4

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chƣ̃ viế t đầ y đủ
Chƣ̃ viế t tắ t
Công thứ c phân tử
Công thứ c cấ u tạ o
Dy hc tch cc
Đi chng
Gio viên
Hc sinh
Nâng cao
Phương phá p
Phương phá p dạ y họ c
Phương trì nh hó a họ c
Phương phá p dạ y họ c tí ch cự c
Trung họ c phổ thông
Trung họ c cơ sở
Thự c nghiệ m
Trắ c nghiệ m khá ch quan
Trắ c nghiệ m tự luậ n
Sch gio khoa
CTPT
CTCT
DHTC
ĐC
GV
HS
NC
PP

thứ c
28
1.5
Kế t quả điề u tra hứ ng thú củ a họ c sinh khi là m cá c câu
hi TNKQ
29
1.6
Tầ n xuấ t về việ c tự sưu tầ m và là m cá c câu hỏ i TNKQ
ca hc sinh
29
1.7
Kết qu điều tra về mong muố n củ a họ c sinh về hì nh
thứ c ra đề thi/kiể m tra
29
1.8
Kết qu điề u tra về mứ c độ câu hỏ i TNKQ mà họ c sinh
tự sưu tầ m để là m
29
2.1
Phân loạ i bà i tậ p theo cá c mứ c độ nhậ n thứ c và tư duy
38
3.1
Đc đim ca cc lp đưc chn
92
3.2
Bng phân phi kế t quả cá c bà i kim tra
93
3.3
Bng tổ ng hợ p kế t quả thự c nghiệ m sư phạ m
95

97
3.2
Đồ thị biu diễn đường lũy tch - bài kim tra s 2
97
3.3
Đồ thị biu diễn đường lũy tch - bài kim tra s 3
97
3.4
Đồ thị biu diễn đường lũy tch - bài kim tra s 4
97
3.5
Đồ thị phân loi kết qu hc tp ca HS - bi kim tra s 1
98
3.6
Đồ thị phân loi kết qu hc tp ca HS - bi kim tra s 2
98
3.7
Đồ thị phân loi kết qu hc tp ca HS - bi kim tra s 3
98
3.8
Đồ thị phân loi kết qu hc tậ p củ a HS - bi kim tra s 4
98
7

MỤC LỤC

Trang

1.2.4.K thut biên son câu hi trc nghim khch quan
21
1.3.Bi tp ha hc trong dy hc ha hc
23
1.3.1. ngha, tc dụng ca bi tp ha hc trong dy hc tch cc
23
1.3.2.Phân loạ i bà i tậ p hó a họ c
25
1.4.Sử dụ ng bà i tậ p hó a họ c để phá t huy tí nh tí ch cự c họ c tậ p củ a họ c
sinh

8

25
1.4.1.Sử dụ ng bà i tậ p hó a họ c để hình thà nh khá i niệ m hó a họ c
25
1.4.2.Tăng cườ ng sử dụ ng bà i tậ p thự c nghiệ m hó a họ c
26
1.4.3.Tăng cườ ng sử dụ ng bà i tậ p thự c tiễ n
26
1.4.4.Sử dụ ng sơ đồ , đồ thi cho việ c giả i, chữ a bà i tậ p
26
1.4.5.Sử dụng cc bi ton c ni dung bin lun đ tăng cường tnh suy
luậ n cho họ c sinh khi họ c tậ p hó a họ c

26
1.5.Thự c trạ ng sử dụ ng câu hỏ i trắ c nghiệ m khá ch quan trong dạ y
hc ha hc hữu cơ lp 11 – chương trì nh nâng cao ở trườ ng THPT
ti tnh Nam Định


31
2.1.2. Phân tí ch ni dung kiến thc và cấu trúc phần hoá hc hữu cơ
trong chương trì nh hó a họ c 11- nâng cao
35
2.2. Nguyên tắ c tuyể n chọ n, xây dự ng và sử dụ ng hệ thố ng câu hỏ i
TNKQ hó a hữ u cơ lớ p 11 – chương trì nh nâng cao nhằ m phá t huy
tnh tch cc hc tp ca hc sinh THP T tỉ nh Nam Đị nh.
36
2.3. Tuyể n chọ n, xây dự ng và sử dụ ng hệ thố ng câu hỏ i TNKQ hó a
hữ u cơ lớ p 11 – chương trì nh nâng cao nhằ m phá t huy tí nh tí ch cự c
hc tp ca HS THPT tnh Nam Định .

37
2.3.1. Chương IV: Đạ i cương về hó a hc hữu cơ.
37
2.3.2. Chương V: Hiđrocacbon no .
43
2.3.3. Chương VI: Hiđrocacbon không no .
48
2.3.4. Chương VII: Hiđrocacbon thơm – Nguồ n hiđrocacbon thiên nhiên .
54
2.3.5. Chương VIII: Dẫ n xuấ t halogen . Ancol – phenol
59
2.3.6. Chương IX: Anđehit – Xeton – Axit cacboxylic.
66
2.1. Sử dụ ng bà i tậ p hó a họ c để phá t huy tí nh tí ch cự c họ c tậ p củ a họ c
sinh.
72
2.1.1. Sử dụ ng bà i tậ p hó a họ c để hình thà nh khá i niệ m hó a họ c , tnh
chấ t củ a cá c chấ t

87
3.3. Kế t quả cá c bà i dy thc nghim sư phm .
87
3.4. Xử lí kế t quả thự c nghiệ m sư phạ m .
88
3.5. Phân tí ch kế t quả thự c nghiệ m sư phạ m .
94
3.5.1. Phân tí ch đị nh lượ ng kế t quả thự c nghiệ m sư phạ m .
94
3.5.2. Nhậ n xé t:
96
Tiể u kế t chương 3
97
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
98
TÀI LIỆU THAM KHẢO
100
PHỤ LỤC
103

11

MỞ ĐẦ U
1. L do chọn đ ti
Hiệ n nay, đấ t nướ c ta đang trong thờ i kì công nghiệ p hó a, hiệ n đạ i hó a đấ t nướ c
v hi nhp vi cng đồng quc tế . Trong sự ng hiệ p đổ i mớ i toà n diệ n củ a đấ t
nướ c, đổ i mớ i nề n giá o dụ c đượ c cho là trọ ng tâm hà ng đầ u . Vai trò củ a nhà trườ ng

không cò n tiế p thu kiế n thứ c mộ t cá ch thụ độ ng từ giá o viên mà là chủ thể trong
chnh hot đng ca mnh . Mặ t khá c, bi tậ p trắ c nghiệ m cò n là dụ ng cụ đo lườ ng
gio dục nhm kim tra, đá nh giá khá ch quan nhữ ng thà nh quả họ c tậ p và nhậ n thứ c
ca hc sinh rất linh đng v c th kim tra ở nhiều mc đ khc nhau v phm vi
kiể m tra có t hể bao quá t, từ đó khắ c phụ c đượ c tì nh trạ ng họ c tủ củ a họ c sinh và có
tc dụng tch cc trong cc k thi cui k , thi tố t nghiệ p trung họ c phổ thông và thi
tuyể n sinh đạ i họ c, cao đẳ ng.
Bên cạ nh đó , việ c sử dụ ng bộ câ u hỏ i trắ c nghiệ m trong việ c giả ng dạ y tạ o ra
nhữ ng tì nh huố ng có vấ n đề , gây hứ ng thú họ c tậ p trong họ c sinh , pht huy đưc
tnh tch cc, ch đng v sng to ca hc sinh trong hc tp.
Vớ i nhữ ng lí do trên cù ng vớ i mong muố n tì m hiể u và sử dụ ng hiệ u quả cá c bà i
tậ p trắ c nghiệ m hó a họ c nhằ m nâng cao chấ t lượ ng dạ y họ c ở trườ ng phổ thông đặ c
biệ t là ở tỉ nh Nam Đị nh , tôi đã lự a chọ đề tà i “Tuyể n chọ n, xây dự ng và sử dụ ng
hệ thố ng câu hỏ i trắ c nghiệ m khá ch quan hó a hữ u cơ lớ p 11 – chương trì nh
nâng cao nhằ m phá t huy tí nh tí ch cự c họ c tậ p củ a họ c sinh trung họ c phổ thông
tnh Nam Đnh”.
2. Mục đch nghiên cứu
- Nghiên cứ u cá c phương phá p dạ y họ c tí ch cự c p dụng trong môn ha hc.
- Thiế t kế , xây dự ng và sử dụ ng câu hỏ i trắ c nghiệ m khá ch quan hó a họ c lớ p
11-chương trì nh nâng cao dù ng để phá t huy tí nh tí ch cự c họ c tậ p củ a họ c sinh để
cng c, nâng cao kiế n thứ c, đá nh giá kế t quả họ c tậ p củ a họ c sinh trong dạ y họ c
ha hc hin nay.
3. Nhiệ m vụ nghiên cƣ́ u
- Nghiên cứ u cơ sở lý luậ n củ a phương phá p dạ y họ c tí ch cự c.
- Cơ sở lý luậ n về bà i tậ p hó a họ c: trắ c nghiệ m khá ch quan.
- Nâng cao mục tiêu, nộ i dung chương trì nh và sá ch giá o khoa hó a họ c 11 nâng cao.
- Tuyể n chọ n , xây dự ng hệ thố ng câu hỏ i TNKQ dạ ng nhiề u lự a chọ n theo
chương trì nh hó a họ c 11 nâng cao dù ng để phá t huy tí nh tí ch cự c họ c tậ p củ a họ c
sinh.
13

dy hc.

14

6.3. Thự c nghiệ m sư phạ m
- Đá nh giá hiệ u quả sử dụ ng hệ thố ng câu hi TNKQ đ pht huy tnh tch cc
ca hc sinh trong hc tp.
- Xử lý kế t quả thự c nghiệ m bằ ng toá n họ c thố ng kê.
7. Đng gp của đ ti
- Về mặ t lý luậ n: Gp phần lm sng t  ngha v tc dụng to ln ca bi tp
ha hc trong qu trnh dy hc nhm pht trin tư duy v pht huy tnh tch cc
cho họ c sinh trong quá trì nh dạ y họ c hó a họ c hữ u cơ 11 nâng cao
- Về mặ t thự c tiễ n: xây dự ng, tuyể n chon, sử dụ ng hệ thố ng câu hỏ i trắ c nghim
khch quan phần ha hc hữu cơ lp 11 nâng cao nhằ m phá t huy tí nh tí ch cự c họ c
tậ p củ a họ c sinh trong quá trì nh dạ y họ c.
8. Cấ u trú c luậ n văn
Ngoài phần mở đầu, kết lun và khuyến nghị, tài liu tham kho, phụ lục, ni
dung chính ca lun văn đưc trnh by trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí lun và thc tiễn ca đề tài.
Chương 2: Tuyn chn, xây dng và sử dụng hệ thố ng câu hi trc nghim
khch quan hó a hữ u cơ lớ p 11- chương trì nh nâng cao nhm phá t huy tí nh tí ch cự c
hc tậ p ca hc sinh Trung hc ph thông tnh Nam Định .
Chương 3: Thc nghim sư phm.


- Thch pht biu  kiến trướ c vấ n đề nêu ra và có lậ p luậ n để bả o vệ ý kiế n đó .
- Hay nêu thắ c mắ c, đò i hỏ i giả i thí ch cặ n kẽ nhữ ng vấ n đề chưa đủ rõ và đi sâu
vo bn chất ca s kin.
16

- Ch đng vn dụng kiến thc , k năng đ hc đ nhn thc vấn đề mi , tậ p
trung chú ý và o vấ n đề đang họ c.
- Kiên trì hoà n thà nh cá c bà i tậ p , không nả n chí trướ c cá c tì nh huố ng khó
khăn….
Tnh tch cc hc tp đưc sp xp theo nhng cp đ t thp đn cao như:
- Bắ t chướ c: gắ ng sứ c là m theo cá c mẫ u hà nh độ ng củ a thầ y , ca bn … . Bắ t
chướ c thườ ng đượ c biể u hiệ n trong c c tiết thc hnh : HS bắ t chướ c cá c kỹ năng
biể u diễn th nghim ca GV v khi đt đưc ở mc đ cao hơn th biến thnh k
năng củ a mì nh
- Tm ti: độ c lậ p giả i quyế t vấ n đề nêu ra, tm kiếm những cch gii quyết khc
nhau về mộ t vấ n đề … , đượ c biể u hiệ n khi họ c sinh tự giả i bà i tậ p hó a họ c hay tự
tiế n hà nh thí nghiệ m theo hướ ng nghiên cứ u…
- Sng to: Tm ra cch gii quyết mi, độ c đá o, hữ u hiệ u.
Tnh tch cc trong hot đng hc tp liên quan trưc hết đến đ ng cơ họ c tậ p.
Đng cơ đng to ra hng th . Hứ ng thú là tiề n đề củ a tự giá c . Tnh tch cc to ra
nế p tư duy độ c lậ p. Tư duy độ c lậ p là mầ m mố ng củ a sá ng tạ o.
Sự biể u hiệ n và cấ p độ từ thấ p đế n cao củ a tí nh tí ch cự c họ c tậ p, mố i liên quan
giữ a độ ng cơ và hứ ng thú trong họ c tậ p đưc diễn đt trong sơ dồ sau:

Hình 1.1. Biu diễn các cấp độ và mi liên hệ giữa các cấp độ của tính tích cực học tp

18

1.1.1.4. Nhữ ng nguyên tắ c sư phạ m cầ n đả m bả o để nâng cao tí nh tí ch cự c nhậ n
thứ c cho họ c sinh
Qua nhữ ng cơ sở lý luậ n trên ta nhậ n thấ y muố n nâng cao tí nh tí ch cự c nhậ n
thứ c củ a họ c sinh cầ n đả m bả o nhữ ng nguyên tắ c sau.
- Việ c dạ y họ c cầ n phả i đượ c tiế n hà nh ở mứ c độ gắ ng sứ c đố i vớ i họ c sinh .
Cầ n phả i lôi cuố n họ c sinh và o hoạ t độ ng nhậ n thứ c tí ch cự c , kch thch s ham

v hc sinh trong những điều kin dy hc xc định nhm đt mục đch dy hc.
1.1.2.2. Phương hướ ng đổ i mớ i phương phá p dạ y họ c hó a họ c [35]
Từ thự c tế củ a ngà nh giá o dụ c, cng vi yêu cầu đo to nguồn nhân lc cho s
pht trin ca đất nưc chng ta đang tiến hnh đổ i mớ i phương phá p dạ y họ c chú
trng đn vic pht huy tnh tch cc, ch đng ca hc sinh, coi họ c sinh là chủ thể
nhằ m nâng cao chấ t lượ ng , hiệ u quả củ a quá trì nh dạ y họ c . Nguyên tắ c nà y đã
đượ c nghiên cứ u , pht trin mnh m trên thế gii v đưc xc định l mt trong
nhữ ng phương phá p cả i cá ch giá o dụ c phổ thông Việ t Nam . Nhữ ng tư tưở ng, quan
điể m, nhữ ng tiế p cậ n mớ i thể hiệ n nguyên tắ c trên đã đượ c chú ng ta nghiên cứ u , p
dụng trong dy hc cc môn hc v đưc coi l phương php dy hc tch cc.
Nhữ ng quan đim, nhữ ng tiế p cậ n mớ i dù ng lm cơ sở cho vic đi mi phương
php dy hc ha hc:
a. Dy hc ly hc sinh lm trung tâm
Đây là mộ t quan điể m đượ c đá nh giá là tí ch cự c vì hướ ng dạ y họ c chú trọ ng
đến người hc đ tm ra những phương php dy hc c hiu qu . Quan điể m nà y
đã chú trọ ng cá c vấ n đề :
- Về mụ c tiêu dạ y họ c : Chuẩ n bị cho họ c sinh thí ch ứ ng vớ i đờ i số ng , x hi.
Tôn trọ ng nhu cầ u, hứ ng thú , kh năng v li ch ca họ c sinh.
- Về nộ i dung : Ch trng bồi dưng , rn luyn k năng thc hnh , vậ n dụ ng
kiế n thứ c, năng lự c giả i quyế t vấ n đề họ c tậ p và thự c tiễ n , hướ ng và o sự chuẩ n bị
thiế t thự c cho họ c sinh hò a nhậ p vớ i xã hộ i.
- Về phương php : Coi trọ ng rè n luyệ n cho họ c sinh phương phá p tự họ c , tự
khm ph v gii quyết vấn đề , pht huy s tm ti tư duy đc lp sng to ca hc
sinh thông qua cá c hoạ t độ ng họ c tậ p . Trong cá c phương phá p họ c thì cố t lõ i là
phương phá p tự họ c. Hc sinh ch đng tham gia cc hot độ ng họ c tậ p. Gio viên
l ngườ i tổ chứ c, điề u khiể n, độ ng viên, huy độ ng tố i đa vố hiể u biế t , kinh nghiệ m
ca tng hc sinh trong vic tiếp thu kiến thc và xây dự ng bà i họ c.
20

- Về hì nh thứ c tổ chứ c: Không khí lớ p họ c than thiệ n tự chủ , bố trí lớ p họ c linh


- Cc phương php dy hc ha h c phi th hin phương php nhn thc khoa
hc ha hc như : thự c nghiệ m hó a họ c , phân tí ch lý thuyế t , dự đoá n lý thuyế t , mô
hnh ha … v vn dụng khai thc nt đc th ca môn ha hc đ to ra cc hnh
thứ c hoạ t độ ng đa dạ ng phong phú củ a họ c sinh trong giờ họ c.
- Ch trng dy hc sinh phương php t hc, phương phá p tự nghiên cứ u trong
qu trnh hc tp.
Nt đc trưng cơ bn ca định hưng hot đng ha người hc l s hc tp t 
gic v sng to ca hc sinh . Để họ c sinh họ c tậ p tí ch cự c, tự giá c cầ n là m cho họ c
sinh biế t biế n nhu cầ u củ a xã hộ i thà nh như cầ u nộ i tạ i củ a bả n thân mnh. Để có tư
duy sá ng tạ o thi phả i tậ p luyệ n hoạ t độ ng sá ng tạ o thông qua họ c tậ p. Như vậ y ngay
trong bà i họ c đầ u tiên củ a môn họ c phả i đặ t họ c sinh và o vị trí củ a ngườ i nghiên
cứ u, ngườ i khá m phá , chiế m lĩ nh tri thứ c mớ i và coi việ c xây dự ng phong cá ch “hc
tậ p sá ng tạ o” là cố t li ca vic đi mi phương php dy hc.
Biệ n phá p hoạ t độ ng hó a ngườ i họ c á p dụ ng trong dạ y họ c hó a họ c là :
- Khai thá c né t đặ c thù môn hó a họ c tạ o ra cá c hì nh thứ c hoạ t độ ng đa dạ ng ,
phong phú củ a họ c sinh trong giờ họ c như:
+ Tăng cườ ng sử dụ ng thí nghiệ m hó a họ c, cc phương tin trục quan (mô hì nh,
tranh vẽ …), phương tiệ n kỹ thuậ t trong dạ y họ c hó a họ c (my chiếu, my tnh, cc
phầ n mề m dạ y họ c…).
+ Trong giờ họ c cầ n sử dụ ng p hố i hợ p nhiề u hì nh thứ c hoạ t độ ng phong phú
ca hc sinh như: th nghim, dự đoá n lý thuyế t, mô hì nh hó a, gii thch, tho lun
nhm… gip hc sinh đưc hot đng tch cc ch đng.
- Tăng thờ i gian hoạ t độ ng củ a họ c si nh trong giờ họ c. Hot đng ca gio viên
ch trng đến vic thiết kế , hướ ng dẫ n diề u khiể n cá c hoạ t độ ng và tư duy hay hoạ t
độ ng nhó m. Gio viên cần đng viên hc sinh hot đng nhiều hơn trong giờ hc ,
gim ti đa cc hot đng nhn thc thụ đng.
- Tăng mứ c độ hoạ t độ ng trí lự c chủ độ ng củ a họ c sinh thông qua việ c lự a chọ n
nộ i dung và hì nh thứ c sử dụ ng cá c câu hỏ i , bi tp c s suy lun , vậ n dụ ng kiế n
thứ c mộ t cá ch sá ng tạ o.

trung tâm”, “Hoạ t độ ng hó a ngườ i họ c”,…
1.1.3.2. Đc trưng cơ bn ca phương php dy hc tch cc
PPDHTC c những dấu hiu đc trưng cơ bn sau:
- Dy hc c ch trng đn vic t chc, ch đo đ ngưi hc tr thnh ch th
hot đng, tự khá m phá nhữ ng kiế n thứ c mà mì nh chưa biế t. Trong giờ họ c họ c sinh
23

đượ c tổ chứ c, độ ng viên tham gia và o cá c hoạ t độ ng họ c tậ p qua đó vừ a nắ m đượ c
kiế n thứ c, k năng mi va lm bt đưc phương php nhậ n thứ c, hc tp. Trong
PPDHTC việ c tổ chứ c để họ c sinh họ c đượ c tri thứ c, k năng, phương phá p họ c tậ p
luôn gắ n quyệ n và o nhau theo quá trì nh họ c kiế n thứ c – hot đng đến biết hot
độ ng và muố n hoạ t độ ng , qua đó phá t triể n nhân cá ch ngườ i lao độ ng tự chủ , năng
độ ng và sá ng tạ o . Ngườ i họ c – đố i tượ ng củ a hoạ t độ ng “dạ y” đồ ng thờ i là chủ thể
ca hot đng “hc” – đượ c cuố n hú t và o cá c hoạ t độ ng họ c tậ p do GV tổ chứ c và
ch đo thông qua đ t lc khm ph những điều mnh chưa r.
- Dy hc c ch trng rn luyn k năng , phương phá p và thó i quen tự họ c, từ
đó m to cho hc sinh hng th, lng ham mun, kht khao hc tp, khơi dậ y nghữ ng
tiề m năng vố có trong mỗ i họ c sinh để giú p họ dễ dà ng thí ch ứ ng với cuộ c số ng củ a xã
hộ i phá t triể n. PPDHTC xem việ c rè n luyệ n phương phá p họ c tậ p không chỉ là mộ t
biệ n phá p nâng cao hiệ u quả dạ y họ c mà cò n là mộ t mụ c tiêu dạ y họ c.
- Dy hc ch trng đn vic t chc cc hot đng hc tp ca tng hc sinh ,
hot đng hp tc trong tp th nhm , lớ p họ c thông qua tương tá c giữ a GV vớ i
HS, giữ a HS vớ i HS . Bằ ng sự trao đổ i , tranh luậ n, thể hiệ n quan điể m củ a từ ng cá
nhân, sự đá nh giá nhậ n xé t nhữ ng q uan điể m củ a bạ n mà họ c sinh nắ m đượ c kiế n
thứ c, cch tư duy, sự phố i hợ p hoạ t độ ng trong mộ t tậ p thể .
Lớ p họ c là môi trườ ng giao tiế p thầ y – tr, tr – tr, to nên mi quan h hp
tc giữa cc c th trên con đường chiế m lĩ nh kiế n thứ c, k năng.
Thông qua thả o luậ n , tranh luậ n ý kiế n mỗ i cá nhân đượ c bộ c lộ , khẳ ng đị nh
hay bá c bỏ , qua đó ngườ i họ c nâng mì nh lên mộ t trì nh độ mớ i . Bi hc vn dụng
đượ c vố n hiể u biế t và kinh nghiệ m củ a họ c sinh, lớ p họ c sẽ sinh độ ng và kí ch thí ch

Hot đng dy hc ha hc không ch l qu trnh truyền thụ kiến thc , thông
bo thông tin m ch yếu l qu trnh gio viên thiết kế , tổ chứ c, điề u khiể n cá c
hot đng hc tp ca họ c sinh để đạ t đượ c cá c mụ c tiêu cụ thể ở mỗ i bà i họ c.
Như vậ y hoạ t độ ng cụ thể củ a giá o viên sẽ là :
- Thiế t kế giá o á n (kế hoạ ch giờ dạ y ) gồ m cá c hoạ t độ ng củ a họ c sinh theo
nhữ ng mụ c tiêu cụ thể củ a mỗ i bà i hc m hc sinh cần đt đưc.
- Tổ chứ c cá c hoạ t độ ng trên lớ p để họ c sinh hoạ t độ ng theo cá nhân hoặ c theo
nhm như: nêu vấ n đề cầ n tì m hiể u, tổ chứ c hoạ t độ ng tì m tò i, pht hin tri thc v
hnh thnh k năng ha hc, k năng nghiên cu ha hc…
- Đị nh hướ ng điề u chỉ nh cá c hoạ t độ ng củ a họ c sinh: gio viên c nhim vụ lm
chnh xc ha khi nim , kế t luậ n, nhậ n xé t về cá c hiệ n tượ ng , bn chất ca qu
25

trnh ha hc m hc sinh đã tự tì m tò i trong hoạ t độ ng họ c tậ p củ a mì nh v thông
bo them mt s thông tin c liên quan đến bi hc m hc sih không th t tm ti
đượ c qua hoạ t độ ng trên lớ p…
- Thiế t kế và thự c hiệ n việ c sử dụ ng cá c phương tiệ n trự c quan, th nghim ha
hc, hiệ n tượ ng thự c tế như là nguồ n kiế n thứ c để họ c sinh tì m tò i , pht hin những
kiế n thứ c kỹ năng cầ n nghiên cứ u, tiế p thu.
Trong quá trì nh tổ chứ c , điề u khiể n luôn tạ o điề u kiệ n để họ c sinh đượ c bộ c lộ
v vn dụng nhiều hơn những kiến thc đ c ca mnh đ gii quyết cc vấn đề
hc tp v cc vấn đề c liên quan đến ha hc trong đời sng sn xuất.
b. Đi mi hot đng hc tp ca hc sinh
Qu trnh họ c tậ p hó a họ c không phả i là quá trì nh tiế p nhậ n mộ t cá ch thụ độ ng
kiế n thứ c mà chủ yế u là quá trì nh tự họ c , tự nhậ n thứ c, tự khá m phá , tm ti cc tri
thứ c hó a họ c mộ t cá ch chủ độ ng, tch cc. Đó chí nh là qu trnh t pht hin v gii
quyế t cá c vấ n đề hay là quá trì nh tậ p nghiên cứ u khoa họ c dướ i sự điề u khiể n củ a
gio viên. Như vậ y trong giờ họ c, hc sinh đưc tiến hnh cc hot đng như:
- Tự phá t hiệ n vấ n đề hoặ c hiể u đượ c vấ n đề , nhiệ m vụ do giá o viên nêu ra.
- Hot đng c nhân hoc hp tc theo nhm đ tm ti pht hin vấn đề , gii

độ ng củ a hc sinh và nhằ m đả m bả o cho họ c sinh tiế n hà nh cá c hoạ t độ ng họ c tậ p
c hiu qu, chấ t lượ ng cao.
Cc phương tin dy hc đưc đa dng ha , không chỉ là phấ n , bng, sch
vở …mà cò n là dụ ng cụ thí nghiệ m , mô hì nh, mẫ u vt, my chiếu, bn trong, my
tnh, phầ n mề m dạ y họ c . Phương tiệ n dạ y họ c , th nghim ha hc đưc sử dụng
như là nguồ n kiế n thứ c để HS tì m tò i, pht hin, thu nhậ n kiế n thứ c.
d. Sử dụ ng phố i hợ p, linh hoạ t cá c phương phá p đặ c thù củ a hó a họ c
Vớ i yêu cầ u đổ i mớ i qu trnh dy hc ha hc , GV cầ n chú ý đế n việ c khai
thc cc yếu t tch cc trong tng phương php dy hc đưc sử dụng đ to điều
kiệ n cho HS đượ c hoạ t độ ng nhiề u hơn, tch cc, ch đng hơn trong giờ hc.Sử dụ ng
cc phương php dy hc theo hưng tch cc đng vai tr quan trng , c tnh chất
quyế t đị nh dế n chấ t lượ ng dạ y và họ c ha hc.Trong dạ y họ c hó a họ c có nhiề u phương
php đưc sử dụng theo hưng dy hc tch cc như : sử dụ ng cá c PPDH dạ y họ c
truyề n thố ng theo hướ ng tí ch cự c, sử dụ ng thí nghiệ m, phương tiệ n dạ y họ c, sử dụ ng
bi tp ha hc…,tiế p thu có chọ n lọ c nhữ ng phương phá p dạ y họ c hiệ n đạ i như: dy
hc kiến to, dy hc hp tc theo nhm nh, dy hc tương tc…

27

1.1.3.4. Mộ t số phương phá p dạ y hoc tí ch cự c [8]
- Nhm phương php trc quan : Sử dụ ng thí nghiệ m hay cá c phương tiệ n trự c
quan theo PP nghiên cứ u, đ kim nghim gi thuyết , th nghim đi chng , th
nghiệ m nêu vấ n đề … ,sử dụ ng hì nh vẽ , sơ đồ , biể u bả ng…để tổ chứ c cá c hoạ t độ ng
dy hc.
- Nhm phương php thc hnh : Về mặ t hoạ t độ ng nhậ n thứ c thì cá c PP thc
hnh l “tch cc” hơn cc PP trc quan , cc PP trc quan l “tch cc” hơn cc PP
dng lời.Trong nhó m cá c PP thự c hà nh , HS đượ c trự c tiế p tá c độ ng và o đố i tượ ng
(quan sá t mẫ u chấ t , lắ p dụ ng cụ thí nghiệ m , lm th nghiệ m…) tự lự c khá m phá tri
thứ c mớ i.
- Đà m thoạ i tì m tò i : Trong số cá c PP dù ng lờ i thì đà m thoạ i tì m tò i là mộ t

- Thờ i gian là m bà i từ 1-3 pht 1 câu hỏ i, hn chế đưc tnh trng quay cp v
sử dụ ng tà i liệ u.
- Lm bi TNKQ hc sinh ch yếu sử dụng thời gian đ đc đề, suy nghĩ , không
tố n thờ i gian viế t ra bà i là m như TNTL , c vy bi tp TNKQ c tc dụng rn k
năng nhanh nhẹ n, pht trin tư duy cho HS.
- Do số câu hỏ i nhiề u nên bà i TNKQ thườ ng gồ m nhiề u câu hỏ i có tí nh chuyên
biệ t và có độ tin cậ y cao.
- C th phân tch tnh chất câu hi bng phương php th công hoc nhờ vo
cc phần mềm tin hc , do vậ y có thể sử a chữ a , bổ sung hoặ c loạ i bỏ câu hỏ i để bà i
TNKQ ngà y cà ng có giá trị hơn . Ngoi ra vic phâ n tí ch câu hỏ i cò n giú p GV lự a
chn phương php dy ph hp , hướ ng dẫ n HS có phương phá p họ c tậ p đú ng đắ n ;
tố n í t công sứ c và thờ i gian chấ m bà i ; hon ton khch quan , không có sự chênh
lệ ch giữ a cá c GV chấ m khá c nhau . Mộ t bà i TNKQ có thể dù ng để kiể m tra ở nhiề u
lớ p nhưng phả i đả m bả o không bị lộ đề .
- Kiể m tra bằ ng phương phá p TNKQ có độ may rủ i í t hơn TNTL vì không có
nhữ ng trườ ng hợ p trú ng tủ , từ đó loạ i bỏ dầ n thó i quen đoá n mò , hc lch, hc t,
ch quan, sử dụ ng tà i liệ u…củ a họ c sinh, n đang l mi lo ngi ca nhiều GV hin
nay.
- Điể m củ a bà i kiể m tra TNKQ hầ u như thậ t sự là điể m do họ c sinh tự là m bà i ,
v hc sinh phi lm đưc 2, 3… câu trở lên th mi đưc mt đim trong thanh
điể m 10. Do vậ y xá c suấ t quay có p, đoá n mò để đượ c điể m rấ t thấ p.

Trích đoạn Chương VIII: Dẫn xuất halogen Anco l– phenol Chương IX: Anđehit – Xeton – Axit cacboxylic Sử dụng bài tậphóa học để hình thành khái niệm hóa học, tính Tăng cường sử dụng các bài tập thực tiễn Sử dụng bài tập có hình vẽ, sơ đồ, đồ thị, biểu bảng

---