SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC
CHO HỌC SINH LỚP 3”
A- MỞ ĐẦU
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt phản ánh theo các nguyên tắc, yêu
cầu, chuẩn mực, chi phối hành vi của con người trong các mối quan hệ giữa con người
với con người, con người với tự nhiên, con người với xã hội. Do đó môn Đạo đức là một
trong những môn học quan trọng ở bậc tiểu học. Là môn học trang bị cho học sinh các
chuẩn mực đạo đức, lối sống lành mạnh và cách sống có lý tưởng. Ngoài ra, nó còn giúp
các em giải quyết các sự việc vừa có lý vừa có tình. Từ đó các em biết cách vận dụng
hành vi đạo đức, chuẩn mực đó vào cuộc sống để cư xử với cha mẹ, ông bà, thầy cô và
người lớn tuổi cũng như bạn bè, em nhỏ
Tóm lại: Mục tiêu của môn Đạo đức ở bậc tiểu học nói chung và ở lớp 3 nói riêng là
giúp các em có những hành vi, chuẩn mực đạo đức phù hợp với lứa tuổi và pháp luật,
đồng thời nắm đựợc ý nghĩa của việc thực hiện những chuẩn mực hành vi đạo đức đó. Nó
từng bước hình thành cho học sinh những kỹ năng nhận xét đánh giá hành vi của bạn thân
và những người xung quanh, lựa chọn và thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đức trong
các tình huống cụ thể của cuộc sống. Không những thế nó còn hình thành thái độ tự
trọng, tự tin, yêu thương quý trọng con người, yêu cái tốt, không đồng tình với cái xấu,
cái ác.
Trong giai đoạn hiện nay, việc giáo dục đạo đức cho học sinh không phải là vấn đề
đơn giản. Đòi hỏi người thầy phải có những phương pháp giáo dục phù hợp, giúp học
sinh phát triển nhân cách một cách hoàn thiện, tránh cho học sinh tiếp xúc với những
hành vi tiêu cực, làm sao để các em có được lối thích nghi với thời đại. Song cũng phải
cho học sinh thấy được những nét đẹp, những phẩm chất cao quý, những truyền thống
quý báu của dân tộc. Hình thành cho học sinh một phong cách sống lành mạnh.
Vấn đề đặt ra là làm cách nào để học sinh nắm bắt được kiến thức của môn Đạo đức
một cách tích cực, chủ động, không bị gò bó áp đăt. Do đó việc dạy học theo cách tích
cực, tự lực sáng tạo của học sinh trở thành vấn đề cần thiết đối với giáo viên tiểu học nói
chung và giáo viên trực tiếp dạy lớp 3 nói riêng, để thực hiện tốt điểm 2 Điều 24 Luật
truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp
dụng phương pháp tiên tiến, phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học “Nghị quyết
Hội nghị lần II-Ban chấp hành TW Đảng khoá VIII”. Ngoài ra các nhà nghiên cứu còn
cho rằng: Con người vốn sinh ra chưa có nhân cách mà nhân cách chính là cấu tạo
mới do từng người tự hình thành nên và phát triển trong quá trình sống giao tiếp và
học tập. Lê-Nin đã từng nói: “Cùng với dòng sữa mẹ, con người hấp thụ tâm lý đạo
đức của xã hội mà nó là thành viên, nhân cách của con người sinh thành và phát
triển theo con đường từ bên ngoài vào nội tâm”. Vì thế ta có thể nói: Đối với học sinh
lớp 3 thì môn Đạo Đức là một trong những con đường hình thành nhân cách một cách
gần gũi nhất. Do đó cần phải biết sử dụng các phương pháp dạy học một cách thích hợp,
linh hoạt, coi nó như một con đường hình thành nhân cách học sinh.
2- Cơ sở thực tiễn:
Qua quá trình dạy môn Đạo Đức lớp 3, tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
a)Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của ngành; sự chỉ đạo sát sao của nhà trường về chuyên môn
cũng như các hoạt động khác.
- Đây là một môn học gắn với thực tế, trong quá trình giảng dạy, người thầy có thể
sử dụng nhiều ví dụ ở thực tế để liên hệ.
- Học sinh rất thích học môn Đạo Đức.
b) Khó khăn:
- Hiện nay đã đưa 9 môn học bắt buộc vào bậc tiểu học nhưng thời gian dành cho
môn Đạo Đức còn hạn chế dẫn đến học sinh chưa chú tâm vào môn học này.
- Khi dạy môn Đạo Đức lớp 3, Một số giáo viên chưa linh hoạt kết hợp các phương
pháp dạy học, dẫn đến học sinh chỉ nắm vững lý thuyết mà không biết vận dụng vào
những điều đã học.
- Một số giáo viên còn tách rời hệ thống tri thức, khái niệm về đạo đức và việc áp
dụng chúng vào thực hành giao tiếp, ứng xử trong cuộc sống dẫn đén hiện tượng học sinh
chỉ nắm bài hời hợt mà không hiểu rõ bài đạo đức đó là giúp cho các em điều gì trong
cuộc sống
- Đồ dùng thiết bị dạy học môn Đạo Đức còn chưa đáp ứng nhu cầu dạy môn Đạo
bản thân, gia đình, xã hội
III- Các phương pháp dạy một tiết Đạo Đức lớp 3:
1. Các phương pháp dạy môn Đạo Đức lớp 3:
Dựa trên cơ sở các nhóm phương pháp chính mà các phương pháp cụ thể được hình
thành:
*Nhóm phương pháp hình thành ý thức:
Kể truyện; trực quan; Đàm thoại; thảo luận nhóm; giảng giải.
*Nhóm phương pháp rèn luyện hành vi, thói quen và cách ứng sử:
Luyện tập theo mẫu hành vi; ứng sử tình huống; Động não; trò chơi; đóng vai; thảo
luận nhóm; Điều tra tìm hiểu đạo đức.
*Nhóm phương pháp điều chỉnh hành vi ứng sử:
Đánh giá và tự đánh giá; Nêu gương; phê bình, trách phạt; kích thích lòng tự tin.
2. Quy trình một tiết dạy môn Đạo Đức lớp 3:
*Tiết 1:
1- Kiểm tra bài cũ (3-5p).
2- Bài mới: (25-27p)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
Hoạt động 2: Rút ra bài học.
- Kể chuyện.
- Tóm tắt theo tranh.
- Đàm thoại.
- Rút ra bài học.
- Liên hệ.
Hoạt động 3: Củng cố –dặn dò (2-3p).
*Tiết 2:
1- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra phần bài học của tiết trước 93-5p).
2- Bài mới (25-27p).
Hoạt đông 1: Giới thiệu bài.
Hoạt động 2: Luyện tập; liên hệ.
Hoạt động 3: Củng cố dặn dò: Chốt lại bài học (2-3p).
thảo luận tình huống rồi xử lý tình huống qua trò chơi đóng vai. Từ đó các em hiểu thế
nào là tôn trọng thư từ , tài sản người khác.
3- Sử dụng các phương pháp dạy học đúng thời điểm của tiết dạy:
Ví dụ: Dạy bài “Tích cực tham gia việc lớp, việc trường” – trang 19.
- Các phương pháp dạy là: Trực quan; nêu và giải quyết vấn đề; Đàm thoại; độc
thoại; thảo luận nhóm; nêu gương; Đánh giá; phân tích
+ Phương pháp trực quan, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm được kết hợp sử
dụng 3 phương pháp này ngay sau giới thiệu bài, nhằm giúp học sinh thông qua các bức
tranh, phân tích tình huống để đánh giá hành vi đúng/sai liên quan đến việc lớp, việc
trường.
+ Phương pháp đàm thoại, độc thoại, đánh giá được sử dụng ở hoạt động 2 và hoạt
động 3, nhằm giúp học sinh biết phân biệt hành vi đúng/sai; biết bày tỏ ý kiến riêng, giải
thích được lý do vì sao đồng tình với những hành vi đúng, không đồng tình với những
hành vi sai. Phương pháp đàm thoại, độc thoại sử dụng khi rút ra bài học.
+ Phương pháp nêu gương được sử dụng sau cùng nhằm giúp học sinh học tập noi
gương các bạn tích cực tham gia việc lớp, việc trường, hình thành hành vi, thói quen cho
các em để trường, lớp luôn sạch, đẹp.
4- Hướng cho học sinh tìm tòi kiến thức trong thực tế để phục vụ bài học.
Ví dụ: Dạy bài “Chia sẻ vui buồn cùng bạn” – trang 16. Giáo viên phải hướng cho
các em sưu tầm các truyện, tấm gương, ca dao, tục ngữ, bài thơ, bài hát nói về tình bạn,
về sự cảm thông chia sẻ vui buồn với bạn.
5- Dựa vào các tiết hoạt động ngoại khoá để xây dựng cho học sinh những kiến
thức, chuẩn mực, hành vi đạo đức tốt.
Ví dụ : Thông qua các buổi chào cờ, giáo dục cho các em những tấm gương tốt ở
trường, ở lớp, đồng thời cũng phê bình những em chưa thật sự cố gắng. Từ đó kích thích
tinh thần phấn đấu vươn lên trong học tập, lao động, rèn luyện đạo đức của các em.
Trong lớp cho học sinh thực hiện tốt phong trào “Đôi bạn cùng tiến” hay phong trào “
Vòng tay bè bạn” để giáo dục tinh thần tương thân tương ái, ý thức giúp đỡ bạn, chia sẻ
cùng bạn. Ngoài ra, tổ chức các cuộc thi như thi văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt
Nam 20-11, thi kể chuyện về Bác Hồ, thi làm báo tường, báo ảnh nhằm giáo dục cho
tiết dạy.
5. Mỗi thầy cô là một tấm gương sáng về chuẩn mực đạo đức để học sinh học tập
và noi theo.
Trên đây là một số biện pháp để nâng cao chất lượng dạy môn Đạo Đức lớp 3 tôi
mạnh dạn đưa ra. Trong quá trình thực hiện đề tài không tránh khỏi thiếu sót, rất mong
được sự góp ý của Ban giám hiệu và các đồng nghiệp.