PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐĂK MIN
TRƯỜNG TH TRẦN QUỐC TOẢN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO HỌC SINH LỚP HAI
Họ và tên : NGUYỄN THỊ SÔ
Tổ chuyên môn : 2
Đơn vị : Trường TH Trần Quốc Toản
Năm học: 2009-2010
I. TÊN ĐỀ TÀI:
BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH LỚP HAI
II. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Lý do chọn đề tài:
Trẻ em như búp trên cành, biết ăn biết ngủ, biết học hành là ngoan” (Hồ
Chi Minh). Thật vậy câu nói của Bác hồ như là một khẳng định đối với tâm sinh
lý của các em ở lứa tuổi tiểu học. Chính vì thế trong quá trình dạy học để thực
hiện hoàn thành nhiệm vụ giáo dục mà Đảng và nhà nước đã giao đòi hỏi người
giáo viên phải chuẩn bị và đầu tư tất cả tinh thần, kiến thức cho sự nghiệp giáo
dục của nước nhà.Những người làm công tác giáo dục, được xã hội tin cần giao
cho nhiệm vụ đào tạo con người, giúp cho những thế hệ trẻ của đất nước có thể
phát triển toàn diện về thể lực cũng như trí lực. Bên cạnh đó việc giáo dục đạo
đức cũng được xem là nhiệm vụ quan trọng trong công tác đào tạo của chúng ta.
Bởi lẽ đánh giá một cách toàn diện về con người không chỉ có thước đo của thể
chất, trí tuệ mà đạo đức cũng được xem là “chuẩn mực” để đánh giá sự phát triển
tố chất con người. Phạm vi tri thức của các em còn hẹp, tư duy chưa có tính khái
quát, tổng hợp, năng lực hành động chưa cao, chưa hành động vì người khác.
Học sinh ở bậc Tiểu học là một thực thể hồn nhiên, tiềm tàng khả năng phát triển,
mỗi học sinh tiểu học là một nhân cách đang hình thành. Đặc biệt đây là một cấp
học mang tính quyết định cho một con người phát triển toàn diện sau này. Một

Đặc thù của việc giáo dục đạo đức chính là ở chỗ giúp học sinh tiếp nhận
được những bài học làm người, tạo nên ý thức rèn luyện đạo đức nơi các em, chứ
không phải là những câu, những chữ (lý thuyết – giáo điều về đạo đức) mà thầy
giáo, cô giáo cố nhồi vào đầu các em mà không đem lại sự nhận thức nào về đạo
đức. Nhiệm vụ của người thầy là không chỉ giới thiệu dạy dỗ bằng lý thuyết đạo
đức mà hơn thế phải giúp các em hiểu được những giá trị đạo đức đúng đắn, giúp
các em trở thành người học trò ngoan. Tôi nhận thấy xưa nay việc giáo dục đạo
đức chỉ có bề rộng chứ chưa có chiều sâu.
Đạo đức là một khía cạnh quan trọng quyết định giá trị tinh thần của một
con người. Thế nhưng, những gì mà thầy cô chúng ta làm vẫn chưa đủ. Do quãng
thời gian eo hẹp trên lớp học chỉ đủ để giảng dạy các môn theo đúng chương
trình quy định, việc lồng ghép, kết hợp giáo dục đạo đức cho học sinh cũng trở
nên khó khăn.
Trong thực tế một số bộ phận phụ huynh học sinh và giáo viên chưa nắm
chắc được sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học, các em chỉ là
những đứa trẻ trong sáng, chờ người lớn chúng ta viết những dòng chữ về cuộc
đời lên đó. Vậy thì trong từng lời ăn tiếng nói, cách đối nhân xử thế Người lớn
đã khi nào nhớ mình là tấm gương cho bọn trẻ noi theo, hay vẫn cho rằng “Trẻ
con chẳng biết gì?”.
Trong môi trường giáo dục của chúng ta phải có khen thưởng, động viên
và chê trách nhẹ nhàng, tinh tế. Trong tất cả các tiết học, việc động viên, khích lệ
hoặc chê trách tế nhị đúng cách luôn mang lại hiệu quả lớn. Nhưng khi việc học
sinh mắc phải sai phạm, phải chịu hình phạt thế nào cho đúng mức, cho hợp lý để
3
đem lại hiệu quả giáo dục? đó là một vấn đề không dễ dàng, giáo dục không thể
lúc nào cũng dùng lời lẽ nặng nề, chê trách quá đáng các em
Xuất phát từ nhận thức của bản thân, việc giáo dục đạo đức cho học sinh
cũng không kém việc giáo dục thể chất hay giáo dục tri thức, tình trạng đạo đức
con người hiện nay đang có chiều hướng tiêu cực như một hiệu quả của thời đại
nên hơn lúc nào hết ngành giáo dục phải nhận lấy nhiệm vụ nặng nề, đó là đào

4
Việc tích cực tìm hiểu và đưa ra “Vài biện pháp giáo dục đạo đức cho học
sinh lớp 2” góp phần cùng nhà trường thực hiện mục tiêu “trường học thân thiện,
học sinh tích cực”.
2. Thực tế tình hình giáo dục đạo đức:
Thời gian mà thầy cô giáo dành cho việc theo dõi những biểu hiện tâm lí
của học sinh, cách các em ứng xử với bạn bè, thường rất ít So với lượng thời
gian khá lớn dành cho việc đọc sách cho các em nghe. Rồi trong cuộc sống hằng
ngày với bao nhiêu bộn bề sau giờ lên lớn, thầy cô không thể lúc nào cũng theo
sau kèm cặp các em, đâu phải lúc nào cũng lo lắng mãi về chuyện trường lớp
được, nếu thiếu cố gắng, thiếu tâm huyết với nghề, chúng ta đâu thể hoàn thành
được trách nhiệm khó khăn ấy.
3. Nhu cầu đòi hỏi cần giải quyết:
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh có những khó khăn nhất định, việc tác
động vào nhận thức các em chỉ trên lí thuyết thôi vẫn chưa đủ, nó không quan
trọng bằng chính hiện thực mà các em nhìn thấy. Tôi ví dụ, lên lớp thầy cô giảng
cho các em nghe về nội dung đạo đức “Biết nhận lỗi và sửa lỗi”, thế nhưng ngay
chính trong gia đình có người mắc lỗi mà không nhận lỗi, không sửa lỗi. Hoặc
đôi khi bản thân giáo viên vì công việc bộn bề nên có lúc thờ ơ với lỗi lầm của
học sinh. Vậy thì dù chúng ta có giảng lý thuyết đạo đức hay đến đâu, sinh động
đến đâu vẫn không thể nào thuyết phục được các em. Không bài giảng nào có giá
trị tác động đến nhận thức bằng chính hiện thực cuộc sống. Trong công tác giáo
dục xưa nay, mấy ai đã suy nghĩ và tìm cách giải quyết được những khó khăn đó
chưa?
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Trong công tác giảng dạy xưa nay, vấn đề giáo dục đạo đức luôn được các
cấp lãnh đạo xem trọng, như là một trong những mục đích hàng đầu trong sự
nghiệp trồng người. Thế nhưng theo tôi nhận thấy mục đích hàng đầu trong sự
nghiệp trồng người. Thế nhưng theo tôi nhận thấy thực tế trong công tác giáo dục
hiện nay thì GV vẫn xem trọng việc giáo dục tri thức cho HS nhiều hơn và

nghĩa trang liệt sĩ, thăm di tích lịch sử, để các em có dịp hiểu thêm về lịch sử địa
phương.
Nếu những dự định về chương trình ngoại khoá được tổ chức một cách
khoa học và thường xuyên thì sẽ giúp các em thích thú học hỏi, tìm hiểu và
những góc cạnh của đạo đức con người như “Uống nước nhớ nguồn”, ý thức
cộng đồng – dân tộc … giúp các em từ thích thú đến hiểu sâu sắc những chuẩn
mực đạo đức.
1.2) Phía gia đình :
- Cần tạo sự liên hệ chặt chẽ giữa GV với phụ huynh. Để có thể biết rõ
về môi trường mà các em sinh sống, những nhân tố tích cực hay tiêu chuẩn tồn
tại ở phía ngoài nhà trường, ở gia đình …. Tác động đến việc học tập và ý thức
đạo đức ở các em. Qua đó mà cùng gia đình tìm cách khắc phục, xây dựng môi
trường ngoài nhà trường lành mạnh để các em rèn luyện đạo đức.
2) Cách tổ chức thực hiện :
Biện pháp 1. Đi sâu tìm hiểu nhận thức, tâm lý học sinh :
6
a) Mục đích :
Để đạt được điều đó khi dạy một bài đạo đức giáo viên phải chuẩn bị chu đáo
về thiết kế bài dạy phải biết kết hợp giữa phương pháp dạy học và phương pháp
giáo dục làm sao cho học sinh dễ hiểu, có tính thực tế tức là phải biết gắn bó chặt
chẽ với cuộc sống thực của học sinh, phải lấy những tấm gương, truyện kể từ
cuộc sống thực. Điều đó sẽ giúp cho bài học đạo đức thêm phong phú, gần gũi,
sống động với trẻ như vậy sẽ giúp cho các em có cảm giác thoải mái, tích cực chủ
động tiếp thu kiến thức. Từ đó mới mang lại hiệu quả cao cho tiết học.
b) Cách tiến hành :
Trẻ em vẫn thường hay nói thật, nói những gì mà các em nghĩ, đây là một
ưu điểm của HS chúng ta mà nếu chúng ta biết cách khai thác sẽ đem lại hiệu quả
giáo dục tích cực. Nhiệm vụ của giáo viên là đặc những câu hỏi mang tính khơi
gợi, tạo sự hứng thú cho các em hăng hái nói nhiều hơn, thật thà hơn, giúp các
em chủ động hơn trong mỗi tiết học. Thầy cô giáo chỉ là người hướng dẫn các em

nhiên, trong sáng.
Như vậy, lâu ngày các em sẽ xem cô giáo như là người mẹ tin cậy biết lắng
nghe và giúp các em giải quyết khó khăn, thắc mắc trong cuộc sống.
Bước 2: Đi sâu quan sát vào thực tế, hoàn cảnh của học sinh để tìm
hiểu tình trạng đạo đức để tìm cách giải quyết.
a. Mục đích:
Thông thường trong các tiết dạy thời gian không nhiều và một số em vẫn
còn rụt rè trong việc thể hiện tâm lí của mình. Nhưng khi chúng ta đứng bên
ngoài để ý, quan sát các em sinh hoạt thì chắc chắn sẽ biết được những điều mà
các em chưa nói ra. Hiểu các em càng sâu bao nhiêu thì việc giáo dục đạo đức
của chúng ta càng hiệu quả bấy nhiêu. Hơn nữa thực tế chính là môi trường để
giáo viên có dịp kiểm nghiệm lại hiệu quả của những tiết dạy đối với học sinh.
Sau khi học xong bài chúng ta vẫn hay nghĩ rằng những gì đã giảng học trò
đều hiểu, nhưng chưa hẳn đã vậy. Khi chúng ta giảng có thể những lí lẽ sẽ cuốn
hút, thuyết phục các em có ý thức về đạo đức một cách đúng đắn, điều này các
em đã trả lời tốt trong những tiết học. Thế nhưng trẻ em nhanh hiểu mà cũng
nhanh quên nên đôi khi bài học đạo đức đã không đến được với các em như
chúng ta mong muốn. Phát hiện điều đó và kịp thời hướng các em sửa chữa sẽ
đem lại hiệu quả tích cực. Dù vậy nhưng đây cũng là công việc nhiều khó khăn,
vì đòi hỏi giáo viên phải luôn bỏ nhiều thời gian quan tâm, quan sát các em.
Trong một tập thể lớp mỗi em có mỗi hoàn cảnh riêng, môi trường sống khác
nhau… có những tác động làm hình thành nhận thức và phẩm chất đạo đức riêng.
Cho nên khi chúng ta hiểu được hoàn cảnh của mỗi em thì sẽ dễ dàng gần gũi,
quan tâm và giáo dục các em hơn.
Ví dụ: Trong bài “Chia sẻ vui buồn cùng bạn” là một bài học nội dung đạo
đức sâu sắc và rất phù hợp với lứa tuổi các em, bài học thể hiện văn hoá ứng xử
với bạn bè cùng trang lứa. Trong tập thể 2A có em Phan Thị Luyến, là HS có
hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, gia đình em vừa nghèo khó lại đông anh chị em
Luyến đến trường không được đầy đủ, tươm tất như các bạn cùng lớp. Những
ngày đầu tiên nhận lớp, tôi thấy bạn bè trong lớp tỏ ra xa lánh, ngại tiếp xúc với

là một việc làm cần thiết, việc giáo dục đạo đức sẽ trở nên phong phú, có hiệu
quả và cuốn hút học sinh hơn. Nhà trường tạo điều kiện cho các em có sân chơi
thú vị xoay quanh những trò chơi, xây dựng tiểu phẩm, thi kể chuyện…Qua đó sé
phát huy được sự hiếu động, hứng thú, giúp ích cho việc tiếp nhận những bài học
đạo đức một cách tốt hơn.
b. Tiến hành:
Trong quá trình giảng dạy, nhà trường có tổ chức các lần sinh hoạt ngoại
khoá cho các em nhưng vẫn còn thưa thớt, thỉnh thoảng, mang tính phong trào và
chưa đủ để tạo nên những hiệu quả nhất định. Cần phải tổ chức thêm nhiều
chương trình ngoại khoá gắn với những ngaỳ chủ điểm, những sự kiện lịch sử -
như một cách giúp học sinh yêu hơn lịch sử dân tộc. Chương trình ngoại khoá có
9
thể gồm nhiều hình thức đa dạng và phong phú:Thi kể chuyện, thi nói lời hay ý
đẹp, thi tìm hiểu về tình trạng môi trường.
b1. Thi kể chuyện:
Đây là cuộc thi lí thú, khi áp dụng cho học sinh lớp 2 có những lợi thế nhất
định, các em đã thông thạo mặt chữ nên việc tiếp cận, xâm nhập nội dung câu
chuyện rất nhanh chóng. Khả năng kể chuyện của các em cũng rất tốt, thể hiện sự
diễn cảm, nhập tâm vào nhân vật, làm cho cuộc thi trở nên phong phú, có hồn.
Giáo viên sẽ thông báo trước hai tuần về nội dung cuộc thi, hướng dẫn cặn kẽ về
nội dung của câu chuyện. Đặc biệt đề cao sự sáng tạo trong cách kể, đánh giá cao
lối kể rõ ràng, diễn cảm. Sau mỗi lần các em kể giáo viên sẽ linh hoạt đặt câu hỏi
cho mỗi em để đánh giá chính xác mức độ hiểu biết của mỗi em về nội dung câu
chuyện. Đặt ra cho các em những câu hỏi tình huống để các em tự đặt vào hoàn
cảnh bản thân suy nghĩ để rút ra bài học đạo đức cho mình. Căn cứ vào phong
cách kể và cách trả lời có thông minh hay không mà giáo viên sẽ có phần thưởng
cho từng em.
Làm tốt được điều này sẽ tạo cho các em sự ham học, các em sẽ chăm chỉ
thi đua với các bạn, qua đó mà có sự tiếp nhận tốt hơn về những giá trị đạo đức.
Đồng thời qua cách sinh hoạt này sẽ giúp cho chúng ta phát hiện và kịp bồi

sắc về lịch sử và đặc biệt là hình thành ý thức sống tốt để thể hiện lòng biết ơn.
Cho các em tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao, sinh hoạt cộng
đồng trò chơi dân gian…do địa phương tổ chức dành cho thiếu nhi, giúp các em
trở nên mạnh dạn, hoạt bát, tạo tinh thần đoàn kết, yêu cuộc sống. Đặc biệt là tổ
chức cho các em tham gia những cuộc vận động phòng chống tệ nạn xã hội, bạo
lực trường học, tuyên truyền về an toàn giao thông. Qua đó mà các em có được
những kiến thức xã hội cần thiết hình thành nên ý thức kỉ cương, tuân thủ pháp
luật.
Tổ chức trồng cây xanh để làm đẹp cảnh quang, cho các em dọn dẹp, làm
sạch những nơi công cộng, với những công việc vừa sức…để các em có thói quen
bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng.
Biện pháp 4. Tạo sự gắn bó với phụ huynh - Nhà trường- xã hội để giáo
dục hành vi đạo đức cho học sinh
a. Mục đích:
Giáo dục hanh vi đạo đức là một quá trình liên tục, mở rộng trong cuộc
sống chứ không chỉ gói gọn trong phạm vi nhà trường. Thời gian các em học tập
trong nhà trường chỉ chiếm 4 đến 7 giờ trong một ngày, bên cạnh đó có một
khoảng thời gian dài các em tiếp xúc với cuộc sống gia đình, xã hội. Những gì tác
động vào các em ở khoảng thời gian đó có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành
nhân cách, đến bài học đạo đức.
Để trao đổi với phụ huynh học sinh về tầm quan trọng của việc giáo dục
hành vi đạo đức cho các em trong độ tuổi này. Đồng thời hướng dẫn các bậc phụ
huynh cách giáo dục các em và bố mẹ phải luôn là tấm gương sáng cho các con
noi theo. Tôi phát cho mỗi phụ huynh một quyển phiếu liên lạc kèm theo mẫu
theo dõi các hành vi của các em theo từng ngày, từng tuần. Đây là một trong
những biện pháp hết sức quan trọng góp phần quyết định đến sự thành công của
việc giáo dục đạo đức cho học sinh. GV phát phiếu liên lạc kèm theo mẫu theo
11
dõi các hành vi của các em theo từng ngày, từng tuần. Cứ mỗi hành vi chưa đúng
của các em là phụ huynh phải đánh vào một dấu nhân (x) và cuối tuần nộp lên

thà, chia
sẻ trong
học tập
Thứ hai x
Thứ ba x x x x
Thứ tư x
Thứ năm
Thứ sáu x x x x

Cuối tuần thu phiếu, kiểm tra và tông hợp sau đó, tôi sẽ nhắc nhở và giáo dục
các em. Tương tự các em khác cũng như vậy, cứ cuối tuần là tôi nhận xét khen
những em thực hiện tốt và nhắc nhở những em thực hiện chưa tốt về hành vi đạo
đức để các em kịp thời khắc phục.
b) Cách tiến hành :
Từ trước đến nay trong quá trình giảng dạy Việc gặp gỡ GV và phụ huynh
HS có nhiều hạn chế, chủ yếu tiếp xúc trong các cuộc họp phụ huynh mà thôi :
đầu học kỳ. Cuối học kỳ. Cuối năm. Chỉ 3 lần gặp mặt trong khoảng thời gian
họp ít ỏi không thể đủ để GVCN tiếp từng phụ huynh. Nếu trường hợp những bậc
phụ huynh quan tâm nhiều thì không phải nói, còn những phụ huynh vì lý do nào
đó trong cuộc sống mà không thể thường xuyên gặp gỡ GV để tìm hiểu về tình
hình học tập của con cái. Điều này rất khó khăn cho các GVCN trong việc quan
tâm dạy dỗ và giáo dục đạo đức cho HS.
Trong cuộc họp phụ huynh đầu năm. GV cần nắm rõ địa chỉ hay số điện
thoại của phụ huynh HS, để có thể liên lạc những lúc cần thiết. Phải làm cho phụ
huynh hiểu rằng thầy cô giáo là những người luôn luôn lo lắng dạy dỗ các em ân
cần như những người cha, người mẹ khi các em ở trường học. Quí phụ huynh có
sự thông cảm sẻ chia, cùng phối hợp với thầy cô để giáo dục đạo đức được diễn
ra hiệu quả hơn.
12
Đối với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn cần được thầy cô

Giữa kỳ I 12 75% 4 25%
Cuối kỳ I 14 87,5% 2 12,5%
VII) KẾT LUẬN :
13
Những phương pháp mà tôi vừa trình bày trên đây chỉ nằm trong phạm trù
suy nghĩ của một cá nhân. Xuất phát từ thực tế trong công tác giảng dạy. Chắc
chắn sẽ còn nhiều chỗ thiếu sót. Chưa đủ. Việc giáo dục đạo đức là một quá trình
lâu dài, không thể một sớm một chiều mà thành công được, nếu vội vàng, thiếu
cố ganứg thì sẽ không mang lại hiệu quả. Người thầy giáo, cô giáo hơn lúc nào
hết khi bắt tay vào công tác giáo dục đạo đức đầy gian nan cần phải có nhiều tâm
huyết với nghề, có tình yêu trẻ thực sự, tôi không dám nói tất cả những gì trên
đây là đủ, là phù hợp với tất cả các bạn đồng nghiệp trong quá trình giáo dục đạo
đức. Để nghiên cứu ra một đề tài SKKN hãy cần phải có một thời gian suy ngẫm
những vấn đề quan trọng hơn là chúng ta có thể áp dụng sáng kiến ấy vào chính
trong công tác giảng dạy hay không. Hay nó chỉ mãi là sáng kiến là một đề tài
chết?. Việc giáo dục đạo đức có muôn vàn cái khó phải vượt qua và đôi khi cũng
thất bại qua nhiều thử nghiệm để tìm ra phương pháp giáo dục đúng đắn, thành
công. Qua thực tế những gì tôi đã áp dụng theo những phương pháp đã trình bày.
Đã mang lại hiệu quả nhất định. Tôi tin tưởng vào những gì đã và đang là hợp lý,
đúng đắn với tình hình lớp tôi đang dạy, phù hợp với môi trường sư phạm trường
tiểu học Trần Quốc Toản và tình hình giáo dục chung hiện nay.
VIII) ĐỀ NGHỊ :
Về mặt tổ chức :
- Tổ chức thêm nhiều chương trình ngoại khoá, vào những ngày chủ điểm,
kỷ niệm những sự kiện lịch sử để học sinh các khối lớp có điều kiện tiếp xúc, học
hỏi và rút ra nhiều nhận thức quí giá.
- Trong Nhà trường, đặc biệt giáo viên Tổng phụ trách đội cần quan tâm
nhiều về việc đạo đức của học sinh, cần chủ trọng đưa nội dung giáo dục đạo đức
vào trong phong trào thi đua hàng tuần để khen ngợi những tấm gương " Người
tốt, việc tốt" để các em noi gương.

VII Kết luận 12
VIII Đề nghị 12
IX Phụ lục 13
X Tài liệu tham khaỏ 13
XI Mục lục 14
XII Phiếu dánh giá xếp loại TKKN 15
16
17