Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
Đề tài Nghiên cứu khoa học :
Sử dụng phơng pháp dạy học nêu vấn đề trong giảng dạy
lịch sử trung học cơ sở
Ngời viết: Nguyễn Thị Minh Th
Đơn vị công tác: Trờng trung học cơ sở Thanh L ơng
1. T óm tắt đề tài
Bộ môn lịch sử trong trờng THCS là một môn khoa học chính thống
trong hệ thống các môn học góp phần hình thành nhân cách cho học sinh,
góp phần đào tạo thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, chủ động trong công việc
và trong mọi tình huống, đồng thời bộ môn lịch sử góp phần tạo nên con
ngời toàn diện và đặc biệt và thông qua các tiết dạy của bộ môn khoa học
lịch sử học trò đợc bồi dỡng lòng yêu quê hơng đất nớc, lòng tự hào truyền
thống tổ tiên, tự hoà với các trang sử hào hùng của dân tộc, về các danh
nhân, tự hào về sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc của dân tộc ta.
Trong dạy học lịch sử có rất nhiều phơng pháp tờng thuật, miêu tả, kể
chuyện, đồ dùng trực quan
Trong hàng loạt các phơng pháp nói trên, tôi đề cập đến một phơng
pháp mà các thầy hiện nay đang sử dụng khá phổ biến và đợc coi nh là
một vấn đề cấp thiết: Dạy học nêu vấn đề trong một tiết dạy bộ môn
lịch sử.
Dạy học nêu vấn đề là một phơng pháp dạy học dựa trên những quy luật
của sự lĩnh hội tri thức và cách thức hoạt động một cách sáng tạo, nhờ vậy
nó đảm bảo cho học sinh lĩnh hội vững chắc những cơ sở khoa học, phát
triển tính tích cực , tính tự lực và năng lực sáng tạo, hình thành cơ sở và
thế giới quan khoa học cho họ.
Phơng pháp này có rất nhiều u điểm , học sinh có thể hiểu sâu bài một
cách vững vàng, tự lĩnh hội tri thức, tính tự giác lĩnh hội tri thức.
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
1
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng

- Nhằm thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ,phát huy tính tích cực- chủ
động học tập của học sinh ,những năm gần đây các trờng phổ thông đã
chú ý đến đổi mới soạn giảng ở giáo viên và tổ chức học tập ở học sinh,
trong đó coi trọng vị trí vai trò của ngời học , vừa là đối tợng vừa là chủ
thể. Thông qua quá trình học tập, dới sự chỉ đạo của giáo viên học sinh
phải tích cực chủ động cải biến chính mình.
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
2
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
Xuất phát từ nhận thức trên. Tôi thấy dạy lịch sử ở trờng phổ thông
hiện nay cần có những phơng pháp thích hợp đề học sinh hiểu đợc đầy đủ
các hiện tợng đã diễn ra trong một hệ thống lôgic của thời gian và không
gian nhất định. Từ đó học trò mới có thể rút ra cho mình quan niệm sống
cho hiện tại và tơng lai.
Cũng nh các môn học khác, trớc khi soạn và giảng một tiết lịch sử
ngời thầy giáo phải định hớng rõ mục tiêu của bài học, những việc làm
trong tiết học là gì ? Kết quả học tập cần đạt đợc trong từng phần của bài
giảng và kết quả cần đạt của cả bài học đó là gì ? Trên cơ sở đó ngời thầy
giáo cần định ra phơng pháp dạy học thích hợp cho từng phần và cả bài
học sao cho phù hợp với đối tợng mình cần truyền đạt.
Vì vậy để tạo tiết dạy môn lịch sử đợc hấp dẫn sinh động, thu hút đ-
ợc sự chú ý của học trò thì ngời thầy phải sử dụng linh hoạt nhuần nhuyễn
phơng pháp giảng dạy. Thầy phải có lời nói sinh động giàu hình ảnh thông
qua các phơng pháp cổ truyền nh: Tờng thuật, miêu tả, kể chuyện, đồ
dùng trực quan Qua đó ng ời thầy phải thể hiện sự am hiểu lịch sử, nghệ
thuật trình bày, vốn sống, vốn kinh nghiệm chuyên môn.
Khi giảng bài ngời thầy cần tạo ra tình huống dạy học có vấn đề
trong toàn bộ tiết học và từng đơn vị học tập. Tình huống có vấn đề trong
dạy học lịch sử đợc xuất phát từ 3 cơ sở chủ yếu.
a. Các tình huống quyết định hoặc tình huống lựa chọn của quá trình lịch

ra hứng thú trong học tập của trò, không tạo ra đợc sự xúc động, sự rung
cảm của học trò trớc các hiện tợng lịch sử và các sự kiện lịch sử. Do đó tác
dụng giáo dục của bộ môn lịch sử còn nhiều hạn chế.
Dạy học nêu vấn đề là một phơng pháp dạy học dựa trên những quy luật
của sự lĩnh hội tri thức và cách thức hoạt động một cách sáng tạo, nhờ vậy
nó đảm bảo cho học sinh lĩnh hội vững chắc những cơ sở khoa học, , phát
triển tính tích cực , tính tự lực và năng lực sáng tạo, hìng thành cơ sở và
thế giới quan khoa học cho họ.
Phơng pháp này có rất nhiều u điểm , học sinh có thể hiểu sâu bài một
cách vững vàng, tự lĩnh hội tri thức, tính tự giác lĩnh hội tri thức.
Tuy nhiên phơng pháp này còn nhiều hạn chế nh: đòi hỏi nhiều thời gian,
và nếu giáo viên mà nêu tình huống quá cao sẽ không động viên đợc học
sinh tham gia một cách tích cực vào quá trình nhận thức tri thức mới.
c. Vấn đề nghiên cứu.
Việc sử dụng phơng pháp dạy học nêu vấn đề có năng cao hứng thú cho
học sinh học môn lịch sử không?
d. Giả thiết nghiên cứu
Sử dụng phơng pháp dạy học nêu vấn đề có năng cao hứng thú cho học
sinh học môn lịch sử trờng THCS Thanh Lơng.
III. Phơng pháp
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
4
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
1. Khách thể nghiêm cứu
Tôi lựa chọn hai nhóm của học sinh 2 lớp 7a và 7b trờng THCS Thanh
lơng vì có nhiều diều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học ứng
dụng s phạm
Giáo viên : cả 2 lớp cùng một giáo viên phụ trách giảng dạy bộ môn
lịch sử
Nhóm học sinh lớp 7a là lớp đối chứng

hai nhóm thực nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm này
đợc coi là tơng đơng.
Sử dụng thiết kế 2 : kiểm tra trớc tác động và sau tác động đối với các
nhóm tơng đơng ( mô tả ở bảng 3)
Bảng 3 : Thiết kế nghiêm cứu
Nhóm kiểm tra trớc tác
động
tác động kiểm tra sau
tác động
Thực
nghiệm
01 Bài dạy có sử dụng kết hợp
các phơng pháp và phơng
pháp nêu vấn đề
03
Đối
chứng
02 bài dạy không sử dụng phơng
pháp nêu vấn đề
04
ở thiết kế này tôi sử dụng phép kiểm chứng T- test độc lập.
3. Quy trình nghiêm cứu
* Chuẩn bị bài gỉang của giáo viên.
- Dạy ở lớp đối chứng : Thiết kế bài giảng bình thờng không phối hợp
nhiều phơng pháp và sử dụng phơng pháp nêu vấn đề
-Lớp thực nghiệm : thiết kế bài giảng tôi có sử dụng triệt để các phơng
pháp thích hợp và sử dụng phơng pháp nêu vấn đề
* Tiến hành thực nghiệm
Thời gian tiến hành thực nghiệm vấn tuân thu kế hoach dạy học ở nhà tr-
ờng và theo thời khoá biểu để đảm bảo tính khách quan ,cụ thể:

a. Rất cần b. Bình thờng c. không cần
7. Em thấy mình học có tốt môn sử không?
a. rất tốt b. ình thờng c. không
8. Em có thờng xuyên tìm hiểu về môn này không?
a. thờng xuyên b. thỉnh thioảng c. không bao giờ
9. Em có thấy môn lịch sử hay không?
A, rất hay b. Bình thờng c. Không hay
10. Điều gì ở môn lịch sử khiến em hứng thú?
a. Nhiều sự kiện lịch sử thú vị
b. Hiểu về quá khứ dân tộc
c. bài học dễ nhớ.
Bảng 5 : so sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động
Đối chứng Thực nghiệm
Điểm trung bình cộng 5,6 6,47
Độ lệch chuẩn 0,728 0,901
Giá trị của T-test:p= 0,02
Chênh lệch giá trị trung bình
chuẩn(SMD)
1,2
Nh trên đã chứng minh rằng hai nhóm tác đọng là tơng đơng nhau. Sau tác
động kiểm chứng chênh lệch trung bình T-test cho kết quả P = 0.02
cho thấy sự chênh lệch giữa điểm trung bình nhóm thực nghiệm và nhóm
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
7
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch điểm trung bình nhóm đối
chứng là không ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động.
Chênh lệch giá trị trung bình SMD = (6,47 5,6) : 0,728 = 1,2
Theo tiêu trí bảng Cohen, chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = 1,2
Cho thấy mức độ của dạy học có sử dụng phơng pháp nêu vấn đề đến kết

thú học tập môn lịch sử của học sinh nhng đẻ sử dụng có hiệu quả ngời
giáo viên phái có sự hiểu biết sâu về phơng pháp và vận dụng mọt cách
linh hoạt vào bài giảng, tránh mất nhiều thời giạn trong việc truyền thụ tri
thức mới.
IV . Kết luận và kiến nghị.
* kết luận
Dy hc theo Phơng pháp nêu câu hỏi có vấn đề l phng phỏp phự hp
vi xu th hi nhp v hin i. Trong quỏ trỡnh ỏp dng dy hc theo
nguyờn tc tớch hp tụi rỳt ra bi hc :
- Vic vn dng phng phỏp: Mc dự cũn mt s khú khn nhng
nu hiu phng phỏp dy hc nh l mt h thng cỏc thao tỏc v cỏch
thc hin tin hnh dy theo mt mc ớch nht nh thỡ nú tn ti cú
ngha vi tng cỏ nhõn c th : Cú ngha l khụng cú mt phng phỏp
chung cho tt c mi ngi. Mc ớch v kin thc c bn phi c
thng nht trong mt nhúm, nhúm xõy dng mt phng phỏp dy cho
tng cm bi, kiu bi chung v riờng. Trong ú ngi giỏo viờn phi kt
hp linh hot sỏng to cỏc phng phỏp dy hc ngha l khụng lờn coi
nh, coi thng hay t tụn mt phng phỏp no k c cỏc phng phỏp
dy truyn thng .
- Khụng cú phng phỏp no l cú hiu qu 100% . Vỡ vy ngi
giỏo viờn trc ht phi nm vng phng phỏp dy hc - nm vng c
phơng pháp dạy học v phi nm c ni dung , hiu thu ỏo nhng
iu mỡnh cn dy thỡ kt qu t c s cao .
- Vai trũ ca ngi giỏo viờn trong gi cng rt cn c ci trng :
ngi giỏo viờn dy cn phi u t vo h thng cõu hi, kp thi un
nn sa cha nhng biu hin i chch hng ca hc sinh, ngoi ra phi
coi trng dy hc cng nh mt ngh thut cú ngha l ngi giỏo viờn
phi cựng hc sinh nhp thõn vo bi hc tỏi hin lịch sử, giỳp cỏc em
thc s hng thỳ say mờ khỏm phỏ.
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th

A.Kế hoạch bài học
Bài 10 tiết 14
A. Mục tiêu bài học.
1. Kiến thức:
Các chính sách của nhà Lý đề ra để xây dựng đất nớc: Dời đô về
Thăng Long, Đặt tên nớc là Đại Việt, chia lại đất nớcvề mặt hành chính, tổ
chức lại bộ máy chính quyền TƯ và địa phơng, xây dựng luật pháp chặt
chẽ, quân đội vững mạnh
2. T tởng:
Giáo dục cho các em lòng tự hào và tinh thần yêu nớcyêu nhân dân.
Giáo dục học sinh bớc đầu hiểu rằng: Pháp luật nhà nớc là cơ sở cho việc
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
3. Kĩ năng:
Phân tích và nêu ý nghĩa các chính sách xây dựng và bảo vệ đất nớc
của nhà Lý. Rèn kĩ năng đánh giá công lao của nhân vật lịch sử tiêu biểu
(Thời Lý) .
B. Phơng tiện dạy học:
- Bản đồ Việt Nam.
- Khung sơ đồ tổ chức hành chính nhà nớc (Để trống).
C. Tiến trình dạy học.
1. ổn định tổ chức.
2. Kiểm tra bài cũ:
? Nêu những nét phát triển của nền kinh tế tự chủ dới thời Đinh - Tiền Lê.
? Tại sao thời Đinh - Tiền Lê các nhà s đợc trọng dụng.
3. Bài mới:
- Giới thiệu bài
- Các hoạt động dạy và học
Hoạt động của thầy chuẩn kĩ năng chuẩn kiến thức
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
11

đợc triều thần nhà Lê
quý trọng.
- Quyết định dời đô về
Thang Long.
- Dời kinh đô Hoa L về
thành Đại La và đổi
Đại La thành Thăng
1. Sự thành lập nhà Lý
- Năm 1009 Long Đĩnh
chết triều Tiền Lê chấm
dứt
- Lý Công Uẩn lên ngôi
vua.
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
12
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
quyết định dời đô về thành
Đại La và đổi thành Thăng
Long?
? Việc dời đô về Thăng
Long của vua Lý Thái Tổ
nói lên ớc nguyện gì của
ông cha ta ?
? Ngoài việc dời đô về
Thăng Long, Lý Công Uẩn
còn làm gì ?
H: Ngoài việc dời đô về
Thăng Long Lý Công Uẩn
còn làm đợc gì ?
H: Em có nhận xét gì về

chính quyền.
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
13
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
Chính quyền trung ơng:
Chính quyền địa phơng:
? Đứng đầu nhà nớc là ai ? - Vua trực tiếp nắm giữ
mọi quyền hành: Sắp
xếp và cài đặt các quan
lại, ban hành các đạo
luật.
- Về sau vua giao cho
các đại thần - Chỉ giữ
quyết định chung, vua
ở ngôi theo cha truyền
con nối.
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
14
Vua
quan đại thần
các quan văn
các quan võ
lộ, phủ
Huyện
hơng, xã
hơng, xã
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
? Giúp vua lo việc nớc có
những ai ?
? Bộ máy chính quyền địa

- Đứng đầu các phủ,
huyện là con cháu nhà
Lý, các công thần.
- Vì nhà Lý tin vào ng-
ời dòng họ mình.
- Vì chình quyền nhà
Lý xây dựng là chính
quyền quân chủ nhng
khoảng cách chính
quyền với nhân dân,
giữa vua với tôi cha
phải là xa lắm.
- Nhà Lý quan tâm đến
đời sống của nhân dân
và luôn coi dân là gốc
rễ lâu bền của chính
quyền.
- Đọc phần chú
nghiêng SGK
- Quy định chặt chẽ
bảo vệ nhà vua và cung
điện
- Xem trọng việc bảo
vệ của công và tài sản
của nhân dân.
- Nghiêm cấm việc mổ
trâu bò, bảo vệ sản
xuất nông nghiệp.
- Những ngời phạm tội
bị xử phạt nghiệm

của nhà Lý ?
khắc.
- Rất cần thiết có Bộ
luật đó để ổn định, trật
tự đất nớc.
- Gồm có cấm quân và
quân địa phơng.
- Tổ chức chặt chẽ và
quy củ.
- Gả công chúa, ban
quan tớc cho các tù tr-
ởng dân tộc.
- Trấn áp những ngời
có ý định tách khỏi Đại
Việt.
- Quan hệ với Trung
Quốc và ChamPa.
- Kiên quyết bảo vệ
chính quyền của dân
tộc.
- Chủ trơng, chính sách
vừa mềm dẻo vừa kiên
quyết.
Quân đội:
- Gồm 2 bộ phận: cấm
quân và quân địa phơng.
- Chính sách
Ngự binh nông
- Quan hệ bình đẳng với
các nớc láng giềng.

a. rất thích b Không thích lắm c không thích
2. Em thấy môn lịch sử dẻ hay khó so với môn học khác?
a. Dễ hơn b. Bình thờng c. Khó hơn
3. Học lịch sử em có hiểu không?
a.Hiểu b.Hiểu ít c. Không hiểu
4. Em có chuẩn bị bài cũ trớc khi đến lớp không?
a. thờng xuyên b. Thỉnh thoảng c. Khong bao giờ
5. Em có tự mình làm các câu hỏi bài tập không?
A, Thờng xuyên b. Thỉnh thoảng c. Không bao giờ
6.Môn lịch sử có cần thiết với cuộc sống không?
a. Rất cần b. Bình thờng c. không cần
7. Em thấy mình học có tốt môn sử không?
a. rất tốt b. ình thờng c. không
8. Em có thờng xuyên tìm hiểu về môn này không?
a. thờng xuyên b. thỉnh thioảng c. không bao giờ
9. Em có thấy môn lịch sử hay không?
A, rất hay b. Bình thờng c. Không hay
10. Điều gì ở môn lịch sử khiến em hứng thú?
a. Nhiều sự kiện lịch sử thú vị
b. Hiểu về quá khứ dân tộc
c. bài học dễ nhớ
Thang điểm bài kiểm tra
Nếu chọn a đợc 1 điểm
Nếu chọn b đợc 0,5 điểm
Nếu chọn c đợc 0,25 điểm
Ng ời thực hiện :Nguyễn Thị Minh Th
18
Đề tài nghiên cứu s phạm ứng dụng THCS Thanh L ơng
Mục lục
mục lục trang