SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
TINH THẦN ĐÓNG GÓP XÂY DỰNG QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC
CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI HỌC LỊCH SỬ
1/ Đặt vấn đề
Dân tộc Việt Nam trải qua hai cuộc kháng chiến trường kì, vĩ đại, một dân tộc
nhỏ bé đã đánh bại hai kẻ thù tầm cỡ quốc tế, vang dội năm châu, chấn động địa
cầu. Cả thế giới thán phục Việt Nam. Tại sao một dân tộc nhỏ bé lại làm nên điều
kì vĩ đó? một trong những yếu tố hết sức quan trọng để làm nên thắng lợi là Đảng
ta đã phát huy tốt đạo đức cách mạng trong mỗi con người Việt Nam
Hơn 30 năm sau khi đất nước sạch bóng quân xâm lược, Việt Nam lại phải
vượt qua vô vàn khó khăn để xây dựng đất nước, nhất là thời đổi mới, hội nhập ,
con đường phía trước còn đầy chông gai... mục tiêu của nước ta trong giai đoạn
hiện nay là đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, sớm đưa đất nước ra khỏi
tình trạng kém phát triển và phấn đấu đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công
nghiệp theo hướng hiện đại. NQ đại hội X của Đảng đã xác định nhiệm vụ “ Phát
huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới”rất cần sự
chung tay góp sức của cả dân tộc. Ta thắng Pháp, Mĩ vì Đảng ta đã phát huy tốt
tinh thần đạo đức cách mạng. Ngày nay với công cuộc xây dựng, đổi mới, hội
nhập ta rất cần phát huy truyền thống tốt đẹp này để xây dựng quê hương đất
nước, chúng ta phải khơi dậy truyền thống đạo đức cách mạng của người đi
trước, giáo dục thế hệ trẻ để họ hiểu, học tập và thực tiễn là đóng góp sức mình
để xây dựng đất nước quê hương trong thời hiện đại
Giáo dục là một trong những diễn đàn tuyên truyền, giáo dục tốt nhất, nhất
là những minh chứng lịch sử có tính thuyết phục rất cao.Bằng các sự kiện lịch sử
chân thực, sinh động, lịch sử gợi dậy trong các em sự rung cảm mạnh mẽ về quá
khứ, kích thích suy nghĩ và hành động của các em về trách nhiệm đối với đất
nước.Lịch sử giúp các em nhận thức đúng về quá khứ, rút ra những bài học cho
hiện tại và tương lai. Lịch sử cũng góp phần giúp các em nhận thức đúng quan
điểm đường lối của Đảng để các em có một niềm tin vững chắc vào con đường
xây dựng đất nước theo định hướng XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn

mỗi người. Học lịch sử, con người sẽ rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý
báu để xây dựng hiện tại, nhưng điều quan trọng( đặc biệt là đối với giáo viên
lịch sử ) là phải biết khai thác quá khứ như thế nào và vận dụng nó vào thực tiễn
ra sao cho có hiệu quả. Hồ Chí Minh nói về tinh thần yêu nước của nhân dân ta
trong lịch sử và trách nhiệm của người làm công tác tuyên truyền “ Tinh thần yêu
nước cũng như các thứ của quý có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình
pha lê, rõ ràng dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất dấu kín đáo trong rương trong
hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của kín đáo ấy đều được đưa ra
trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm
cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành...”
Giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh, góp phần hình thành nhân cách
sống cho các em, một nhân cách sống bao dung, độ lượng, mình vì mọi người.
Các em biết yêu thương những người thân, thầy cô, bạn bè.....có tinh thần tương
thân tương ái, có ý thức học tập vươn lên để xây dựng quê hương đất nước ngày
càng giàu đẹp.
Bộ môn lịch sử có tác dụng rất lớn trong việc giáo dục đạo đức cách mạng,
giáo dục tư tưởng, tình cảm, hình thành nhân cách cho lớp trẻ.
3/ Cơ sở thực tiễn
Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng cao đẹp nhất của dân tộc, là hiện thân
của đạo đức cách mạng Việt Nam, là tấm gương sáng cho cả dân tộc noi theo.
Đảng, nhà nước ta đã phát động trong toàn quốc cuộc vận động “ Học tập và làm
2
SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, được nghành giáo dục hưởng ứng tích
cực, thực hiện có hiệu quả thông qua nhiều hình thức, trong đó có vai trò tích cực
của giáo viên lịch sử.
Đạo đức cách mạng là truyền thống cao đẹp của dân tộc, nó đã tạo ra
những điều thần kì khi được khơi dậy, phát huy đúng lúc, cũng chính sức mạnh
này đã tạo ra những mốc son chói lọi. Ngày nay đất nước đã hoà bình, thống
nhất, toàn Đảng, toàn dân đang tập trung xây dựng đất nước ngày càng đàng

mới làm theo phong trào, chưa có một sự nhận thức thật sự sâu sắc để rồi áp dụng
vào cuộc sống thực của mình. Việc nhận thức về đạo đức cách mạng của học sinh
trung học cơ sở còn rất mơ hồ, chưa thấy được bản chất, ý nghĩa của vấn đề, nên
3
SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
vai trò của giáo viên lịch sử là hết sức quan trọng , trong bài nói chuyện ở trường
cấp III Quảng An đồng chí Lê Duẩn đã nói “ Dạy sử, dạy văn là phải khơi động
được lòng tự hào của dân tộc Việt Nam, của con người Việt Nam, làm cho học
sinh hiểu được truyền thống, ý chí tự lập, tự cường của dân tộc, là phải khắc vào
trí nhớ của học sinh những tình cảm cách mạng, ý chí dời non lấp biển và những
thành tựu huy hoàng của nhân dân ta trong lao động sản xuất, trong sự nghiệp
xây dựng tự do, độc lập của mình.....”.
Từ yêu cầu của đất nước, quê hương, cần sự nhận thức, đóng góp của tất cả
các tầng lớp trong công cuộc xây dựng đất nước. Xuất phát từ thực tế giảng dạy ở
trường học, từ đặc trưng của bộ môn lịch sử, tôi đã thường xuyên kết hợp giáo
dục với giáo dưỡng, lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức cách mạng, tinh thần
đóng góp xây dựng quê hương đất nước vào trong các bài giảng lịch sử để học
sinh học tập, noi theo.
*Tóm lại: Trong bối cảnh thế giới và trong nước với những diễn biến phức
tạp như hiện nay, việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh có ý nghĩa thực
tiễn rất lớn. Một mặt nó góp phần vào việc giáo dục tư tưởng, tình cảm đạo đức,
hình thành nhân cách cho các em, đúng với mục tiêu giáo dục của nhà trường.
Mặt khác nó làm thức tỉnh trong các em ý thức trách nhiệm, đóng góp sức mình
vào xây dựng và bảo vệ tổ quốc, phát huy những truyền thống quý báu của cha
ông, ghi tiếp những trang sử vẻ vang cho lịch sử dân tộc Việt Nam trong thời kì
mới, thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước mà chính các em là những
chủ nhân tương lai của đất nước
4/ Nội dung
4.1 Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục cho học sinh
Đạo đức cách mạng là truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, được

chiến thắng vẻ vang, những đóng góp vật chất lẫn tinh thần của những người đi
trước để khơi dậy trong các em sự rung cảm mạnh mẽ về quá khứ, từ đó các em
hiểu được rằng, để có được cuộc sống thanh bình, hạnh phúc như ngày hôm nay,
đã có biết bao người ngã xuống trên mảnh đất này, giành giật từng tấc đất cho
quê hương.
Ở đây tôi chỉ lấy mỗi khối lớp một ví dụ, tập trung một số bài ở lich sử lớp 9
*Lịch sử lớp 6
Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán
Nội dung đạo đức cách mạng cần được giáo dục cho học sinh là: Lòng yêu nước,
ý chí kiên quyết đấu tranh, tinh thần hy sinh anh dũng của hai bà và sự tham gia
đóng góp to lớn của các tầng lớp nhân dân
*Lịch sử 7
Bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên(TK XIII)
Nội dung đạo đức cách mạng cần được giáo dục cho học sinh là: Tinh thần yêu
nước, chiến đấu hy sinh anh dũng của tướng sĩ Đại Việt dưới thời Trần, sự đóng
góp hy sinh to lớn của các tầng lớp nhân dân
*Lịch sử lớp 8
Bài 26:Phong trào kháng chiến chống Pháp trong những năm cuối thế kỉ
XIX
Nội dung đạo đức cách mạng cần được giáo dục: Tinh thần yêu nước, thương
dân, ý chí nghị lực vượt qua khó khăn gian khổ, chấp nhận mọi nguy hiểm, quyết
tâm chống quân xâm lược giành độc lập tự do cho dân tộc
*Lịch sử lớp 9
-Bài 24: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân
dân( 1945-1946 )
5
SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
Nội dung đạo đức cách mạng cần nhấn mạnh giáo dục các em ở bài này là
tinh thần yêu nước, tinh thần cách mạng, sự hy sinh về vật chất, đóng góp xây
dựng quê hương đất nước

ngày của thầy. Việc làm cho kiến thức lịch sử trở thành niềm tin trước hết phụ
thuộc vào tính chất giao tiếp giữa giáo viên và học sinh về mặt tinh thần, phụ
thuộc vào phẩm chất của người làm công tác giáo dục.
Giáo viên lịch sử phải biết xác định được những bài có thể lồng ghép giáo
dục đạo đức cách mạng cho các em, kết hợp một cách sáng tạo các phương pháp
đặc trưng của bộ môn lịch sử như: lời nói sinh động, các hình ảnh trực quan, các
6
SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
đoạn tư liệu minh hoạ...có tính thực tế cao, có ý nghĩa giáo dục đạo đức cách
mạng, xây dựng hệ thống câu hỏi nhận thức và liên hệ bản thân của các em
Ví dụ về một số bài tôi đã thực hiện lồng ghép giáo dục đạo đức cáh mạng
cho học sinh qua tiết dạy
*Lịch sử 8-bài 26: Phong trào kháng chiến chống Pháp trong những
năm cuối thế kỉ XIX
Nội dung đạo đức cách mạng cần giáo dục học sinh: Tinh thần yêu nước
thương dân, ý chí nghị lực vượt qua khó khăn gian khổ, chấp nhận mọi nguy
hiểm, quyết tâm chống quân xâm lược giành độc lập tự do cho dân tộc.
Trong quá trình soạn giảng giáo viên cần xác định nội dung cần giáo dục các em
trong bài này là tấm gương, hành động yêu nước của hai nhân vật: Tôn Thất
Thuyết và vua Hàm Nghi
Trước hết giáo viên tổ chức hoạt động dạy học dạy học theo hướng phát huy tính
tích cực, chủ động của học sinh để các em nắm bắt được kiến thức cơ bản của bài
Trong quá trình chuyển tải kiến thức, giáo viên lồng ghép phần kiến thức có tính
giáo dục đạo đức cách mạng. Sau khi cho học sinh tìm hiểu về cuộc phản công
của phái chủ chiến ở kinh thành Huế, giáo viên đặt câu hỏi nhận thức:-Em có
nhận xét như thế nào về hành động của Tôn Thất Thuyết và phe chủ chiến? học
sinh sẽ nhận thức đây là hành động mang tính tự vệ, là hành động chính nghĩa.
Khi học sinh tìm hiểu về phong trào cần vương, giáo viên lồng ghép giáo dục đạo
đức cách mạng bằng các câu hỏi nhận thức và liên hệ:-Hành đông của TTThuyết
và vua Hàm Nghi là hành động yêu nước được đánh giá cao, vì sao ? sau khi học

biểu như bà Mai Thị Khôi ở thôn Quảng Đại( Đại Cường) đã quyên góp một trái
cau bằng vàng nặng hơn một lượng, bà Phó Quán ở Hoá Đại( Đại An ) ủng hộ
một kiềng bằng vàng... kết quả: qua một tuần cả huyện đã góp được 2,2 kg vàng
và 1,5 tấn đồng.Chính nhờ sự đóng góp to lớn này mà đất nước vượt qua được
thời kì khó khăn. Khi được cung cấp những thông tin này các em đều tỏ vẻ thán
phục, tự xem lại ý thức tinh thần của mình về đóng góp xây dựng quê hương đất
nước ngày hôm nay.
Giáo viên nêu yêu cầu nhận thức cho học sinh: Em có nhận xét gì về những đóng
góp của nhân dân trong hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ ? học sinh sẽ nêu nhận
thức của mình: sự tự nguyện đóng góp rất ro lớn, thể hiện tinh thần yêu nước cao
cả.Giáo viên bình tiếp: trong điều kiện cuộc sống khó khăn, họ đã đóng góp rất to
lớn để xây dựng quê hương đất nước.
Giáo viên nêu yêu cầu liên hệ: Ở địa phương, gia đình, bản thân em đã có những
đóng góp gì để xây dựng quê hương, đất nước thêm giàu đẹp ? Học sinh sẽ nêu ý
kiến nhận thức của mình.Giáo viên liên hệ thực tế, giáo dục ý thức đóng góp xây
dựng quê hương, đất nước cho các em. Năm học 2008-2009 vì điều kiện nhà
trường khó khăn, không có kinh phí, nên kêu gọi phụ huynh và học sinh đóng
góp xây dựng nhà để xe cho học sinh, cuộc vận động này gặp nhiều khó khăn
trước thái độ so đo tính toán thiệt hơn của một số phụ huynh và học sinh. Tôi
nghe một số giáo viên chủ nhiệm lớp 9 than phiền về tinh thần đóng góp của một
số học sinh, nên khi dạy bài này tôi liên hệ giáo dục các em một cách hêt sức
thực tế: nhờ tinh thần đóng góp to lớn của người đi trước chúng ta mới có ngày
hôm nay.Hiện nay các em vẫn chưa phát huy được tinh thần này, cô nghe nói một
số em tính toán, so đo không chịu đóng góp xây dựng nhà xe phục vụ cho chính
mình, như vậy các em thấy mình đã xứng đáng với cha ông chưa ? Những hoạt
động liên hệ, giáo dục đạo đức trong giảng dạy lịch sử như thế này nó đã tác
động đên nhận thức của các em rất nhiều, từ đó giúp các em có suy nghĩ về trách
nhiệm của mình đối với nơi mình đang sinh sống, với đất nước,việc lồng ghép
giáo dục như thế đã đem lại hiệu quả thực tế rất cao( giáo viên chủ nhiệm lớp 9
8

Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học để học sinh nắm được kiến thức cơ bản
theo yêu cầu của bài
Giáo viên chọn thông tin, tư liệu, hình ảnh để phục vụ cho mục đích giáo
dục đạo đức cách mạng: Nhân dân miền Bắc đã vì miền Nam ruột thịt “mỗi
người làm việc bằng hai” “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một
người”. Thanh niên, học sinh miền Bắc dùng máu của mình viết những lá đơn
tình nguyện vào Nam chiến đấu, bỏ dở cả sự nghiệp của mình. Thanh niên xung
phong bỏ quên cả tuổi thanh xuân của mình ở rừng Trường sơn vì sự nghiệp
chống Mĩ cứu nước .
Anh Nguyễn Văn Thạc, bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và sự hy sinh thầm lặng
của 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc.... là những tấm gương sáng để các em noi
9
SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
theo.Từ năm 1965-1968 miền Bắc đã đưa 300.000 cán bộ, bộ đội vào Nam chiến
đấu, xây dựng kinh tế, văn hoá, gởi vào Nam hàng chục tấn vũ khí, đạn dược,
quân trang, quân dụng, xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc men và nhiều vật
dụng khác...
Sau khi đã cung cấp các hình ảnh, tư liệu cho học sinh, giáo viên nêu yêu
cầu nhận thức cho học sinh: Em có suy nghĩ gì về những việc làm của nhân dân
miền Bắc đối với nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu
nước?
Học sinh sẽ nêu ý kiến, giáo viên hoàn chỉnh: Những đóng góp hết sức to
lớn, thể hiện truyền thống yêu nước cách mạng của cha ông, thể hiện tình cảm
ruột thịt của miền Bắc đối với miền Nam, đóng góp này có tính chất quyết định
thắng lợi của cuộc kháng chiến
Bước tiếp theo, giáo viên nêu yêu cầu liên hệ: Hiện nay gia đình, bản thân em đã
làm gì để phát huy truyền thống đó, tiếp tục xây dựng quê hương, đất nước?
Học sinh sẽ nêu nhận thưc của mình: Học tập tốt, làm theo tấm gương đạo
đức của Bác Hồ, cống hiến xây dựng quê hương đất nước. Gia đình thì sẽ thực
hiện tốt đường lối chủ trương của Đảng trong thời kì đổi mới.

sinh là gì?
-Chọn bài có nội dung phù hợp để lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng
-Lựa chọn phương pháp để đạt được mục đích mình cần đạt ( giáo viên cần
phải xây dựng được hệ thống câu hỏi nhận thức, liên hệ để thăm dò suy nghĩ và
những việc làm của các em, để giúp các em sửa sai điều chỉnh những suy nghĩ và
việc làm của mình đối với trường, lớp, xã hội...)
-Giáo viên phải có những con số biết nói, những hình ảnh, tư liệu thực nhất
để đưa vào bài thì mới có tính thuyết phục cao, từ đó học sinh mới tin và làm
theo
-Phải thường xuyên tìm hiểu( thông qua giao tiếp, giáo viên chủ nhiệm,
tổng phụ trách......)để nắm bắt được những suy nghĩ, việc làm của các em, để việc
liên hệ giáo dục của giáo viên mang tính thực tế hơn
-Giáo viên lịch sử phải là tấm gương sáng về đạo đức bằng những việc làm
cụ thể ở trường, ngoài xã hội mà học sinh thấy, lời nói mới có tính thuyết phục,
đem lại hiệu quả trong việc giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh
Trong xã hội hiện nay trong giới trẻ đang có nhiều biểu hiện suy thoái về
đạo đức, có lối sống vị kỷ, đề cao “cái tôi” của mình, thờ ơ với tình hình của đất
nước. Nếu giáo viên lịch sử làm tốt việc này một cách thường xuyên thì sẽ góp
phần đẩy lùi sự suy thoái, thức tỉnh nhận thức của các em, hướng các em đến
những việc làm có ích góp phần xây dựng quê hương đất nước.
11
SKKN: Trương T. M. Yến – Nămhọc: 2009-2010
TÀI LIỆU THAM KHẢO
STT TÊN TÁC
GIẢ
TÀI LIỆU THAM
KHẢO
NHÀ XUẤT
BẢN
Năm

Đạo đức, giảng dạy
và giáo dục đạo đức ở
trường THCS
Nhà xuất bản
giáo dục
1996
12