1
2
đại học quốc gia hà nội
khoa luật
phùng thị quyên
đào tạo, bồi d-ỡng kiến thức pháp luật
cho cán bộ, công chức cấp xã
trên địa bàn tỉnh thanh hóa
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà n-ớc và pháp luật
Mã số : 60 38 01
tóm tắt luận văn thạc sĩ luật học
hà nội - 2012
Công trình đ-ợc hoàn thành
tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội
Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU
1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG
KIẾN THỨC PHÁP LUẬT CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
CẤP XÃ
6
1.1.
Khái niệm, vị trí, vai trò của cán bộ, công chức cấp xã
6
1.1.1.
Khái niệm cán bộ, công chức cấp xã
6
1.1.2.
Vị trí, vai trò của cán bộ, công chức cấp xã
9
1.2.
THANH HÓA
35
2.1.
Khái quát điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội ảnh
hưởng đến đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ,
công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
35
2.1.1.
Đặc điểm tự nhiên
35
2.1.2.
Đặc điểm kinh tế
36
2.1.3.
Đặc điểm xã hội
37
2.2.
Tình hình đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh
Thanh Hóa
39
2.2.1.
Khái quát chung về đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên địa
bàn tỉnh Thanh Hóa
39
2.2.2.
Nhận xét chung về tình hình cán bộ, công chức cấp xã trên địa
bàn tỉnh Thanh Hoá
53
2.3.
Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ, công chức
83
3.1.3.
Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ, công chức
cấp xã là yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay
84
3.2.
Giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán
bộ công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá hiện nay
89
3.2.2.
Tăng cường quản lý nhà nước về công tác đào tạo, bồi dưỡng
kiến thức pháp luật cho cán bộ, công chức cấp xã
90
3.2.3.
Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng
kiến thức pháp luật cán bộ, công chức cấp xã
91
3.2.4.
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật và các
chính sách về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã
95
3.2.5.
Tăng cư ơ sở đào tạo, bồi dưỡng
96
3.2.6.
Về nguồn kinh phí
97
KẾT LUẬN
98
43
2.2
Số liệu về trình độ chuyên môn của cán bộ chuyên trách
cấp xã tỉnh Thanh Hóa năm 2005, 2010
45
2.3
Số liệu về trình độ lý luận chính trị của cán bộ chuyên
trách cấp xã tỉnh Thanh Hóa năm 2005, 2010
45
2.4
Số liệu về trình độ quản lý hành chính nhà nước của cán
bộ chuyên trách cấp xã tỉnh Thanh Hóa năm 2005, 2010
46
2.5
Số liệu về độ tuổi của cán bộ chuyên trách cấp xã tỉnh
Thanh Hóa năm 2005, 2010
47
5.6
Số liệu về trình độ văn hóa của công chức cấp xã tỉnh
Thanh Hóa năm 2005, 2010
49
2.7
Số liệu về trình độ chuyên môn của công chức cấp xã tỉnh
Thanh Hóa năm 2005, 2010
50
2.8
Số liệu về trình độ lý luận chính trị của công chức cấp xã
tỉnh Thanh Hóa năm 2005, 2010
51
2.9
một việc làm rất quan trọng và cần thiết, bởi CBCC là bộ phận cấu thành nên bộ
máy nhà nước, thay mặt nhà nước và gắn liền với vận mệnh của đất nước. Thông
qua những hoạt động cụ thể của CBCC thì chức năng nhiệm vụ của nhà nước
mới được thực hiện, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "Cán bộ là gốc của mọi
công việc". Nhà nước muốn vững mạnh thì CBCC phải vững vàng về chuyên môn
nghiệp vụ, có năng lực quản lý và hiểu biệt về pháp luật. Do đó, "huấn luyện cán
bộ là công việc gốc của Đảng" [24, tr. 269].
Theo quy định của pháp luật về CBCC hiện hành, CBCC làm việc ở cả
bốn cấp đơn vị hành chính trong cơ quan, tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam,
nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội. Trong đó CBCC xã, phường, thị trấn
(gọi chung là cấp xã) có một vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đây là nơi trực tiếp
tổ chức, vận động nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của
Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy
quyền làm chủ của nhân dân là cầu nối giữa nhà nước và nhân dân. Tất cả những
hoạt động đó có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng đội
ngũ CBCC cấp xã, ảnh hưởng đến sức mạnh của hệ thống chính trị ở cơ sở, tác
động trực tiếp đến sự nghiệp cách mạng và đổi mới của Đảng và Nhà nước ta.
Điều đó đã được chứng minh qua thực tiễn ở Việt Nam ở nơi nào có trình độ học
vấn nói chung, kiến thức pháp luật nói riêng của đội ngũ CBCC vững mạnh thì
chính quyền cơ sở ở đó vững mạnh, ý thức pháp luật của người dân cũng được
nâng cao và ngược lại.
Qua mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau Nhà nước ta đã có những chính sách
cụ thể về ĐTBD nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp cũng như kiến thức
pháp luật cho CBCC cấp xã, làm cho chất lượng của CBCC cấp xã ngày càng
được nâng cao về mọi mặt đặc biệt là việc sử dụng pháp luật vào quản lý nhà
nước, quản lý xã hội tại cơ sở phần nào đáp ứng được yêu cầu trong thời kỳ mới
hiện nay. Bên cạnh đó công tác ĐTBD kiến thức pháp luật cho CBCC cấp xã còn
nhiều hạn chế chủ yếu là mới thực hiện việc cung cấp thông tin pháp luật mà
chưa đưa ra được kỹ năng vận dụng pháp luật, vì vậy khi gặp phải những tình
huống phức tạp thì CBCC cấp xã còn lúng túng và chưa đưa ra được phương án
Hà Nội, 2004.
- Đào Văn Hội: "Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Vĩnh
Cửu, tỉnh Đồng Nai", Luận văn thạc sĩ, Hà Nội, 2005.
- Nguyễn Thị Thanh: "Hoàn thiện về cán bộ, công chức cấp xã nước ta
hiện nay", Luận văn thạc sĩ Luật học, 2006.
- Trần Ánh Dương: "Nâng cao năng lực quản lý nhà nước của cán bộ công
chức chính quyền cấp xã ở tỉnh Hà Tĩnh hiện nay", Luận văn thạc sĩ, Hà Nội, 2006.
- Bùi Doãn Dũng: "Đào tạo, bồi dưỡng công chức hành chính theo yêu
cầu xây dựng nhà nước pháp quyền ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội", Luận
văn thạc sĩ Luật, Hà Nội, 2007.
- Đoàn Thị Trung Thủy: "Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho
cán bộ, công chức chính quyền cơ sở tỉnh Hưng Yên", Luận văn thạc sĩ Luật học,
Hà Nội, 2008.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
* Mục đích:
Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng về vấn đề ĐTBD kiến
thức pháp luật cho CBCC cấp xã đồng thời đề xuất giải pháp cụ thể phục vụ cho
công tác ĐTBD kiến thức pháp luật cho đội ngũ CBCC cấp xã trên địa bàn tỉnh
Thanh Hóa.
* Nhiệm vụ:
- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về ĐTBD kiến thức pháp luật cho
CBCC cấp xã.
- Phân tích để làm rõ về thực trạng công tác ĐTBD kiến thức pháp luật
cho CBCC cấp xã ở tỉnh Thành Hóa để thấy được những điểm tích cực cần phát
huy và những hạn chế cần phải khắc phục.
- Đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động ĐTBD kiến
thức pháp luật cho CBCC xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện
nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Chương 3: Quan điểm và giải pháp trong đào tạo, bồi dưỡng kiến thức
pháp luật cho cán bộ, công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện nay. Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG
KIẾN THỨC PHÁP LUẬT CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ
1.1. KHÁI NIỆM, VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ
1.1.1. Khái niệm cán bộ, công chức cấp xã
Con người luôn là nhân tố quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển
của bất cứ tổ chức nào, bởi chỉ có thông qua con người, tổ chức mới có thể đạt
được mục tiêu của mình. Con người trong cơ quan nhà nước càng có vai trò quan
trọng hơn, đây là lực lượng lao động đặc biệt trong xã hội, là nhân tố quyết định
sự thành công hay thất bại của mọi công việc trong quản lý nhà nước, là lực
lượng đảm bảo cho sự phát triển bền vững của nền hành chính quốc gia. Vì vậy
lúc sinh thời Bác Hồ luôn quan tâm tới đến công tác cán bộ đặc biệt là công tác
đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBCC.
Ngay từ những ngày đầu kiến thiết đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
ký Sắc lệnh số 76/SL, ngày 20/5/19590 về quy chế công chức. Sau đó có một số
văn bản quy phạm pháp luật quy định về CBCC đã được nhà nước ban hành như
Nghị định 169/HĐBT ngày 25 tháng 5 năm 1991, Pháp lệnh CBCC năm 1998.
Tuy nhiên đến trước thời điểm năm 2003 thì vẫn chưa có một văn bản quy phạm
pháp luật nào điều chỉnh đối tượng CBCC cấp xã, một lực lượng đông đảo trong
hệ thống chính trị, điều đó đã ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả hoạt động của cấp
xã. Để khắc phục hạn chế trên thì Pháp lệnh CBCC năm 2003 sửa đổi bổ sung
một số điều Pháp lệnh CBCC năm 1998 đã sửa đổi, bổ sung khái niệm CBCC và
đưa đối tượng CBCC cấp xã vào phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh này. Theo
quy định tại điều 1 của Pháp lệnh CBCC sửa đổi bổ sung năm 2003 thì đối tượng
là CBCC đã được mở rộng đến tận cấp xã. Lần đầu tiên những người làm việc ở
điều lệ của tổ chức để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn mà tổ chức giao.
Như vậy cả hai nhóm cán bộ này đều chủ yếu hình thành bằng con đường
bầu cử nhưng cách thức bầu, tính chất công việc hoàn toàn khác nhau. Vì vậy,
trong hoạt động ĐTBD kiến thức pháp luật phải chú ý tới dấu hiệu đặc thù đó để
có nội dung, phương pháp phù hợp với tính chất công việc việc của mỗi nhóm.
Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức
danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng
lương từ ngân sách nhà nước. Gồm:
- Trưởng công an
- Chỉ huy trưởng quân sự
- Văn phòng - Thống kê
- Địa chính - Xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường,
thị trấn) hoặc địa chính - Nông nghiệp và môi trường (đối với xã)
- Tài chính - Kế toán
- Tư pháp - Hộ tịch
- Văn hóa - Xã hội [29].
Số lượng của CBCC cấp xã được bố trí theo loại đơn vị hành chính cấp
xã, trong đó gồm cả CBCC điều động, biệt phái, luân chuyển về cấp xã. Cụ thể:
- Xã loại 1: không quá 25 người
- Xã loại 2: không quá 23 người
- Xã loại 3: không quá 21 người [14].
1.1.2. Vị trí, vai trò của cán bộ, công chức cấp xã
Theo Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi bổ sung năm 2001) thì cấp xã là một
trong bốn cấp đơn vị hành chính của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam. Về cấu
trúc thì cấp xã bao gồm có các cơ quan nhà nước như HĐND và UBND ngoài ra
ở cấp xã còn có cơ quan, tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam đó là Đảng ủy
cấp xã và các tổ chức chính trị - xã hội. Theo quy định của pháp luật thì cấp xã là
một cấp đơn vị hành chính có tổ chức bộ máy đơn giản nhất nhưng cũng là cấp
gần dân nhất, trực tiếp giải quyết những yêu cầu để đảm bảo quyền và lợi ích
hợp pháp của công dân, là nơi nối liền Đảng, Nhà nước, các tổ chức trong hệ
triển một đội ngũ CBCC chuyên nghiệp, thành thạo về chuyên môn, vững vàng
về năng lực quản lý. ĐTBD CBCC phải dựa trên cơ sở xác định nhu cầu ĐTBD
của từng vị trí công tác, năng lực thực hiện công việc của CBCC.
Theo Từ điển tiếng Việt, đào tạo được hiểu là việc "làm cho trở thành
người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định" [46, tr. 279]. Theo đó:
Đào tạo theo một nghĩa chung nhất được hiểu là quá trình tác
động đến con người làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri
thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho họ
thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động
nhất định, góp phần của mình vào phát triển xã hội [30].
Như vậy đào tạo kiến thức pháp luật cho CBCC cấp xã chính là quá trình
tác động đến đối tượng làm cho họ có trình độ, năng lực thực hiện chức năng,
nhiệm vụ của mình theo đúng quy định của pháp luật.
Cũng theo Từ điển tiếng Việt bồi dưỡng là việc "làm cho tăng thêm năng
lực hoặc phẩm chất" [46, tr. 505]. Còn theo Nghị định 18/2010/NĐ-CP về đào
tạo bồi dưỡng công chức thì bồi dưỡng được hiểu là "hoạt động trang bị, cập
nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc" [13]. Như vậy bồi dưỡng kiến thức
pháp luật cho CBCC cấp xã là làm tăng thêm lượng kiến thức pháp luật để giải
quyết các công việc trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình
một cách có hiệu quả nhất. Bồi dưỡng được thực hiện thông qua hình thức chính
thống đó là lớp học, ngoài ra còn được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác,
nhưng mục đích cuối cùng đều hướng tới việc nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ
năng giải quyết, vận dụng pháp luật trong thực tiễn nhằm thực hiện tốt hơn chức
năng, nhiệm vụ của CBCC cấp xã.
Theo sự phân tích trên cho thấy, nếu hiểu theo nghĩa rộng thì đào tạo đã
bao hàm trong đó cả nghĩa bồi dưỡng bởi cả hai đều hướng tới mục đích trang bị
kiến thức pháp luật, kỹ năng vận dụng pháp luật cho CBCC cấp xã. Tuy nhiên
nếu hiểu theo nghĩa hẹp thì đào tạo kiến thức pháp luật là quá trình trang bị
những kiến thức pháp luật, kỹ năng thực hiện pháp luật cho CBCC chưa qua đào
tạo. Còn bồi dưỡng kiến thức pháp luật là quá trình nâng cao kiến thức pháp luật,
Hiện nay, chủ thể có chức năng đào tạo chuyên ngành luật cho CBCC
cấp xã gồm: Khoa Luật, trường Đại học Quốc gia Hà Nội; trường Đại học Luật
Hà Nội; trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh; các trường đại học khác
có đào tạo chuyên ngành luật; một số trường đào tạo chuyên ngành trung cấp
luật và các trung tâm ĐTBD CBCC của các bộ, các ngành. Đã đào tạo một lực
lượng lao động có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao sẵn sàng bổ sung cho lực
lượng CBCC cấp xã. Không chỉ đào tạo dưới hình thức chính quy mà các trường
này còn liên kết với các trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương,
và các trường khác của tỉnh để mở các lớp đào tạo chuyên ngành Luật với các hệ
Đại học và Trung cấp dưới hình thức đào tạo vừa học vừa làm. Các lớp học này
đã thu hút được lực lượng không nhỏ là CBCC cấp xã theo học.
Ngoài các chủ thể nêu trên còn có một chủ thể có vai trò rất quan trọng
trong công tác ĐTBD kiến thức pháp luật cho CBCC cấp xã đó là các trường
Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Điều 13 Nghị định số
18/2010/NĐ-CP quy định về phân công tổ chức ĐTBD CBCC xác định rõ
trường Chính trị các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có thẩm quyền "Tổ
chức thực hiện chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh công chức cấp
xã và các đối tượng khác do cấp có thẩm quyền giao" [13].
Quyết định số 184-QĐ/TW về chức năng nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của
trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, chức năng của trường
Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là:
Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo quản lý của hệ
thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ công chức ở địa phương về lý luận
chính trị - hành chính, đường lối. Các nghị quyết, chỉ thị của Đảng,
chính sách pháp luật của nhà nước, kiến thức và chuyên môn nghiệp
vụ về công tác xây dựng Đảng, chính quyền Mặt trận Tổ quốc và các
đoàn thể chính trị xã hội, kiến thức về pháp luật và quản lý nhà nước
và một số lĩnh vực khác [17].
Căn cứ vào chức năng nhiệm vụ theo quy định của pháp luật trường
Chính trị tỉnh Thanh Hóa đã có các hệ đào tạo như: trung cấp Lý luận chính trị -
về cấp xã [14].
Hiện nay, "cả nước có khoảng 10.900 đơn vị hành chính cấp xã với số
lượng CBCC cấp xã khoảng 250.000 người" [34]. Để công tác ĐTBD kiến thức
pháp luật cho CBCC cấp xã có hiệu quả thì phải xác định được đặc điểm cơ bản
của đội ngũ CBCC cấp xã. Cụ thể bao gồm các đặc điểm sau đây:
Một là, cán bộ chuyên trách làm việc ở cấp xã hiện nay hoàn toàn phụ
thuộc vào lá phiếu bầu cử của cử tri nên thiếu tính ổn định, dễ thay đổi sau mỗi
lần bầu cử. Đặc điểm này đã dẫn đến tình trạng có những cán bộ đã được ĐTBD
nhưng vì lý do khác nhau không trúng cử buộc phải nghỉ, thay vào đó là những
người hoàn toàn mới, để thực hiện được chức năng, nhiệm vụ của mình phải
được ĐTBD nhất là về kiến thức pháp luật. Điều đó dẫn đến tình trạng cán bộ
cấp xã chưa thực sự quan tâm hoặc chỉ quan tâm tới việc học tập, bồi dưỡng
nâng cao về trình độ chuyên môn cũng như kiến thức pháp luật khi có khả năng
chắc chắn giữ được vị trí của mình.
Hai là, đội ngũ CBCC cấp xã hiện nay còn thiếu tính chuyên nghiệp.
Điều này xuất phát từ một số lý do sau đây:
- Đây là đội ngũ mới được pháp luật về CBCC điều chỉnh từ năm 2003 nên
cần phải có thời gian để hoàn thiện về kiến thức cũng như kỹ năng quản lý.
- Do hậu quả của việc thay đổi nhân sự qua bầu cử.
- Nguồn của CBCC cấp xã chủ yếu là người hiện đang sinh sống tại địa
phương, bộ đội xuất ngũ, thương binh, trong đó có nhiều người đi lên từ hoạt
động phong trào, đoàn thể phần nhiều không được đào tạo chính quy, bài bản
dẫn tới năng lực thực hiện công việc bị hạn chế.
- Trình độ văn hóa, lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ không đồng
đều điều đó tạo ra sự không đồng bộ, thống nhất trong quá trình quản lý nhà
nước ở địa phương.
Ba là, Thu nhập của CBCC cấp xã là tương đối thấp. Từ sau khi Pháp
lệnh sửa đổi bổ sung một số điều Pháp lệnh CBCC năm 2003 có hiệu lực thì
CBCC cấp xã đã được hưởng lương thay cho chế độ sinh hoạt phí, từ đó đến nay
nhà nước đã có nhiều quy định mới liên quan đến chế độ của đối tượng này
đảm nhận công việc ở cơ quan và tập trung học liên tục theo thời gian đã định.
Hình thức này thường áp dụng cho đối tượng CBCC trẻ, dự nguồn CBCC. Với
hình thức đào tạo này người học sẽ được đào tạo một cách chính quy, bài bản,
Copyright: Tài liệu đại học ©