1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

SỰ TIẾN HOÁ HÌNH THÁI THỰC VẬT HẠT KÍN

1. Thông tin về giảng viên
Giảng viên 1
- Họ và tên: Nguyễn Bá
- Chức danh, học hàm, học vị: GS.TS
- Thời gian, địa điểm làm việc: Bộ môn Thực vật, Khoa Sinh học
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Thực vật, Khoa Sinh học, ĐHKHTN Hà Nội, 334
Nguyễn Trãi Thanh Xuân Hà Nội
- Các hướng nghiên cứu chính: Hình thái thực vật
Giảng viên 2
- Họ và tên: Trần Ninh
- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên chính, PGS.TS
- Thời gian, địa điểm làm việc: Bộ môn Thực vật, Khoa Sinh học
- Địa chỉ liên hệ: Bộ môn Thực vật, Khoa Sinh học, ĐHKHTN Hà Nội, 334
Nguyễn Trãi Thanh Xuân Hà Nội
- Điện thoại, email:
- Các hướng nghiên cứu chính: Đa dạng thực vật
Giảng viên 3
- Họ và tên: Trần Văn Thụy
- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, TS.

các vấn đề tiến hóa khi nghiên cứu phân loại học thực vật.
- Các mục tiêu khác
4. Tóm tắt nội dung môn học
Môn học gồm 4 chương khái quát toàn bộ các vấn đề hình thái so sánh của thực vật có
hoa, nhóm thực vật lớn nhất và quan trọng nhất hiện nay.
Phần mở đầu giới thiệu một số khái niệm chung có tính chất nguyên lí khi nghiên cứu
về tiến hóa của thực vật hạt kín hay thực vật có hoa.
Chương 1 giới thiệu về các cơ quan dinh dưỡng chủ yếu là về thân, và lá và chú trọng
đến phần cấu tạo giải phẫu các yếu tố dẫn đặc biệt là của xylem
Chương 2 giới thiệu về so sánh tiến hóa của hoa và các kiểu cụm hoa.
Chương 3 nói về chu trình sinh sản của thực vật có hoa, cấu tạo và phát triển bào tử,
thể giao tử đực, thể giao tử cái, sự thụ phấn và sự thụ tinh.
Chương 4 nói về sự phát triển sau thụ tinh: phôi, hạt và quả

3
5. Nội dung chi tiết môn học
PHẦN LÝ THUYẾT (19 tiết)
MỞ ĐẦU
1. Một số khái niệm chung
2. Các kiểu tiến hoá hình thái
3. Ý nghĩa của những dạng nguyên thủy
4. Phép qui nạp và suy diễn trong nghiên cứu hình thái học
Chương 1. CÁC CƠ QUAN DINH DƯỠNG
1.1. Thân
1.1.1. Sự phân nhánh
1.1.2. Lá phiến nhỏ và lá phiến lớn
1.1.3. Thuyết telom
1.1.4. So sánh cấu tạo giải phẫu của thể bào tử
1.1.5. Cây thân gỗ và cây thân thảo
1.1.6. Thuyết trụ dẫn

3.3.1. Hoa và côn trùng đồng tiến hóa
3.3.2. Sự thụ phấn do động vật
3.3.3. Thực vật Hạt kín thụ phấn do gió
3.3.4. Sự tự thụ phấn
3.4. Sự thụ tinh
3.4.1. Hạt phấn và sự hình thành thể giao tử đực
3.4.2. Thể giao tử đực
3.4.3. Đại bào tử và sự hình thành thể giao tử cái
3.4.4. Đường đi của ống phấn và sự kết hợp giao tử
Chương 4. PHÔI, HẠT, QUẢ VÀ CÂY MẦM
4.1. Phôi
4.1.1. Tiền phôi
4.1.2. Phôi thực vật Hai lá mầm
4.1.3. Phôi thực vật Một lá mầm
4.2. Hạt
4.2.1. Nội nhũ
4.2.2. Vỏ hạt
4.2.3. Áo hạt
4.3. Quả
4.3.1. Phân loại quả
4.3.2. Quả vô phối sinh
4.4. Cây mầm

5
4.4.1. Cây mầm Hai lá mầm
4.4.2. Cây mầm Một lá mầm

PHẦN THỰC HÀNH (8 tiết)
Bài 1: Cấu tạo giải phẫu thân
Mẫu quan sát - Cây Râm bụt, Lúa, Bầu bí, Hướng dương, Tre, Cúc tần, Mao Lương,

4. Takhtajan A. 1977. Nguồn gốc và sự phát tán của thực vật có hoa. Nxb. Khoa học
và Kĩ thuật, Hà Nội.
5. Nguyễn Bá, 2006. Hướng dẫn thực tập hình thái thực vật (tập bài giảng)
6. Nguyễn Bá, 1974,1975. Hình thái học Thực vật 1,2. Nxb Đại học và trung học
chuyên nghiệp. Hà nội ( tái bản 1977,1978) (550 tr.).
7. Nguyễn Bá, 2006. Hình thái học Thực vật. Nxb Giáo dục. Hà nội.

7. Hình thức tổ chức giảng dạy
7. 1. Lịch trình chung

Nội dung
Hình thức tổ chức dạy môn học
Tổng
Lên lớp
Thực
hành
Tự học
Lí thuyết Bài tập Thảo luận
Chương 1
7 0 0 4 1 11
Chương 2 5
0 0 4 1 7
Chương 3 4
0 0 0 1 7
Chương 4 3
0 0 0 0 5
Tổng 19
0 0 8 3 30

7. 2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

7
5 Thực hành bài 1 Đọc tài liệu [2, 5] Thực hành
6 Thực hành bài 2 Đọc tài liệu [2, 5] Thực hành
7
Chương 2: 2.1: Hoa
từ 2.1.1. đến 2.1.3
Đọc tài liệu [1, 2, 3]
Lí thuyết +
Tự hoc

8
Chương 2: Cụm hoa
từ 2.2.1 đến 2.2.2
Đọc tài liệu [1, 2, 3, 4]
Lí thuyết +
Tự hoc

9 Thực hành bài 3 Đọc tài liệu [2, 5] Thực hành
10 Thực hành bài 4 Đọc tài liệu [2, 5] Thực hành
11 Thi giữa kì Thi giữa kì
12
Chương 3:
3.1 Phát sinh tiểu bào tử;
3.2: Phát sinh đại bào tử
Đọc tài liệu [1, 3, 4]
Lí thuyết +
Tự hoc

13
Chương 3:

8
9. Phương pháp và hình thức kiểm tra: Thi viết, vấn đáp hay làm một tiểu luận về
một vấn đề.
9. 1. Các loại điểm kiểm tra và trọng số của từng loại điểm
- Tự học và thảo luận: 20%
- Kiểm tra giữa kì: 20%
- Thi cuối kì: 60%
9. 2. Lịch thi và kiểm tra
- Thi giữa kì: tuần thứ 8
- Thi cuối kì: sau tuần thứ 15
- Thi lại: một tháng sau kì thi chính thức
9. 3. Tiêu chí đánh giá
- Đánh giá bài tự học thông qua bài thực hành