SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ KINH NGHIỆM LÀM CHO HỌC SINH THPT YÊU
THÍCH MÔN HỌC VẬT LÝ"
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên là phải làm thế nào để
học sinh say mê và yêu thích môn học của mình. Muốn thế chúng ta phải làm thế nào để
học sinh hiểu được mục đích , ý nghĩa và sự cần thiết của môn học, biết cách vận dụng
những kiến thức của môn học vào đời sống. Đặc biệt trong những năm gần đây khi trực
tiếp giảng dạy và giao lưu với học sinh tôi nhận thấy nhiều học sinh coi mục đích của
việc học tập chỉ là có kiến thức để đi thi đại học. Vì vậy các em thường chỉ quan tâm chú
trọng học những môn theo khối thi đại học của mình, còn các môn học khác các em chỉ
học tập mang tính chất đối phó.
Là một giáo viên dạy vật lý tôi thấy rõ vai trò quan trọng của môn vật lý trong cuộc
sống. Vật lý học không phải chỉ là những phương trình và những con số, các kiểu bài
toán tương tự như các kiểu bài toán trong toán học. Vật lý môn khoa học tự nhiên giúp
chúng ta giải thích những điều đang xảy ra trong thế giới xung quanh mỗi chúng ta. Kiến
thức vật lý liên quan đến việc đi xe đạp, lái ôtô, đi rã ngoại, sử dụng nồi áp suất, siêu
điện, những công việc hàng ngày của mỗi người. Học vật lý chúng ta có thể góp phần vào
sự tiến bộ của cả khoa học và công nghệ.
Thế nhưng khi dạy học tôi thấy học sinh thi khối A, A
1
thì thường chỉ quan tâm
nhiều đến việc giải những bài toán vật lý. Học sinh thi các khối khác thì đa số không có
hứng thú gì với môn vật lý, thờ ơ, không chú ý đến môn học và học chỉ mang tính chất
đối phó sao cho đủ điểm mà chưa thấy được tầm quan trọng của môn học đối với cuộc
sống hàng ngày của mình.
2
Với những lí do trên, khi dạy học tôi rất coi trọng việc xây dựng cho học sinh lòng say
mê yêu thích môn học và xin giới thiệu với các đồng nghiệp một vài kinh nghiệm mà tôi

mình tôi đã áp dụng một vài kinh nghiệm nhỏ sau
Kinh nghiệm 1: kể những câu chuyện vui hay những bài học kinh nghiệm từ những
sai lầm mắc phải trong cuộc sống do thiếu hiểu biết về kiến thức vật lý
Trong thực tế có rất nhiều những ví dụ hay gắn kiến thức vật lý với đời sống hàng ngày
mà tuỳ theo từng bài học, từng chương trình mà giáo viên phải biết đưa ra những ví dụ
phù hợp. Giáo viên cần giúp học sinh phân tích, giải thích hiện tượng, rút ra bài học kinh
nghiệm để học sinh biết cách xử lý các tình huống một cách chính xác, khoa học nhất.
Nguyên tắc là phần nào tôi cũng tìm ra nhiều ví dụ sát với kiến thức phần đó nhằm gây
hứng thú tìm hiểu cho học sinh.
Ví dụ 1: Khi dạy về sự nở vì nhiệt tôi đã kể lại những ví dụ thực tế như:
* Khi còn học phổ thông bố cô bạn thân của tôi bị bệnh hen mỗi lần lên cơn hen cần được
tiên thuốc kịp thời. Một lần bác sĩ bảo bạn tôi luộc nước sôi để khử trùng kim tiêm và xi
lanh, nhưng do luống cuống nên bạn ấy đã quên cho nước vào đun và khi có mùi khét của
nồi đun bạn tôi mới phát hiện ra và cô ấy vội vàng cho ngay vào một gáo nước lạnh làm
4
cho xi lanh bị nứt không dùng được nữa. Thời đó xi lanh làm bằng thuỷ tinh và rất hiếm
có, cả xã mới có một, hai cái chứ không phải bằng nhựa và rất sẵn như bây giờ. Cũng
may là lần đó bác sĩ đã mượn được xi lanh khác để tiêm kịp thời nếu không bạn tôi sẽ rất
ân hận.
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao khi cho nước lạnh vào đột ngột xi lanh lại bị nứt? Lúc đó lẽ ra
ta nên làm gì?
Trả lời: Khi gặp lạnh đột ngột, vỏ xi lanh co lại nhưng ruột của nó( Pit tông) chưa kịp co
lại nên đã làm xi lanh bị nứt. Lúc đó ta nên bắc nồi ra để chỗ thoáng cho xi lanh nguội từ
từ
Hiện tượng trên cũng tương tự như hiện tượng khi ta đổ nước sôi vào cốc thuỷ tinh thì
cốc thuỷ tinh hay bị nứt vỡ
* Khi còn nhỏ chưa hiểu biết tôi cũng đã làm sai một số việc như: Ngày tết khi rót mật
vào chai tôi đã rót rất đầy, khi trời nắng nhiệt độ tăng mật nở ra thì nhiều mà chai nở ra
không đáng kể nên có chai thì mật tràn ra, có chai bị bật nắp cũng làm mật tràn ra vừa
lãng phí vừa bẩn nhà lại mất công dọn dẹp. Tương tự như thế khi ngâm nước mơ tôi cũng

đánh
Bài học rút ra là: Nếu bạn đang đi trên đường, đi dã ngoại mà tự nhiên thấy tóc trên đầu
bạn dựng đứng lên thì tốt hơn hết là bạn tìm nơi ẩn nấp ngay vì ngay trên đầu bạn đang
có một đám mây tích điện cao có thể phóng ra tia lửa điện khi có điều kiện thích hợp, và
tất nhiên không nên đứng lại nơi đó để chụp ảnh
b, Chiều 16/5, tranh thủ lúc trời nắng, bà con nông dân ở xã Nam Thành, huyện
Yên Thành , Nghệ An ra đồng gặt lúa. Đến 16h, trời bất ngờ đổ mưa dông và sấm sét, 11
người chạy vào lều canh dưa hấu giữa đồng để trú mưa. Một luồng sét bất ngờ đã đánh
trúng khiến họ bị văng ra khỏi lều hậu quả là làm cho 3 người chết tại chỗ và 8 người bị
thương rất nặng .
Cùng thời điểm đó, tại xã Khánh Thành, sét cũng đánh trúng ba nông dân là bà Nguyễn
Thị Chính (53 tuổi), Phan Thị Văn (42 tuổi) khiến họ chết trên ruộng lúa và chị Lê Thị
Biên (30 tuổi) bị thương nặng. Thông tin, cho thấy, lều canh dưa mà 11 nông dân ở xã
Khánh Thành trú được lợp bằng mái tôn, còn những người khác bị sét đánh trúng
khi đang gặt lúa ngoài đồng, nhiều khả năng có mang theo dụng cụ gặt lúa.
7
Vậy tại sao lại dẫn tới hậu quả đáng tiếc như vậy ?
Những người dân đã không có những kiến thức cơ bản về Vật Lý nói chung và “sét” nói
riêng. Nếu hiểu biết hơn, Những họ đã không tụ tập đông người tại nơi có vị trí cao như
là chòi canh và bị sét đánh thẳng xuống . ( Vì
d
U
E =
khi d giảm đi, thì E tăng lên nếu E
đạt đến giá trị giới hạn cỡ 3.10
6
V/m thì có sét đánh)
c, Chiếc Airbus A380, loại máy bay thương mại lớn nhất thế giới, bị tia sét khủng
khiếp đánh ngang trong một đêm bão táp ở London, Anh. Khi chiếc máy bay tới
Heathrow, một ngọn sét đáng ghê rợn xé toạc bầu trời, ngay trên đầu các phi công

em hiểu được sự cần thiết của môn học từ đó các em sẽ tích cực chủ động tiếp thu kiến
thức và vận dụng kiến thức đã học vào đời sống.
Kinh nghiệm 2: Đưa ra các bài tập định tính và bài tập định lượng có tính thực tế
Ví dụ 1: Để kéo một ô tô bị sa lầy, anh lái xe đề nghị tất cả hành khách trên xe xúm nhau
buộc dây vào xe và cùng kéo sợi dây để trực tiếp đưa xe ra khỏi chỗ lầy.
Một người hành khách trên xe lại đề nghị một các làm khác: Buộc một đầu dây thừng vào
xe và buộc đầu dây còn lại vào một cái cây hoặc một cái cọc thật chắc bên đường. sau đó
vài người cùng nắm vào khoảng giữa sợi dây và kéo theo phương vuông góc với đường
mối giữa xe và cây. Người hành khách còn nói, khoảng cách từ xe đến cây để buộc dây
thừng càng dài thì việc kéo xe sa lầy càng dễ dàng.
Bạn có tán thành với ý kiến của người hành khách này không? Giải thích tại sao?
Hướng dẫn trả lời: Giải pháp kéo xe ra khỏi chỗ lầy của người hành khách được mô tả
như hình vẽ sau
10
Ví dụ 2:- Tại sao khi chạy nhanh ở những quãng đường vòng xe lại dễ bị trượt đổ?
- Tại sao đến các quãng đường vòng người lái xe phải cho xe chạy chậm lại?
Hướng dẫn trả lời : Khi vận tốc lớn ma sát giữa bánh xe với mặt đường không đủ tạo ra
gia tốc hướng tâm cần thiết
Ví dụ 3: Nếu đột ngột cho đầu máy xe lửa chuyển bánh thì chỗ nối các toa xe có thể bị
đứt? Phần nào của đoàn xe lửa chỗ nối thường hay bị đứt?
Hướng dẫn trả lời: Nếu đầu máy đột ngột chuyển bánh thì do quán tính của các toa xe và
do tác dụng của các lực cản trong các móc nối sinh ra sức căng, đôi khi vượt quá giới han
bền của vật liệu. Vì thế các móc nối có thể bị đứt. Nếu trước khi bắt đầu chuyển động tất
cả các móc mối đều bị căng ra thì móc nối của những toa gần đầu máy thường dễ bị đứt
nhất vì lực căng các móc nối ở đây lớn nhất.
Ví dụ 4: Một người có khối lượng 45 kg muốn dùng một sợi dây thừng tuột xuống dưới
đất từ độ cao 8m. Sợi dây chỉ thể chịu đựng sức căng tối đa là 425N.
a, Điều gì sẽ xảy ra nếu người đó bám bất động vào sợi dây?
ÔtôCây to
Lực kéo

=
µ
Suy ra:
s
ll
s
l
22
0
−
=
∆
=
µ
Đo l, l
0
,s ta tìm được µ
Ví dụ 2: Kiểm chứng bằng thực nghiệm hiện tượng
không trọng lượng
12
l
l
0
∆l
•
A
•
O
•
B

III. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
Vật lý là một môn học quan trọng trong trường phổ thông bởi các hiện tượng vật lý xuất
hiện và ứng dụng trong mọi mặt của đời sống, sản xuất. Để việc giảng dạy và học tập vật
lý đạt kết quả tốt, bên cạnh việc giải các bài tập tính toán, thực hiện tốt các bài thực hành
thì việc vận dụng kiến thức để giải thích các hiện tượng thực tế đóng vai trò quan trọng
để nâng cao chất lượng và tạo hứng thú cho học sinh trong học tập. Việc tìm kiếm những
bài tập định tính hay, những hiện tượng thường hay xảy ra và phù hợp với nội dung từng
bài học làm mất nhiều thời gian của giáo viên. Vì vậy trong sách giáo khoa hay sách bài
tập nên đưa thêm nhiều bài tập liên hệ với thực tế để học sinh thấy rõ hơn vai trò,tác dụng
của môn học đối với cuộc sống từ đó xác định rõ mục tiêu học tập và tích cực vận dụng
kiến thức khoa học vào cuộc sống.
15