DAI HOC QUÒC
GIÀ HA
NOI
TRUÒNG
DAI HOC
KHOA
HOC XÀ
HÒI VA
NHÀN VÀN
?HAM
A\M
3IEM
QUÒC TÈ
HOfi Vfì PHfiT
TRIÈN:
Lir
LG^N VA HIEN THCTC TRONQ THÈ QIÓI THCT Bfi
Chuyén ngành: CNDVBC&CNDVLS
Ma
so':
5.01.02
•GAI !-;cc
a••(:;>::
OÌA
H^
NO;
i
l
I
LUfìN VfìN THfìC Si TRI6T
HOC

WB:
WTO:
Hiep hoi
càc nuóc
Dong Nam A.
Lién
minh
chàu
Àu.
Dàu
tu truc
tièp nirac
ngoài.
Lièn
doàn
bóng dà
quòc
tè,
Hiep dinh chung ve
thué qucin
va mau dich.
•^
,,
'' •*
Tong
san pham
quòc
noi.
Tong
san pham

hcrp
quòc.
Tò chuc giào
due
- khoa hoc - vàn hoà Lièn
hgp
quòc,
Ngàn
hàng thè
gioi.
Tò chuc
thuong
mai thè gioi.
MUC
LUC
Trang
A-MÒ
DÀU 1
B -NÓI DUNG
6
Chuxmg
1- Quòc
tè'
hoà
6
LI.
Khài nièm
quóc
tè"
hoà

Chù thè
va
khàch thè cua qua trình quoc te hoà
18
1.3.1. Dat van
de
18
-
1.3.2.
Tình tuong dòi cua
chù thè va
khàch
thè
22
Chuxmg 2 - Phàt
trién
24
2.1.
Khài nièm phàt trièn 24
2.1.1.
Phàt trién theo
nghia
róng 24
2.1.2. Phàt trièn theo nghla hep 26
21.3.
Phàt trién : noi sinh
va
ngoai sinh 28
2.1.4. Phàt trién
ben vùng

Cài bo phan
làm
trung
tàm
: chù
nghia tir
do 35
2.3.2. Cài chinh thè làm trung
tàm
:
chù
nghla cong dong 36
2.3.3.
Càc mò hình trung gian 37
2.4. Phàt trièn va phan phat trièn
38
2.4.
L
Phan phàt trién 38
2.4.2. Su song hành
giùa
phàt trièn va phan phàt
trièn
40
Chuxmg 3 -Tàc dong cua qua trình
quóc tè
hoà
tói sir
phàt
trièn

3.2.
Su-
phàt trièn
co
vàn
de
cua càc nuóc còng nghiep mai 56
3.2.1.
Su tàng truóng nhanh chóng 57
li.1.1.
Su phàt trièn bi le thuòc
51
3.2.3.
Phàn hoà xà hòi 55
3.2.4.
Tiéu kè't 57
3.3. Anh huóng cua vàn hoà
va
thè
che"
tal vièc tham
du-
qua trình quòc
tè"hoà va
tai
su-
phàt trièn kinh
tè":
so sành
Hàn Quòc

thè thò'ng
nhà't.
Vièc
tàng
già dau
lùa
cua càc nuóc OPEC
cuòi
thap ki 70 dà tao
ra mot
cupe
khùng hoàng dau lùa làm chà'n dong nén kinh té' cùa thè'
giói theo
che'
do kinh tè' thi truóng. Cuòc khùng hoàng tài chinh -tién
tè ó Thài Lan nùa cuò'i nàm 1997 dà tró thành diém khói
dàu
cho mot
phàn
ÙTìg
day
chuyén.
lan ra toàn bg khu vuc Dong Nam A, anh huang
tai cà
thè'
giai
va viec
xù ly
cuòc khùng hoàng này khòng chi là nò
lue

su nhàn loai
tu su phàt trièn manh me cùa
lue lugng
san xuàt dan
dè'n
su phàn còng
lao dòng sàu sàc va ròng
rài,
cùng nhu
tu'
su phat trién cua khoa hgc
-
còng nghe (trong dò
co
cuòc càch mang thòng tin) dàn dè'n làm thay dòi
mot
so'
dac diém cùa thài dai. mat
khàc,
chinh
diéu
do lai tàc dòng manh
me dèn su phàt trièn cùa xà hòi hièn dai, cà a
tò'c
dò, pham vi,
chiéu
huóng cùa su phàt trién.
Nhung bàn thàn "phàt trièn" khòng phài là khài nièm bà't biè'n. Nhu
cau cùa nhan
thùc luòn

deh
cuc, tièu
cuc cùa càc su kien nói trén khòng giò'ng nhau dò'i vói càc quò'c
già.
Vay
thì
bàn thàn qua trình
quò^c
tè" hoà nói chung co thè cùng khòng
chia
déu
càc he qua cùa no cho toàn thè" giai.
Diéu
do can dugc giài
ma.
,
Hièn
nhièn,
Vièt Nam khòng thè tu dat mình ra ngoài
qua
trình
quò'c tè' hoà. Chuyén sang
che'
dò kinh té' thi
truóng,
ma cùa dà't nuóc.
già
nhap ASEAN là
nhÙTig
buóc di càn bàn dau tién. dugc thuc hièn mot

dò
là nhiem vu cua chùng ta. Trong còng vièc
này, tru'óc hé't chùng ta phài dinh hình muc
tièu
-phàt trién theo dinh
huóng xà hòi chù
nghia -
cùng nhu tìm hièu tinh chat, ca
che'
cùa càc
quan he quòc té trong thè giói hièn dai
de
xàc dinh càc chinh sàch dung
dàn
va
càn thièt cho su phat trièn cua chung ta.
Vi
vày. de tài "Quò'c té' hoà
va
phàt trién : ly luàn
va
hièn thuc
trong Thè' giói thù ba"
co mot
y nghla cà'p thiè't. Vé mat ly luàn,
nò
góp
phàn làm rò hon càc khài nièm "quò'c tè' hoà", "phàt trièn", dac bièt ò
chiéu canh quan he cùa khài nièm thù nhà't vói khài nièm thù hai. Nò
cùng làm rò hon càc noi dung lièn quan dè'n càc khài nièm này

co
nhiéu,
va
chù yé"u là de cap gian tiè"p hoac
de
cap mot vài khia canh nhà't dinh cùa và'n de. Trong
dò co
càc giào
-)
S.
^
O
^
O
trình, tàc
phàm
vé kinh té hgc phàt trièn nhu "Kinh tè hoc phàt trièn"
cùa Tran Vàn Chù (chù bièn), Nhà xuà"t bàn Chinh tri Quò"c
già
1997;
tàc phàm cùng
tèn va
cùng nàm xuà"t bàn cùa Pham Vàn Dung (chù
bièn).
Nhà xuà't bàn Giào
due.
Càc còng trình cùa càc hgc già nuóc ngoài dà dugc dich
va
xuàt
bàn a Vièt Nam da dang, sàu sàc

Thè"giai
±ù-
ba:
phàc thào lich
su
mot
su-phàt
trièn
tèi"
cùa
Ohvier
de Solages cùng vày.
va
chàc chàn nò
con
nhiéu già tri hon
né'u Vien nghién cùu quàn ly
kinh té'trung uong (1996)
dich
va
xuàt bàn
day
dù tàc phàm này. It truc tiè'p hon là càc tàc phàm
"Thè"giai
tu-
do
-mot
thè"giai
khòng thè
chàp

che'
cùa tàc
già, luàn vàn chi tiè"p càn
va
su dung hai còng trình bang tié"ng Anh là
"
Globalization and the poscolonial
world'
cùa Ankie Hoogvelt (Mac
Millan
va
St
Martin's,
1997)
va "GlobaUzation
and the Nation -State"
cùa R.J. Holton (Mac Millan
va
St
Martin's,
1998), nhùng còng trình
khào cùu
rat
ca bàn
va co
he thò'ng vé
qua
trình toàn cau hoà.
Nhu vày,
de

tai
va
phàt trién trong
qua
trình quóc té hoà, chóng lai nguy co phàn phàt trièn
do tàc dòng cùa
qua
trình quò'c tè' hoà.
4.
Dóng
góp cùa luan
vàn:
-Luàn chù-ng duoc tinh tà't yé'u. phò biè'n cùa
qua
trình -xu huóng
quò'c té' hoà trong thè'
giói
hièn dai.
tu
nhiéu góc dò ly luàn. trèn làp
truóng cùa chù nghla duy vat bièn chù-ng
va
chù nghla duy vàt lich
su.
-Xem xét va xem xét
lai
càc khài nièm "quò'c
tè'hoà",
"phàt trièn"
vé mat ly luàn cùng

su- nò dich trong quan he quò'c tè' giùa càc bó phàn phàt
trién khòng dong déu cùa the giói hièn dai. Qua
dò,
cho phép hình dung
ra càch thùc, co
che'
de mot
nuóc di sau
co
thè
tón
tai
va
phàt trién
trong
qua
trình quò'c té hoà.
5.
Phumig
phàp nghién
cmi:
Phép bièn chù-ng duy vàt là phuong phàp quàn xuyè'n toàn bó luan
vàn. Càc
phucmg
phàp cu thè duoc luàn vàn
su
dung
góm
phuong phàp
he thò'ng

kinh té' chinh tri a phan khào sàt quan he hièn thuc
(chuong 3). Càc tham
so'
xà hòi -kinh té' cùng dugc
de
cap.
con
càc noi
dung ,vàn hoà. dao
due chi
dugc de cap giàn tiè"p.
Luan vàn dugc kè't cà'u thành 3 chuong, chuong 1
góm
3
tiè't,
chuong
2
góm
4 tié't va chuong 3 góm 3 tiè't. nhung chuong cuòi này dugc thè
hièn duói mot hình thùc khàc
va
mang y
nghia
khàc 2 chuong
dàu
nén
chié'm mot
ti
le
lón

dòng
tu-,
trong da
so'
truóng hpp.
nò dugc su
dung nhu là
mot
danh
tu,
vùa vói tu càch
mot qua
trình. vùa vói
tu'
càch mot xu huóng.
Tu
giùa
thàp
ki
80. trén thè' giói xuàt hièn khài nièm toàn càu hoà
vói
rriòt
nói hàm chat
che
hon.
va
hàu nhu thay thè' khài nièm quò'c tè'
hoà ó thòi diém gàn day. dàc biét
là
trong giói khoa hpc. Khào cùu khài

trình
này. Òng quan nièm toàn càu hoà là he
qua
cùa nén kinh tè' thè' giói tu-
bàn chù nghla, vói
mot
he thò'ng dugc gàn lién boi phàn còng lao dòng
toàn càu va dugc dàn dat boi
logie
cùa su tich
luy
tu bàn. He thò'ng này
dugc hgp thành
bòi
càc quò'c
già,
khu vuc, chié'm nhù-ng vi
tri cii
thè
trong
mot
tò chùc
co
tòn ti tràt tu cùa quyén
lue va
khòng gian, bi phàn
chia thành càc vùng trung tàm, ngoai vi,
va
bàn ngoai vi [51, 11 -12].
Chi càn lòt bò hình thùc "he thò'ng thè' giói"

qua
trình toàn cau hoà nói chung vói
qua
trình toàn cau hoà
vé
kinh té' va chinh tri, dù day là nhùng
ITnh
vuc ca bàn. Robertson xem
.Két qua
trình này a nhùng hình thùc thè hien
ma
chua di vào bàn
chat.
Qua viec phàn tich nhùng luàn diém cùa Holm, Sorensen,
Wallerstein
va
Robertson,
trén làp
tru'óng
cùa chù nghla Màc. co
thè
dua
ra dinh nghla
vé quò'c
té' hoà nhu sau:
"Quò'c tè' hoà là su anh huóng, tàc dóng, xàm nhap làn nhau xuyén
bièn giói giùa càc vùng, càc quò'c
già
trong càc
ITnh

Nbung
tinh chà't cùa nò bi quy dinh manh me boi nhù-ng
hình thùc truóc
dò,
so khai va
chu-a
dièn hình.
L1.2.
Noi dung ca bàn cùa quò"c
tè"
hoà trong thài dai ngày nay.
1/
Su phàn còng lao dòng xuyén bièn giói.
8
Tùng quò'c
già
khòng
con
là mot thuc thè kinh té' khép kin.
Mot
quò'c
già
phài thuc hièn nhiéu
hcm
nhu càu cùa bàn thàn
nò
trong nhùng
ITnh
vuc,
nhiing

so'
này là 25%. Né'u dnh tòng 11.000 TNC trén thè'
giói vào nàm 1984,
ti
le
dò
là 50%. 30% thuong mai
thè'giói
nàm 1982
là trao dòi
ben
trong giùa càc TNC. Nàm 1979. 50% xuà't khàu cùa Thè'
giói thù ba là trao dòi giùa càc còng ty me
va
càc nhành vói nhau cùa
càc TNC [39. 4 -5]. Vào nàm 1993. trén the
giói co
38.747 TNC, vói
nhù-ng chi
so'
tiè'p
tue
tàng.
Qua
trình này là su xuà't khàu tu bàn duói
dang dàu tu truc tièp nuóc ngoài (FDI). Dang xuàt khàu tu bàn khàc là
'y ^ 'y ^
vièn trg phàt trièn (ODA). Quy tàc
ma
nò theo duòi là tu do hoà dàu

due -lò'i
sò'ng.
Qua
trình này vùa dièn ra
mot
càch tu- nhién nhu: là he
qua
cùa 3 nói dung trèn, vùa dièn ra mot càch khòng tu nhièn
bang
qua
trình truyén ba,
gay sue
ép
va
àp dat cùa mot
so'
quò'c
già
dàn toc, nén
vàn hoà nhà't dinh.
LL3.
Càc
càp
dò cùa quòc tè hoà.
a. Toàn càu hoà.
Quò'c tè' hoà trèn pham vi toàn càu, trong
dò,
toàn thè' giói dugc
coi nhu:
mot thiic

nhung
lai phi lich
su.
Phài trong
mot
diéu kien thòng tin phàt trièn cao. cài
"sue
ép thè' giói"
va "càm giàc chung vé thói gian/ khòng gian" à'y mói ton tai. Cùng nhu
"y thùc toàn càu" chi xuà't hièn khi này sinh nhùng và'n
de
toàn càu nhu
chié'n tranh huy dièt, mói truóng
va
nhù-ng và'n
de
này
lai co
co so
khàc,
mang dnh lich
su.
Diéu này sé dugc luàn vàn giài quyè't ó phàn
1.2.
Vi
thè', phài dat và'n de vé toàn càu hoà truóc hé't ó
nói
dung mang
dnh càn nguyén cùa
nò:

-115].
He thò'ng à'y
du-gc chi
dao boi càc quy tàc kinh tè' quò'c té',
ma
quy tàc tò'i thugng vàn
con
dang trong tiè'n trình hièn thuc hoà -là tu:
do
thu-ong
mai
va
dàu tu.
10
•>
X
V
^
Su hình thành thuc thè kinh té toàn càu vói nhiing quy tàc chung
dóng
thòi cùng làm này sinh nhùng và'n
de
chinh tri -xà hòi -vàn hoà
toàn càu. Diéu
dò
tao ra y thùc vé
thè'giói
nhu
mot
"dia diém don nhà't",

lièn kè't toàn bò 10 nuóc
Dòng Nam A cùng nàm trong
tién
trình này, dù chu-a dièn hình
bang
EU.
Trén thuc
té',
trong thè' giói hièn
dai,
qua
trình khu vuc hoà chi
hèn
kè't khu vuc thành
mot
thuc thè, mot tièu he thò'ng trong he thò'ng toàn
càu chù khòng thành
mot he
thò'ng
rièng.
Trong chùng muc nào dò, khu
vuc hoà là buóc chuyén tièp cùa qua trình toàn càu hoà, trong
dò
càc
quò'c
già
dàn toc nhàn thùc ràng vièc trò'n trành
qua
trình toàn càu hoà
la khòng thè, dòng thòi, vièc tham du vào

su
thè' giói hièn dai nhu:
là "su dung dò giùa càc nén vàn minh". Ve mat
logie,
co
su khàc bièt
11
giùa lièn kè't trèn co
so
khu
viic va
lièn kè't trèn co so vàn hoà -vàn
minh, nhung trèn
thiic
té',
sii
khàc bièt này là tò'i thièu.
1.2. Tinh tà't
yèu
cùa
quo'c
té'
hoà trong thòi dai ngày nay.
1.2.1.
Su:
ma ròng khòng gian xà hòi
Lich
su
nhàn loai là
qua

khoàng khòng gian dia ly nhà't dinh, vói
mot cuc nhà't dinh dugc gpi là trung tàm, lan toà xung quanh là càc vùng
ngoai vi ké' dé'p nhau.
Tu
thòi
de'
che'
La Ma dà
co mot
he thò'ng nhu
vày, vói Rome làm trung tàm. Thòi phong kiè'n, tuy bi han
che'
boi lành
dia phong kiè'n nhung vàn
co
su giao
lu-u
thuong
mai.
vói Venise làm
trung tàm. Braudel cho ràng
tu
thè' ki XV -
XVIII,
su'
thò'ng nhà't toàn
thè'
giói dugc phàc ra
va
dàn dàn

M.Hodgson
va
Wilkinson
con
di xa hon. Càc òng coi su phàt trièn
cùa toàn thè' giói dà
co
mot
sii
thò'ng nhà't rà't
som.
M. Hodgson khi
nghién
ciiu
vé Hói giào dà cho su phàt trién cùa vàn minh nhàn loai nhu
là su phàt trién phu thuòc làn nhau
va
it nhiéu song song giùa 4 hòn
hgp truyén thò'ng vàn nninh: Trung Quòc, An Dò, Chàu Au va vàn
nunh
song Nile
dè'n Oxus. Wilkinson khàng dinh "ngày nay trén
trai
dà't chi
co mot
nén vàn minh -mot nén vàn minh toàn càu don nhà't. Nò bàt
nguón ó Tày A, Ai Cap
va
Sumer khoàng 1500 tr.CN. Trung tàm này
lan róng lién tue bao phù toàn

nhu cau
cu
dugc thoà man bang
nhÙTig san
phàm trong nuóc,
thì này sinh ra
nhÙTig
nhu cau mói, dòi hòi dugc thoà
man bang
nhùng
san
phàm dua
tu
nhùng
mièn va
xù xa xòi nhàt vé. Thay cho tình trang
co
làp truóc kia cùa càc dia phuong
va
dàn toc vàn tu cung tu cà'p, ta
thà'y phàt trién nhùng quan he phò biè'n. su phu thuòc phò biè'n giùa càc
dàn toc.
Ma
san xuà't vat chà't dà nhu thè' thì san xuà't tinh thàn cùng
khòng kém nhu the" [27, 545
-546].
Cg
so
này khòng
con

nhuan,
ma
nò "xàm nhap khàp noi, khai thàc
khàp noi
va thiè't
làp
nhùiig mòl
quan he a khàp noi".
Thu hai, tình
chà't
cùa
nén
san
xuà't
còng nghiep, dac bièt là dai
còng nghiep, là san xuà't càng
nhiéu
già thành sàm phàm càng ha,
tue
là tàng uu thè' canh tranh. Quy
luat
cùa nén kinh té' thi truóng buóc nò
phài ma ròng san xuà't.
Qua
trình này tao ra mot nuóc tu bàn giàu
co.
Nhung,
nhu A. Smith dà phàn tich
va
Màc dà su dung phàn tich này

Tu
dò dàn dè'n su hình thành
mot
mang
luói
san xuà't
xuyèn quò'c
già,
trong dò
mot
nén san xuà't quó'c
già
(hay vùng lành thò)
tró thành mot bó phan cùa nén san xuà't thè' giói.
Qua
trình san xuà't
mang tinh quò'c tè' tà't yè'u
din
dè'n
mot
dòi sò'ng xà hói mang tinh quò'c
tè'.
1.2.3. Tinh tàt
yè"u
truyén thòng.
Su sang
che'
ra càc phuong tién truyén thòng, cùng nàm trong càc
cupe
càch mang khoa hpc -ky thuàt -còng nghé, dà tao ra trièn vpng

tró thành mot ngành kinh doanh
loi
nhuàn cao.
Truyén thòng dai chùng tró thành
mot
ngành kinh doanh
Igi
nhuan
cao chù yé'u nhó quàng cào.
ma
Philippe Breton
va
Serge Proulx gpi là
mot
Hièn tugng "nàm giùa thuong mai
va
càc
media"[6,150].
Bàn thàn
quàng cào là mot hièn tugng thuong mai,
ma
càc nhà
san
xuà't dà mua
su phuc vu cùa càc media
de
bòi tron
qua
trình san xuà't: tao ra mot xà
hói tiéu thu dai chùng. Pham vi anh huóng cùa càc phuong tièn truyén

lón nhà't thè' giói
co
doanh thu nàm 1988 là 17 ti USD [3,89 -90].
Tuy nhièn. diéu kien xà hòi cho phép càc media phàt trièn truóc
khi quàng cào qua càc media xuà't hièn chinh là chù nghTa tu do, sé dugc
hình
bay
ó phàn sau. Kè't hgp vói chù nghTa tii do, càc media tao ra
mot
xà hói truyén thòng, mot xà hói thùc
day
tùng cà nhàn mg ròng khòng
15
gian giao tiè'p cùa nò,
va
mot nén vàn hoà dai chùng, dai chùng hoà su
phàt trièn.
Su han
che'
cùa càc media vói tu càch là mot phuong tién giao tiè'p
vugt qua giói han khòng gian là
nò
khòng
co
- vé mat kT thuàt - kènh
phàn hói. Su ra dói cùa dièn thoai, fax dà khàc phuc diéu
dò,
va
hai
còng cu này

tàp thè -
tàp thè, trèn pham vi toàn càu.
'
.
^
1
-v^
.
-^'
Nhu vày, vé mat kT thuàt. qua
trinh
quòc té hoà vàn chu-a dièn ra
vói hé't khà nàng cùa nò.
1.2.4.
Tinh tàt yèu xà hòi.
a/
Nguy co chié'n tranh huy dièt.
Sau Thè' chié'n II, dac bièt lai dugc thùc
day
boi chié'n tranh
lanh,
trén thè' giói xuà't hièn cuòc chay dua vù trang, truóc hé't là giùa hai sièu
cuóng My
va
Lién Xò. Vù khi gié't nuóc hàng
loat
(vù khi hoà hpc. vù
khi sinh hgc,
va
dac biét là vù khi hat nhàn) tró thành mò'i de doa nghièm

ùng nhà kinh làm nhièt dò
trai
dà't tàng lén, kéo theo muc nuóc bièn
tàng lén, phà huy tang òzòn làm tàng
bue
xa
tu
ngoai
tu
mat trai chiéu
xuò'ng
trai
dà't
là nhù-ng he
qua
dà
va
dang dugc nhìn nhan,
va
né'u
tiè'p dièn theo chiéu huóng hien nay thì
su song
trén
trai
dà't bi de doa
trong tuang lai khòng xa. Dò là và'n
de
toàn cau,
va
vièc ngàn chan nguy

là
0.002%/nàm.
tue là
mà't 35.000 nàm
de
tàng gà'p dòi. Trong khoàng
1960 - 1980. dàn so thè'
giói
tàng vói tò'c dò
2.3%/nàm.
tue là chi càn
31 nàm
de
tàng
gap
dòi. Hièn nay. dàn
so'
the
giói
tàng thém 92 -93
trièu
nguói/nàm. 95%
so'
dò tu
càc nuóc dang phàt trièn [14.90 -91].
Diéu
dò
dàn dè'n nguy co can kièt tài nguyén cùa nhàn
loai.
do

ITnh
vuc khàc nhau cùa dói sò'ng xà hòi hièn
dai cùns
làm
17
cho tình trang tòi pham dièn ra su "phàn còng lao dòng" quò'c té'
va co
tò chùc mang tình quò'c tè', dac bièt trong san xuà't
va buon lau
ma tuy.
Diéu
pày
dòi hòi mot su hgp tàc quò'c
té'
co y thùc, truóc hé't giùa càc
ca quan an ninh nhà nuóc, trong viec chò'ng lai chùng.
L2.5,
Tinh
tài
yèu thòi dai: dia vi
cùa
chù nghla
tu-
do
tw
bàn chù
nghla
va
càc già tri cùa no.
Khài nièm "chù nghla tu do" khòng hoàn toàn thò'ng nhà't trong giói

nhà nuóc. Chinh phù quàn ly càng it càng tòt.
-Thi truóng
va
canh tranh phài dugc bào ve bang mgi già. Dia bàn
trao dòi càng ròng thì canh tranh càng
song
dòng
va
thi truóng càng
manh
[3.36].
vé mat ly luan, nò coi hanh phùc cùa con nguói dugc bào dàm
bang
co
che'
tu do cùa cung
va
càu trong mpi
ITnh
vuc. là tu dp sàng
kiè'n cà nhàn
va
co
che'
tu do cùa thi truóng, dò'i lap vói quan
nièm
vé
hanh phùc cùa con nguói dugc bào dàm bang
mot tò
chùc xà bòi thich

là dóng lue cùa chù nghTa tu bàn. tao làp cho Tày Àu
va
sau dò là My,
mot nén vàn minh vàt chà't bùng manh trong tràt tu- thè' giói.
Chù nghTa tu do nhiéu làn bi dat vàn
de
ó phuong Tày, nhung nói
dung chù yè'u bi xét lai là nói dung thù ba trong bò'n nói dung nói trén.
Ngay trong nhiing thòi ky chù nghTa tu- do bi dat thành và'n
de,
nói dung
thù
hai va
thù tu vàn
co sue
sò'ng mành
lièt,
tró thành già tri xuyèn suò't
cùa chù nghTa tu bàn phuong Tày, dù tuy tùng thòi ky nò dugc hièu
khàc nhau. Chinh nhiing già tri à'y tao cho càc xà bòi phuong Tày càn
- hièn dai
mot
su nàng dóng vugt tròi so vói phàn
con
lai cùa thè' giói
chua chà'p nhàn càc già tri này. Tu tuóng vé su mó ròng dia bàn trao
dòi dà thùc
day
toàn thè' giói phuong Tày tim kiè'm thi truóng mói.
tru-óc

tu do. Cùng vói su hgp tàc
giùa
càc nuóc tu ban phàt trién
de
thùc day
su ma ròng quy mò thi truóng
va
chòng
lai
"nguy ca còng
san",
no dà
dgn duóng cho su nhà't thè hoà toàn cau dugc chi huy bai phuong Tày.
Qua trình
này dièn ra
tu
giùa thè' ky XX.
va
dat dugc nhùng buóc tiè'n
manh
me
tu-
thàp ky 90. sau su sup dò cùa he thòng xà hói chù
nghìa,
va
thuàt ngù toàn càu hoà tró thành
mot
khài nièm phò biè'n.
Su "khai hoà" thè' giói cùa phuong Tày bang càc già tri cùa chù
nghTa tu- do vàn tiè'p

he thò'ng thè' giói rièng". Vugt lén trèn nói dung kinh tè' don
,^0
'y
thuan. chùng ta vàn
co
thè
su
dung nhùng luàn diém cùa F.Braudel.
F.Braudel
coi mot he thò'ng thè' giói riéng dugc tao thành bai mot
cuc,
mot trung tàm -
va
dòi khi là
hai
trung tàm -
va
càc vùng toà ra
xung quanh trung tàm do. Nhùng vùng làn càn
co
su phàn còng vói cuc
cùa he thòng vói mot mùc dò bình dàng nhàt dinh, tao thành mot vùng.
mot
quòc
già
bà chù. Tiè'p dén là càc vùng trung gian, bao quanh truc
giùa. Ngoài cùng là vùng ria rat ròng,
chiù
su phu thuòc vào trung tàm
va

Galtung phàn bièt trung tàm
-ngoai vi theo càc quò'c
già.
Theo hai òng, he thò'ng trung tàm -ngoai
vi dua trèn su phàn chia thành qua khòng bình dàng. "Trung tàm" chinh
là The giói thù nhà't (càc nuóc
OECD)^';
"ngoai vi" là Thè' giói thù ba
(càc nuóc dang phàt trièn),
va
vùng "bàn ngoai vi" là càc nuóc còng
nghiep
mòi [52, 45 -47].
*
OECD:
To'chuc hap
tàc
va
phat
triSn kinh
té, bao
gòm
càc
nirck
Tay Àu
va Bìic
My.
Vè sau no
dm.rc
ma rong

Hutton bò sung khi òng
chi
ra xà hòi 30/30/40
hièn tai ó Anh. 30% ó duói day xà bòi
thà't
nghiep
va
bi dóng
vé
kinh
té',
bi dat ra ngoài le (Ankie Hoogvelt goi là bó phàn "bi loai bò"); 30%
khàc
co
vièc làm bàp
bènh vé
mat co cà'u; cuòi cùng là 40%
co
thè tu
dinh
liéu dugc
còng vièc
va
xàc dinh
dugc
trién vong thu nhàp. A.
Hoogvelt cho ràng su khàc biét giùa càc nuóc phàt trién
va
dang phat
trién chi a kich cà cùa

Vièc tao thành
"thè ^iói
Hàn hoà" -tuv chua là hình thùc dièn hình
cùa
qua
trình quò'c té' hoà, nhung
vé
mat lich su. ta
co
thè
xé'p
nò vào
trong
qua
trình này -khòng phài là mot
qua
trình
dugc
vach san.
Vi
thè',
khòng
chi
nhàn thùc vj tri,
ma
phài nhàn thùc cà vai trò cùa Trung Quò'c
trong "he thò'ng thè' giói rièng" này.
Tu
mot vùng lành thò nhò a luu
vuc Hoàng

tu nhièn nhu là
he
qua tà't yè'u cùa mot nén vàn minh
co trình
dò phàt
•^ V V ->
trièn cao hon dòng hóa
mot
nèn vàn minh
co
trình dò phàt trién thàp
21
hon.
Tu
dau thièn nièn
ki
thù
nhàl.
càc ki thuàt canh tàc
va
chàn nuòi
cùa Trung Quò'c bàt dau xàm nhap càc nuóc làn càn.
va
càc nhà
su
hgc
dà ghi nhàn
qua
trình này ó Vièt Nam [24.
161

de
tró thành quòc giào nhu
truóng hgp
Thàn
dao cùa Nhàt Bàn. Su Hàn hoà cùng dièn ra trong tò
•y
chùc nhà nuóc mot càch
co
he thò'ng, dac bièt là nhùng thay dòi tu
ben
trén.
Trung Quò'c \'ùa
là
nguói
rruyén
bà. vùa là kè gay
sue ép
cho
qua
trình Hàn hoà he thò'ng the giói cùa mình. Bàn thàn
nén
vàn hoà cùa nò
cùng
co
sue manh
va
su hàp dàn lón. Thuc te thì
qua
trình Hàn hoà dà
thùc

trình này. Càc dàn toc khàc bi
dòng hoà a càc mùc dò khàc nhau. co thè là dành màt mình hoàn toàn
-dù vàn
con
nguyén ven vé mat sinh hoc
-co
thè dành màt mình mot
phàn.
Qua irình
dành màt mình ày
co
thè
dugc
kièm soàt
bòi
noi lue
cùa xà hòi à'y,
va
dòi khi bi chi
^nói
bai nhùng rùi ro cùa lich su. nhung
chàc chàn càc dàn toc ày khòng
phai
la ke
de
xuóng va dàn dat tièn
trình lich
su
nói chung cùa khu vuc
va qua