Luật Hành chính Việt Nam
Lời nói đầu
Điều 3 Hiến pháp năm 1992 cũng ghi nhận: “Nhà nước bảo đảm và không
ngừng phát huy quyền làm chủ về mọi mặt của nhân dân ”. Như vậy tham gia vào
quản lý các công việc của nhà nước và xã hội là quyền cơ bản của công dân, được
nhà nước củng cố và bảo đảm thực hiện thông qua những quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Hiến pháp năm 1992 đã ghi nhận bản chất của Nhà nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân
dân, do nhân dân và vì nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
1
.
Bản chất này tiếp tục được củng cố và ghi nhận trong các ngành và lĩnh vực cụ thể,
đặc biệt trong quản lý hành chính nó còn được nâng lên thành một nguyên tắc cơ
bản của ngành, nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lý hành
chính nhà nước. Chỉ khi nào người dân thực sự đóng vai trò quan trọng trong hoạt
động quản lý của Nhà nước thì việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền
mới thực sự thành công.
Như vậy nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lý hành
chính nhà nước là một nguyên tắc quan trọng và nội dung của nó được thể hiện
trong nhiều khía cạnh khác nhau của quản lý hành chính nhà nước. Bài tiểu luận
dưới đây sẽ phân tích và đánh giá việc vận dụng nguyên tắc này trong quản lý hành
chính nhà nước ở nước ta hiện nay.
1 Điều 2 Hiến pháp năm 1999
1
Luật Hành chính Việt Nam
1. Nội dung nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lý
hành chính nhà nước
Các hình thức tham gia vào quản lý hành chính nhà nước của nhân dân lao
động được pháp luật ghi nhận và bảo đảm thực hiện gồm có: tham gia vào hoạt
động của các cơ quan nhà nước; tham gia vào hoạt động của các tổ chức xã hội;
tham gia vào các hoạt động tự quản ở cơ sở hoặc trực tiếp thực hiện các quyền và

nhất để người lao động có thể tham gia vào quản lý các công việc của Nhà nước.
Thứ hai, người lao động còn có quyền ứng cử vào vị trí đại biểu Quốc hội
hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, trực tiếp tham gia vào hoạt động của các
cơ quan quyền lực nhà nước. Ở cương vị này, người lao động có thể trực tiếp xem
xét và quyết định không chỉ các vấn đề về quản lý hành chính nhà nước mà còn các
vấn đề quan trọng khác của đất nước hoặc của từng địa phương như xây dựng và
sửa đổi Hiến pháp, luật, pháp lệnh; quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước hoặc của địa phương; bầu, miễn nhiệm các chức danh quan trọng của
bộ máy nhà nước; quyết định các chính sách dân tộc, tôn giáo…
1.1.2.Tham gia vào hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan xét xử,
cơ quan kiểm sát
Bên cạnh các cơ quan quyền lực nhà nước, trong bộ máy nhà nước còn có
các cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quan xét xử và các cơ quan kiểm sát.
Người lao động có thể tham gia vào hoạt động của các cơ quan này thông qua cơ
chế bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm để trở thành cán bộ hoặc thông qua cơ chế tuyển
dụng, bổ nhiệm để trở thành công chức, trực tiếp sử dụng quyền lực nhà nước để
tiến hành các công việc khác nhau của quản lý hành chính nhà nước.
1.2. Nhân dân lao động tham gia vào hoạt động của các tổ chức xã hội
Ngoài việc tham gia vào các hoạt động của các cơ quan nhà nước, người lao
động còn có quyền tham gia vào quản lý hành chính nhà nước thông qua các hoạt
động của các tổ chức xã hội và nhà nước sẽ đảm bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho
3
Luật Hành chính Việt Nam
người lao động thực hiện quyền đó. Các tổ chức xã hội cũng được nhà nước trao
cho những vai trò, quyền và nghĩa vụ nhất định trong quản lý hành chính nhà nước.
Điều 9 Hiến pháp năm 1999 ghi nhận “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức
thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Mặt trận phát huy truyền
thống đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân
dân, tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, cùng nhà nước chăm lo
và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm

1.4. Nhân dân lao động trực tiếp thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình trong
quản lý hành chính nhà nước
Bản thân mỗi người lao động khi không tham gia vào hoạt động của các cơ
quan nhà nước hay tổ chức xã hội nào vẫn luôn có những quyền và nghĩa vụ nhất
định liên quan tới lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước. Những quyền và nghĩa vụ
đó được Hiến pháp ghi nhận là một trong những quyền và nghĩa vụ cơ bản của
công dân và được quy định cụ thể trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật thuộc
các lĩnh vực khác nhau của quản lý hành chính nhà nước. Điều 53 Hiến pháp 1992
đã quy định: “Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia
thảo luận các vấn đề chung của cả nước và địa phương, kiến nghị với cơ quan nhà
nước, biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân”. Bên cạnh đó, người lao
động có nghĩa vụ tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý hành chính nhà
nước.
Các quyền và nghĩa vụ này người lao động có thể thực hiện gián tiếp bằng
cách thông qua các hoạt động của cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội như đã
giới thiệu ở trên hoặc trực tiếp thực hiện. Người lao động có thể trực tiếp khiếu nại,
tố cáo những vi phạm trong mọi lĩnh vực, trong đó có quản lý hành chính nhà nước
với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc trực tiếp biểu quyết khi nhà nước tổ
5