Trang 1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI:
"PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LẤY HỌC SINH LÀM TRUNG
TÂM TRONG MÔN TOÁN HỌC LỚP 4” Trang 2

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/ LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Chương trình Sách giáo khoa đổi mới tuy đến nay đã thực hiện được hết 3 cấp học,
xong dường như, đối với nhiều giáo viên tiểu học, phương pháp mà sách giáo khoa mới
đòi hỏi là phải lấy học sinh làm trung tâm cho mọi hoạt động dạy học, phải dạy học sinh
tự phát hiện và làm chủ tiết học quả là rất khó. Một phần là do đa số giáo viên đã quen
với cách dạy truyền thống. Phần khác, nếu dạy học theo phương pháp này, tuy lấy học
sinh làm trung tâm nhưng không vì thế mà giáo viên được “ nhàn” hơn thậm chí giáo

khăn giáo viên hay gặp phải khi thực hiện nó để từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm khắc
phục những khó khăn đó. Cuối cùng là một ví dụ về một tiết Toán học mà tôi đã ứng
dụng.
B. PHẦN NỘI DUNG
I/ CƠ SỞ LÍ LUẬN
Cho dù bất cứ sáng kiến hay cách dạy hay nào, muốn đạt được hiệu quả tốt nhất thì
người giáo viên vẫn phải truyền đạt cho học sinh được đầy đủ những nền tảng kiến thức
chung về bài học mà sách giáo khoa đòi hỏi cũng như đảm bảo được trình tự các bước lên
lớp. Với phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm này cũng vậy. Về cơ bản, tiết
dạy vẫn đi theo trình tự các bước như sau:
Bước 1 : Nêu vấn đề.
Bước 2 : Giải quyết vấn đề : Giới thiệu nội dung bài mới.

Bước 3 : Học sinh thực hành : Học sinh vận dụng những kiến thức đã được giới
thiệu ở bước 2 để giải các bài tập ở trong sách giáo khoa, sách bài tập hoặc do giáo viên
đề ra.
Trong 3 bước trên, bước 3 luôn là bước học sinh hoạt động độc lập vì khi đó các em
đã có được những kiến thức cần thiết. Chính vì thế, phương pháp dạy học lấy học sinh
làm trung tâm ở đây chủ yếu tập trung vào 2 bước đầu, giai đoạn mà nhiều giáo viên
thường chỉ “diễn xuất” một mình, không có hoặc ít có sự tham gia của học sinh.

Trang 4
II/ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LẤY HỌC SINH LÀM TRUNG TÂM
II.1. MÔ HÌNH PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LẤY HỌC SINH LÀM TRUNG
TÂM
đề
Tổ chức
bàn bạc
để định
hướng
giải
quyết
Từng học sinh tự
nghĩ cách giải quyết
Cá
nhân
Thảo
luận
trong
nhóm
nhỏ
Thảo luận trước lớp
cách giải quyết
Từng HS
trình bày
cách giải
quyết của
mình hoặc
nhóm mình
Toàn
lớp chất
vấn,
trao đổi,
thảo
luận

Để khắc phục vấn đề tốn thời gian vì lí do học sinh không quen, giáo viên có thể
cho học sinh thực hiện hoạt động nhóm thường xuyên trong các buổi học. Điều này sẽ tạo
ra một thói quen giúp các em nhanh hơn trong các thao tác như trao đổi, thảo luận, lập
nhóm và giúp đỡ lẫn nhau trong khi cùng làm việc trong nhóm. Các nhóm cũng sẽ hoạt
động hiệu quả hơn nếu giáo viên có thể sắp xếp chỗ ngồi hợp lý cho các em (đảm bảo
trong mỗi nhóm đều phải có một thành viên khá giúp điều khiển nhóm). Giáo viên cũng
nên hướng dẫn cho các nhóm chọn ra một thành viên làm “thư kí” ghi lại toàn bộ các ý
kiến của nhóm đã thảo luận và nghĩ ra. Những ý này có thể ghi vào một tờ giấy hoặc tốt
hơn là ghi vào một bảng phụ để tiện cho việc trình bày và sửa chữa trước lớp ở bước tiếp
theo.
II.2.2.2. HOẠT ĐỘNG 2 : Thảo luận trước lớp cách giải quyết.
Sau khi các nhóm đã thảo luận xong, giáo viên nên dành thời gian cho ít nhất một
hoặc hai học sinh được đứng trước lớp trình bày cách giải quyết của mình hoặc của nhóm
mình vì hoạt động này giúp rèn luyện tính tự tin, năng lực trình bày và diễn đạt sự việc
cho trẻ. Nếu thời gian hạn chế không cho phép đại diện của tất cả các nhóm trình bày thì

Trang 6

giáo viên nên treo bảng phụ của các nhóm này lên bảng. Trong khi các đại diện trình bày,
giáo viên yêu cầu cả lớp lắng nghe, sau đó so sánh, trao đổi, thảo luận để nhận xét, bổ

sung ý kiến cho bạn và cho mình.
Ở hoạt động này, giáo viên nên yểm trợ về mặt sư phạm. Điều đó có nghĩa là giáo
viên nêu lại cho rõ các ý mà học sinh đã nói. Học sinh nói đúng thì giáo viên nêu lại cho
rõ cái ý đúng ấy; học sinh nói sai thì giáo viên nêu lại cho rõ cái ý sai ấy để cả lớp hiểu rõ
các ý kiến của các “báo cáo viên”. Đây là việc làm hết sức cần thiết vì học sinh thường
trình bày các vấn đề một cách lúng túng, lộn xộn, không rõ ràng, mạch lạc. Nếu thiếu sự
yểm trợ về mặt sư phạm này thì rất dễ xảy ra trường hợp “không ai hỏi ai nói gì”.Giáo
viên tuyệt đối không nên vội khẳng định là ý nào đúng, ý nào sai để khuyến khích học
sinh sáng tạo trong trao đổi, thảo luận để tự nhận ra ý sai, ý đúng, ý hay. Nói tóm lại là

- Vậy phải tìm cách quy về phép nhân với số có một chữ số (hay quy về các
phép nhân đã học)
BƯỚC 2 : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :
Hoạt động 1 :
HS tự nghĩ cách nhân theo hướng nêu trên, ghi tắt vào giấy các ý riêng của mình.
Sau đó các em bàn bạc trong nhóm nhỏ (nhưng phải nói thì thầm).
Trong lúc đó GV đi quanh để giám sát, đôn đốc, khuyến khích các ý hay, trả lời các
câu hỏi của học sinh (GV cũng phải nói thầm).
Hoạt động 2 :
a) Một số học sinh lên công bố “phát minh” của mình (hoặc nhóm mình) trước cả lớp.
Học sinh này được nói và viết tự do trên bảng lớp. Chẳng hạn:
- HS A : + Tách 24 = 8 x 3 => 38 x 24 = 38 x (8 x 3) = (38 x 8) x 3
+ 38 nhân 8 là một phép nhân với số có một chữ số, em đã biết làm
+ 38 x 8 được bao nhiêu nhân tiếp với 3,cũng là nhân với số có một chữ số, em
biết làm rồi.
+ Cả lớp hoan hô. GV khen : tuyệt hay, giỏi !

- HS B: + Em tách theo phép cộng 24 = 7 + 8 + 9

Trang 8
+ Dùng quy tắc nhân một số với một tổng
38 x 24 = 38 x (7 + 8 + 9 ) = 38 x 7 + 38 x 8 + 38 x 9
+ Đây toàn là phép nhân với số có một chữ số, biết làm rồi.
+ Cả lớp hoan hô. GV khen …

- HS C : + Em dùng phép trừ 38 = 40 - 2
+ Dùng quy tắc nhân một hiệu với một số
38 x 24 = (40 – 2) x 24 = 40 x 24 – 2 x 24
+ 40 x 24 là nhân với số tròn chục : học rồi.
+ 2 x 24 là phép nhân với số có một chữ số, biết làm rồi.

Vậy 38 x 24 = 2 x 19 x 24 vẫn là nhân với số có hai chữ số.
A thừa nhận là kẹt đường, cách này không dùng được.

- B làm đúng song dài hơn C : ba phép tính dài hơn hai phép tính.
- C làm đúng nhưng không hay bằng E : phép trừ khó làm hơn phép cộng.

Cách làm của D và E cũng giống nhau nhưng D làm dài hơn.
- Cách làm của F sai vì không thể làm tính nhân giống như tính cộng được ( chỉ
tính 38 x 20 đã lớn hơn 700 rồi không thể bằng 632 được.)
- Cách làm của E hay nhất.

Hoạt động 3 :
a) GV tổng kết thảo luận để chốt lại cách làm của E sau đó nêu cách tính thực tiễn
như trong sách giáo khoa.
b) HS vận dụng giải bài tập.

Trang
10
IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.
Trong quá trình tìm tòi học hỏi ở đồng nghiệp, bạn bè, sách báo… tôi đã thử áp dụng
vào thực tế lớp học của mình
Qua thời gian thực nghiệm suốt học kỳ I đã có kết quả rõ rệt . Kết quả kiểm tra học
kì I môn Toán thay đổi như sau:
Kết quả kiểm tra GHKI Kết quả kiểm tra CHKI
+ Tổng số học sinh : 25 + Tổng số học sinh : 25
Giỏi : 2 em = 8% Giỏi : 7 em = 28%
Khá : 6 em = 24% Khá : 10 em = 40%
TB : 12 em = 48% TB : 8 em = 32%
Yếu : 5 em = 20% Yếu : 0 em = 0%


linh hoạt trong từng tiết dạy, từng tình huống phát sinh trên lớp từ những ý kiến, những
câu trả lời của học sinh thì mới có thể đạt được hiệu quả như mong muốn. Bên cạnh đó,
giáo viên nên ghi nhớ một điều cốt lõi : phải tạo được
một không khí học tập thật thoải mái không gò ép thì học sinh mới không thụ động mà
ngược lại sẽ chủ động tham gia vào các hoạt động, phát huy được tối đa khả năng và óc
sáng tạo của tất cả học sinh.
Cuối cùng, cho dù phương pháp có hay đến mấy mà giáo viên sử dụng không tốt
đôi khi lại gây ra hiệu ứng ngược: làm học sinh rối tung và không hiểu bài. Việc sử dụng
quá nhiều cũng sẽ gây ra tâm lý nhàm chán ở học sinh. Bởi vậy, giáo viên không nên chỉ
sử dụng phương pháp này mà phải biết kết hợp sử dụng một số phương pháp dạy học
khác nữa nhằm tạo ra sự phong phú trong việc dạy các môn khác nhau.
Nói tóm lại, để một tiết dạy được thành công, điều kiện quyết định không phải là ở
phương pháp mà ở chính người giáo viên. Và phương pháp chỉ là một phương tiện giúp
người giáo viên đạt được mục đích đó. “Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung
tâm” mà tôi vừa giới thiệu trong sáng kiến này hi vọng sẽ là một phương tiện hiệu quả
giúp cho các bạn đồng nghiệp gần xa trong việc giảng dạy với phương châm “Tất cả vì
học sinh thân yêu!”
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mà bản thân tôi đúc rút được qua quá trình giảng
dạy. Tuy nhiên do thời gian và năng lực có hạn chắc hẳn sẽ có những thiếu sót.
Rất mong sự góp ý, giúp đỡ của quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến kinh
nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn và có hiệu quả thiết thực hơn trong công tác giảng
dạy.

Trang 12

STT

Tên tác giả Tên tài liệu
Nhà
xuất bản

Tài liệu bồi dưỡng
giáo viên dạy lớp
các lớp
1, 2, 3,4, 5
BGD & ĐT
4
Một số tập san
Báo Thế giới trong
ta nói về
đổi mới phương
pháp dạy học ở Tiểu
học
Tạp chí Báo
Thế giới trong
ta

Trang 13