\
/<
DAI HOC
QUOC GIÀ
HA NOI
TRUÒNG
DAI HOC
NGOAI NGUT
DETAI
NGHIÈN
CifV
KHOA HOC CÀP DAI HOC QUÓC
GIÀ
/>
DAC
DIEM LdP
TU'
NGlT
DUNG DE
Xl/NG
HO
TRONG
GIÀ
DÌNH CÙA
TIENG HÀN
(CO DÓI CHIÉU VÓI TIÉNG VIÉT)
MA
SO
:
QN 02 07
Nguòi thìtc
2.
Dèi
tugng, pham
vi
nghién
ciiru
3
3.
Nhiém
vu cùa de tài 3
4.
Phuang phàp nghién
edu
4
5.
Cà'u truc cùa
de
tài 5
CHUONG
1: Mot so
và'n
de
ly luàn ve
xung ho
va
Id ngit
xung
ho
trong giao tiép ngòn
ngff
so
sành xung
ho
Hàn
Vièt 10
l.,2
Khài niém
ve Ihan
toc,
già
dình
va
td
ngO
xung
ho
than
toc
10
1.3
.
Khài niém
ve
xung
ho
va td
ngiJ
dùng
de
xung
già
dình
cùa
tiéng
Hàn (co so
sành
vói
tiéng Vièt
) 26
2.1
Xung
hò
bang
dai td
nhan xung
26
2.1.1 Khài niém
ve
dai td
nhan xung
26
2.1.2.
Dac
diém
cùa dai td
nhan xung tiéng
Hàn 26
2.1.3.
Mot so
tó
Dàc
diém
ho tén cùa
ngUòi
Hàn 50
CHUONG
3 :
Hoat dong
cùa td
xung
ho
trong
già
dình
cùa nguòi
Hàn
(co
so
sành
vói
tiéng Viét
) 54
3.1
Xung hò giua va
va
chóng 54
3.1.1 Xung hò giua
nhirng
cap vg chóng tre 54
3.1.2
4.1.2
Su khàc
nhau
73
4.2
ling
dung
két qua
nghién
edu
76
4.2.1
Ca
so
ly
luan
cùa viec ung dung 76
4.2.2 Mot so kién nghi
ve
giài phàp khàc
phue lòi
80
+
Ve phia
nguòi day 80
+
Ve
phfa nguòi hoc 82
KETLUAN
83
chat
dac thù này cùa xa bòi loài nguòi
mi
ngòn
ngii'
dóng
thòi dugc cùng
cÓ va
khòng ngdng phàt trién. Trong qua {unì
dò,
xung hò là bó
phàn
hgp thành quan trong,
co
y nghTa xàc
djnh
vai giac
tiép
va
quyét dinh hiéu qua giao tiép. Xung ho
thè
hién sinh dong moi quar
he giira
nguòi vói nguòi trong
Idng
bòi cành giao tiép cu the. Dò chfnh là
li de
ma
viéc nghién edu td
ngu'
lo'
Cùng vói xu
thè tal
yéu dò cùa thòi dai, quan he hgp tàc
hiJu
nghi
truycr
thóng
giiJa
hai nuóc Viét - Trung cung
duac
cùng co
va
phàt trién
Ihém
mò
buóe trén mgi
ITnh
vuc.
De
góp phàn thùc day su giao luu
giiJa
hai nuóc,
vie*
nghién cuu dac trung ngòn
ngd
-
vàn
bòa cùa hai dan toc, dac biet là vàn
di
hình van hoà,
he
sue linh
té "
[Lini Hong
Le- Kfnh khiém td trong tiéng Hàn hién dai.
Nx
DH Ngòn ngu- Van hoà BK,
2001]
Ve vàn
de
td xung hò trong càc ngòn ngu nói chung
va
trong tién
Hàn, tiéng Viét nói riéng, dà
co
nhiéu còng
Irình
nghién edu (xcm muc lì
liéu tham khào). Song, truóc nay, chua co
de
tài nghién edu nào nghién edu
ve
dac diém
va
càch su dung
lóp
td ngff xung hò tiéng Hàn cung nhu mói
tucrng
quan cùa nò vói tiéng Viét
ra mÓi
tuang
quan cùa nò vói
tiéng Viét khòng chi là vàn
de
thuàn tuy ngòn ngff
ma co
lién quan
mài Ihiéì
vói van hoà, làp quàn
dàn
toc,
rat If
thu nhung cung vò cùng phdc tap.
1.
2. Vàn
de
xung hò
lién
quan mat thiét vói dói tugng giao
liép va
ngu
cành giao tiép. Dàc trung giao liép xa bòi cùa dan toc Trung Hoa
va
dan toc
Viét Nam là déu
chiù
su chi phói
sau
sàc cùa càc quan niém
thay, song quan he
già
dình, xa hòi vói
nhffng chuàn muc, nghi
Ihdc
giao tiép truyén thóng cùa nò vàn dugc
gin
giff
Trong nhffng biéu hién cu thè cùa vàn de van hoà dò, nói
Iroi
lén là vàn
d^
càch xung hò.
Vi
thè,
nghién edu tiéng Hàn
va
tiéng Viét, khòng thè bò
qm
vàn
de
xung hò, bao góm xung hò
già
dình
va
xung hò xa bòi, dóng thòi phà
dal chung
irong
boi cành giao tiép ngòn ngff - van hoà cùa cà hai dan
lòc
phdc tap
hcrn.
Thirc
té giàng day tiéng
Hàn
cho nguòi Viét
va
tiéng Viét cho
nguòi Hàn cho thày, su nhàm
làn
trong viéc
sir
dung td ngff xung hò là khà
phó
bién.
De khàc
phue nhffng han
che
dò, dòi hòi phài
co
mot còng trình
khào sàt càu truc tTnh cung nhu
qua
trình boat dóng cùa td ngu xung hò trong
qua trình giao tiép ngòn ngff tiéng Hàn
va dàt
nò trong
tuang
quan vói lóp td
ngff xung hò tiéng Viét, nhàm dàp dng yéu càu giao luu ngòn ngff nói chung
Hàn
va
Viét. Td dò dng dung két qua nghién cuu vào
qua
trình day hoc tiéng
Hàn cho nguòi
Vici
Nam, nang cao hiéu
qua ITnh
vuc giao tiép cung nhu
trong giàng day, hoc
tàp
cung nhu bién dich, phién dich
2.
Dói tugng, pham vi nghién cuu cu de tài
Xuàt phàt td muc dfch, y nghTa dà néu ò trén, de tài xàc djnh dói tugng
nghién edu là:
He thóng càc td ngff
làm
chdc nang xung hò trong
già
dình cùa tiéng
Hàn va nhffng phuang thdc sd dung cùa lóp td ngff này.
Tu liéu dùng
de
khào sàt là càc cau, lòi tboai trong càc tàc
phàin
viét
bang tiéng Hàn cùa nguòi bàn ngff nhu truyén, phim ành, giào trình
Nhu
trong xung hò ; càc nhàn tó van hoà, xà bòi tàc dòng dén viéc su dung td
ngff xung hò, nhàt là mÓi lién
he
giffa xung hò
va
vàn de van hoà truyén thóng
cùa dan
toc.
Dóng thòi, làm nói ró dac diém cùa mói lién he vàn hoà giao tiép
giffa tiéng Hàn
va
tiéng Viét.
3.2.
Tlióng
ké, miéu tà lóp td ngff xung hò trong mòi truòng giao liép
già
dình cùa tiéng Hàn, làm nói ro dac diém nhffng phuang tién dùng
de
xung hò
trong
già
dinh cùa tiéng Hàn trong
sir
so sành vói tiéng Viét.
3.3.
Khào
sài
su boat dòng cùa lóp td ngff xung
bògia
dinh Irong tiéng
dal dugc dò thuyét phue cao.
3.4. Dói
chic'u,
tìm ra su gióng
va
khàc nhau ve phuang dién he
ibóng
càu truc cung nhu càch
su
dung cùa lóp td ngff xung hò tiéng Hàn
va
tiéng
Vici
trong giao tiép
già
dinh . Trén ca sa két
qua
nghién edu, van dung
Iriróc
bei
vào
qua
trình day, hoc tiéng Hàn cho nguòi Viét, góp phàn nang cao hiéu
qua
su dung
id
ngu xung bò trong giao liép ngòn
ngff.
4.
Pliuolìg
hoc trong xung ho ; phuang phàp dói chiéu ngòn ngu lìm ra dicm gióng va
khàc nhau trong xung bò
già
dinh cùa tiéng Hàn
va
tiéng
Vici.
Sau do, van
dung phuang phàp quy nap
de
rut ra nhffng nhan xct khài quàt
ve
dac dicm
càu truc
va
boat dòng cùa td ngff xung hò
già
dình trong
tié'ng
Hàn,
co
so
sành vói tiéng Viét.
Càc
vi
du minh hoa déu duac
trich
td nhffng van bàn góc do chfnh
nguòi bàn ngff thè hién nhàm dàm bào dò chfnh xàc cao cùa tu liéu.
5. Càu truc
dình
cùa tiéng Hàn
(co
so sành vói tiéng Viét).
Chuang 4: Ung dung két
qua
nghién
edu
trong giàng day liéng Hàn
cho nguòi Viét Nam.
Chuong 1
:
MOT SO
VÀN
DE LI LUÀN VE
XUNG
HÒ
VA TÌT
NGQ
• •
XUNG HÒ TRONG GIAO
TIÈP
NGÒN
NGQ
1.1. Lich sur vàn de
LLL
Diém qua vài
net
ve lich
su
va
dói chiéu giffa xung bò
trong tiéng Hàn
va
càc ngòn ngff khàc, trén dàt nuóc Trung Hoa, ngay td dàu
dòi Hàn, da xuàt bién cuón
"NbT
nha"
là tàc
phàm
chuyén
sau
giài
Ibfcb
y
nghTa cùa td
som
nhàt trong Hcb su ngòn ngff hoc Trung Hoa. Trong dò,
Ibién
"Tlifcb
thàn"
da giói tbieu mot càch he thóng nghTa
va
càch su dung cùa lóp
td xung hò than toc. "NhT nha" dà dugc càc hoc già dòi sau tiép tue hoàn
Ihién,
bó sung. Sau dò, tàc già Luang Chuang
Cu
cho ra dòi cuón "Xung vi
lue"
thè ki
truóc, Trieu Nguyén Nhiém dà
co
còng
trình nghién edu, miéu là he thóng xung hò trong liéng Hàn hicn dai. Sau do,
cuón Ngòn ngff hoc xà bòi cùa
Tran
Nguyén ra dòi, de
cap
dén càc hinh thdc
xung bò mói xuàt hién sau kbi nuóc còng hoà nhàn dàn Trung Hoa
ihành
lap,
dóng thòi phan
tich
khà cu thè
ve
y
nghTa
cùa càc
hình thdc xung
hò này.
Td
khi
Trung Quóc tién hành
cài
càch
mò cua, dàt
nuóc dugc ménh
danh
bòi
cành
dò,
vàn
de
xung
hò
trong tiéng
Hàn
càng dugc quan
tam
nghién
edu,
va
dugc
coi
là
chién
lugc
giao tiép ngòn
ngff.
Nhffng còng trình nghién
edu
liéu biéu
co:
Dién
Hué
Cuorng
vói "He
thóng xung
cuu
ve
tfnh lich
su
trong giao tiép ngòn ngff
cùa tàc già
Tran
Tùng
Sàm dà
dugc
nhà in
Thuang
vu xuàt
bàn làn dàu
va
tài bàn nam
2001. Còng trình dành 68/108
Irang
nói
ve
xung
hò.
Diéu
dò
chdng
lo
xung
hò góp
mot
phàn dàng
xung
hò
nghé nghiép, xung
hò
chdc
vu,
xung
hò
thóng
thuòng,
miei
xung
va
xung
hò
bang
ho tén.
Riéng
vói dai td
nhàn xung,
làc
già
lai
chiajhànb
ha
loai: xung
hò
thóng thuòng,
tòn
xung
xung
hò, coi
nhu
mot
phuang tien quan trong
de
biéu
Ibi
tfnh lich
su
trong giao tiép ngòn
ngff. Tàc già dà dua ra 5
nguyén
tàc su
dung kfnh khiém
td. Dò là
nguyén
làc
Ijch
su,
nguyén
làc
linh
càm,
nguyén
làc cu ly,
nguyén
làc
Ihang
càp
td
ma
Luu
Hong
Le dua ra déu
co
lién
he
mài Ihicl
dcn
7
td ngff xung
ho.
Ngoài càc còng trình nghién
edu
lón kè trén
con co
hàng
loat
càc bài
viét
ve
tdng khfa canh cùa xung hò nhu : Ha Doan Di vói "Nói ve danh, tu,
hiéu ",
Tran
Quàn vói "chdc nàng biéu dat cùa
^ wò
- tòi (
it^
ni-
càc nhà nghién edu ngòn ngff da dal dugc trén góc dò
xung hò tiéng Hàn,
co
thè thày dugc càc còng trình da chù y dén bai phuang
dién: y nghTa
If
luàn
va
y nghTa thuc tién cùa vàn
de.
Ve
mal
If
luan, càc hoc
già dà làp trung phàn tfch, chdng minh cho lóp td xung hò liéng Hàn là
mgl
he
thóng hoàn
chình.
Khòng ft y kién dà chdng lo tfnh
chat
mò cùa nò co làc
dung tao nén su da dang, phong phù
va
khòng kém phàn phdc tap cùa lóp td
này trong giao tiép ngòn
ngff.
Dóng thòi khàng dinh dac
Irung
vàn hoà Trung
chua chù y dùng mdc dén vice phàn tfch sàc
Ihài
biéu càm cùa td ngu xung hò
qua tirng
vi
du cu the
de co
thè làm sàng lo vai
Irò
cùa xung hò Irong
vice Ihuc
hién chién hrac giao liép.
7.7.2. Diem
qua vài
net
ve
lich
su
nghién
cùu
xung
hò
tiéng Viét
Kè
td
nhffng
bài
viét
cùa
Alexandre
day
thuc
su
tuang
dng vói tàm vóc cùa no.
Td nhffng
nam 70 trò
lai
day,
nhàt
là td sau khi dàt
nuóc thóng nhàt,
nghién
edu
xung
hò
tiéTig
Viét trén
cà hai
binh
dién
càu
truc
va
boat dóng
ngày càng dugc giói nghién
edu
ngòn ngff quan
tam
va
ngòn
ngir,
If
thuyè't
Ifìp lumi
If
thuyéì
bòi
thoai
vy, ,
da
khàng
dinh
yéu tó lòi nói,
hành dòng,
nhàn
tó
giao tiép
déu
co
lién quan
tói
xung
hò.
-
Càc
còng trình chuyén nghién
edu
ve
xung
quan
he
hffu
ca
giffa ngòn ngff
va
dac
Irung
van
hoà xà bòi, "càu
trilc
xà hòi
phàn
hoà bòc lo ro
trong
càu
truc ngòn
ngff,
thóng
qua
nhffng càch
nói
nàng xung
ho
nhàt dinh "
[
Nguyén
Van
Cìicn-
Ngòn ngff
nghi
ve
chuàn
hoà
càch
xung
hò
trong
xà
giao", Truang
Tlii
Diém
vói "td
xung
hò
co
nguón
góc
danh
td thàn
toc
Irong giao liép tiéng Viét", Nguyén
Tlii
Ly
Kha
vói
"Net
nghTa
chi
quan
"vSo
sành nghi
Ihdc
giao tiép tiéng Nhàt
va
tiéng Viét qua td ngff xung
hò".
Bùi Minh Yèn vói
"Xung hò trong
già
dình nguòi Viét" Truang
Tlii
Diém vói "Td xung hò co
nguón góc danh td than toc trong giao tiép tiéng
Vici",
Pham Ngoc
Tliuòng
vói "Xung hò trong tiéng
Nùng",
Duang Thi Nu vói "ngff nghTa nhóm
Id
chi
quan he than toc trong tiéng Anh
va
tiéng Viét"
7.7.3.
Nghién cùu so sành xung hò Hàn - Viét
Ve
nghién
edu
làm nói
bàt
mói lién he hffu ca giffa
ngòn ngff vói van hoà trong
vice lira
chon td ngff xung hò làm phuang lién
giao liép.
Tuy vày, viéc khào sàt nhìn chung mói ddng lai a càu truc
iTnb,
chua di
sàu phan tfch
de
làm nói
bai
y nghTa ngff dung cùa td ngff xung ho Irong giao
liép.
Xung hò
già
dinh
va
xung hò xà bòi là hai màt
co
lién he mal
ihicT,
bó
sung cho nhau
va
mang dàm
net
dàc thd cùa mòi dan toc, biéu hién
già
dinh cùa nguòi Hàn. Do do, truóc khi de
cap
dén khài niém xung ho va td ngff
xung hò, chung tòi muón diém qua ve khài niém thàn toc, td xung hò
Ihan
lòc
va
dàc diém
già
dình cùa nguòi Hàn. Coi dò là yéu tó van hoà chi phói càch
xirng
hò Irong
già
dình cùa tiéng Hàn.
10
Theo "Td dién quy pham Hàn ngu hién dai"-
2001,
thàn toc là danh td
chi nhffng nguòi
co
quan he huyét thóng
hoac
quan he bòn nhàn vói bàn than
minh.
Tir xung hò than toc là nhffng td dùng
de
xung hò giffa nhffng nguòi
co
quan
va
"dai
già
dình càc dàn toc Trung Hoa" mang dàm quan niém
dao
If
truyén thóng dàn toc. Chfnh
vi
vày, trong giao tiép xa bòi, liéng Hàn
va
tiéng Viét déu su dung
Id
xung hò thàn toc, coi nhu mot trong nhffng phuang
thdc xung hò.
Ve
bàn
chat,
danh td chi quan
he
thàn toc dà phàn ành ro net quan
he
già
dình cùa nguòi Trung Quóc
va
td ngff xung hò than toc
co
thè chia làm
hai khfa canh:
- Td ngff xung hò
hai
nhàn.
- Td ngff xung hò than toc
san
sinh trong quan he giao liép giffa
già
dình vói
già
dinh trong chirng
mire
nhffng
già
dinh dò phài
co
quan he huyèl
thóng, bòn nhan bay phàp
luàl,
góm nhiéu thè he, nhiéu thành vién, nhu :
^
^i9(òng),
WìWìihìxl
MM(cò),
/lX,ÌX(chii),
fÉl{Ù(bàc),
T/jN-T(chàu)
Nhu vày, td xung hò than toc là liéu lóp
id
phàn ành quan
he ihan
toc,
chuyén dùng
Noi hàm
xà bòi cùa nò vò cùng phdc tap. Nhìn chung, nò
co
quan he mal thiét vói càc
vàn
de
bòn nhàn,
già
dình, vj thè, quyén
Igi,
nghTa vu v.v cùa con nguòi. Hò
thóng td ngff xung hò than
toc
góm càc td ngff xung bò than toc Irong
già
dình hat nhan, td ngff xung hò than toc xuàt phàt td
già
dinh
bai
nhàn, td ngff
xung hò biéu
Ihj
quan he hòn nhan
va
td ngu xung bò biéu
Ibi
quan he phàp
luat.
Trong tiéng Hàn, tfnh riéng xung hò giffa vg
va
Nghién edu td ngff xung hò thàn toc trong tiéng Hàn
cho
dén nay vàn
tón lai hai quan diém dói lap nhau
ve
bàn
chat
cùa nò. Mot quan diém cho
ràng, tir ngu xung ho than
toc
là bé ihóng
ón
dinh,
rat fi
thay dói. Tiéu biéu
cho quan diém này là Ma Minh
Xuàn
: "Quan he thàn toc là quan he ca bàn
nhàt giffa nguòi vói nguòi, quan he dò dugc thè hién qua lóp td xung ho
Ihàn
toc.
Trai
qua
qua
trình
lich
su làu
dai,
quan he thàn toc ngày càng ón dinh va
rat
bién cùa càc giai doan lich su xa bòi. Do dò, nò hoàn toàn khòng phài là mot
con so xàc djnh
ma
là mot he thóng ma vói con so khòng xàc dinh. Diém này
tuang tu nhu lóp td xung hò thàn toc trong tiéng Viét.
Trong quan niém truyén thóng cùa nguòi Trung
Hoa va
nguòi Viét
Nam,
già
dình bao giò cung dóng vai trò vò cùng quan trong, dugc vf nhu
nhffng "té bào", "hình ành thu
nhò"
cùa xa bòi. Quan bò xà bòi trong chdng
muc nhàt djnh cung dugc coi là quan bé "dai
già
dình".
Già
dinh va xa bòi là hai mòi truòng khàc nhau vói nhffng mói quan he
khàc nhau
ve
bàn
chat.
Tuy vày, dói vói nén vàn hoà Trung Hoa va nén vàn
hoà Viét Nam,
già
dình
va
xà bòi lai
co
vugt bàc, vói su bùng
nò ve
dàn
so va
càc vàn
de
nòng hói nhu mòi truòng,
lai
nguyén Ihién nhién v.v , quan niém con dàn cbàu dóng dà
irò
nén lòi thòi.
Trong
qua
trình hòi nhap quóc tè, tfnh dòc làp cùa mòi cà nhàn trong xà bòi
ngày càng
dirgc
coi trong. Màu
già
dinh
If
tuòng dà
co
su thay dói lón, phù
hgp vói xu thè thòi dai, mot càp vg chóng vói mot con (ò Trung Quóc)
va
hai
con (a Viét Nam). Quan he trong
già
dình hién dai dà dan thuàn
rat
net
trong nghi thdc giao tiép. Càc bàc làm cha, làm me vàn néu
guang sàng
ve
truyén thóng trén kfnh duói nhuòng cho con cbàu ho hoc tàp,
truóc hét biét càch bài hoà càc mói quan bé trong
già
dình, sau dò tao nén
tàng vàn hoà
de
khi buóe vào dòi
co
thè bài hoà càc mói quan he xà bòi khàc.
Ngoài quan he cha con
va
quan he vg chóng là nhffng quan he ca bàn
nhàt, bàn
chaì
nbàì,
quan he giffa me chóng nàng dàu - mot mói quan he dac
biét, phi huyét thóng
va
mang
tinh chat
"vi cay
day
leo"
vàn là mói quan he
dugc coi là phdc tap nhàt td xua. Tuy nhién, thè he nhffng nguòi dà nén óng
nén bà trong vai trò bó, me chóng
trong quan he
già
dình ngày càng chiém uu thè. Vàn
de
me chóng, nàng dàu
khòng
con
là diém nòng trong
già
dinh cung nhu xà bòi nffa. Do vay, khào sàt
M
su dung cùa lóp td xung hò trong
già
dinh, chung tòi chù yéu làp irung vào
vàn de xung hò giffa cha me
va
con cài, giffa vg
va
chóng, lìm ra nhffng quy
luàl chi phói su su dung td xung hò trong càc mói quan he giao tiép dò. Su so
sành tìm ra nhffng tuang dóng
va
khàc biét trong xung hò
già
dình cùa tiéng
Hàn
va
tiéng Viét giùp chung tòi khàng djnh
Ihém ve
bàn sàc dòc dào cùa
co
vai trò to lón
dòi
vói giao tiép ngòn
ngO
cùa con nguòi.
1.3.
Khài
nicm
ve xurng ho va tir
ngur dùng de
xirng
hò
(1) Xung hò là tén goi biéu thj quan
he
qua lai dùng
óé
xung
gpi
truc
dién. Xung goi là nhffng
tu
xung hò
ma
con nguòi dùng
nò
de
biéu
thi mot
moi quan
minh
(dòi xung) vào dién ngòn. [Dò
HOv
Chdu- Dai
cuong
ngu dung hoc, Tàp II, Nxb GD 2000]
Tlico
càc dinh nghla trén, xung hò là hai mat tón tai dóng thòi trong
mot cuòc thoai, xung hò (hay xung goi) bao góm "xung" (tu goi tén
minh) va
"hó'Xgoi
tén nguòi khàc). Có
thè
nói "xung"
va
"hò" xuat hién à
hàu
hét càc
cuòc thoai bao
góin
xung goi ft nhàt hai dòi tuong truc tiép tham
già
cuòc
thoai
va
càc dói tuong tham
già
giàn tiép (khòng hién dién hay dói
tugng
thur
nhàt nhffng dàc diém cùa tu duy, dàc trung cùa vàn hoà,
truyén thóng cót càch cùa tdng dan
toc.
Do dò,
so
lugng, dàc tfnh
va qua
trình
hành chdc cùa lóp td xung bò cùa mòi dan toc có khàc nhau. Ngay Irong
mot
dan lòc, ò mòi giai
docin
lich su cu thè
va
trong
mot
diéu kién dia
If
cu
thè
khàc nhau cung có càch biéu dal xung hò khàc nhau. Nhu vày xung hò bao
hàm cà tfnh Hcb dai
va
dóng dai. Nò nhu là mot su lién
tue,
nói
kèl
qua khd
vói hién lai
va
ma con
là còng cu
de
nguòi nói tu minh càu thùc minh
va
càu thuc
nguòi khàc trong khuòn khó mot kiéu quan he lién cà nhàn nhàt dinh. Muón
chuyén sang kiéu quan he lién cà nhàn khàc, nguòi giao liép truóc
bèi
phài
dùng td xung hò
de
thuang lugng. " [Dà Hiru
Chùu-
Dai cuang ngff dung
hoc,
Tàp II, Nxb GD 2000]. Nhu vay, xung hò thuòc
binh
dién lòi nói, dugc
coi nhu là mgl hành vi ngòn
ngff.
Càc phuang tién dùng de xung hò dugc
lira
chon vào dién ngòn mang chdc nàng quy chiéu
va
có thè su dung luàn phién
giffa nguòi nói
va
nguòi nghe cho phù hgp tfnh
chat
va
cùa nguòi nghe. Xung hò vói tu càch vda là mot hành vi
khi nò quy chiéu càc nhan
vài
giao liép, dóng thòi là mot phuang thdc khi no
thè hicn tfnh lich su bang càch xàc dinh ngòi vi cùa ho. Td xung hò chfnh là
lui bicu
xàc dinh vai giao tiép, quan he giao tiép giffa nguòi vói nguòi. No vda
là phuang lién vira là chat liéu cùa
qua
trình giao liép. Nghién
edu ve
xung
hò,
nguòi la có thè xcm xct a ràl nhiéu khfa canh. Chàng han: pham vi xung
hò,
khuòn màu xung hò, kiéu xung hò. Pham vi cùa xung hò bao góm xung
16
hò trong
già
dình
va
xung hò ngoài xa hói. Khuòn màu xung hò góm xung hò
Ijch
su
va
khóng lich su. Kièu xung hò góm xung hò tuang dng chfnh xàc
va
xung hò tuang dng khòng chfnh xàc.
1.4. Xung ho voi dac trung vàn hoà dàn toc
va
càc phuang thdc hành vi tuang dng
giffa nguòi vói nguòi. Vàn hoà hoc dàc biét quan tam dén vàn
de hai
nhàn
trong he thóng xung hò - vàn
de
quan he than toc, dóng thòi quan tàm nghién
cuu
ve
càc thuóc tfnh bàn
chat
cùa nò.
Càc quan niém ve vàn hoà déu cho ràng, loài nguòi phói thai
va
sinh ra
trén ca thè me, cho nén giffa me
va
con tàt yéu tón lai quan bé
so
thuòc
ve
mal huyèl thóng
va
quan he
ve
màt vàn hoà. Màt khàc, vàn hoà
con
khu biét
cà thè nam nff, nhàm thè
r
DAI HOC
QUÓC GiA
H'A
[^Jt>i
TRUNG TÀM THÓNG TIN
THLf VIF.N
!
17
chót. Vàn hoà hoc thuòng coi thuàt
ngO
biéu thi
he
thóng thàn
toc
cùa ngòn
ngO
còng dóng là "xung hò thàn
toc".
Càc
tir ^ ^ M
!i^
huynh,
cté, thu,
mudi [rong
tiéng Hàn
va
anh, chi, em trong tiéng Viét déu dugc phàn biét
trén tiéu
chi
hOi
phàn hoà
bOc lo
rò trong càu
Irùc
ngòn ngCr,
ihòng
qua
nhOng
càch nói
nàng, xung hò nhàt djnh. Hon nua,
nò
dòi hòi chfnh ngòn ngu nhffng phuong
lién hién thuc: nguòi nói trong càc tinh huòng giao tiép
phài
tien hành lua
chon càc don vi ngòn ngff nhàm
thè
hién thài dò cùa minh dói vói nguòi dói
thoai.
Tliài
dò nào là tuy thuòc vào khoàng càch xà hòi giffa ho: tuoi tàc, giói
tfnh, dia vi xà hói, nghé nghiép,
mùc
dò quen biét, tinh càm " [Nguyén Vàn
Chién- Ngòn ngff hoc dói chiéu
va
dòi chiéu càc ngòn ngff Dòng Nam A-
DHSPNNHiNòi,
1992].
ihé,
nguòi Hàn ràl
coi trong
trai
tu quan he "thàn sa truòng àu" ( quan he thàn sa, già
Ire).
Quan
niém này khàc vói quan niém vàn hoà phuang Tày. Càch xung goi quan he
18
thàn
toc
trong
càc
ngòn ngff phuang Tày là trung hoà, cà thè hoà
non
kco theo
so
lugng td xung hò ò càc ngòn ngff phuang Tày han
che
trong càc td nhàn
xung han so vói tiéng Hàn
va
tiéng Viét. Chfnh vi vày, nhiéu y kién cho ràng,
trong càc ngòn ngff An Au khòng thè xàc djnh dugc
net
khu biét tinh té trong
quan he xung hò cùa mòi Ihành vién san sinh qua
qua
Irinb giao tiép.
Ciiàng
Vici.
Td quan niém
le
giào phong kién
ve
vu tru: Ihién tón dia
ti,
càn
ìchón
dinh
Ili
(tròi cao, dàt thàp, dao tròi dàt dà djnh
san
rói) - (Chu dich - Soàn
truyén- "Chu dich", Nxb Tóng hgp
Dai
Nam, 1982), dà kéo theo quan niém
nhan sinh: nam tón
nO
li,
Trong quan niém
ve
quan he
già
dinh, xà bòi dcu
phàn ành sàu sàc vàn
de
tòn ti
tràt
tu. Vf du, phu nff bao giò cung ha
dfch),
^ ìk % ^^
(nga
oc li
dfch) ,
tuang
du(tng
vói " nhà tòi", "òng ày nhà tòi", "bà ày nhà tòi" trong tiéng
Vici.
Tuy nhién, néu càn
ed
vào nghTa cùa tó hgp td xung goi này, (ngà
truòng quy dfch- nguòi
lay
hòm
chia
khoà), (ngà oc
If
dfch- nguòi trong
nhà),
có the dò dàng nhan thày ràng, càch xung goi cùa nguòi chóng dành cho va
dò khòng phài khòng eò
If
do, càch xung goi dò da thè bién rò net vj
ibé
cùa
nguòi vg trong
già
dình.
Nghién edu nói dung ngff nghTa phong phù trong nhffng td xung hò dò,
trong
suol
he tu tuòng cùa cà mot dàn
toc.
"Vàn
boa
Nho
già
là
chù thè cùa vàn hoà dàn toc Hàn. Dac diém cùa vàn hoà Nho
già
là coi Irong
trai
tu xà bòi",
va
"cà xa bòi
vSe Irò
thành mot tó chdc có lòn ti
irai
tu " [Ma
Hong
Co\
TlìUùng
Khanh
Phong-
Xung vj
ngff,
Tr. 47]. Quan niém truyén
thóng dò dà hình thành nén y thdc coi luàn
If
bao
góm hai lóp "tòn hò"
va
"khiém xung". Tòn hò tue là hò goi nguòi nghe vói
thài dò tòn trong
va
khiém xung tdc là tu xung minh vói thài dò nhùn nhuòng.
Le
nghi làp tue td ngàn xua dà ành buòng sàu sàc
va
chi phói
(\6\\
giao liép,
thè
hién
mòi
càch rò net qua càch xung hò trong
già
dinh
va
ngoài xà bòi.
Ngoài xà bòi
thè
bién phcp xà giao
Ijch
Ihièp,
trong
già
dinh
thè
àu
hffu
tu"
(tràt
tu cao
thàp, sang
ben,
già
tre déu
dugc
quy
dinh
rò
ràng).
Ve
sau, tuy
che
do
le
nghi
dò
khòng
con
nffa, song
ành
buòng
cùa nò
rat
sàu sàc. Mot
trong nhffng biéu hién
tàc là càn
khiém nhuòng
khi tu
xung
va
kfnh trong
kbi bò goi dói
phuang.
Nhu
vày, do tàc
dòng
cùa vàn hoà
truyén thóng, giao tiép ngòn ngff
thè
hicn quan
bé
giffa nguói
vói
nguòi trong
xa bòi nói
chung
va
quan
he
giffa
càc
thành vién trong
già
dình
nói
nói có thè dà làm
thòi
xàc
djnh
ra,
nhàm thuc hicn
mot
muc dfch giao tiép
nào dò. Td
ngff xung
hò
cung
là bdc
Iranh
sinh dong,
muòn
màu
muòn
ve,
phàn
ành bó mal vàn hoà xà bòi
va
càc mói
quan
he
xà
bòi
cùa mot dan toc. Xà bòi
hinh thành, phàt trién
va
cà
nhàn
déu có
quan
he mal
thiét
vói
tfnh lich
su.
Lich
su ò
Trung Quóc cung
nhu
Vici
Nam déu bàt
nguón
td
nhffng
che
djnh
ve
"le"
Irong
xà boi
phong
kién
va
dugc hiéu
vói
nghTa ròng
edu
xung
hò cùa
mình
dà
khàng dinh:
21
"Ljch
su là su thè hién cài vàn minh tién bó cùa loài nguòi. Khòng có nguòi
nào lai thfch nhffng lòi le
va
cu
chi
thiéu ljch su. Ljch su bao góm hai phuang
dién:
kinh va
khiém. Trén thuc té, hai phuang dién này luòn luòn hò trg cho
nhau. Nguòi biét kfnh trong nguòi khàc
thi
tàt phài biét tu ha mình. Nguòi
biét tu ha mình tdc là biét tòn trong nguòi khàc." [Dién Hué Cuang 470] Cho
dén nay, càc còng trình nghién
edu
hién dà còng bó déu dua trén ca
so
càc
hién tugng thè hién tfnh lich su
de
xày dung
If
G.N.
Leech,
P.Brown
va
S. Levison. Diém chung cùa càc tàc già này ò chò quan niém lich
su là nhffng chién lugc su dung ngòn ngff dùng
de Irành
su dung dò trong giao
tiép.
Tfnh Ijch su theo quan niém cùa càc nuóc phuang Dòng là "chuàn
mire"
do xà bòi quy dinh
va
nhffng hành vi luàn thù nghiém ngàt chuàn
mire
dò.
"Ljch su" tiéng Hàn là
"lé
mao"
4L ^ .
Trong "Thuyét vàn" giài
Ihicb
"le
già
11
dà, sa dT su thàn
tri
phùc dà" (lé là cài dùng
de
phung su thàn linh
là càch xung hò nhu thè nào
de
phù hgp vói le, phù hgp vói
quy pham dao ddc xà bòi là vàn
de
càn quan tam hàng dàu Irong giao liép
ngòn
ngff.
Trong quan he giao liép, càc dói tugng tham
già
dói ihoai thuòc
22
nhffng nhóm x3 hòi riéng biét,
vi thè dàc
diém ngòn ngff cùa nhóm này có thè
khàc vói càc nhóm xa bòi khàc. Tuy nhién, td nhffng góc dò khàc nhau, mòi
ngudi
lai
thuòc
ve mot
sÓ nhóm xa bòi khàc nhau. Trong
mot qua
trình giao
tiép ngòn ngff cu thè, hai
ben
dÓi thoai
co
thè sàm vai thành vién cùa
mot
hoac
tdng cà nhàn. Nhu vay, Ijch su dugc thuc hién bòi tdng cà nhan trong tdng
nén vàn hoà cu
thè.
Càc chién lugc lich su là nhffng phuang thdc
ma
mòi cà
nhàn
^
thdc dugc trong nén van hoà cùa mình
va
có
gang ihuc
bién chung,
nhung viéc
ihirc
hién càc chién lugc ljch su phài dugc còng dóng chàp nhàn,
tdc
là
phài luàn theo su
che
djnh cùa xà bòi. Do do mot hành vi Ijch su ò noi
này lai có thè khòng phài là thfch hgp vói càch quan niém
ve
lich su ò mot
mién dàt khàc. Mòi dàn
toc
déu có nhffng quan niém khàc nhau
ve
tfnh lich
su Irong giao tiép. Ha thàp mình
Copyright: Tài liệu đại học ©