SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN LỚP 5 THEO
PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN KỂ
CHUYỆN”
A- ĐẶT VẤN ĐỀ
I - LỜI MỞ ĐẦU.
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục tiểu học hiện nay " Bậc tiểu học là bậc học nền tảng trong
hệ thống giáo dục quốc dân". Giáo dục tiểu học là nhằm hình thành cho học sinh những
cơ sở bàn đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm trí tuệ, thể chất và các kỹ
năng cơ bản để học tập tiếp lên cấp trên và áp dụng cho cuộc sống lao động sau này.
Chính vì điều này nên ngay từ bậc học tiểu học Bộ giáo dục đã đưa ra nội dung chương
trình học và quy định nội dung chương trình cho tất cả các trường học là phải dạy đúng,
dạy đủ và dạy tốt các môn bắt buộc.Các môn học đó có quanhệ mật thiết bổ sung cho
nhau giúp cho sự phát triển nhân cách học sinh ngày một hoàn thiện. Trong đó môn tiếng
việt là môn học rất quan trong nó được coi là môn học công cụ để học tốt các môn học
khác. Tiếng việt gồm nhiều phân môn trong dó có phân môn kể chuyện, các phân môn
Tiếng việt có quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung kiến thức cho nhau học tốt phân môn
này sẽ góp phần học tốt các phân môn khác.
Với kể chuyện, nói đến vị trí vai trò của nó trước hết ta phải nói đến nó là một món ăn
tinh thần không thể thiếu được trong cuộc sống con người mà đặc biệt là đối với trẻ em.
Các em rất thích nghe chuyện, ngay từ tuổi ấu thơ những lời kể của ông bà, cha mẹ đã đi
sâu vào tiềm thức của các em. Niềm say mê chuyện ngày càng lớn dần theo độ tuổi. Mỗi
câu chuyện lạ, mỗi tình huống hấp dẫn đều có sự thu hút mạnh mẽ sự chú ý của các em.
Do đó phân môn Kể chuyện có trong chương trình tiểu học trước tiên là để thoả mãn nhu
cầu muốn nghe kể chuyện của các em. Nhưng bên cạnh đó, kể chuyện còn là phương tiện
giáo dục rất quan trọng và rất có hiệu quả. Qua mỗi bài kể chuyện tất cả những hiểu biết
của các em về vốn từ ngữ - ngữ pháp, khả năng nghe - nói - đọc - viết , vốn hiểu biết về
cuộc sống… đều được vận dụng một cách hợp lý sáng tạo. Đặc biệt là qua kể chuyện mà
kỹ năng nghe và nói được rèn luyện nhiều hơn. Kể chuyện giúp cho các em biết diễn dạt
vấn đề một cách trôi chảy, lưu loát, biết biến câu chuyện được nghe ( hoặc đọc) thành

Truyện kể trong chương trình tiểu học chính là tác phẩm văn học. Do đó truyện kể mang
đầy đủ đặc trưng cơ bản của một tác phẩm truyện. Truyện được sáng tác chủ yếu bằng
văn xuôi để miêu tả cuộc sông một cách sinh động trên cơ sở các tình tiết của cốt truyện.
Trong truyện có nhân vật và người kể. Trong truyện thường có xuất hiện các nhân vật
chính, nhân vật phụ, nhân vật tích cực, nhân vật tiêu cực. Truyện phải có lời kể. Lời kể
phải đi đôi với việc lựa chọn ngôn ngữ, điệu bộ cho phù hơp với nội dung của truyện làm
cho truyện thêm hấp dẫn. Nói đến truyện là nói đến hư cấu. Chính đặc điểm này mới làm
cho câu chuyện thêm sinh động, hấp dẫn.
2 - Chức năng văn học của truyện:
- Chức năng nhận thức và sự bào. Giúp người đọc hiểu sâu hơn về cuộc sống. Qua truyện
người đọc có thể nhận ra những biến động của lịch sử, xã hội.
- Chức năng thẩm mỹ và giải trí: khi phản ánh cuộc sống truyện kể có chức năng làm
thỏa mãn cho con người , cái đẹp trong truyện là cái có chọn lọc, có tính chất điển hình,
có chất lượng cao va mới mẻ hơn đời thường, nó có khả năng nuôi dưỡng những cảm xúc
thẩm mỹ cho con người giúp con người có khả năng hành động, sáng tạo hướng tới cái
đẹp. Ngoài ra truyện còn đem đến cho con người khoái cảm thưởng thức tiếp nhận. Đó
chính là chức năng giải trí của truyện.
- Chức năng giao tiếp và giáo dục: Văn học giáo dục con người bằng tư tưởng tình cảm
,tính cách nhân vật. Mỗi câu chuyện có một sự tác động theo một xu hướng đạo đức khác
nhau, song đều nhằm hoàn thiện con người. Đối với trẻ em mỗi bài học đạo đức rút ra từ
câu chuyện đều có tính giáo dục rất lớn. Truyện giúp các em biết cách tránh cái xấu,
hướng tới cái đẹp. Qua việc đọc truyện, kể truyện chức năng giao tiếp của các em được
hình thành.
3 - Cơ sở tâm lý:
Đối với các em đến với truyện như đối với sự ly kỳ, hấp dẫn. Nghe kể chuyện là nhu cầu
không thể thiếu được đối với các em. Bởi vì những câu chuyện có ảnh hưởng rất lớn đến
sự biến đổi tâm lý. Trong sự biến đổi đó đáng chú ý hơn cả là các thao tác tư duy dần dần
được hình thành. ở trường tiểu học các em đang ở độ tuổi từ 6 - 14 tuổi. Lúc này các em
có khả năng tư duy sáng tạo và tư duy tưởng tượng phong phú, đa dạng. Mặt khác các em
còn có khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp của truyện, biết đánh gía và lựa chọn những

nghe. Học sinh sau khi nghe kể chuyện phảo biết kẻ lại câu chuyện sinh động, hấp dẫn
bằng ngôn ngữ riêng cua mình. Có thể kể dưới nhiều hình thức: kể lại theo lời tác giả, kể
theo lời nhân vật, kể phân vai
Việc tổ chức lớp học không nhất thiết ở trong lớp mà cáo thể ở chỗ nào đó thích hợp cso
tác dụng tạo tâm thế thoải mái cho học sinh. Khi kể chuyện giáo viên không yêu cầu học
sinh kể một cách trung thành với nội dung của sách mà có thể thay lời, đảo ý nhưng phải
toát lên được nội dung côt truyện đã nghe. Với phương pháp dạy học này, yêu cầu giáo
viên và học sinh phải nghiên cứu kỹ trước nội dung của câu chuyện, hiểu được chuyện để
từ đó mà tìm ra cách kể cho phù hợp.
1 - Tìm hiểu tình hình học tập của học sinh:
Trong đợt thực tập sư phạm tôi đã điều tra 70 học sinh của 2 lớp 5A và 5B trường tiểu
học Quảng Thọ theo mẫu điều tra của tôi gồm 6 câu hỏi và thu được kết quả như sau:
Câu hỏi 1: Em có thích đọc truyện không?
- Thích đọc: 70 em chiếm 100%
- Không thích đọc: 0 em chiếm 0%
Câu hỏi 2: Em thích nhất loại truyện nào?
STT Loại truyện Số
HS
% STT Loại truyện Số
HS
%
1 Cổ tích 50 71,5 4 Thiếu nhi 5 7,1
2 Truyền thuyết 4 5,7 5 Truyện cười 5 7,1
3 Thần thoại 6 8,6 6 Danh ngôn 0 0
Câu hỏi 3: Các em thích học môn kể chuyện không?
- Rất thích học: 70 em( 100%)
- Không thích học: 0 em (0%)
Câu hỏi 4: Em muốn mỗi tuần có mây tiết kể chuyện?
- 1 giờ: 5 em ( 7,1%)
- 2 giờ: 28 em ( 40%)

đến tiết dạy học kể chuyện không đạt được kết quả như mong muốn.
Đối với những GV có tâm huyết với nghề và dày dạn kinh nghiệm thì họ cho rằng kể
truyện là môn học hâp dẫn, thú vị nhưng làm sao để khai thác và chuyển tải hết nội dung,
ý nghĩa câu chuyện đén với học sinh là cả một vấn đề khó. Đó chính là vấn đề nan giải
mà chúng ta cần phải tháo gỡ.
3 - Quy trình dạy học phân môn kể chuyện hiện nay:
Quy trình được tiến hành theo 4 bước:
Bước 1: - ổn định tổ chức
- Kiểm tra bài cũ
- Cho học sinh hát một bài
Bước 2: Kiểm tra bài cũ
Căn cứ vào tnhf hình của lớp GV gọi khoảng vài em nhắc lại khiến thức cũ bằng cách:
- Nhắc lại tên truyện
- Kể một đoạn truyện và tìm các nhân vật
- Nêu bài học đạo đức rút ra từ truyện
Bước 3 : Dạy bài mới
1. Giới thiệu bài
2. Giáo viên kể
3. Tóm tắt truyện
4. Học sinh luyện kể
- Giáo viên hướng dẫn học sinh kể
- giáo viên gọi học sinh kể : từng đoạn, theo câu hỏi
- Học sinh kể kết hợp với trả lời câu hỏi về nội dung
Bước 4: Củng cố tổng kết dặn dò:
- Nhắc lại bài
- Dặn dò phần chuẩn bị bài sau
- Học sinh ghi đầu bài vào vở
Với quy trình này, nó đã trở thành nếp quen thuộc trong GV và học sinh nên nó đưon
giản, dễ thực hiện song chưa đảm bảo phát huy hết tính sáng tạo của học sinh . ở quy
trình này , vai trò của người thầy vãn mang tính chủ động. Thầy kể rồi thầy tóm tắt

+ Khái quát chủ đề ( từng đoạn hoặc cả đoạn)
+ Nhận xét sự kiện, cảm thụ tác phẩm
- Rút ra ý nghĩa câu chuyện, bài học đạo đức
Bước 4: Rèn luyện kỹ năng kể:
- Hướng dẫn học sinh xử lý các tình huống diễn cảm
- Học sinh rèn luyện kỹ năng kể bằng các hình thức :
+ Kể từng đoạn theo nội dung yêu cầu của GV
+ Kể cả truyện hoặc kể tóm tắt truyện
+ kể theo lời nhân vật
Bước 5: Hoạt động kiểm tra đánh giá:
- Học sinh nhận xét cách kể của thầy, của bạn, của mình.
- Rút kinh nghiệm, tự điểu chỉnh cách kể
- Giao bài tập kể truyện, dặn dò chao bài sau
- Ghi chép ( ghi đầu bài và ý chủ đề)
* Lưu ý:
- ở bước 3 nếu học sinh có khả năng kể hay, giáo viên có thể chọn các em kê mẫu
- ở bước 4 căn cứ vào khả năng của học sinh để lựa chọn kỹ năng kể cho phù hợp với
hứng thú của học sinh.
- ở bước 5 khuyến khích học sinh tư duy, đặt tên mưói cho truyện. Tìm câu ca dao, tục
ngữ thay cho lời kết.
2 - Thiết kế một bài dạy theo quy trình đề xuất:
Bài : Truyện " Tấm Cám"
( Lớp 5 - 2 tiết, chỉ soạn 1 tiết)
PHẦN KẾT LUẬN
Qua quá trình được nghiên cứu lý luận và tìm hiểu thực tế dạy học phân môn kể truyện
hiện nay ở trường tiểu học, tôi đã mạnh dạn đề xuất " Quy trình dạy kể truyện lớp 5 theo
phương pháp tích cực, lấy học sinh làm trung tâm" Với quy trình này nếu vận dụng tốt thi
chắc chắn kết quả của môn kể truyện sẽ cao hơn và sẽ phát huy được lợi thế của bộ môn.
Trong quy trình tương đối phức tạp hơn so với quy trình cũ nên đòi hỏi cần có nhiều yếu
tố hỗ trợ như SGK, thiết bị dạy họ, sự quan tâm của nhà trường, gia đình, đặc biệt là sự