Bộ giáo dục và đạo tạo bộ văn hoá thể thao và du lịch
Trờng đại học thể dục thể thao bắc ninh
**************************
vũ thị thêu
NGHIÊN CứU BàI TậP NHằM NÂNG CAO HIệU QUả CHIếN THUậT
PHảN CễNG NHANH 2:1 cho đội tuyển nam bóng ném trờng đại
học thể dục thể thao bắc ninh
Nghành : Giáo dục thể chất
Mã số : 521.40206
Luận văn cử nhân thể dục thể thao
Hớng dẫn khoa học
TS: Nguyễn Xuân Trãi
Bắc Ninh 2012
NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

TDTT là một bộ phận của nền văn hóa xã hội nhằm đào tạo thế hệ trẻ phát
triển toàn diện, có tri thức đạo đức và hoàn thiện thể chất con người. TDTT là
nền tảng tinh thần xã hội, là mục tiêu, động lực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước. Luyện tập TDTT không những tăng cường sức khỏe
phát triển cân đối trí tuệ, nhân cách mà còn đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của con
người.
Những năm gần đây, Đảng và nhà nước rất quan tâm tới sự nghiệp TDTT,
để đáp lại sự quan tâm đó, toàn ngành đã không ngừng củng cố, đổi mới và phát
triển, từng bước đưa nền thể thao Việt Nam lên những đỉnh cao mới.
Ngoài những môn thể thao thế mạnh đã mang lại thứ hạng cao như: Võ,
điền kinh, bắn súng…thì mục tiêu của chúng ta sẽ là giành thứ hạng cao ở các
môn thể thao khác mới đưa vào chương trình thi đấu của các kỳ Seagames.
Trong đó có Bóng ném.
Bóng ném là môn thể thao đồng đội, thi đấu đối kháng trực tiếp, được sử
dụng tối đa là 7 đấu thủ trong thi đấu. Thi đấu bóng ném rất sôi động do lối chơi
nhanh, mạnh cũng như tính chất biến hóa trong các tình huống thi đấu đã tạo
nên sự hấp dẫn cho khan giả. Thi đấu bóng ném khuyến khích sự phát triển toàn
diện, khả năng vận động của con người trong đó đặc biệt là sự khéo léo, khả
năng phản ứng các tình huống bất ngờ, khả năng tư duy một cách nhanh nhất.
Để đạt được trình độ cao trong thi đấu bóng ném các vận động viên phải hoàn
thiện đủ 4 yếu tố: kỹ - chiến thuật, thể lực, và tâm lý. Trong đó yếu tố chiến
thuật chiếm vị trí rất quan trọng. Trong thi đấu bóng ném các loại hình chiến
thuật rất đa dạng và phong phú, bao gồm các loại hình chiến thuật cá nhân, chiến
thuật nhóm, chiến thuật đồng đội …
Phản công nhanh trong bóng ném là dạng chiến thuật nằm trong chiến
thuật tấn công và được các đội sử dụng triệt để trong thi đấu khi có cơ hội. Tính
hiệu quả trong thực hiện chiến thuật phản công nhanh của thi đấu bóng ném là
1
sự ăn ý giữa các vị trí với nhau bằng sự phán đoán nhanh các tình huống diễn
biến trong thi đấu.

nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh.
Mục tiêu 2: Lựa chọn và đánh giá các bài tập nâng cao hiệu quả chiến
thuật phản công nhanh 2:1 cho đội tuyển nam bóng ném trường đại học
TDTT Bắc Ninh.
Để giải quyết mục tiêu này cần tiến hành nghiên cứu những vấn đề sau:
- Cơ sở lý luận lựa chọn các bài tập.
- Cơ sở thực tiễn lựa chọn các bài tập.
- Lựa chọn các bài tập.
- Tổ chức thực nghiệm
- Đánh giá hiệu quả các bài tập đã lựa chọn.
• Đối tượng nghiên cứu.
Các bài tập nâng cao hiệu quả chiến thuật phản công nhanh 2:1 cho đội
tuyển nam bóng ném trường đai học TDTT Bắc Ninh.
• Phạm vi nghiên cứu.
- Khách thể đối tượng quan sát nghiên cứu: Nam vận động viên bóng ném
trường đại học TDTT Bắc Ninh.
- Quy mô nghiên cứu:
+ Số lượng mẫu nghiên cứu: 14 nam vận động viên đội tuyển bóng ném
trường đại học TDTT Bắc Ninh.
+ Phạm vi không gian nghiên cứu: Đề tài tiến hành nghiên cứu tại trường
đại học TDTT Bắc Ninh.
+ Phạm vi thời gian nghiên cứu: Đề tài tiến hành nghiên cứu bắt đầu từ
tháng 3/2011 đến tháng 5/2012.
3
CHƯƠNG I
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Bóng ném là môn thể thao thi đấu đồng đội, có tính chất đối kháng trực
tiếp, các tình huống thi đấu hầu hết được diễn biến mang tính chất luân phiên ở
cả hai phía cầu môn của mỗi đội. Vì vậy nó đòi hỏi tính tiến hoá, tính thay đổi
và sáng tạo cao trong quá trinh thi đấu. Môn bóng ném cũng như tất cả các môn

xác, quan sát tinh tế để có thể chuyền bóng an toàn cho đồng đội. Ngoài ra đòi
hỏi phải hiểu ý đồng đội, tính toán tới tốc độ di chuyển của cầu thủ nhận bóng.
1.1.1.3. Chiến thuật cá nhân trong dẫn bóng:
Dẫn bóng sễ làm chậm đường tấn công so với chuyền bóng và là phương
tiện làm chậm nhịp độ trận đấu để đồng đội chuẩn bị các đợt tấn công tiếp theo
khi bị đối phương kẻm chặt.
1.1.1.4. Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật động tác giả:
Động tác giả là thành phần quan trọng của thi đấu nhằm che đậy, động tác
thật, chiến thuật này nhằm làm cho đối phương bị lạc hướng tạo điều kiện thuận
lợi cho đội mình.
1.1.2. Chiến thuật cá nhân không bóng:
1.1.2.1. Chiến thuật cá nhân trong phòng thủ:
Nhằm cản phá đường chuyền, khả năng nhận bóng, chắn bóng và thực
hiện ném bóng của đối phương. Do vậy đòi hỏi người phòng thủ phải bình tĩnh
có khả năng phán đoán ý đồ của đối phương.
1.1.2.2. Chiến thuật cá nhân trong tấn công không bóng:
Với hoạt động của mình người tấn công không bóng nhằm hai mục đích:
- Bằng các hoạt động di chuyển nhằm tạo nên áp lực mạnh của toàn đội
lên đối phương.
- Bằng hoạt động không bóng của mình sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất
cho đồng đội cả về không gian, thời gian để có thể nhận bóng và dứt điểm.
5
1.2. Chiến thuật tập thể:
Là sự phối hợp vận động của các thành viên trong đội nhằm thực hiện một
mục đích chiến thuật. Có các dạng tổ chức chiến thuật trong các đội hình tấn
công khu vực sau:
1.2.1. Chiến thuật giữ nguyên các vị trí trong các hoạt động tấn công.
Đòi hỏi VĐV giữ nguyên vị trí của mình được giao và nắm vững thành
thạo những kỹ thuật riêng biệt, phù hợp với vị trí thi đấu.
+ Ưu điểm: Nhanh chóng nâng cao khả năng thi đấu riêng của từng cá

nhịp chuyền bóng là kết thúc một đợt tấn công. Chính vì vậy, yêu cầu quan
trọng để sử dụng chiến thuật này là kịp thời cơ, tốc độ, ý thức chiến thuật và kỹ
thuật thực hiện. Để thực hiện thành công chiến thuật này các cầu thủ ngoài kỹ
thuật chuyên môn cao còn phải có năng lực phán đoán, kỹ năng phối hợp vận
động tốt. Đặc biệt chú ý đến sự phối hợp ăn ý của đồng đội, biết giải quyết các
nhiệm vụ cá nhân, đồng thời biết điều chỉnh phù hợp các nhiệm vụ chung. Bởi
vậy cần chú ý đến cả chiến thuật cá nhân, chiến thuật nhóm và chiến thuật đồng
đội. Và việc bố trí chiến thuật phản công nhanh là rất cần thiết. Có ba hình thức
chủ yếu để thực hiện chiến thuật phản công nhanh:
Hình thức 1: Phản công nhanh bằng đường chuyền bóng dài:
Đây là hình thức phối hợp giữa các đấu thủ bằng cách chuyền bóng dài.
Có nghĩa là khi đấu thủ đội mình có bóng thì nhanh chóng chuyền dài lên cho
tiền đạo đội mình, dùng tốc độ vượt lên và chiếm vị trí thuận lợi nhất, không bị
đối phương kèm hoặc kèm không chặt. Sau khi tiền đạo có bóng dùng kỹ thuật
cá nhân đột phá hoặc phối hợp với đồng đội ném bóng vào cầu môn đối phương.
Hình thức 2: Phản công nhanh bằng đường chuyền bóng ngắn:
Đây là hình thức phối hợp giữa ba cầu thủ trở lên, bằng nhiều nhịp chuyền
bóng. Hình thức này được sử dụng khi xét thấy không còn cơ hội chuyền dài.
Do vậy, đòi hỏi phải chuyền cho cầu thủ ở vị trí thuận lợi đang ở khu vực giữa
sân, từ đó cầu thủ này có thể chuyền bóng lên cho tiền đạo ở vị trí thuân lợi dẫn
bóng hoặc đột phá ném cầu môn khi có thể.
7
Hình thức 3: Phản công nhanh bằng cách ném thẳng vào gôn đối phương.
Hình thức này ít có cơ hội được sử dụng, hiệu quả thấp. Để thực hiện hình
thức này phải có sự quan sát tốt, có khả năng ném xa tốt, chính xác. Vì chỉ khi
thủ môn đối phương bỏ cầu môn lên quá xa mới có thể ném thẳng vào gôn được.
+ Chiến thuật phản công nhanh 2:1 :
Là nhóm phối hợp tấn công giữa thủ môn với vị trí số 5 và số 7 hoặc số 6
và số 7 chống một phòng thủ.
- Hình thức phản công: Khi thủ môn bắt được bóng của đối phương, vị trí

thức toàn bộ quá trình tư duy, kiến thức và kinh nghiệm, khả năng tập trung và
quyết định của VĐV. Tuy nhiện nhận thức toàn bộ quá trình thi đấu chỉ là một
phần của giai đoạn thứ nhất của hành vi chiến thuật. VĐV cũng phải quan sát có
chủ đích các chi tiết của toàn bộ tình huống tới mức có thể để phân tích và đánh
giá chúng để nhận biết nhiệm vụ cần giải quyết.
- Giai đoạn 2: Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật chuyên môn bằng tư duy.
Nhiệm vụ chiến thuật được giải quyết trước hết bằng tư duy, sau đó bằng
vận động. Mục đích là tìm ra cách giải quyết chiến thuật nhiệm vụ chiến thuật
tốt nhất trong thời gian ngắn nhất. Khi giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng tư
duy cần thiết phải chú ý đến cả khả năng của đối phương và khả năng của đội
mình. Điều này đòi hỏi VĐV phải có ý thức đối với kiến thức về chiến thuật,
phải có lòng tin về quyết định của mình.
- Giai đoạn 3: Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng vận động:
Các hành vi chiến thuật chỉ thể hiện rõ ràng khi giải quyết nhiệm vụ chiến
thuật bằng vận động. Sự giải quyết bằng vận động. Sự giải quyết bằng vận động
là một hành động tổng hợp được ghép lại với nhau. Đó là kết quả của các hoạt
động tư duy phong phú và sáng tạo gắn liền với việc sử dụng tốt các năng lực tổ
chức và kỹ xảo, kỹ thuật, là sản phẩm của nhận thức, là sản phẩm của nhận thức
và các tình huống thi đấu.
Trong quá trình huấn luyện để đạt được hiệu quả cao chiến thuật phản
công nhanh cần phải có các phương pháp huấn luyện khoa học, đó là những bài
9
tập về kỹ thuật, chiến thuật, những bài tập với lượng vận động phù hợp với đặc
điểm tâm lý, sinh lý, giới tính và thời gian trong quá trình huấn luyện. Những
bài tập hài hoà về lượng vận động và quãng nghỉ để mang lại hiệu quả tốt nhất.
1.5. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu:
- Về lứa tuổi tương đối đồng nhất, đặc điểm sinh lý ở lứa tuổi này cơ thể
các sinh viên đã phát triển hoàn chỉnh, các bộ phận vẫn tiếp tục lớn lên nhưng
tốc độ lớn chậm dần, chức năng sinh lý tương đối ổn định. Khả năng hoạt động
của các hệ cơ quan trong cơ thể cũng được nâng cao, ở lứa tuổi này sự phát triển

giảng dạy vân đông viên. Từ đó lựa chọn và làm sáng tỏ ra định hướng bước đầu
trong việc lựa chọn các bài tập.
Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi tiến hành phỏng vấn dưới 2 hình thức:
- Phỏng vấn trực tiếp: Là việc hỏi và trả lời miệng của nhà nghiên cứu với
giáo viên, huấn luyện viên có kinh nghiệm huấn luyện. Mặt khác giải quyết
những vấn đề mà phỏng vấn gián tiếp không làm được.
- Phỏng vấn bằng phiếu hỏi (phỏng vấn gián tiếp): Sử dụng phương pháp
này chúng tôi thông qua phiếu hỏi cho đối tượng nghiên cứu một hệ thống các
câu hỏi được chuẩn bị sẵn để tìm ra những ý kiến chung nhất về biện pháp huấn
luyện môn bóng ném.
2.1.3. Phương pháp quan sát sư phạm.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài chúng tôi trực tiếp quan sát các buổi tập
luyện và thi đấu của đội tuyển nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh,
các trận đấu của giải sinh viên toàn quốc năm 2011, nhằm đánh giá thực trạng sử
11
dụng chiến thuật phản công nhanh của đội tuyển nam bóng ném trường đại học
TDTT Bắc Ninh. Qua đó lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả phản
công nhanh 2:1 cho đội tuyển nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh.
2.1.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm.
Chúng tôi sử dụng phương pháp này để tiến hành kiểm tra đánh giá thành
tích dưới dạng các test đã lựa chọn nhằm xác định các mục tiêu chuẩn và những
test đã cụ thể đánh giá. Gồm những test sau:
- Test ném bóng trúng đích cự ly 4m (lần/giây).
- Test phản công nhanh phối hợp giữa thủ môn với vị trí số 5 hoặc số7
một nhịp (1:0) (s).
- Test phản công nhanh phối hợp giữa thủ môn với vị trí số 5 và số 7 hai
nhịp (2:1) (s).
- Test dẫn bóng tốc độ 30m luồn qua 8 cọc (s).
- Test ném bóng xa (m)
2.1.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

−
−
=
∑
→
n
xx
n
i
δ
(n
≤
30)
- Độ lệch chuẩn.
2
δδ
=
- Hệ số tương quan.
( )( )
( ) ( )
∑
∑
−−
−−
=
22
yyxx
yyxx
r
ii

nn
XX
t
22
δδ
+
−
=
(Với n
A
<30 và n
B
<30)
Trong đó:
2
)()(
2
2
−+
−+−
=
∑ ∑
BA
BBAA
nn
XXXX
δ
2.2. Tổ chức nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu Đề tài, được chia thành 3 giai đoạn cụ thể:
 .Giai đoạn 1: Từ tháng 03/2011 đến tháng 04/2011. Giai đoạn này giải

của đội tuyển nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh.
Để đánh giá một cách khách quan thực trạng hiệu quả chiến thuật phản
công nhanh 2:1 trong thi đấu bóng ném của đội tuyển nam bóng ném trường đại
học TDTT Bắc Ninh chúng tôi đã quan sát thực tế và thu thập số liệu của đội
qua giải bóng ném sinh viên toàn quốc năm 2011, được đánh giá sự thành công
cũng như hiệu quả chiến thuật phản công nhanh 2:1 trong thi đấu bóng ném của
đội tuyển. Kết quả được trình bày ở bảng 3.1.
Bảng 3.1: Hiệu quả sử dụng chiến thuật phản công nhanh trong thi
đấu bóng ném của các đội trong giải bóng ném sinh viên toàn quốc năm 2011
TT
Tên đội
Số
trận
Số lần thực
hiện
Thành
công
Hiệu
quả
(%)
1 Đại học Quốc Gia Hà Nội 3 62 30 48,38
2 Đại học TDTT Bắc Ninh 3 65 27 41,53
3 Đại học sư phạm TDTT Hà Nội 3 65 30 46,15
4 Đại học Thương mại 3 60 25 41,66

Qua bảng 3.1 cho thấy chiến thuật phản công nhanh 2:1 của đội tuyển
nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh được sử dụng nhiều hơn so với
các đội khác nhưng hiệu quả lại thấp hơn. Cụ thể trong 3 trận đấu đội tuyển nam
bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh thực hiện 65 lần phản công nhanh 2:1
nhưng chỉ thành công 27 lần (41,53 %).

Thành
công
Hiệu quả
(%)
1
Phản công nhanh bằng cách
ném thẳng vào gôn
3 14 7 50,00
2 Phản công nhanh 2:1 3 18 8 14,44
3 Phản công nhanh 3:1 3 16 9 56,25
4 Phản công nhanh 1:0 3 17 8 47,05
16
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc sử dụng chiến thuật phản công
nhanh 2:1 chưa được tốt, qua quan sát và đánh giá chúng tôi nhận thấy các
nguyên nhân sau làm hạn chế hiệu quả của việc sử dụng chiến thuật.
+ Do kỹ thuật tấn công cá nhân còn thấp.
+ Tính triệt để trong sử dụng chiến thuật chưa tốt .
+ Khả năng ứng dụng chiến thuật chưa hợp lý, ý thức chiến thuật còn hạn
chế, tổ chức phản công nhanh chủ yếu là do tự phát.
+ Do thể lực tâm lý của vận động viên chưa tốt.
3.1.2. Thực trạng kế hoạch huấn luyện và việc sử dụng các bài tập
chiến thuật phản công nhanh cho đội tuyển nam bóng ném trường đại học
TDTT Bắc Ninh.
Kế hoạch huấn luyện là một nội dung rất quan trọng trong việc huấn luyện
và giảng dạy TDTT. Nó là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá
trình đào tạo VĐV. Kế hoạch huấn luyện được xây dựng trên sơ sở thống nhất
một cách logic các mục đích, nhiệm vụ của từng giai đoạn huấn luyện.
Chương trình huấn luyện cho đội tuyển nam bóng ném trường đại học TDTT
Bắc Ninh là đối tượng huấn luyện có mục đích nhằm nâng cao hiệu quả tập
luyện, phát triển các tố chất thể lực, nâng cao trình độ về kỹ thuât, chiến thuật,

2 Huấn luyện kỹ thuật 12 37,05 35 29,16 Giữa buổi
3 Huấn luyện chiến thuật 12 37,05 35 29,16 Giữa buổi
Qua bảng 3.3 cho thấy, chương trình huấn luyện của đội tuyển nam bóng
ném trường đại học TDTT Bắc Ninh như sau:
- Huấn luyện thể lực: 8 giáo án chiếm 25,00%
- Huấn luyện kỹ thuật: 12 giáo án chiếm 37,05%
- Huấn luyện chiến thuật: 12 giáo án chiếm 37,05%
Như vậy việc phân bố chương trình huấn luyện cho đội tuyển nam bóng ném
trường đại học TDTT Bắc Ninh là tương đối hợp lý.
Để đánh giá thực trạng việc sử dụng các bài tập chiến thuật phản công
nhanh của đội tuyển nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh, đề tài
tiến hành tổng hợp thông kê các bài tập mà bộ môn đã sử dụng. Tiếp đó tiến
hành thu thập mức độ sử dụng các bài tập trong chiến thuật phản công nhanh
cho đội tuyển nam bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh thông qua việc
phân tích 32 giáo án trong kế hoạch 4 tháng huấn luyện. Kết quả được trình
bầy ở bảng 3.4:
Bảng 3.4: Thực trạng việc sử dụng các bài tập chiến thuật phản công nhanh
của đội tuyển nam bóng ném trường đại hoc TDTD Bắc Ninh.
18
Nhóm bài
tập
Bài tập
Số lần sử
dụng
Tỷ lệ
(%)
Nhóm bài
tập không
Xuất phát theo tín hiệu 9
38,84

Bài tập thi đấu 5x5 8
Bài tập thi đấu 7x7 10
Tổng 19 121
Từ kết quả thu được từ bảng 3.4 cho thấy, đa số các bài tập không bóng
được sử dụng cao hơn (chiếm 38,84%). Các bài tập có bóng được sử dụng ít hơn
(34,71%). Mặt khác việc sử dụng các bài tập trò chơi và thi đấu lại ít được sử
dụng trong giảng dạy (30,57%)
Như vậy, từ kết quả nghiên cứu đã trình bầy ở bảng 3.4, có thể thấy việc
sử dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu cao chiến thuật phản công nhanh mặc
dù có đa dạng nhưng chưa hợp lý. Còn sử dụng nhiều bài tập không bóng mà ít
sử dụng các bài tập chuyên môn. Chính vì vậy việc lựa chọn được những bài tập
có hiệu quả nhất nhằm nâng cao chiến thuật phản công nhanh cho đội tuyển nam
bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh là rất cần thiết.
19