SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC, TINH THẦN DÂN TỘC CHO
HỌC SINH LỚP 10 QUA TIẾT LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG"
1 Lý do chọn đề tài
Lịch sử địa phương từ lâu được xem là bộ phận không thể thiếu của lịch sử
dân tộc, tuy nhiên lịch sử địa phương lại chưa được học sinh chú ý. Trước đây trong
phân phối chương trình môn lịch sử của cấp PTTH và PTCS chủ yếu là tìm hiểu về
lịch sử thế giới nói chung và lịch sử Việt Nam nói riêng. Khối 10 học lịch sử thế
giới cổ trung đại, lịch sử Việt Nam thời nguyên thủy, thời kì dựng nước và chống
phong kiến phương Bắc. Khối 11 học lịch sử thế giới cận đại, một phần lịch sử thế
giới hiện đại, lịch sử Việt Nam thời kì bị thực dân Pháp xâm lược. Khối 12 học lịch
sử thế giới hiện đại (1945-2000), lịch sử Việt nam từ 1919 ->2000. Giáo viên và
học sinh chỉ tuân thủ theo SGK, lấy SGK làm tài liệu cơ bản, có những địa phương
từng diễn ra những sự kiện lịch sử tiêu biểu, song học sinh cũng chỉ nắm được
chung chung và thậm chí các em cũng không biết được địa phương mình có những
di tích lịch sử và công trình văn hóa nào. Sau này BGD có đưa vào phân phối
chương trình tiết dạy lịch sử địa phương, nhưng hầu như giáo viên đều bị lúng túng,
vì không biết phải dạy như thế nào cho đúng, cho đủ.
Xuất phát từ thực tế đó, tại thành phố Hồ Chí Minh, SGD-ĐT thành phố Hồ
Chí Minh phối hợp với Công ty Dịch vụ xuất bản giáo dục Gia Định – Nhà xuất bản
giáo dục Việt Nam, đã tổ chức biên soạn và phát hành tài liệu lịch sử địa phương
Thành phố Hồ Chí Minh. Từ khi có tài liệu này, giáo viên và học sinh đã có cơ sở
để thực hiện tiết dạy và học dễ dàng hơn, có dịp tìm hiểu thêm về nơi mình đang
sinh sống.
Là giáo viên công tác tại thành phố này đã hơn 30 năm, được chứng kiến
nhiều diễn biến thăng trầm của lịch sử trong thời kỳ đất nước đổi mới và cũng hiểu
rõ lịch sử hơn 300 năm của thành phố, nên tôi muốn qua tiết dạy lịch sử địa
phương, giúp các em học sinh có thêm nhiều kiến thức bổ ích về lịch sử vùng đất
mà các em đang sống, cảm thấy tự hào, yêu quý quê hương mình hơn và sống sao
cho xứng đáng với công sức của các thế hệ cha anh đã không tiếc xương máu, bảo

thêm.
Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi muốn thông qua tiết dạy lịch sử địa phương
giáo dục cho các em học sinh lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, yêu quý nơi mình
đang sinh sống, sống có trách nhiệm hơn, góp công sức xây dựng thành phố ngày
càng tươi đẹp hơn.
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi quyết định chọn đề tài này để nêu lên
những kinh nghiệm bản thân đóng góp một ý kiến nhằm nâng cao hơn nữa chất
lượng tiết dạy lịch sử địa phương.
2.3 Các biện pháp đã tiến hành
- Trước tiên để dạy tiết lịch sử địa phương, bản thân tôi đọc kĩ tài liệu do SGD
–ĐT biên soạn, sau đó tôi tìm thêm tư liệu, tranh ảnh, phim, lược đồ để minh họa
cho bài học thêm sinh động.
- Khi dạy lịch sử địa phương cho khối 10 về di tích lịch sử - văn hóa ở thành
phố Hồ Chí Minh, tôi phải cho các em hiểu rõ khái niệm di tích lịch sử-văn hóa, sau
đó hướng dẫn các em biết phân loại di tích lịch sử-văn hóa, tiếp đến là các điều kiện
để được công nhận là công trình, hiện vật là di tích lịch sử - văn hóa. Các di tích
lịch sử - văn hóa có giá trị như thế nào? Ý nghĩa ra sao.
- Tới nội dung: Một số di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia tiêu biểu ở thành
phố Hồ Chí Minh, với từng di tích, tôi sẽ vừa cho học sinh tìm hiểu những nội dung
trong tài liệu, mặt khác tôi sưu tầm thêm nội dung bên ngoài cho phong phú. Ví dụ:
Hội trường Thống nhất- di tích lịch sử, ngoài phần kiến thức có trong tài liệu tôi
còn nói thêm cho học sinh hiểu thêm về việc tại sao hội trường Thống nhất lại được
xây tại vị trí đó, sự kiện xe tăng của ta tiến vào đây năm 1975 ra sao Căn cứ Rừng
Sác, tôi kể thêm về chuyến dã ngoại của bản thân tôi, được tận mắtchứng kiến và
nghe kể lại những khó khăn gian khổ và sự hi sinh thầm lặng của các chiến sĩ đặc
công, từ việc chưng cất lấy nước ngọt đề dùng đến việc chống chọi với bầy cá sấ
hung hãn ra sao
- Sau bài học hướng dẫn trên lớp , tôi tiến hành cho các em học sinh đăng kí
nộp một bài về một di tích lịch sử hoặc di tích văn hóa, các bài không được trùng
lặp, thời gian nộp bài là hai tuần, các em có thể lên mạng tra tìm thông tin, cũng có

lên Google gõ Bưu điện Thành phố đâu.
Sau khi tìm hiểu, em cảm thấy thật sự tự hào về chính đất nước này, thành phố
này. Có thể nền kinh tế nước ta vẫn còn thua kém những nước phương Tây, nhưng
một điều chắc chắn rằng chúng ta không hề thua kém họ về bề dày lịch sử cũng như
những công trình kiến trúc mang tính đặc sắc và độc đáo.
Em Vũ Thị Kim Oanh lớp 10 CV viết về Căn cứ Rừng Sác Cần Giờ như sau:
Khu căn cứ Rừng Sác là một minh chứng sống trong quá thời gian chống đế quốc
Mĩ xâm lược của nhân dân ta. Có thể nói nơi đây là một căn cứ khiến cho quân giặc
mất ăn mất ngủ, đồng thời nơi đây cũng đã chứng kiến biết bao sự hy sinh của các
thế hệ cha anh đã xả thân vì đất nước. Tại mảnh đất lịch sử này đã thấm biết bao
máu xương của ông cha ta, có thể nói nơi đây là địa điểm tham quan hết sức bổ ích
và có ý nghĩa đối với các thế hệ trẻ ngày nay, bởi lẽ có tận mắt chứng kiến những
hy sinh thầm lặng của các chiến sĩ Rừng Sác, chúng ta mới thấy yêu quê hương đất
nước hơn, cảm thấy tự hào về thành phố mình đang sinh sống đã sản sinh ra những
con người bất diệt. Trên đất nước Việt Nam còn có rất nhiều di tích lịch sử, nhưng
bản thân em vẫn có nhiều ấn tượng về căn cứ Rừng Sác vì đó là nơi thuộc thành
phố mà em đã sinh ra và lớn lên, em phải có trách nhiệm bảo vệ và giữ gìn di tích
này.
Em Lê Lan Quỳnh Như lớp 10 CV viết về Dinh Độc Lập như sau: Vào năm 7
tuổi, em được bố mẹ cho vào tham quan Dinh Độc lập, lúc đó vì còn nhỏ và nhận
thức còn non nớt nên em chỉ nhớ được là ở đó có đông người, có bàn ghế đẹp. Năm
16 tuổi trở lại đây lần thứ hai, em mới cảm nhận hết những gì đã diễn ra tại nơi đây,
ngoài sự thán phục về thiết kế những căn phòng sang trọng, trang thiết bị hiện đại,
em còn biết tại nơi đây đã chứng kiến sự sụp đổ của một chính quyền tay sai thân
Mĩ, là nơi là cờ cách mạng tung bay vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, thời khắc lá cờ
tung bay phấp phới trên Dinh Độc Lập cũng chính là thời điểm kết thúc hơn 20 năm
đấu tranh chống Mĩ xâm lược, khép lại một trang sử đau thương của dân tộc, mở ra
một trang lịch sử mới.
Em Lê Đinh Nhân lớp 10CV viết về di tích lịch sử Vùng Bưng sáu xã (Thuộc
quận 9, TP Hồ Chí Minh):

Em Nguyễn Dạ Lam lớp 10 CA viết về bảo tàng Hồ Chí Minh:
Em đã được tham quan và rất ấn tượng về Bảo tàng Hồ Chí Minh, đây chính
là nơi lưu giữ những kỉ vật về vị chủ tịch vĩ đại của dân tộc Việt Nam- Chủ tịch Hồ
Chí Minh. Chúng ta đến đây để tưởng nhớ, chiêm nghiệm, học tập và noi gương
Bác, em đã từng bước vào bảo tàng với một tâm trạng háo hức, tò mò để rồi khi
bước chân ra về lòng ngổn ngang đầy cảm xúc, cảm phục một con người vĩ đại như
Bác, bất ngờ khi tự mình hiểu ra thêm một chút gì ở Bác, những điều mà ở trường
không thể nhận ra, có một chút ngậm ngùi khi nhìn ảnh Bác lúc lâm chung và tự hỏi
mình đã làm được gì để xứng đáng là con, cháu Bác. Chỉ đến thăm bảo tàng một lần
nhưng để lại trong em sự cảm phục vị cha già của dân tộc.
Trên đây chỉ là một số bài viết của các em, tôi xin trích lại để thấy được tiết
dạy lịch sử địa phương của tôi ít nhiều cũng có tác dụng trong việc giáo dục lòng
yêu nước, tinh thần dân tộc cho học sinh.
3. Kết luận
Tiết dạy lịch sử địa phương chỉ chiếm một vị trí rất khiêm tốn (2 tiết trong
một năm học), nhưng thông qua hai tiết dạy này, tôi đã trang bị cho các em một số
kiến thức sơ lược về thành phố các em đang sinh sống. Trong trang lịch sử hào
hùng của dân tộc, lịch sử địa phương là một phần không thể thiếu, dù sinh sống ở
bất kì nới đâu các em cũng cảm thấy tự hào về nơi mình đã sinh ra, tự hào về những
đóng góp của địa phương trong công cuộc đấu tranh giành độc lập.
Đây là một sáng kiến nhỏ của bản thân tôi trong quá trình giảng dạy tiết lịch
sử địa phương, tôi ghi lại để đồng nghiệp tham khảo, có thể có các đồng nghiệp có
nhiều sáng kiến hay hơn tôi và tôi cũng cần nghĩ thêm những biện pháp khác tốt
hơn, học tập kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp để thông qua tiết dạy của mình
nâng cao hơn nữa chất lượng môn học, đồng thời tạo động lực cho học sinh yêu
thích hơn nữa môn lịch sử.