Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Bảo Thắng, ngày 10 tháng 3 năm 2012

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp huyện
Họ và tên tác giả: Lã Thuỳ Dương
Sinh ngày: 30/08/2012
Chức vụ: giáo viên
Nơi công tác: Trường PTDT Nội trú
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Văn - Sử
I. Tên sáng kiến
“Một số giải pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS”
II. Mô tả giải pháp
Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Như ta đã biết, dạy học lịch sử là quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh
những kiến thức cơ bản về lịch sử nhằm phục vụ cho việc giáo dưỡng, giáo dục và
phát triển học sinh qua môn học. Lịch sử vốn tồn tại khách quan, là những vấn đề
đã xảy ra trong quá khứ nên trong quá trình giảng dạy ôn tập để học sinh nắm bắt
được những hình ảnh lịch sử cụ thể, đòi hỏi bên cạnh những lời nói sinh động giáo
viên phải lựa chọn các phương pháp dạy dạy khác nhau để đạt được hiệu quả cao
trong truyền thụ.
Đặc thù học tập môn lịch sử của bậc trung học cơ sở là các em phải tiếp cận
với nhiều sự kiện lịch sử, với những vị anh hùng, những danh nhân lịch sử vĩ đại
không chỉ của dân tộc mà cả của thế giới từ cổ đến kim, từ cận đại đến hiện đại.
Khi học lịch sử thì yêu cầu các em phải nhớ sự kiện và hiểu nội dung bài học một
cách chính xác, đầy đủ. Bởi vậy khi học, buộc các em phải cần cù, chịu khó lĩnh
hội kiến thức thì mới thực sự đạt được kết quả cao. Vì thế bộ môn Lịch sử khó gây
được hứng thú học tập ở các em. Căn cứ vào tài liệu học tập và mục đích truyền
thụ người dạy phải đề ra những phương pháp ôn tập phù hợp với đối tượng học

quả chưa cao. Qua khảo sát đầu năm tôi thu được kết quả như sau:
Kết quả
Khối lớp
Tổng số
học sinh
Khá-Giỏi Trung bình Dưới trung
bình
9 71 22 % 31 % 47 %
3. Tồn tại.
+ Khách quan:
- Trường PTDT Nội trú với đặc điểm là trường chuyên biệt, 100 % HS là
người dân tộc thiểu số thuộc các xã vũng xa của huyện Bảo Thắng và Lào Cai.
- Nhìn chung trình độ học sinh không đồng đều, phụ huynh chưa thực sự
quan tâm đến việc học tập của con em mình.
L· Thuú D¬ng - Trêng PTNT Néi tró B¶o Th¾ng
2
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS
- Việc tiếp cận kiến thức môn học còn hạn chế, phần lớn học sinh còn coi
Lịch sử là môn phụ nên chưa nhiệt tình với môn học.
+ Chủ quan:
- Giáo viên chưa thực sự đầu tư cho giờ dạy vì khi dạy tâm lý của học sinh
thường xem Lịch sử là môn phụ nên chất lượng bài soạn các tiết dạy chưa cao, nếu
có thì cũng hời hợt.
- Các giờ học Lịch sử chưa gây được sự hứng thú cho học sinh vì giáo viên
thì chỉ dạy cho hết bài, hết giờ.
- Học sinh chưa yêu thích bộ môn Lịch sử vì phần lớn các em đều cho rằng
học lịch sử rất khó, rất khô khan, rất trừu tượng, quá nhiều sự kiện cần ghi nhớ…
- Giáo viên và học sinh chưa bắt kịp với sự đổi mới phương pháp dạy và học.
Lí do: Ở miền núi, sự đổi mới bao giờ cũng chậm trễ hơn vùng đồng bằng. Nhiều
giáo viên còn chưa quyết liệt trong việc bỏ đi phương pháp dạy học truyền thống.

em tìm hiểu và chuẩn bị cho tiết học mà tôi sẽ sử dụng trò chơi ô chữ.
b. Sử dụng ô chữ.
Với ô chữ lịch sử, tôi thường sử dụng vào khâu củng cố bài học, hoặc có thể
sử dụng để kiểm tra kiến thức sau khi học một chương, một giai đoạn lịch sử. Để
thực hiện trò chơi giải ô chữ, tôi dành thời gian khoảng từ 7-10 phút, đây là một
trong những biện pháp giúp học sinh nhớ ngay sự kiện cơ bản ở trên lớp, đồng thời
kích thích tính tích cực học tập của các em.
* Cách thứ nhất: Hoạt động nhóm.
Bước1: Chia lớp làm ba nhóm, tôi phát phiếu học tập cho các em thảo luận
nhóm. Thời gian thảo luận khoảng từ 3 - 4 phút.
Bước 2: Tôi kẻ ô chữ vào bảng phụ và treo lên bảng (đã chuẩn bị trước ở
nhà)
Bước 3: Học sinh ba nhóm thi đua lên bảng điền vào các ô chữ. Nhóm nào
hoàn thành ô chữ trước và đúng sẽ chiến thắng. Thời gian điền vào ô chữ khoảng
từ 2 - 3 phút
Bước 4: Tôi yêu cầu học sinh tìm ô chữ hàng dọc và trình bày hiểu biết của
em về ô chữ hàng dọc đó. Thời gian để thực hiện khoảng từ 1 -2 phút
Bước 5: Tôi treo ô chữ hoàn chỉnh lên bảng, nhận xét và tuyên dương nhóm
làm tốt và cho điểm để động viên các em.
Trong quá trình chơi, nếu nhóm nào điền không đúng ô chữ thì sẽ bị trừ điểm.
Với cách thứ nhất do yêu cầu HS thảo luận nhóm và lên bảng điền vào ô chữ cho
nên việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bị hạn chế. Vì vậy với cách
mày đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo bằng giấy tô ki.
* Cách thứ hai: Hoạt động độc lập.
Bước 1: Tôi đóng vai trò là một người dẫn chương trình.
Bước 2: Cho học sinh tự do lựa chọn ô chữ hàng ngang tuỳ thích, giáo viên
đọc câu hỏi, học sinh trả lời.
Bước 3: Sau khi lần lượt học sinh giải các ô chữ hàng ngang, các chữ cái
chìa khoá sẽ xuất hiện; tôi cho học sinh tìm ô chữ hàng dọc và trình bày hiểu biết
của em về ô chữ hàng dọc.

A N D Ư Ơ N G V Ư Ơ N G
T Ô Đ Ị N H
C H Â U G I A O
M Ã V I Ệ N
T R Ư N G N H Ị
 U C Ơ
M Ê L I N H
B Ạ C H Đ Ằ N G
Từ hàng dọc: TRƯNG VƯƠNG
Với ô chữ này, học sinh sẽ dễ dàng nhận biết ngay từ hàng dọc bởi vì các từ
L· Thuú D¬ng - Trêng PTNT Néi tró B¶o Th¾ng
5
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS
chìa khóa đều nằm trên một đường thẳng.
Ô chữ thứ hai : Lịch sử 7
Bài 18 - Tiết 33: “Cuộc kháng chiến của nàh Hồ và phong trào khởi nghĩa
chống quân Minh ở đầu thế kỉ XV” .
Ô chữ gồm có 6 ô chữ hàng ngang và một từ chìa khoá:
Hệ thống câu hỏi cho ô chữ.
- Hàng ngang số 1: Có 6 chữ cái : Đây là tên thật của vị Giản định Hoàng đế?
- Hàng ngang số 2: Có 7 chữ cái: Tên của nước ta thời Lý-Trần?
- Hàng ngang số 3: Có 6 chữ cái: Tên gọi khác của Thăng Long thời nhà Hồ?
- Hàng ngang số 4: Có 6 chữ cái : Thành nhà Hồ được xây dựng tại Hà Tây?
- Hàng ngang số 5: Có 13 chữ cái: Tên thật của vị vua lấy hiệu là Trùng Quang
Đế?
- Hàng ngang số 6: Có 8 chữ cái: Ông là con trai của Đặnh Tất, hưởng ứng cuộc
khởi nghĩa của Trần quý Khoáng?
- Từ chìa khoá gồm có 6 chữ cái : Quốc hiệu nước ta thời nhà Hồ?
Đáp án ô chữ:
T R Ầ N N G Ỗ I

- Từ chìa khoá gồm có 8 chữ cái : Tên phong trào kháng chiến chống Pháp trong
những năm cuối thế kỉ XIX ?
Đáp án ô chữ:
C Ầ U G I Ấ Y
H À M N G H I
P A T Ơ N Ố T
V Ĩ N H L O N G
Ư N G L Ị C H
T R Ư Ờ N G S Ơ N
T Ô N T H Ấ T T H U Y Ế T
A N G I Ê R I
Từ chìa khoá: CẦN VƯƠNG
Tôi chiếu bảng phụ đã hoàn chỉnh ô chữ với đáp án đúng để các em có thể
quan sát được câu hỏi và hệ thống kiến thức, học sinh tự tìm ra câu trả lời, tìm ra
mối liên giữa chúng. Trong học sinh sẽ có cuộc tranh luận đâu là từ chìa khoá của
ô chữ và học sinh sẽ phát hiện ra chìa khoá là “Cần Vương”.
L· Thuú D¬ng - Trêng PTNT Néi tró B¶o Th¾ng
7
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS

Ô chữ thứ tư: Lịch sử 9
Bài 13- Tiết 15: “ Tổng kết lịch sử thế giới hiện đại từ sau năm 1945 đến nay.”
Ô chữ gồm có 6 ô chữ hàng ngang và một ô chữ hàng dọc:

Hệ thống câu hỏi cho ô chữ:
- Hàng ngang số 1: Có 10 chữ cái: Sự đối đầu Xô-Mĩ đưa thế giới đứng trước nguy
cơ này.
- Hàng ngang số 2: Có 4 chữ cái: Tên một khối quân sự do Mĩ thiết lập.
- Hàng ngang số 3: Có 7 chữ cái: Tên của nhà du hành vũ trụ đầu tiên bay vòng
quanh Trái đất.

lịch sử quan trọng hay nhân vật lịch sử có công lớn đối với đất nước. Thời gian để
thực hiện khoảng từ 5 – 7 phút. Để tiến hành trò chơi này, tôi đóng vai trò là người
dẫn chương trình, nêu câu hỏi, đáp án và xử lý các tình huống có thể phát sinh
trong khi chơi.
Ví dụ:
Bài 28 - Tiết 45: “Trào lưu cải cách duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỷ XIX”
( Lịch sử 8 )
Phần củng cố bài học, tôi đưa ra một bông hoa bằng giấy có 6 cánh, mỗi
cánh hoa là mỗi dữ kiện, nhuỵ hoa là một “mật mã” : (tôi chiếu hình ảnh).
* Tôi nêu câu hỏi để học sinh tìm ra các dữ kiện trên mỗi cánh hoa:
- Cánh hoa 1: Cơ quan này đã xin mở 3 cửa biển.
- Cánh hoa 2: Nơi nổ ra cuộc bạo loạn của Tạ Văn Phụng.
- Cánh hoa 3: Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Yên Thế giai đoạn từ1892 đến 1913 là ai?
- Cánh hoa 4: Người đã dâng 2 bản thời vụ sách.
- Cánh hoa 5: Người xin mở của biển Trà Lý ( Nam Định).
- Cánh hoa 6: Tình hình Việt nam nửa cuối thế kỷ XIX rơi vào tình trạng này.
* Cho học sinh lựa chọn cánh hoa để trả lời.
* Sau khi học sinh trả lời, tôi cho đáp án từng cánh hoa.
* Khi đã tìm được tất cả câu trả lời ở các cánh hoa, tôi cho học sinh tìm mối liên
hệ giữa các dữ kiện đó để giải mật mã ở nhuỵ hoa. Hoặc có thể gợi ý bằng câu hỏi:
Thái độ này của nhà Nguyễn trước các đề nghị cải cách vào cuối thế kỷ XIX ?
Đáp án:
- Cánh hoa 1: Viện Thương Bạc
- Cánh hoa 2: Quảng Yên
L· Thuú D¬ng - Trêng PTNT Néi tró B¶o Th¾ng
9
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS
- Cánh hoa 3: Hoàng Hoa Thám
- Cánh hoa 4: Nguyễn Lộ Trạch
- Cánh hoa 5: Trần Đình Túc.

- 1831 – 1832
- 1833 – 1835
- 1838
- 1854 - 1856
L· Thuú D¬ng - Trêng PTNT Néi tró B¶o Th¾ng
10
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS
* Lần lượt các thành viên trong nhóm thay nhau lên điền nội dung các sự kiện.
* Nếu hết thời gian mà nhóm nào chưa xong thì cũng phải dừng lại.
* Tôi treo bảng phụ đã chuẩn bị phần đáp án hoàn chỉnh để cho các em đối chiếu.
Đáp án:
- 1802: Nguyễn Ánh đặt niên hiệu Gia Long
- 1806: Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng Đế
- 1815: Ban hành bộ luật “ Hoàng Triều luật lệ”
- 1820: Minh mạng lên ngôi Hoàng Đế
- 1821 – 1827: Khởi nghĩa Phan Bá Vành
- 1831 – 1832: Nhà Nguyễn sắp xếp việc cai trị trong cả nước
- 1833 – 1835: Khởi nghĩa Nông Văn Vân, Lê Văn Khôi
- 1838: Quốc hiệu” Đại Nam”
- 1854 – 1856: Khởi nghĩa Cao Bá Quát
* Tôi nhận xét và tuyên dương những nhóm làm tốt, và cho điểm để động viên các
em.

4. Giải pháp: Sử dụng trò chơi : “Kể chuyện lịch sử”
a. Tạo trò chơi:
- Tôi cho học sinh về nhà sưu tầm các câu chuyện lịch sử liên quan đến nhân
vật lịch sử trong bài vừa học xong.
- Nếu bài học là phần lịch sử địa phương thì định hướng trước nội dung các
câu chuyện lịch sử để các em tiện sưu tầm.
b. Sử dụng trò chơi:

III. TÍNH MỚI CỦA GIẢI PHÁP.
Với mong muốn sáng tạo cho học sinh có hứng thú học tập, đồng thời nhớ
và hiểu được lâu khi học tập bộ môn lịch sử, tôi đã tổ chức hình thức các trò chơi
này trong các giờ học, và nhận thấy rằng trò chơi đã góp phần tích cực tạo được
hứng thú học tập cho các em, giờ học sôi nổi hơn, học sinh hăng say học tập
tìm hiểu, chất lượng học của các em được nâng lên rõ rệt .
Có được kết quả như trên, bản tôi rút ra được một số kinh nghiệm như sau:
- Khi tổ chức trò chơi giáo viên phải phổ biến rõ luật chơi cho học sinh:
Thành phần tham gia, thời gian, số lượng câu hỏi, phần thưởng… Trò chơi có thể
chơi vào cuối giờ học để củng cố bài học, hoặc có thể dùng trò chơi để kiểm tra
kiến thức của học sinh sau khi học xong một thời kỳ, một giai đoạn lịch sử…Các
câu hỏi cho mỗi ô chữ, mỗi cánh hoa phải tập trung vào các đơn vị kiến thức lịch
sử cần ghi nhớ. Ô chữ, “ đoán hoa”, “ tiếp sức” phải là nội dung kiến thức quan
trọng, bao trùm lên toàn bộ bài học hoặc của một chương, một giai đoạn lịch sử.
- Trò chơi chỉ là một phần trong tiết học để góp phần tạo hứng thú học tập
cho các em. Tránh tình trạng lạm dụng quá mức, biến giờ học thành trò chơi sẽ
làm mất thời gian và gây nên phản tác dụng.
- Để trò chơi thành công, đòi hỏi giáo viên luôn phải tìm tòi, sáng tạo, chuẩn
bị công phu trước khi đến lớp.
IV. HỮU ÍCH CỦA GIẢI PHÁP
Với các trò chơi trên, tôi đã áp dụng trong quá trình giảng dạy, nó đã thực
sự đem lại hứng thú học tập, các em học tập sôi nổi, hiệu quả hơn. Bởi ngoài việc
chơi, hơn hết là các em được ghi nhớ các đơn vị kiến thức một cách nhẹ nhàng,
không gượng ép, nặng nề. “Học mà chơi, chơi mà học”, và dần dần các em yêu
thích hơn bộ môn lịch sử. Tôi hy vọng rằng với một số giải pháp nêu trên sẽ góp
L· Thuú D¬ng - Trêng PTNT Néi tró B¶o Th¾ng
12
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn Lịch sử cho học sinh bậc THCS
phần nâng cao chất lượng học tập ở bộ môn lịch sử nói riêng và các bộ môn khác
nói chung.