Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO XUYÊN MỘC
TRƯỜNG THCS HÒA HIỆP
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY – HỌC
MÔN SINH HỌC Ở BẬC THCS
Người viết : Nguyễn Thị Thanh Liên
Chức vụ : Giáo viên
Năm học : 2010 - 2011
************************************************************
Giáo viên : Nguyễn Thị Thanh Liên
1
Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************

A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay ở các cấp học nói chung và ở cấp trung học cơ sở (THCS) nói
riêng thì tất cả các môn học đều đã có nhiều đổi mới về nội dung sách giáo khoa
(SGK) nhằm thay đổi phương pháp dạy – học theo hướng đổi mới : “ Học sinh là
trung tâm, giáo viên là người hướng dẫn”
Như chúng ta đã biết, Sinh học là môn khoa học tự nhiên, kiến thức của
môn học này ở bậc THCS rất gần gũi với thực tiễn, nội dung kiến thức trả lời được
những hiện tượng xảy ra xung quanh và ngay cả trong bản thân của các em mà ở
cấp tiểu học các em còn thắc mắc chưa hiểu và chưa trả lời được, ngoài ra kiến
thức môn học này đem lại cho các em cách bảo vệ sức khoẻ, trước sự ảnh hưởng
xấu của môi trường và xã hội tác động đến bản thân mình. Nhìn chung, đây là một
trong những môn học rất dễ gây hứng thú học tập và dễ học.

2
Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************
gia đình vì hoàn cảnh kinh tế nên các em phải phụ giúp gia đình làm việc nên
không có đủ thời gian để học bài.
+ Kiến thức quá nặng so với các em vì ở bậc THCS ở tất cả các môn đều
đòi hỏi rất cao ở từng HS nên các em học không kịp, không đủ thời gian để học.
+ Hoặc cũng có thể do giáo viên giảng dạy chưa gây được hứng thú hay
chưa rút gọn được kiến thức cho các em chăng … đó là một trong những nguyên
nhân dẫn đến rất nhiều em học sinh mất căn bản ngay từ đầu cấp học.
+ Bên cạnh thực trạng đó thì một số ít HS lại rất tích cực ham học hỏi, rất
chăm học, có khi các em còn gặp riêng GV bộ môn để hỏi những vấn đề liên quan
mà em thắc mắc, chưa thông hiểu hoặc là để hiểu thêm …
Vậy là một giáo viên đang đứng lớp giảng dạy bộ môn Sinh Học ở bậc THCS
tôi đã suy nghĩ là làm sao khơi dậy ở học sinh lòng hứng thú và niềm đam mê với
môn học, làm sao cho tiết học trở nên nhẹ nhàng hơn, làm cho học sinh học mà
như chơi, chơi mà như học, nhưng hiệu quả lại cao. Để đáp ứng được điều đó tôi
đã áp dụng một số giải pháp về phương pháp nâng cao chất lượng dạy – học
môn sinh học ở bậc THCS mà tôi đã thực hiện thành công trong ba năm học gần
đây với phương châm “Học mà chơi, chơi mà học, kích thích lòng say mê môn
học” và với giải pháp là làm sao để học sinh phải thuộc bài ngay tại lớp từ 50 –
60% nội dung bài học và nhớ được lâu những kiến thức đã học. Đó cũng chính là
lí do mà tôi đã chọn để viết sáng kiến kinh nghiệm trong năm học này.
B/ NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :
I. Cơ sở lý luận của vấn đề :
Làm thế nào để khơi dậy lòng yêu thích môn sinh học ở bậc trung học cơ sở,
các em có cảm giác thích học, thích được nghe giáo viên giảng bài, thích được biết
thêm những kiến thức mới mà giáo viên sẽ cung cấp ở tiết tới … và cứ như thế tiết
học trở nên nhẹ nhàng, không nặng nề về kiến thức cũng như những con điểm mà

không biết dạy gì đây, rất khó cho giáo viên. Vậy chúng ta có nên tự chuyển tiết
hoặc thay thế những tiết mà không thể thực hiện này bằng một tiết khác, ví dụ như
tiết ôn tập, hoặc ngoại khoá vui chơi bằng những câu hỏi, những trò chơi sinh học
không ?
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề :
* Để gây hứng thú và lòng đam mê với môn học thì ngay từ tiết học đầu
tiên khi tôi bước vào lớp tôi thường đưa ra những quy định cụ thể như : 100% HS
phải có sách bài tập , sau khi học xong về nhà phải soạn bài đầy đủ .Trong lớp
phải thật chú ý nghe giảng và phát biểu ý kiến , tham gia thảo luận nhóm . Nếu câu
hỏi nào trả lời không được thì cán sự lớp gặp tôi hỏi tôi sẵn sàng trả lời ngay .
Những thắc mắc về sinh học theo từng khối lớp, theo từng lứa tuổi tôi luôn giải
thích rõ ràng để các em thấy được kiến thức về sinh học thật hay và thật là lạ,
nhằm mục đích khơi dậy sự tò mò muốn biết của các em. Tôi thực hiện bằng cách:
- Dành thời gian thích hợp để hướng dẫn các em cách học tập ở trên lớp, cũng như
cách học tập và chuẩn bị bài ở nhà, có như thế thì các em sẽ quen dần với cách học
ngay từ tiết học đầu tiên, về sau các tiết học sẽ đi vào nề nếp lúc đó cô - trò cùng
lên lớp một cách nhẹ nhàng ở các tiết học.
- Tiếp theo, tùy từng nội dung bài học mà tôi luôn đặt ra những câu hỏi tại
sao thật thú vị phù hợp với từng khối lớp, ví dụ như :
Ở lớp 6: Tôi thường có những câu hỏi như :
Theo các em thì cây tre có hoa không ? Nếu có thì khi nào ? Hoa màu
gì ?
Tại sao quả dừa lại được cấu tạo thật kì quặc : bên trong là nước, bao
bọc nước có gáo dừa thật cứng, bên ngoài lại là lớp xốp nhẹ, ngoài cùng
là lớp vỏ mỏng không thấm nước … ?
Tại sao cây có hoa nở về ban đêm hầu hết hoa đều nhạt màuhoặc màu
trắng ?
Vì sao cây sống trên núi cao lại thấp hơn cây sống ở đồng bằng ?
Linh chi có phải là cây thuốc tiên không ?
Loài hoa nào to nhất và loài hoa nào nhỏ nhất thế giới ?

- Hoặc nói về mối liên kết các nucleotit của phân tử ADN (A - T ; G - X )
tôi nói vui là ( Ăn –Thịt ; Gặm – Xương. Ngược lại : Xương – Ăn ; Thịt –
Gặm )…
* Để giảm bớt sự nói chuyện và làm việc riêng rồi không chú ý trong giờ
học tôi thường hướng dẫn cho các em cách học kiến thức trên lớp bằng cách
thưởng phạt như sau : Ở trên lớp các em phải chú ý theo dõi thông tin sách giáo
khoa, tham gia thảo luận nhóm, cô sẽ gọi bất kì em nào trả lời câu hỏi . Nếu cả
nhóm không chịu thảo luận và không trả lời được thì phạt đứng cả nhóm .(5 -> 7p)
Hoặc cá nhân không trả lời được hay không nhắc lại được sẽ đứng tại chổ nghe
giảng từ 3 ->7 phút .Còn đối với những em chú ý trả lời đúng, hoặc thuộc bài
nhanh ngay tại lớp thì khen ngợi ngay , nhằm giúp các em chú ý hơn, tích cực hơn
trong giờ học.
* Phương pháp dạy trên lớp :
- Luôn luôn bám sát sách giáo khoa, giải thích từng từ ngữ khó hiểu trong
sách giáo khoa, khai thác triệt để những thông tin trong sách giáo khoa. Có thể
bằng 2 cách :
+ Cách thứ nhất : Không cho học sinh đọc thông tin sách giáo khoa mà
yêu cầu các em làm bài tập xoáy vào trọng tâm kiến thức. Đó cũng chính là nội
dung bài học. Thường xuyên gọi những em học sinh yếu, kém trả lời, vận động
học sinh cùng tham gia hoạt động nhóm . Có thể nhắc đi nhắc lại nhiều lần nội
dung quan trọng để các em thuộc được bài ngay tại lớp về nhà không cần phải học
nhiều mà nhớ được kiến thức. Ngoài ra tránh cho các em sự ỉ lại hay nghĩ rằng cô
sẽ không gọi mình nếu mình không giơ tay. Bênh cạnh đó giáo viên luôn có những
câu hỏi khó đòi hỏi sự suy nghĩ tìm tòi dành cho học sinh khá – giỏi, thường được
************************************************************
Giáo viên : Nguyễn Thị Thanh Liên
5
Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************

năm của các em cũng cao hơn nhiều.
- So với phương pháp cũ thì phương pháp này có hiệu quả hơn và học sinh
hứng thú hơn.
- Qua khảo sát 200 em với kết quả như sau :
+ 180 em hứng thú học tập và muốn được cô cung cấp thêm những kiến
thức thực tế có liên quan trong cuộc sống.
+ Qua khảo sát 3 giáo viên dạy cùng bộ môn đều cho rằng đây là phương
pháp hay dễ gây hứng thú cho học sinh trong các tiết học.
************************************************************
Giáo viên : Nguyễn Thị Thanh Liên
6
Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************
C/ KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ PHỔ BIẾN - ỨNG DỤNG VÀO THỰC
TIỄN :
- Kết quả bộ môn dạy trong 3 năm học vừa qua của tôi như sau :
+ Năm 2007 - 2008 : đạt 81% TB trở lên .
+ Năm 2008 - 2009 : đạt 85% TB trở lên
+ Năm 2009 - 2010 : đạt 87%
*Ý nghĩa : Nâng cao chất lượng của bộ môn và gây hứng thú với học sinh ở
môn sinh học mà không gây nặng nề về kiến thức với học sinh làm thế nào để
học sinh thấy được :“Học mà chơi, chơi mà học, kích thích lòng say mê môn
học” để đạt hiệu quả cao.
- Nhận định chung là nếu thực hiện được thì khả năng áp dụng cho sáng kiến
này sẽ một phần đem lại hiệu quả cao cho học sinh.
- Bài học kinh nghiệm được rút ra trong quá trình áp dụng sáng kiến là:
+ Về phía học sinh : Say mê hứng thú hơn, nghiêm túc hơn trong các giờ
lên lớp vì các em được trình bày những câu hỏi thắc mắc những vấn đề về sinh
học có liên quan trong cuộc sống qua đó các em lại lĩnh hội thêm vốn hiểu biết

************************************************************
Giáo viên : Nguyễn Thị Thanh Liên
8
Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************
PHỤ LỤC
Trang bìa ……………………………………………………Trang 1
A/ Lí do chọn đề tài …………………………………………Trang 2
B/ Nội dung sáng kiến kinh nghiệm …………………………Trang 3
I/ Cơ sở lí luận của vấn đề ……………………………………Trang 3
II/ Thực trạng của vấn đề ……………………………………Trang 3
III/ Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề …………Trang 4
IV/ Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm ………………………Trang 6
C/ Kết quả và hiệu quả phổ biến ứng dụng vào thực tiễn ………Trang 7
************************************************************
Giáo viên : Nguyễn Thị Thanh Liên
9
Trường THCS Hòa Hiệp SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
***********************************************************************
************************************************************
Giáo viên : Nguyễn Thị Thanh Liên
10