SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHÂT LƯỢNG MÔN TIN
HỌC 6 BẰNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRỰC QUAN"
A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
I. Lý do chọn đề tài.
Thực hiện Nghị quyết 40/2000/NQ-QH của Quốc hội và chỉ thị số 14/2001 CTTTg của
thủ tướng chính phủ về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông. Đến nay việc đổi mới
giáo dục phổ thông đã trở thành nền nếp sâu rộng từ đổi mới nội dung chương trình sách
giáo khoa, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phương pháp dạy học, đặc biệt là chú
trọng đến đối tượng dạy học. Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích nghi với chương trình,
phương pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng thiết bị thực hành, của trang
thiết bị, phương tiện dạy học như bảng phụ, tranh ảnh, thiết bị thí nghiệm - thực hành,
máy chiếu qua đầu, máy chiếu đa chức năng.
Xuất phát từ cuộc vận động ứng dụng đẩy mạnh công nghệ thông tin vào dạy học của
BGD, SGD, PGD và ban lãnh đạo nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Đặc
biệt là bộ môn Tin học nói chung và bộ môn tin học lớp 6 nói riêng việc sử dụng công
nghệ thông tin là rất cần thiết
Do hạn chế về nhiều mặt CSVC, trang thiết bị, trình độ giáo viên mà đôi khi
phương pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa học công nghệ hiện
đại, để truyền tải nhiều thông tin cho người học một cách trực quan nên chất lượng dạy
và học có mặt hạn chế.
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phương pháp dạy của giáo viên và cách học
của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học. Chính vì cậy mà bản thân tôi luôn
cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng. Trong qúa trình tìm
tòi, nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi đã tìm ra một số giải pháp hữu ích
góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lượng bộ môn Tin học lớp 6.
Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp về việc sử dụng phương pháp dạy học
trực quan với sự giúp đỡ của đồ dùng dạy học trực quan, đồ dùng dạy học ở đây là đèn
chiếu (Over head) hay máy chiếu(Projecter), là tranh ảnh, là biểu tượng mà bản thân tôi
đã tìm ra và áp dụng thành công tại đơn vị trường THCS Mai Thủy.

một nhiệm vụ rất quan trọng của người giáo viên dạy Tin học hiện nay.
Để giảng dạy tốt bộ môn Tin học có chất lượng, đạt kết cao thì người thầy giáo
ngoài tin thông về bộ môn Tin học, cần nắm chắc phương pháp dạy học trực quan.
Phương pháp dạy học trực quan là phương pháp dạy học mà từ các hình ảnh, hoạt động
trực quan đến tư duy trừu tượng hay còn gọi trực quan hoá thông tin thông qua các công
cụ trực quan.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóng vai trò
đơn thuần là người truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành người thiết kế, tổ chức hướng
dẫn các hoạt động độc lập để học sinh tự chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động các mục
tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu chương trình. Trên lớp, học sinh hoạt động là
chính nhưng khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu tư công sức, thời gian rất nhiều so với
kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện trên lớp với vai trò là người gợi mở, xúc
tác động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào hứng tranh luận sôi nổi
của học sinh. Để làm được điều này thì đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên
môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành nghề mới tổ chức, hướng dẫn các hoạt động của
học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáo viên.
Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trường học khi áp dụng phương pháp dạy học
trực quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phương tiện dạy học còn nhiều
thiếu thốn và bất cập. Để áp dụng phương pháp này vào dạy Tin học thì đòi hỏi phải có
đèn chiếu (máy chiếu qua đầu - Over head) hay đèn chiếu (Projecter), máy vi tính đó là
chưa kể đến việc nếu áp dụng đồng loạt thì mỗi lớp cũng đều phải được trang bị.
Tin học là một môn học mới được đưa vào giảng dạy tại trường THCS Mai Thủy
gần 2 năm chậm hơn so với các trường vùng ven trong huyện đặc biệt là các em lớp 6
vừa mới tiếp xúc với bộ môn mới đầu tiên mặc dù các em rất thích máy tính nhưng là để
chơi các trò chơi trên máy chứ chưa ý thức được tầm quan trọng của bộ môn nên chất
lượng học tập còn hạn chế. Đây là bộ môn đặc trưng muốn đạt chất lượng cao đòi hỏi các
em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhưng thời lượng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì
các em chưa thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ chóng
quên.

6C 43 12 27.9 20 46.5 11 25.6
Cộng 129 36 27.9 61 47.3 32 24.8

Qua kết quả trên thì đa phần các em nắm kiến thức lí thuyết còn yếu, các em hay quên và
chưa vận dụng vào thực hành được nếu không có sự hướng dẫn của giáo viên. Từ thực tế
trên và bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩa phải đưa ra
những giải pháp như thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng
vào thực hành tốt hơn. Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thực nghiệm tôi đã thu được
những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đề ra một số giải pháp sử dụng các dụng cụ trực
quan trong dạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Tin học lớp 6:
III. GIẢI PHÁP.
1. Trực quan hoá thông tin dạy học.
Trực quan hoá thông tin dạy học là một quá trình thông qua đó người học tri giác
các tài liệu học tập dưới dạng các biểu trưng hình ảnh, âm thanh, mô hình, vật thật, với
sự hỗ trợ của dụng cụ trực quan.
Dụng cụ trực quan được sử dụng trong môi trường học tập như trong dạy học, giáo dục
qua vệ tinh dựa trên cơ sở máy tính, dụng cụ trực quan có thể được sử dụng hiệu quả để
giảng dạy các sự kiện, các chỉ dẫn, các quá trình và các khái niệm trừu tượng mà chúng
thường khó nhớ, khó hiểu. Các mục tiêu dạy học có thể thực hiện tốt nếu biết phát huy
thông qua công cụ trực quan.
Có thể nói dụng cụ trực quan có nhiều thuận lợi hơn hẳn so với dạy học bằng ngôn
ngữ: Chứa nhiều thông tin và tổ chức thuận lợi các thông tin trong cùng một vị trí, làm
đơn giản các khái niệm, làm sáng tỏ các chi tiết của một khái niệm dựa trên ngôn ngữ
trừu tượng. Đặc biệt là tranh ảnh trực quan làm tăng sự nhớ trong học tập đây là một
trong những mục tiêu hàng đầu của giáo dục.
Từ những ưu điểm trên, tôi nhận thấy nếu áp dụng vào dạy học nhờ dụng cụ trực
quan là đèn chiếu, tranh ảnh, biểu tượng vào dạy Tin học có hiệu quả rất cao.
Trước khi sử dụng dụng cụ trực quan cho một bài học thì trước hết Giáo viên cần xác
định bài nào cần dụng cụ trực quan và những dụng cụ trực quan đó là gì phục vụ cho
những đơn vị kiến thức nào trong bài học.

Hay khi dạy bài “Định dạng
văn bản”, thì đưa lên màn hình
các bước thực hiện định dạng
Font như sau:
Bước 1. Chọn khối văn bản cần
định dạng
Bước 2. Click Format \ Font
Bước 3. Hộp thoại Font xuất hiện chọn Font
+ Font: chọn phông chữ
+ Font Style: kiểu chữ
+ Size : cở chữ
+ Font color: màu chữ
+ Underline Style: đường gạch chân
+ Underline Color: màu đường gạch chân
+ Effects: các hiệu ứng
+ Preview: khung hiển thị
Bước 4. Click OK
Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi liên quan:
? Nêu các bước để định dạng văn bản phông chữ, kiểu chữ, cỡ chữ bằng menu lệnh (HS
chỉ cần quan sát màn hình và nêu được các bước cần định dạng phông chữ…)
? Thao tác quan trọng nhất trong định dạng văn bản là gì (HS chọn phần văn bản cần
định dạng)
b. Dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ hoạ.
Biểu trưng đồ hoạ được tạo ra bằng nhiều cách đồ họa liên quan với hình ảnh, đồ
hoạ liên quan với khái niệm, đồ hoạ tuỳ ý Việc dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ
hoạ trong Tin học giúp người học có thể thao tác nhanh các bước thực hành - đây là yêu
cầu cần đạt của người học Tin học, dựa vào các biểu trưng đồ hoạ này học sinh có thể
phát hiện ra khái niệm, ý nghĩa của nó.
Chẳng hạn khi dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản” giáo viên cần cho học
sinh làm quen với việc sao chép, di chuyển, cắt (xoá) nhanh qua các biểu tượng.

Thanh công việc
* Dạy bài “Giới thiệu hệ soạn thảo văn bản”, “Quản lý tệp văn bản”, “Định dạng văn
bản” ta có thể sử dụng kết hợp cả ba hình thức trực quan
* Dạy bài “Định dạng văn bản” ta chiếu hình ảnh sau và kết hợp cho học sinh thực hiện
định dạng phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ trên máy tính thì học sinh dể tiếp thu bài và ghi
nhớ lâu hơn.
Thanh
Menu bar
Thanh
Tool bar
Thanh
Formating
Thước
ngang
3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
a. Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tượng.
Sau một tiết học tôi thường củng cố lại cho học sinh những cái vừa học bằng các
dạng bài tập trắc nghiệm giúp học sinh nắm lại bài, học sinh có thể phân biệt được lệnh,
các biểu tượng và nắm ý nghĩa của các biểu tượng.
Ví dụ: Dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản”,: Nối các ý của cột A, B, C, D sao cho
hợp lý.
A B C D
Ctrl + O
Ctrl + N
Ctrl + S
Alt + F4
File \ Open
File \ Save
File \ Exit
File \ New

cách tổ chức học như thế này kết quả cho thấy học sinh nắm chắc bài học, đa số các em
đều thực hiện được các thao tác thực hành.
4. Học bằng chơi, chơi mà học. Giải trí thư giản.
Để cho học sinh có hứng thú học tập, tạo kích thích tìm tòi, đồng thời góp phần thư
giản cho các em thì trước khi kết thúc tiết học (5-10 phút) tôi thường tổ chức cho các em
chơi một số trò chơi như: Solitaire, Spider Solitaire, Freecell hay cho học sinh vẽ hình
tự do bằng chương trình Paint mà qua các chương trình này học sinh được hình thành các
kĩ năng sử dụng chuột, các thao tác với chuột.
Với các giải pháp thực hiện nói trên nên năm học 2009-2010 ba lớp 6A, 6B, 6C
trường THCS Mai Thủy đã đạt được kết quả đáng khả quan.
IV. KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
1. Kết qủa
Qua một thời gian ngắn thực hiện ứng dụng các dụng cụ trực quan vào dạy học tin học
lớp 6 tôi nhận thấy:
- Việc ứng dụng giúp Giáo viên truyền thụ kiến thức cho học sinh một cách tích cực và
trực quan, tiết kiệm thời gian trong tiết dạy lí thuyết từ đó HS có thời gian thực hành
nhiều hơn và trong quá trình thực hành học sinh nhớ kiến thức lâu hơn
- Đối với học sinh tôi nhận thấy học sinh học tập tích cực hơn, hào hứng hơn, chú ý hơn,
tham gia xây dựng bài sôi nổi hơn. Đặc biệt các em ghi nhớ kiến thức lâu hơn, chất
lượng đi lên rõ rệt.
Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào các tiết dạy thể hiện chất lượng các mứt như sau.
Cụ thể: * Về mức độ tiếp thu lý thuyết:
Lớp
Tổng
số
Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
6A 43 12 27.9 15 34.9 12 27.9 4 9.3 0 0
6B 43 13 30.2 15 34.9 11 25.6 4 9.3 0 0
6C 43 10 23.3 16 37.2 12 27.9 5 11.6 0 0

+ Chưa biết thao tác không còn
2. Bài học kinh nghiệm
Kinh nghiệm thực tiễn dạy học và kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy để nâng cao
chất lượng dạy học cần có các điều kiện sau:
- Tạo không khí học tập tích cực, giáo viên phải tạo ra mỗi giờ học là một niềm vui
niềm say mê trong học tập của học sinh. Giáo viên luôn tạo ra những thách thức vừa sức,
tổ chức những hoạt động tự lực của học sinh trong từng tiết học.
- Các thiết bị dạy học rất có ý nghĩa giáo viên phải luôn phát huy hết tác dụng của
các thiệt bị dạy học, đặc biệt là dụng cụ trực quan có như vậy mới gây được hứng thú học
tập của các em. Bên cạnh mỗi tiết dạy giáo viên luôn nổ lực chuẩn bị các đồ dùng trực
quan đầy đủ phù hợp với nội dung bài dạy từ đó vậy giáo viên mới tạo được sự hứng thú
bộ môn cho các em.
- Bên cạnh đó giáo viên phải biết vận dụng các kiến thức trong bài dạy vào các hoạt
động thực tế có liên quan và giải thích cụ thể từ đó các em có nhu cầu tìm hiểu về môn
học.
C. KẾT LUẬN
Dạy học là một nghệ thuật. Sử dụng tốt phương pháp dạy học trực quan là con đường tốt
nhất để đạt được mục đích yêu cầu tiết dạy trong đó phương tiện dùng công cụ trực quan
đặc biệt có hiệu quả tốt giúp người học hiểu và nắm chắc thông tin cần thiết. Việc sử
dụng dụng cụ trực quan vào quá trình dạy học là cần thiết đối với mỗi giáo viên vì nó
mang lại hiệu suất, hiệu quả của giáo dục cao.
Muốn học sinh học tốt các môn học nói chung và môn Tin học nói riêng thì điều đầu tiên
người giáo viên phải tạo được ở học sinh niềm say mê, hứng thú học tập bộ môn. Giờ học
phải thu hút sự chú ý ham học hỏi của học sinh, tạo cho các em lòng tin vào khả năng
của mình, nhiệt tình ham mê học tập. Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về việc sử
dụng phương pháp học dạy trực quan và sử dụng giáo cụ trực quan trong giảng dạy Tin
học. Rất mong ý kiến đóng góp của đồng nghiệp. Xin chân thành cám ơn.
Qua quá trình thực hiện giảng dạy bản thân tôi có một số kiến nghị sau:
+ Đề nghị nhà trường trang bị thêm máy chiếu (projecter) tạo được phòng có trang
bị máy chiếu riêng để phục vụ cho việc dạy học bằng máy chiếu được thuận lợi hơn.