ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN VĂN MINH

TỘI CỐ Ý LÀM TRÁI QUY ĐỊNH CỦA NHÀ NƯỚC
VỀ QUẢN LÝ KINH TẾ GÂY HẬU QUẢ NGHIÊM
TRỌNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

Chuyên ngành : Luật hình sự
Mã số : 60 38 40
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2007
Công trình được hoàn thành
tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Trang

Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục mở đầu
1

Chương 1: sự hình thành và phát triển của các quy phạm về tội cố ý làm
trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế trong luật hình
sự việt nam
5
1.1.
Sự hình thành và phát triển của các quy phạm về tội cố ý làm
trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế trước pháp điển
hóa lần thứ nhất năm 1985
5
1.1.1.
Thời kỳ từ năm 1945 đến năm 1954
5
1.1.2.
Thời kỳ từ 1954 đến năm 1975
7
1.1.3.

Chương 2: nhận thức chung về tội cố ý làm trái quy định của nhà nước
về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng
29
2.1.
Khái niệm tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý
kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng
29
2.2.
Dấu hiệu pháp lý của tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước
về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng
31
2.2.1.
Các dấu hiệu về chủ thể của tội phạm
31
2.2.2.
Khách thể của tội phạm
37
2.2.3.
Dấu hiệu về mặt khách quan của tội phạm
54
2.2.4.
Mặt chủ quan của tội phạm
62
2.3.
Phân biệt tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý
kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng với một số tội phạm khác
63
2.3.1.
Phân biệt giữa tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về
quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 165 Bộ luật

sự về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh
tế gây hậu quả nghiêm trọng
81
3.2.1.
Công tác xây dựng pháp luật
81
3.2.2.
Công tác thực thi và áp dụng pháp luật
85

kết luận
88

danh mục tài liệu tham khảo
89
1
MỞ ĐẦU

1. Lý do lựa chọn đề tài
Sự nghiệp đổi mới do Đảng ta tổ chức và thực hiện, đã thu được
những thắng lợi rất quan trọng trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa,
xã hội Khủng hoảng kinh tế từng bước được đẩy lùi thay vào đó là sự phát
triển ổn định về mọi mặt. Bộ máy nhà nước ngày càng được hoàn thiện theo
hướng nâng cao chất lượng, hiệu lực quản lý nhà nước đối với toàn xã hội. Đời
sống cán bộ công nhân, viên chức nhà nước và nhân dân lao động từng bước
được cải thiện.
Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi, những thành tựu đạt được trong sự

Tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu
quả nghiêm trọng cũng đã được một số tác giả nghiên cứu và làm rõ. Điển
hình như TS. Bùi Minh Thanh với đề tài "Đấu tranh phòng, chống vi phạm
pháp luật trong lĩnh vực kinh tế ở Việt Nam hiện nay" Nhà xuất bản Công an
nhân dân, 2004; Thạc sĩ Nguyễn Mai Bộ với công trình nghiên cứu "Pháp
luật hình sự về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế" Nhà xuất bản Tư
pháp, 2004. Ngoài ra, còn một số bài viết khác của các tác giả đăng trên các
tạp chí Kiểm sát, tạp chí Tòa án, tạp chí Luật học đề cập đến loại tội phạm
này. Nhưng cho đến nay, chưa có tác giả nào đề cập một cách toàn diện và
riêng rẽ. Vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu về đề tài "Tội cố ý làm trái quy định
của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng" có ý nghĩa
quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.
3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận
văn
* Mục đích 3
Làm rõ khái niệm, đặc điểm pháp lý, nội dung kết quả của việc đấu
tranh của tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu
quả nghiêm trọng hiện nay. Trên cơ sở đó để có thể đề xuất một số giải pháp
nhằm góp phần hoàn thiện quy định của pháp luật về "Tội cố ý làm trái quy
định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng".
* Nhiệm vụ
- Làm rõ được nội dung phạm vi của khái niệm tội cố ý làm trái quy
định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.
- Nghiên cứu quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về
tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả
nghiêm trọng và thực tiễn áp dụng các quy phạm của tội này trong những năm
gần đây, tìm ra những mặt làm được và hạn chế.

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật
hình sự về tội cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu
quả nghiêm trọng. 5
Chương 1
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC QUY PHẠM
VỀ TỘI CỐ Ý LÀM TRÁI QUY ĐỊNH CỦA NHÀ NƯỚC
VỀ QUẢN LÝ KINH TẾ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

1.1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC QUY PHẠM VỀ TỘI
CỐ Ý LÀM TRÁI QUY ĐỊNH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ QUẢN LÝ KINH TẾ TRƯỚC
PHÁP ĐIỂN HÓA LẦN THỨ NHẤT NĂM 1985
Quá trình hình thành và phát triển của các quy phạm về tội cố ý làm
trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gắn liền với sự phát triển của
các chính sách pháp luật của đất nước. Sự hình thành và phát triển của các
quy phạm pháp luật về tội cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý
kinh tế có thể được tìm hiểu qua từng thời kỳ, giai đoạn cụ thể sau đây.
1.1.1. Thời kỳ từ năm 1945 đến năm 1954
Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã khai sinh ra nước Việt
nam dân chủ cộng hòa, nước ta đã phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, thử
thách do giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm và đặc biệt nền kinh tế kiệt quệ
sau chiến tranh. Lợi dụng những khó khăn trước mắt về kinh tế, nhiều hành vi
tội phạm kinh tế trong thời kỳ này xuất hiện ngày càng nhiều như; nạn buôn
lậu, buôn bán hàng cấm, làm bạc giả xảy ra rất phức tạp. Trong đó có cả một
số cán bộ của các cơ quan nhà nước, nhà máy công, sở cũng lợi dụng biển thủ
công quỹ, nhận hối lộ…
Sau khi giành được độc lập, Đảng và Nhà nước ta, mà đứng đầu là
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định chính sách pháp luật trong nhà nước dân

trọng làm cơ sở pháp lý cho công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm
kinh tế như Sắc lệnh số 26/SL ngày 25/2/1946 về trừng trị tội phá hoại cộng
sản; Sắc lệnh 223/SL ngày 17/11/1946 quy định truy tố các tội hối lộ, biển thủ
công quỹ. Trong một loạt các hành vi phạm tội trên, có chứa đựng một phần 7
nào hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế mà sau
này được quy định thành một tội riêng.
Hành vi cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế trong
giai đoạn này chưa được quy định cụ thể trong các văn bản chính sách, pháp
luật của Nhà nước một cách cụ thể, riêng biệt mà nó được đan xen cùng với
một số tội phạm khác. Các tội phạm nói chung, tội phạm kinh tế nói riêng
trong thời kỳ này được xử lý chủ yếu dựa vào quan điểm đường lối chính sách
của Đảng và Nhà nước lúc bấy giờ.
Tóm lại, trong thời kỳ này, sự phát triển của hệ thống pháp luật nói
chung vẫn còn thiếu và yếu, trong đó sự hình thành và phát triển của các quy
phạm của tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế chưa cụ
thể và thiếu rõ ràng. Các quy phạm này mới chỉ đề cập về loại hành vi của tội
cố ý làm trái, giai đoạn này vẫn chưa có tiêu chí cụ thể. Càng về các thời kỳ
sau này tội cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế ngày
càng được quy định rõ ràng và cụ thể hơn.
1.1.2. Thời kỳ từ 1954 đến năm 1975
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơnevơ được ký kết.
Nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền với hai chế độ chính trị khác nhau.
Ở miền Bắc, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, toàn thể nhân dân ta
bước vào thời kỳ mới khắc phục hậu quả sau chiến tranh, phục hồi kinh tế, ổn
định trật tự xã hội và đời sống nhân dân. Trong giai đoạn này, Đảng và Nhà
nước ta đã ban hành một loạt các chính sách pháp luật, trong đó có những quy
phạm để trừng trị và răn đe những hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà

chúng, hành động chống chính sách, chống kế hoạch, không làm
hoặc làm sai công việc mình phụ trách, làm gián đoạn công việc
thường xuyên; kìm hãm sự phát triển của một bộ phận, một ngành
hoạt động, gây mâu thuẫn, chia rẽ nội bộ công nhân viên, cán bộ, 9
xã viên hoặc chia rẽ nhân dân và cán bộ …sẽ bị phạt từ 5 năm đến
20 năm tù.
Quy phạm này một lần nữa phản ánh quan điểm của Nhà nước ta
trong việc trừng trị những hành vi gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, Hợp
tác xã và của nhân dân.
Sau khi chúng ta thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1960- 1965)
và nhất là từ khi đế quốc Mỹ gây ra chiến tranh phá hoại ở miền Bắc nước ta,
công tác tổ chức và quản lý kinh tế, việc xây dựng và thi hành các chế độ, thể
lệ về quản lý kinh tế có phần bị buông lỏng; công tác giáo dục và phát động
quần chúng đông đảo tham gia bảo vệ của công làm chưa tốt. Việc trừng trị
những hành động nhằm xâm hại tài sản xã hội chủ nghĩa cũng thiếu nghiêm
minh và kịp thời. Những hiện tượng tiêu cực như tham ô, trộm cắp, lãng phí
tài sản của Nhà nước và của Hợp tác xã chưa được ngăn chặn một cách có
hiệu quả, được thể hiện qua một số vụ án cụ thể trong thời kỳ đó.
Ví dụ 1: Vụ Nguyễn Hữu Cờ và đồng bọn tham ô, cố ý làm trái.
Ngày 17/7/1960 Nguyễn Hữu Cờ và đồng bọn tham ô ở nhà máy in
Tiến Bộ, Hà Nội, lợi dụng những sở hở về quản lý kinh tế của giám đốc nhà
máy, Nguyễn Huy Cờ (nhân viên kế toán) đã cấu kết với Trương Công Nhận
và Trần Văn Pha (nhân viên cung ứng) hoạt động tham ô, cố ý làm trái.
Những hoạt động phạm tội của Cờ và đồng bọn lại được Trần Cao Tưởng
(Phó phòng tài vụ) bao che, nên hiện tượng vi phạm kéo dài, gây thiệt hại cho
Nhà nước số tiền 92.517 đồng. Tổng kết trong 2 năm 1961 - 1962 đã phát
hiện 55 vụ gây thiệt hại về kinh tế bắt 503 tên tội phạm [37, tr. 237-239].

động kinh tế được cân đối, có kế hoạch. Hai mặt đó có mối quan hệ với nhau
và tác động qua lại.
Người làm kinh tế tùy theo từng thẩm quyền, cương vị ở lĩnh vực nào
nhất thiết phải tôn trọng và thi hành đúng những quy định về quản lý kinh tế
trên lĩnh vực đó. Hiện tại chúng ta đang đứng trước một thực tế là; cơ chế
quản lý kinh tế đang từng bước được hoàn thiện và củng cố theo yêu cầu của 11
từng giai đoạn cách mạng. Sự biến động tích cực đó ứng với sự trưởng thành
của nền kinh tế và hoạt động kinh tế xã hội chủ nghĩa. Củng cố, hoàn thiện là
những chu kỳ phát triển liên tục trên cơ sở những tư tưởng, quan điểm của
Đảng. Nhà nước ta luôn luôn nhằm tác động, thúc đẩy làm cho mọi lĩnh vực
hoạt động kinh tế đáp ứng những yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng trong từng
giai đoạn.
Vậy hành vi cố ý làm trái những nguyên tắc, chính sách, chế độ, thể lệ
về kinh tế, tài chính gây thiệt hại đến tài sản xã hội chủ nghĩa là như thế nào?
Để hiểu rõ hành vi này cần phải nghiên cứu, tìm hiểu làm rõ những vấn đề.
"Nguyên tắc" theo cách hiểu thông thường thì đó là những tư tưởng,
phương châm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước và cụ thể trong trường hợp này
là những nguyên tắc trong quản lý kinh tế. Trong bất cứ lĩnh vực nào cũng có
nguyên tắc của nó, kể cả trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước cũng
phải dựa trên những nguyên tắc cơ bản. Qua đó chúng ta thấy rằng "nguyên
tắc" là một trong những vấn đề hết sức quan trọng trong bất kể công việc,
cũng như lĩnh vực cụ thể, không thể xa rời các nguyên tắc. Bởi như trên chúng ta
đã biết "nguyên tắc" chính là những tư tưởng, phương châm định hướng chỉ đạo.
Các nguyên tắc của Nhà nước về quản lý kinh tế giữ vai trò chủ đạo,
định hướng cho toàn bộ cơ chế kinh tế, cho hoạt động ổn định và phát triển
kinh tế, là những tiêu chuẩn cơ bản để quản lý kinh tế và đánh giá hành vi của
cá nhân trong quá trình thực hiện những tư tưởng, phương châm chỉ đạo của

chủ nghĩa, trong đó nêu ra hai bộ phận cấu thành của tài sản xã hội chủ nghĩa;
tài sản của Nhà nước- tức là của toàn dân, và tài sản của Hợp tác xã, các tổ
chức hợp pháp khác của nhân dân - tức là tài sản tập thể. Việc trừng trị các tội
xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa đã được quy định căn cứ vào tính chất
nghiêm trọng khác nhau giữa các tội cụ thể: các tội như cố ý hủy hoại tài sản
xã hội chủ nghĩa, tội vô ý gây hư hỏng tài sản xã hội chủ nghĩa… 13
Theo quy định trong Sắc lệnh kể trên, thì hành vi làm trái với ý thức
biết là trái nhưng cứ làm, mặc dầu biết khả năng có thể dẫn đến hậu quả xấu.
Hậu quả đã xảy ra là dấu hiệu bắt buộc của loại tội này, và hậu quả xảy ra
phải là tất yếu do hành vi cố ý làm trái nguyên tắc, chính sách, chế độ về thể
lệ kinh tế tài chính gây thiệt hại đến tài sản xã hội chủ nghĩa gây nên, hiểu
theo điều luật là xâm hại đến sở hữu xã hội chủ nghĩa.
Ví dụ 3:
Vụ Phạm Trí Tuyển làm trái chính sách phân phối thực phẩm.
Phạm Trí Tuyển, Cục phó Cục Thực phẩm - Bộ Nội thương và đồng
bọn cố ý làm trái chính sách phân phối thực phẩm gây hậu quả nghiêm trọng.
Sau Hội nghị tem phiếu toàn quốc năm 1966, Tuyển đã giao cho Nguyễn Hữu
Dị in tem phiếu (thịt, đường, sữa) cho các địa phương nhưng theo kế hoạch
thì in thiếu (thịt, đường 2.286 phiếu); giao thiếu cho các địa phương (tem sữa,
thịt) 782.660 kg,… Thực tế là Cục Thực phẩm không nắm được số tem phiếu
có bao nhiêu, mất bao nhiêu, chi chênh lệch như nhà in báo mất gần 10.000
đồng gây dối loạn thị trường trong việc sử dụng tem, phiếu thực phẩm. Bản
thân Dị đã dùng giấy giới thiệu của Cục Thực phẩm (do Tuyển) từ ngày
15/8/1966 đến ngày 25/3/1967 chiếm đoạt của Nhà nước 2,8 tấn thịt, 1,8 tấn
đường, 4.212 hộp sữa. Bọn chúng còn móc ngoặc với Nhà ăn Diễm Hằng, bếp
Ngân hàng Trung ương, Cửa hàng may đo số 4 Tràng Tiền, xuất hàng ngoài
kế hoạch, gây thất thoát nhiều tấn hàng thực phẩm và vải của Nhà nước…

Bắc nhằm đưa miền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội một cách nhanh nhất. Chính vì
vậy, mà trong thời kỳ này đã xuất hiện các vụ án về kinh tế trong đó có tội cố ý
làm trái nguyên tắc, chính sách, chế độ, thể lệ quản lý kinh tế, tài chính của Nhà
nước điều này đã được thể hiện rõ qua các số liệu cũng như các vụ án nêu trên.
1.1.3. Thời kỳ từ năm 1976 đến trước pháp điển hóa lần thứ nhất
năm 1985
Từ sau khi đất nước ta được hoàn toàn giải phóng và thống nhất vào
một mối, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhà nước ta đã bắt 15
tay vào công cuộc tái thiết đất nước sau chiến tranh, đẩy mạnh phát triển kinh
tế đưa cả nước cùng tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Nhìn chung, trong giai đoạn này nền kinh tế của nước ta vẫn còn khó
khăn và lạc hậu, cơ chế quản lý thời kỳ bao cấp mang nặng tính bảo thủ, trì trệ
gây cản trở cho quá trình phát triển kinh tế của đất nước. Chế độ giá, lương,
tiền đã có những thiếu sót, thậm chí phạm khuyết điểm, sai lầm nghiêm trọng
dẫn đến lạm phát tăng cao. Tệ hành chính quan liêu kéo dài trong nhiều năm,
lại chậm được đổi mới dẫn đến đới sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, kinh tế
kém phát triển, người lao động thiếu việc làm…
Nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển kinh tế trong thời
kỳ này. Tại Đại hội V của Đảng đã xác định rõ một trong những chính sách
lớn về kinh tế - xã hội là:
Thiết lập trật tự mới xã hội chủ nghĩa, trên mặt trận phân
phối, lưu thông để góp phần ổn định đời sống, đẩy mạnh sản xuất,
biến chuyển tốt tình hình kinh tế - xã hội. Phân phối lưu thông phải
tham gia đắc lực vào cuộc đấu tranh giữa hai con đường, mở rộng
trận địa của chủ nghĩa xã hội, đẩy lùi trận địa tự phát tư bản chủ
nghĩa, điều tiết bằng được thu nhập của các tầng lớp dân cư cho
công bằng, hợp lý. Phải kết hợp chặt chẽ cả ba biện pháp kinh tế,

cách mạng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật hình sự. Những
văn bản này đã phát huy tác dụng, góp phần chống thù trong giặc ngoài, góp
phần vào công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
nước ta. Tuy nhiên, nhìn chung, tất cả các văn bản pháp luật hình sự hiện có
không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới. Vấn đề đặt
ra là phải rà soát lại tất cả các văn bản pháp luật hình sự đó, hệ thống hóa nó
lại và soạn thảo Bộ luật hình sự. Bộ luật này quy định tập trung và đồng bộ
trong cùng một văn bản mọi vấn đề thuộc lĩnh vực tội phạm, đảm bảo tính
thống nhất của pháp luật hình sự xã hội chủ nghĩa. 17
Nhằm bảo vệ cơ chế quản lý kinh tế và sở hữu xã hội chủ nghĩa, Bộ
luật hình sự vừa ban hành đã quy định hành vi cố ý làm trái những nguyên
tắc, chính sách, chế độ quản lý kinh tế của Nhà nước gây hậu quả nghiệm
trọng là một tội nguy hại cần phải được ngăn chặn, xử lý. Hành vi này đã
được quy định tại Điều 174 chương VII các tội phạm về kinh tế Bộ luật hình
sự năm 1985 như sau:
1. Người nào vì vụ lợi mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý
làm trái những nguyên tắc, chính sách, chế độ quản lý kinh tế do
Nhà nước quy định gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử lý
hành chính mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến
một năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến ba năm.
2. Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt
tù từ hai năm đến bảy năm.
Theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 01/HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội
đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thì tội cố ý làm trái quy định của nhà
nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng có các dấu hiệu đặc trưng
sau đây.
Chủ thể của tội này là chủ thể đặc biệt. Bởi vì, chủ thể tội này phải là

về quản lý kinh tế ban hành trước đây không còn phù hợp nữa, nhưng chưa
được sửa đổi hoặc tuy đã được sửa đổi nhưng còn đang thử nghiệm mà vẫn
phải sửa đổi bổ sung. Hay nói chính xác hơn là phi hình sự hóa một số hành
vi, chỉ cần xử lý về dân sự, hành chính, kỷ luật cũng có tác dụng trừng phạt
và răn đe. Bên cạnh đó, nhiều chính sách mới chưa được thể chế hóa bằng
pháp luật, pháp luật về quản lý kinh tế vẫn chưa hoàn chỉnh và đồng bộ…Vì
vậy, những việc làm năng động, sáng tạo, mang tính chất thử nghiệm, tìm tòi
cái mới vì lợi ích chung, nhằm phát triển sản xuất cải thiện đời sống nhân
dân. Đối với các hiện tượng có tính chất "phá rào" thì cũng cần phải xem xét
thận trọng để xem xét xem trường hợp nào là năng động, sáng tạo, trường hợp 19
nào là làm bừa, làm ẩu để việc truy cứu trách nhiệm hình sự được đúng đắn,
chính xác…
Thực tiễn xét xử cũng cho thấy trong việc xét xử loại tội này, việc
đánh giá chứng cứ vận dụng đường lối xét xử gặp rất nhiều khó khăn, phức
tạp. Trong tình hình hiện nay quyền tự chủ trong sản xuất, kinh doanh được
mở rộng. Cần phải xem xét lại tính khả thi của Điều 174 Bộ luật hình sự năm
1985, để tăng tính khả thi của điều luật này cách hữu hiệu nhất là phi tội phạm
hóa một số hành vi quy định về tội này. Chỉ nên kết án tội cố ý làm trái quy định
của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, các trường hợp cố ý
làm không đúng nguyên tắc, chính sách, chế độ quản lý kinh tế đã được thể chế
bằng pháp luật. Theo tinh thần Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Tòa án
nhân dân tối cao, đã gây ra hậu quả nghiêm trọng là thiệt hại trực tiếp về tài
sản xã hội chủ nghĩa, tính được thành tiền với giá trị từ 5 tấn gạo trở lên.
Đó chính là lý do dẫn tới ngày 28/12/1989 Quốc hội sửa đổi một số
điều của Bộ luật hình sự năm 1985 (trong đó có Điều 174), cho phù hợp với
tình hình thực tế của loại tội này. Và như vậy Điều 174 Bộ luật hình sự năm
1985 được sửa lại là "Tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý

3. Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù
từ mười năm đến hai mươi năm.
Sau khi đã được sửa đổi cho phù hợp với tình hình thực tế của loại tội
phạm này, về bản chất thì không có gì thay đổi. Nhưng về dấu hiệu của tội
phạm đã bớt đi dấu hiệu "vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác", theo quy định
tại khoản 1 điều luật quy định "Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý
làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng
thì bị phạt…" trong trường hợp này người phạm tội có hành vi lợi dụng chức
vụ, quyền hạn cố ý làm trái những quy định của nhà nước về quản lý kinh tế
gây hậu quả nghiêm trọng. Nội dung của điều luật đã cho biết người phạm tội
đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình mà Nhà nước giao cho mà lại cố ý 21
làm trái những quy định của Nhà nước ban hành, phần lớn là vụ lợi hoặc động
cơ cá nhân vì trong tội này hoàn toàn chỉ có lỗi cố ý, tức người thực hiện hành
vi đã biết trước, và nhìn thấy trước được hậu quả của hành vi phạm tội của
mình sẽ gây thiệt hại cho Nhà nước nhưng vẫn cứ làm. Có nhiều trường hợp
người phạm tội còn lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình yêu cầu cấp dưới
phải thực hiện những quyết định của mình đưa ra, mặc dù đã biết như vậy sẽ
trái với quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế nhằm trốn tránh hoặc giảm
nhẹ bớt trách nhiệm khi bị cơ quan chức năng phát hiện.
Quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế bao gồm có cả những
nguyên tắc, chính sách chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước trong tất
cả các lĩnh vực đều có văn bản quy định cụ thể. Do vậy chỉ cần người nào có
hành vi cố ý làm trái những quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế là đủ
yếu tố cấu thành khoản 1 tội này. Bởi trong điều luật này chỉ có yếu tố định
tính chưa có yếu tố định lượng.
Hơn mười năm qua, công cuộc đổi mới đã đem lại những thay đổi
đáng kể, căn bản và toàn diện trên mọi mặt đời sống đất nước, đặc biệt là đời