinh
trang mèo mò
nhan càch và dói lap nhàn càch trén bình dién xà bòi .
De
khàc phue tinh trang này, chùng ta thuc hién su diéu tiét cùa Nhà
nuóc dói vói nén kinh té
thj
truòng theo djnh huóng xà bòi chù nghìa ( chùng
tòi sé phàn tich sàu han su djnh huóng này ò chuang 3). Su diéu tiét cùa Nhà
nuóc theo dinh huóng xà bòi chù nghìa se tao ra mot ca che kich thich dàm
bào cho viéc thuc hién Igi ich
cùa
con nguòi nhu mot cà nhàn trò nén chinh
dàng. Nói càch khàc, nò tao nén su thóng nhàt giùa
Igi
ich xà bòi và
Igi
ich cà
nhàn. Nhò thè, viéc thuc hién
Chinh ò
day co
thè nói dén su thuc hién
lai ich cà nhàn chinh dàng nhu là dóng lue cùa su phàt trién nhàn càch. Bòi
vi
14
de
dàm bào tinh chinh dàng, hgp dao
due
cùa
Igi
ich cà nhàn, con nguòi phài
CÓ khà nàng xàc djnh, nghìa là phài biét dugc ràng boat dòng
vi Igi
ich cùa
mình eó quan
he
nhu
thè
nào vói Igi ich xà bòi , co phù hgp bay khòng phù
hgp vói
Igi
fch xà bòi
.
Dóng thòi, viéc thuc hién
Igi
ich dòi hòi nhùng nò lue
ve
mat tri tue trong viéc tìm kiém phuang thùc, phuang tién thuc bién v.v
Trong tmòng hgp này, chùng ta nói dén su phàt trién ly tri cùa nhàn càch.
nhiém và
y ehi cùa nhàn càch. Nhu vày, viéc theo duói và thuc bién nhùng
Igi
ich cà
nhàn chinh dàng tu nò dà già dinh mot su phàt trién nhàt djnh cà ly tri, y ehi
và
tinh
càm cùa nhàn càch. Dóng thòi, sU thoà
man Igi
ich lai tao ra nhiing
diéu kién mói
de
con nguòi tién hành
nhiing
boat dòng mói nhàm
mim
càu
Igi
ich chinh dàng cho bàn thàn.
Tu
su phàn tich trén cho thày, su thóng nhàt giùa
Igi
ich cà nhàn và
Igi
ich xà hòi chinh là nhàn tó ca
so
cùa su phàt trién nhàn càch. CÓ nhién,
Igi
ich
cà nhàn chi eó thè phù hgp mot càch triét
cuong bue tue
là thòng qua phàp luàt, vùa
thòng qua càc chuàn
mire
xà bòi dugc djnh huóng và giàm sàt
bang
du luàn
tue
là
bang
vàn hoà và dao
due.
Thòng qua su diéu tiét
Igi
fch
bang
phàp luàt và vàn hoà, dao
due
, con
nguòi nhàn thùc dugc nhùng giói han dugc phép bay khòng dugc pbép cho
boat dòng cùa mình. Dóng thòi hg cùng bièu dugc mói lién he
tàt
yéu giùa
Igi
ich xà bòi ( còng dóng, giai càp, tàng
lóp
v.v ) vói
Igi
ich cùa bàn thàn. Lua
chgn
tri
phàp ly cùa nhàn càch.
Tinh qui djnh cùa
Igi
ich và viéc giài quyét quan bé
Igi
ich dói vói su
phàt trién nhàn càch dàn dén vai trò cùa vi tri phàp ly dói vói nhàn càch. Vj tri
phàp ly cùa nhàn càch bao góm: quyén và nhùng dàm bào
ve
phàp
1^
dói vói
quyén cùa nhàn càch, nghìa vu và tràch nhiém phàp
\f
cùa nhàn càch.
Vi tri phàp ly cùa nhàn càch chi thuc su xuàt bién cùng vói sU
xuà't
hién Nhà nuóc phàp quyén. Trong xà bòi nguyén tbuy , cà nhàn bj hoà tan vào
trong còng dóng , nhàn càch dgc làp cùa con nguòi chua dugc bièu hién r5
net.
Trong xa bòi chiém
hùu,nò le
, ngUòi nò
le
khòng co quyén và do vày
chua thè khang djnh mình là mot nhàn càch dóc làp. Trong xà bòi phong
kién,
nguòi nòng dàn tuy khòng bj phu thuóc ve mat nhàn thàn vào giai càp phong
kién, nhung
Dàn chù tu
san,
nhu càc nhà kinh dién phé phàn, vàn là mot thù dàn
chù bj
càt
xén.
Vi
vày, trong xà bòi tu bàn vàn
con
thiéu nhiing diéu kién
nhùng dàm bào cho con nguòi dugc tu do phàt
buy
mgi tiém nàng trong boat
dòng phàt trién nhàn càch.
Thèm vào dò, su dói khàng
ve
mat
Igi
ich và
ve
mat giai càp làm cho
su phàt trién nhàn càch con hguòi cùng bj phàn bòa và dói làp nhau, chang
han trong xà bòi tu bàn nhàn càch nguòi tu
san
dòi làp vói nhàn càch nguòi vó
san,
nguòi lao dóng .
Xu huóng cùa xà hòi hién dai là
khàng
djnh mot càch
dung và chi phói càc phùc Igi xà bòi , càc già trj vàt
chat,
vàn hoà và tinh thàn,
su
dung quyén tu do, trong pham vi luàt dinh và quyén
CA'!
H'!'.:
r::v-
'•.
-'' '• -'^ \
17
quyét djnh càc boat dòng cùa mình và cùa nguòi khàc
dira
trén ca
so
phàp
luàt. Quyén cùa nhàn càch bao giò cùng là quyén
ve
cài gì dò,
ve
phùc
Igi
và
già tri nào dò. Càc già trj phùc Igi do
rat
da dang : càc già trj phùc
Igi
vàt
chat,
vàn hoà, tinh thàn. Chùng do lao dòng tóng hgp cùa nguòi lao dóng , cùa càc
cùa toàn bó bé thóng dàm bào cho càc quyén cùa nhàn càch. Trong bé thóng
dàm bào quyén cùa nhàn càch
Ibi
nhùng dàm bào
ve
phàp luàt, phàp ly eó
^
nghìa to lón. Dò là nhùng phuang tién do luàt djnh cho phép còng dàn thuc
hién
mot
càch tu do và thuàn Igi càc quyén cùa mình, khàc phue nhùng trò
ngai trong
qua
trình thuc hién và bào
ve
càc quyén cóng dàn khòi bj vi pham.
Nhò vày, con nguòi dugc tham
già
ròng rài vào càc quan bé kinh té , chinh tri,
xà bòi
nhiJng
boat dòng cùa hg dugc dàm bào
ve
mat phàp ly. Dò chinh là ca
so
và nhùng dàm bào phàp ly cho sU phàt trién nhàn càch.
Quyén cùa nhàn càch lién quan chat che vói nghìa vu do luàt djnh ra
cho nhàn càch ,tùc là vói càc nghìa vu
ve
phàp luàt, phàp
buge
nguòi dò phài
làm tròn nghìa
vii
cùa mình.
Nguge
lai, còng dàn eó nhiJng quyén dói vói Nhà
nuóc , thi Nhà nuóc eó nghìa vu thuc hién dòi vói còng dàn, dói vói cà
nhan,nhu bào
ve
và bào dàm tinh bàt khà xàm pham và tu do cùa cà nhàn, bào
ve
danh
dir
và nhàn phàm cùa hg, tao diéu kièn cho con nguòi eó khà nàng lao
dòng , làm viéc theo nghé nghiep cùa mình, tra luang huu tri cho nhiing nguòi
tói dò tuoi Ughi huu theo luàt djnh v.v
Gióng nhu quyén cùa nhàn càch dugc bào
ve
bang phàp ly, nghìa vu
ve
phàp ly cùa nhàn càch cùng dugc dàm bào nhò tràch nhiém
ve
phàp ly cùa
hg.
Tràch nhiém phàp ly là bièu hién
ve
phàp luàt cùa khài niém chung -tràch
nhiém xà bòi. Vày, tràch nhiém phàp ly là thài dò dùng dàn, tu giàc, phù hgp
vói yéu càu phàp luàt và y thùc phàp luàt cùa nhàn càch dói vói xà bòi , dói
trong truòng hgp càc nghìa vu khòng dugc chàp hành boac eó su vi pham phàp
luàt . Tràch nhiém phàp ly lién
he
chat che vói nghìa vu. Viéc bào dàm thuc
hién nghìa vu là bg phan càu thành, là thành phàn trong qui
che
phàp luàt cùa
nhàn càch.
Tom
lai vj tri phàp
luat
cùa nhàn càch góm : a, quyén nhàn càch; b,
nhiing bào dàm phàp ly dói vói càc quyén; e, nghìa vu phàp ly cùa nhàn càch;
d, tràch nhiém phàp ly cùa nhàn càch trong viéc chàp hành nghìa vu cùa mình.
Nhùng yéu tó trén nhàm diéu chinh hành vi cùa nhàn càch, góp phàn djnh
huóng cho su hình thành tón tai, phàt trién và hoàn thién nhàn càch con nguòi.
De
khàng djnh vj tri phàp ly cùa nhàn càch cùng nhu tàng cuòng vai
trò cùa phàp luàt dói vói su hình thành phàt trién nhàn càch, viéc hoàn thién
phàp luàt và tàng cuòng diéu tiét xà bòi bang phàp luàt dang trò thành
mot
vàn
de
co y nghìa càp
bàcb
hién nay.
1.2.3. Vai trò
cùa
vàn hoà tinh thàn dói vói su hình thành và phàt
trién nhàn càch.
vàn hoà tinh thàn cùa
càc cà nhàn, nhung khi dinh hình thi nò ón djnh han. Vàn hoà tinh thàn cùa xà
bòi dugc dói tugng hoà , khàch quan hoà trong he thóng tri thùc cùa xà bòi ,
nhiJng quan dièm thè giói quan, nhùng nguyén tàc, nhùng chuàn muc phàp
1^,
dao
due,
thàm my v.v Su hình thành và phàt trién vàn hoà tinh thàn cùa nhàn
càch dién ra trong su tàc dòng qua lai giùa vàn hoà tinh thàn cùa xà bòi và y
thùc cà nhàn. Nhung su tàc dòng qua lai này khòng dién ra dan giàn nhu sa
dò
cùa chù nghìa hành vi " kich thich - phàn ùng". Nói cu thè han, càc yéu càu ,
càc chuàn
mire
xà bòi ( còng dóng, giai càp) khòng true tiép làm xuàt hién ò
con nguòi nhiing phàm
chat
cà nhàn phù hgp vói yéu càu cùa cóng dóng, giai
càp,
xà bòi
.
Nhùng phàm
chat
nhàn càch dugc hình thành thòng qua giào
due
và tu giào due. He thóng giào due cùa xà bòi
co
vai trò cuc ky quan trgng
,
nhung nhùng ànb buòng cùa tiéu mòi tmòng xà bòi dói vói cà nhàn cùng eó y
ve
thè giói,
ve
xà bòi và con nguòi.
Nhùng quan niém chung dò là ca
so
cho su hình thành tri thùc cu thè
ve
euòc
song,
cho y thùc
ve
tràch nhiém, nghìa vu dao
due,
quan niém
ve
hanh phùc,
f
nghìa cugc
song,
cùng nhu su
lira
chgn
lói
song v.v Nhùng quan niém trong
thè
giói quan eó thè là nhùng quan niém ft nhiéu
chàn
thuc , cùng eó thè là
nhùng quan niém duy tàm tòn giào. Trong càc xà bòi eó phàn chia giai càp,
tu tuòng thè giói quan và dòng lue cho su
phàt trién nhàn càch.
He thóng tri thùc cùa xà hai là két tinh cùa
Ijch su
phàt trién nhàn thùc
cùa xà bòi . Nò bién dién nhu là mòi truòng tri thùc ma mòi cà
nliàn
déu phài
tiép nhan
ìt
nhiéu thòng qua giaó due và tu giào due. Tri thùc chinh là mot yéu
tó quan trgng càu thành nhàn càch, dóng thòi là yéu tó càu thành ca
so
tàm
1^^
cùa boat dóng .
Vi
vày,
de
mò ròng boat dòng và boat dòng eó hiéu qua , con
nguòi càn dugc nàng cao hgc vàn, phàt trién tri thùc mot càch
day
dù.
22
Nhùng chuàn nnfc phàp ly và dgo
due
xà hai là su phàn ành
Igi
ich cùa
xà bòi duói hình thùc nhùng yéu càu, nhùng ménh
thè hién yéu
càu tói da cùa xà hòi dói vói con nguòi,
vi
thè nò khòng ràng buóc con nguòi
bòi su cuong
che tu
phia xà bòi . Viéc thuc hién càc hành vi dao
due
dugc quy
djnh
tu
dòng ca
ben
trong nghìa là
tu
su thòi thùc cùa
tinh
càm dao
due,
cùa
barn muón làm diéu thién . Càc chuàn
mire
xà hòi khi dugc nói tàm hoà trong
y thùc cà nhàn sé chuyèn hoà thành dòng ca và xàc djnh phuang huóng cho
hành vi dao
due
cùa con nguòi. Bòi
thè,
nàng lue thuc hién hành vi dao
due
rat
nhiéu vào su phàt trién bài hoà vàn hoà tinh thàn cùa hg.
Vàn hoà
nghé
thuàt cùng là mot thành tó quan trgng trong vàn hoà tinh
thàn cùa xà bòi . Nò co mot vai trò dgc dào trong su phàt trién vàn hoà tinh
thàn cà nhàn. Do dac
trimg
cùa mình, vàn hoà nghé thuàt phàn ành mot càch
23
Copyright: Tài liệu đại học ©