SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" LÀM THẾ NÀO ĐỂ TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN NGỮ
VĂN THCS CHO HỌC SINH"
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hiện nay, tình trạng học sinh chây lười học bài trở nên phổ biến nhất là đối với các
môn khoa học xã hội nói chung và môn Ngữ văn nói riêng.Trong giờ học, các em luôn có
những biểu hiện tiêu cực như: ít phát biểu, khả năng đọc bài yếu kém, khả năng diễn đạt
trong quá trình làm bài lủng củng, thiếu mạch lạc và hành văn không mang tính văn
chương. Đặc biệt là kỹ năng trình bày bài luyện nói trước tập thể của các em rất yếu kém:
không tự tin và tác phong không nghiêm túc.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1/ Cơ sở lý luận:
Trước thực trạng đó gióa viên không nên chán nản, bỏ cuộc và đổ tất cả lỗi cho học sinh.
Người xưa có câu: “Tiên trách kỷ-hậu trách nhân”, muốn trách người thì phải trách mình
trước! Tôi nghĩ rằng mỗi giáo viên cần xem lại phương pháp dạy của mình, cách thức
truyền đạt kiến thức của mình đến học sinh. Quan trọng là thái độ của người dạy đối với
người học như thế nào trong những tình huống người học có lỗi như: không thuộc bài,
không làm bài, làm chuyện riêng, phát biểu linh tinh…Nói chung là phải có lòng bao
dung, vị tha, phải đứng trên quan điểm khách quan, có sự nghiên cứu tìm ra giải pháp để
lôi cuốn học sinh đến gần hơn và yêu thích hơn với bộ môn.
2/ Cơ sở thực tiễn:
Trong học tập là thế, nhưng các em lại rất hiếu động và dễ bị ảnh hưởng bởi những hoạt
động mới lạ. Chính vì thế mà các em dễ bị sa vào các trò game Khi bàn luận về vấn đề
phim ảnh, những vấn đề vui chơi của giới trẻ thì các em lại rất hào hứng và ngôn ngữ sử
dụng phần nhiều là tiếng lóng, từ ngữ sử dụng không đúng chính tả mà là ngôn ngữ của
“chat” trên mạng như: “pít rùi” (biết rồi); “h’ nèy” (giờ này); “cug” (cũng); “lun” (luôn);
“zậy” (vậy); “bùn wá” (buồn quá); “phẽ ko” (khỏe không)…
Trong quá trình giảng dạy, tôi đã thu thập thêm một số nguyên nhân khiến học sinh học
tập không đạt chất lượng.
- Do không có sự chuẩn bị bài tốt như: không đọc trước văn bản, không học bài cũ,

công việc này và nhất là cho các em nghiêm túc tham gia, bản thân giáo viên và học sinh
cần phải thực hiện từng bước như sau:
3/ Nội dung nghiên cứu:
Chất lượng học tập của học sinh sa sút do nhiều nguyên nhân và muốn khắc phục được
thực trạng trên thì cần phải phối hợp thực hiện nhiều hoạt động. Đó chính là lý do tôi
chọn đề tài nghiên cứu: “Một số sáng kiến-kinh nghiệm nhằm giúp học sinh hứng thú
với môn Ngữ văn”.
3.1-Hoạt động chính khóa “EM TẬP LÀM GIÁO VIÊN TƯƠNG LAI”
a) Đăng ký danh sách:
- Mỗi tổ sẽ đề cử từ một đến hai học sinh tham gia thuyết trình (tất cả học sinh còn lại
vẫn soạn bài theo quy định).
- Học sinh được chọn phải có thái độ, tác phong học tập nghiêm túc để việc soạn bài,
trình bày bài soạn đạt kết quả tốt.
b) Đăng ký văn bản:
- Sau khi đã có danh sách, các em thảo luận để đưa ra sự thống nhất về việc lựa chọn văn
bản nhằm mục đích cùng soạn và cùng trình bày một văn bản.
- Thời gian cho các em chuẩn bị soạn bài ít nhất phải là một tuần.
c) Công việc chuẩn bị:
- Sau khi các em đã soạn xong, giáo viên cần xem lại để giúp các em sửa chữa những lỗi
cần thiết về: từ ngữ sử dụng, cách diễn đạt. Hướng các em biết phát hiện nghệ thuật sử
dụng để từ đó triển khai nội dung.
- Hướng dẫn học sinh về tư thế, tác phong khi thuyết trình. Đặc biệt là khả năng tự tin
trước tập thể.
- Lưu ý cho các em chuẩn bị lời tự giới thiệu trước khi thuyết trình và lời chúc, lời cảm
ơn sau khi kết thúc phần trình bày.
d)Tiến hành thuyết trình :
- Thời gian cho mỗi em thuyết trình từ 7-10 phút và mỗi tiết sẽ thực hiện 3 học sinh/3 tổ.
- Trong lúc các bạn thuyết trình về bài soạn của mình, cả lớp chú ý lắng nghe, đối chiếu
với nội dung, kiến thức của bài mình soạn. Đồng thời kết hợp ghi chép lại những ưu
điểm, nhược điểm qua phần trình bày của bạn.

+Sử dụng dấu hỏi khi có phụ âm đầu là: ch (chuẩn, chỉnh, chuyển, chưởng ),
gi (giải, giả, giảng, giản ), kh (khải, khả, khởi, khuẩn, khẩn, khổ, khuyển ), và các từ
Hán- Việt không có phụ âm đầu như: ải, ảm, ảnh, ảo, ẩm, ấn, ẩu, ổn, uẩn, ủng, uổng, uỷ,
uyển, ỷ, yểm, yểu.
- Ghi nhớ những từ ngữ thường dễ mắc lỗi chính tả thông qua thơ và những đoạn văn để
dễ ghi nhớ. Ví dụ như:
+Từ “tấc” (10 cm) chỉ có một trường hợp và phụ âm cuối là “c”, đọc là “xê”:
Thước xê (c) thì tấc cũng xê
Tấc xê có một, tấc xê tới mười
+Từ “chặt” phụ âm cuối là “t”, đọc là “tê”:
Chặt là tê, tê mà thôi
Ai mà viết trật là tôi đánh đòn
+Từ “phác” phụ âm cuối là “c”, đọc là “xê”:
Cô C (xê) chất phác hiền lành
Óc luôn phác họa chương trình làm ăn
+Từ “băn khoăn” và “bâng khuâng”:
Băn khoăn ăn nói ngại ngùng
Bâng khuâng vâng dạ mà lòng quạnh hiu
+Cách nhớ các tiếng có phụ âm cuối là “c” và “t” thông qua những câu bình thường như:
.Lác đác đó đây: người mắt lác, kẻ bệnh lác, ngồi chiếu lác.
.Nghe mùi thơm nức mà nghe nức nở trong lòng.
.Tà áo là lượt, đi lượt thượt, qua nhà ba lượt.
+Cách nhớ các tiếng có phụ âm đầu là “gi” và “d” thông qua đoạn văn:
Phụ âm “gi”: Giò heo giấu trong giỏ, treo ở giàn hoa, kề giậu. Cá giếc thích ăn giòi,
giun và gián mắc câu nằm giãy giụa. Người giằm ớt, giã tỏi, pha giấm. Giả sử trong giây
lát bị người gièm pha, đùa giỡn, giễu cợt cũng chớ giận. Chớ giật mình, mà cứ giơ tay
giãy bày, đừng để dằn vặt làm gì. Mà cứ giục giã giặm lúa giâm cành, gié lúa sẽ thành
giạ lúa…
Phụ âm “d”: Ông trọng danh dự, nhà dư dật, tính dữ dằn, ưa dụ dỗ, tay cầm dây dẻo và
cái dùi, đi mấy dặm, dọc dãy phố đến dòng sông. Dải áo tung bay, hình dáng dịu dàng,

phó học tập kiểm tra và báo cáo việc soạn bài của tổ viên.
- Sưu tầm và trang bị cho bản thân những quyển sách cần thiết để phục vụ cho nhu cầu
của việc dạy. Khi yêu cầu học sinh thực hiện thì bản thân giáo viên phải gương mẫu trong
việc sử dụng tốt tư liệu và đồ dùng dạy học.
- Cung cấp cho các em những mẩu chuyện có liên quan đến điển tích, điển cố, thành
ngữ…của các bài học có trong chương trình.
Ví dụ:
- Các tiết “Tổng kết về từ vựng” và “Trau dồi vốn từ” có một số từ ngữ khó liên quan
đến điển tích hay như:
+Tri âm (tri: biết, âm: âm thanh). Có tích từ truyện “Bá Nha-Tử Kỳ”: Khi Bá Nha đánh
đàn, diễn tả tâm tư, tình cảm, cảnh vật thông qua tiếng đàn, chỉ có Tử Kỳ là người biết
nghe và hiểu tiếng đàn ấy.
+Khối tình (chỉ khối máu nơi trái tim của người có tình yêu đơn phương, khi hỏa táng
hoặc khi chôn xuống đất lâu ngày vẫn không tiêu biến). Có tích từ truyện “Người lái
buôn” của Trung Quốc và truyện Trương Tri-Mỵ Nương của Việt Nam.
…
- Các thành ngữ trong “Truyện Kiều” và các tiết “Tổng kết về từ vựng” như:
+Dùi đục chấm mắm cáy (Dùi đục bị đọc chệch của từ Bầu dục là cật heo. Là món ăn
ngon rất bổ mà người Bắc thường hay luộc vừa chín, thái thành lát mỏng, chấm nước
mắm chanh. Vậy mà cái món ngon ấy lại đem chấm với mắm cáy, một thứ mắm xoàng
nhất, có thể nói là mạt hạng trong các loại mắm ở vùng biển. Mắm cáy chỉ dùng để ăn với
rau muống, dưa, cà Nghĩa của thành ngữ “bầu dục chấm mắm cáy” hình thành trên cơ
sở của sự chênh lệch hay tính không tương xứng giữa món ăn với gia vị).
+Nghiêng nước nghiêng thành: Ngày xưa có một người con gái đẹp, nhìn một cái thì
làm cho thành trì nghiêng ngả. Ý nói sắc đẹp tuyệt vời của người phụ nữ có thể làm cho
người ta say mê đến nỗi mất thành, mất nước.
- Những hoạt động ngoại khóa như: “Nấu cơm Quang Trung”; “Hò Vân Tiên”; Đố vui
“Truyện Kiều”:
Hỏi:
1-“Truyện Kiều em học đã lâu

cả nước nói chung.
*Biện pháp thực hiện:
a) Về phía Học sinh:
- Nghiêm túc tham gia các buổi tham quan dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
- Có thái độ nghiêm túc và ghi chép cẩn thận trong quá trình tham quan.
a) Về phía Giáo viên:
- Lên kế hoạch tham quan học tập, tham quan di tích lịch sử…với Ban giám hiệu trường;
phối hợp với các Đoàn thể, các tổ khối có liên quan để cùng thực hiện (phối hợp với tổ
Lịch sử-Địa lý-Giáo dục công dân cùng tham gia).
- Tham nưu với địa phương để nắm thêm những sự kiện có liên quan đến địa điểm cần
tham quan.
- Phối hợp với Đoàn-Đội để tiếp quản lý học sinh.
- Sau buổi tham quan phải có tổng kết, nhận xét và rút kinh nghiệm.
- Làm báo cáo với Ban giám hiệu nhà trường và Đoàn thể.
3.5- Hoạt động phong trào: “TUYÊN TRUYỀN GIỚI THIỆU SÁCH”
*Nội dung:
- Biết cách tóm tắt văn bản tự sự có trong chương trình trung học cơ sở.
- Tóm tắt được truyện ngắn; giới thiệu sơ lược về thân thế sự nghiệp của một tác giả, một
nhóm tác giả; biết cách nêu được đặc điểm nổi bật của một quyển sách hay…
- Giới thiệu được những quyển sách mới về của thư viện trường.
- Ghi chép những câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ và những câu nói hay
*Mục đích:
- Rèn luyện khả năng diễn đạt trôi chảy trong giao
tiếp với mọi đối tượng trong cuộc sống hàng ngày.
- Khả năng phát biểu lưu loát trong giờ học và phát
biểu trước tập thể.
- Hình thành kỹ năng tự tin trước đông người…
*Biện pháp thực hiện:
a) Về phía Học sinh:
- Tóm tắt các văn bản tự sự đã học trong lớp.

em bị mặc cảm.
- Điểm của các em cũng được khích lệ hơn và đặc biệt là tránh không - Điểm kiểm tra bài
cũ của các em ở mỗi cột là điểm trung bình của từ ba đến năm cột điểm. Mục đích là để
theo dõi quá trình tiến bộ của các em, kịp thời nhắc nhở và động viên.
- Nên có sơ-tổng kết bộ môn ở từng giai đoạn nhằm kịp thời tuyên dương, khen thưởng
những học sinh đạt thành tích cao trong bộ môn, luôn cả những em có sự tiến bộ trong
học tập.
4/ Hiệu quả:
Các hoạt động trên tôi vừa áp dụng vào đầu năm học và mới thí điểm ở lớp 9A1, 9A2.
Qua quá trình thực hiện tôi rút ra được kinh nghiệm như sau:
- Đối với hoạt động: “Em tập làm giáo viên tương lai”, các em rất hứng thú với việc đăng
ký thuyết trình bài soạn. Có em đã cố gắng thuộc lòng bài để thuyết trình một cách lưu
loát bài soạn của mình.
- Mỗi học sinh thuyết trình đều cố gắng thể hiện tốt năng lực của mình. Em thực hiện sau
rút kinh nghiệm thực hiện tốt hơn em thực hiện trước.
- Những em không thực hiện đều có sự hiếu kỳ, rất chú ý quan sát cách thực hiện của các
bạn.
- Kết thúc tiết học, các em được khắc sâu kiến thức vì được nghe thuyết trình nhiều lần.
Nhất là đối với các em thuyết trình thì hiểu bài, nhớ bài và có ấn tượng về bài học mà bản
thân mình đã có dịp trình bày trước lớp.
- Những hoạt động ngoại khóa, hoạt động hỗ trợ cho việc học môn văn, học sinh cũng
được học sinh nhiệt tình hưởng ứng. Trong các buổi báo cáo thi đua củ các lớp trong sinh
hoạt dưới cờ, phát biểu cảm nghĩ trong các buổi lễ, tuyên truyền giới thiệu sách…Khả
năng thuyết trình của các em có tiến bộ rõ rệt, tự tin và phong cách cũng trở nên chững
chạc hơn.
- Trong giờ ra chơi, các em thích đến thư viện để tranh thủ đọc sách báo. Kết quả của
tuyên truyền giới thiệu sách mỗi năm đều có học sinh tham gia và được công nhận.
- Việc tham quan học tập ngoại khóa cũng được học sinh đăng ký nhiều hơn.
- Các cuộc thi do Huyện đoàn triển khai, phát động đều được các em tham gia đầy đủ
như: viết thư UPU, Nét bút tri ân…

- Đối với Ban giám hiệu trường và Đoàn thể, tôi rất mong được sự thống nhất và nhiệt
tình ủng hộ về việc tổ chức các buổi tham quan ngoại khóa. Đặc biệt là tìm được tiếng
nói chung của đồng nghiệp ở các bộ môn khác. Từ đó có thể nhân rộng mô hình nhằm
hướng học sinh rèn luyện kỹ năng sống, khả năng phát triển tư duy, khả năng hoạt động
độc lập, khả năng phối hợp, khả năng tự tin khi thuyết trình trước đông người…
- Đối với Tổ thư viện, mong được bổ sung những loại sách có trong chương trình học đê
các em tham khảo.
* Kế hoạch năm sau:
- Tiếp tục thực hiện những kinh nghiệm đã đúc kết được trên cơ sở có bổ sung và điều
chỉnh các hoạt động.
- Hướng nghiên cứu và phát triển của đề tài trên là tôi sẽ biên soạn một quyển sách về
những mẹo vặt để viết đúng chính tả dưới dạng văn vần, cho các em dễ thuộc, giúp học
sinh tránh được những lỗi chính tả thường gặp.
*Tài liệu tham khảo:
1- Từ điển tiếng Việt ( Các tác giả: Nguyễn Như Ý, Đỗ Việt Hùng, Phan Xuân
Thành).
2- Từ điển Hán-Việt (Tác giả Đào Duy Anh).
3- Những điển tích hay trong Truyện Kiều (Tác giả Phạm Đan Quế-sưu tầm và biên
soạn).
Ý kiến đánh giá, nhận xét: Ngày 25 tháng 10 năm 2011
Giáo viên thực hiện