PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NHO QUAN
TRƯỜNG TIỂU HỌC GIA TƯỜNG
**********
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
MỘT SỐ BIỆN PHÁP
“GIÚP HỌC SINH LỚP 5 HỌC TỐT MÔN KHOA HỌC
NHỜ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI”
N¨m häc: 2014-2015
Họ tên: Trần Ngọc Lân
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường Tiểu học Gia Tường
Nho quan, th¸ng 4 n¨m 2015
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
1

I. Tên sáng kiến kinh nghiệm.
II. Tác giả.
III. Nội dung sáng kiến.
1. Giải pháp cũ thường làm.

- Để dạy tốt môn khoa học, giáo viên (GV) cần biết phối kết hợp các phương pháp
dạy học như : Phương pháp quan sát; phương pháp thí nghiệm; phương pháp nhóm;
phương pháp trò chơi học tập …Trong đó phương pháp Trò chơi học tập là một trong
những phương pháp dạy học có hiệu quả nhằm khuyến khích sự tò mò khoa học, thói
quen đặt câu hỏi, tìm câu giải thích khi các em được tiếp cận với thực tế, qua đó các em
dễ dàng ghi nhớ nội dung bài học.
“ Trò chơi học tập là một phương pháp dạy học giúp các em vui vẻ hẳn lên, thích
hoạt động hơn, học hiệu quả hơn, tự tin hơn…Khi đưa vào luật chơi, các em dần có trật
tự, kỷ luật hơn…”
- Trò chơi học tập còn có một vai trò rất lớn trong mỗi tiết học vì:
+ Nó làm thay đổi không khí lớp học, tập thể có được bầu không khí vui vẻ, thân
ái, thông cảm
+ Quá trình học tập còn trở thành 1 hình thức vui chơi hấp dẫn.
+ HS thấy nhanh nhẹn cởi mở hơn.
+ HS tiếp thu bài tự giác, tích cực hơn.
+ HS được hệ thống và củng cố kiến thức.
Nhưng một số ý kiến cho rằng, sử dụng phương pháp này sẽ gây ồn ào, mất trật tự
ảnh hưởng đến hoạt động khác, lại có ý kiến cho rằng phương pháp này chỉ là hình thức
và thay bằng hoạt động cá nhân, nếu có tổ chức cũng chỉ là gượng ép, miễn cưỡng.
3
- Mặt khác, một số giáo viên (GV) khi sử dụng Trò chơi học tập lại chưa biết lựa
chọn nội dung bài dạy để vận dụng phương pháp trò chơi cho hợp lý, hoặc trò chơi đưa
ra không có tác dụng thiết thực phục vụ mục tiêu bài học nên việc tổ chức Trò học tập
chơi chưa đạt hiệu quả…
Đối với tôi, phương pháp Trò chơi học tập có nhiều ưu điểm, không những giúp
HS tự khám phá, hình thành, hệ thống kiến thức mà nó còn tạo cho các em có sự thi
đua, tính nhanh nhẹn, cởi mở, vui vẻ khi đến trường tạo điều kiện cho sự phát triển toàn
diện ở học sinh Tiểu học.
- Qua những năm giảng dạy, tôi thấy đa số HS rất muốn được tham gia Trò chơi
học tập nhưng vẫn còn không ít học sinh thụ động, tự ti, chưa mạnh dạn tham gia vào

2. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
a. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Vui chơi là một hoạt động không thể thiếu được của con người ở mọi lứa tuổi, đặc
biệt ở lứa tuổi tiểu học. Bởi lẽ, nó phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi này.
Bởi vậy Trò chơi học tập được đánh giá cao trong giảng dạy.
* Trò chơi học tập là gì? Trò chơi không chỉ là một “công cụ” dạy học mà nó còn là
con đường sáng tạo xuyên suốt quá trình học tập của HS. Phương pháp tổ chức trò chơi
không chỉ là sự đánh giá trong quá trình dạy và học của thầy và trò mà nó còn tạo cho ta
cảm giác thoải mái, tự tin, có sự sáng tạo, nhanh trí, có óc tư duy, tưởng tượng của học
sinh. Dạy kết hợp với tổ chức trò chơi chính là việc giáo viên hướng dẫn HS hoàn thành
tốt phẩm chất của con người mới XHCN.
* Tổ chức trò chơi là một hình thức tổ chức dạy học, chơi là một biện pháp học tập
có hiệu quả của học sinh. Thông qua trò chơi, HS được tập luyện, làm việc cá nhân, làm
việc theo đơn vị tập thể theo sự phân công với tinh thần hợp tác.
b. Cơ sở thực tế của vấn đề nghiên cứu.
Sau khi được phân công giảng dạy khối 5, môn Khoa- Sử- Địa, tôi đã tiến hành
điều tra cụ thể về tình hình học sinh (HS), sự mong muốn và khả năng tham gia trò chơi
5
học tập trong môn khoa học nói riêng và trong các môn học khác nói chung. Kết quả
như sau:
Đầu năm:
- Tổng số HS : 33
- Số học sinh (HS) muốn được tham gia, hiểu mục đích và thu được kết quả sau trò
chơi học tập : 40%
- Số học sinh (HS) muốn được tham gia, nhưng chỉ tham gia với mục đích vui chơi
là chính mà chưa hiểu, chưa thu được kết quả sau trò chơi học tập : 30%
- Số học sinh chưa muốn tham gia: 30%
Sở dĩ các em chưa muốn tham gia hoặc tham gia mà chưa thu được kết quả là do
một số nguyên nhân sau:
1.Các em chưa hiểu mục tiêu của trò chơi: chơi để làm gì? chơi nhằm mục đích gì?

T2,3-trang6 Ai nhanh, ai đúng? Học sinh (HS) biết phân biệt đặc điểm
về mặt sinh học và xã hội của nam và nữ.
T6-trang 14 Ai nhanh, ai đúng? Học sinh (HS) hiểu 1 số đặc điểm
chung của trẻ ở từng giai đoạn từ 3 đến 10
tuổi.
T11-trang 30 Ai nhanh, ai đúng? Học sinh (HS) biết tác nhân gây bệnh,
sự nguy hiểm của bệnh viêm não.
T16-trang 34 Ai nhanh, ai đúng? Học sinh (HS) giải thích được HIV,
AIDS là gì? các đường lây bệnh HIV,
T17-trang36 HIV lây hay không
lây?
Học sinh (HS) biết các hành vi tiếp xúc
thông thường không lây HIV.
T35-trang 72 Ai nhanh, ai đúng? Học sinh (HS) biết đặc điểm của chất
rắn - chất lỏng - chất khí.
T36-trang 74 Nhà khoa học trẻ Học sinh (HS) biết các phương pháp
tách các chất ra khỏi hỗn hợp.
7
T37-trang77 Đố bạn
Học sinh (HS) biết phương pháp sản
xuất muối từ nước biển, sản xuất nước cất
tiêm .
T38,39-trang78 Bức thư bí mật Học sinh (HS) biết vai trò của nhiệt
trong biến đổi hoá học.
T55-trang 112 Ghép chữ Học sinh (HS) biết đặc điểm bên ngoài
của động vật đẻ con, động vật đẻ trứng.
T57-trang 116 Bắt trước tiếng kêu Học sinh (HS) biết thời gian, địa điểm
sinh sản của ếch.

+ Trò chơi để củng cố hoá kiến thức

có tính chất gợi mở để tạo sự tò mò khám phá cho học sinh.
- Sau khi các em đã hiểu được mục đích của trò chơi, thấy được sự hấp dẫn của trò
chơi các em sẽ chủ động tham gia chơi mà không cần giáo viên ép buộc. Để có được
điều đó, giáo viên cần xây dựng trò chơi học tập sao cho hợp lý ; hợp lý về thời gian;
hợp lý về hình thức chơi ; về luật chơi ; về hình thức khen thưởng…
* Cách xây dựng trò chơi học tập.
GV có thể tổ chức 1 hoạt động học tập thành 1 trò chơi học tập khi đã có đủ các
điều kiện sau:
- Về đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho trò chơi.
- Về thời gian, thời điểm chơi, không gian chơi.
- Có cách chơi, luật chơi rõ ràng.
- Có cách tính điểm để phân định “thắng- thua”, khen thưởng…
Các yếu tố đó là sự chuẩn bị cụ thể chu đáo của giáo viên, góp phần quyết định sự
thành công hay không của trò chơi.
* Sự chuẩn bị đồ dùng học tập cho HS tham gia trò chơi.
Đối với mỗi tiết học nói chung hay với mỗi trò chơi học tập nói riêng, giáo viên
cần xác định rõ: Để phục vụ cho trò chơi này cần đến những đồ dùng nào? dụng cụ
nào? phương tiện nào? từ đó, giáo viên dành thời gian để chuẩn bị (hoặc giao cho học
sinh chuẩn bị) chu đáo.
*VÍ DỤ:
+ Thực hiện trò chơi tiếp sức “ HIV lây hay không?’’ (T17-trang 36) cần chuẩn
bị:
- 2 bộ thẻ chữ ghi các hành vi có nguy cơ lây nhiễm hoặc không lây nhiễm như:
9
Khoác vai
Dùng chung
dao cạo
Cùng chơi
bi
Cầm tay.

được sự tò mò, tâm trạng hồi hộp của học sinh khi đến gần chiếc ghế, chiếc ghế ấy sẽ
thu hút học sinh tham gia vào trò chơi.
Với sự chuẩn bị như vậy, giáo viên sẽ khuyến khích các em tham gia vào trò chơi.
Ngoài việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, giáo viên cần biết bố trí thời gian cho các hoạt
động trong tiết học một cách hợp lý. Trò chơi học tập cũng là 1 hoạt động trong tiết
học. Bởi vậy, giáo viên cần sắp xếp thời gian, thời điểm phù hợp cho mỗi trò chơi.
* Xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi.
Hạt phấn
Vòi nhụy
Bao phấn
Đầu nhụy
Ống phấn
Bầu nhụy
Noãn
11
Để xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi, giáo viên cần đọc kĩ mục tiêu tiết
dạy, mục tiêu của trò chơi để phân bố thời gian cho hợp lý.
Ở những trò chơi hình thành kiến thức mới, hoạt động này được diễn ra đầu tiết học
hoặc đầu một phần nội dung bài học. Những trò chơi để củng cố nội dung kiến thức đã
học thường diễn ra cuối tiết học hoặc cuối 1 phần nội dung vừa học. Tuy nhiên, trò chơi
diễn ra vào thời điểm nào, giáo viên (GV) cũng cần xác định thời gian cho hợp lý,
không để ảnh hưởng đến thời gian của tiết học hoặc thời gian của tiết học khác.
* VÍ DỤ:
-Trò chơi: “Ai nhanh, ai đúng?” (Tiết 14- trang 30 ),đây là hoạt động đầu tiên của
tiết học, cũng là một hoạt động chính giúp học sinh hiểu được :
+ Tác nhân gây bệnh viêm não.
+ Tác hại của bệnh viên não.
+ Lứa tuổi hay mắc bệnh viêm não.
+ Đường lây truyền bệnh viêm não.
Bởi vậy, giáo viên cần dành từ 4-5 phút để HS có đủ thời gian để đọc các thông tin

cần có sự động viên bằng những tràng vỗ tay…( nhưng không quá ồn ào tránh ảnh
hưởng đến lớp khác).
Bước 3: Nhận xét, đánh giá.
Đây là bước thu hoạch của cả một quá trình chuẩn bị và làm việc ở trên. Bởi vậy,
giáo viên không được coi nhẹ bước này.
Sau khi các đội chơi đã hoàn thành, giáo viên (GV) hoặc cán sự môn học sẽ là trọng
tài để phân định “thắng-thua” và quan trọng hơn là kết luận được rút ra để hình thành
kiến thức mới hoặc để nhấn mạnh , khắc sâu kiến thức đã học.
-Học sinh (HS) (hoặc đại diện của đội chơi ) báo cáo kết quả .
-Trọng tài đánh giá, phân định “thắng-thua’’- tuyên dương đội thắng cuộc.
-Em học tập được gì qua trò chơi?
*VÍ DỤ :
Trò chơi:Ai nhanh, ai đúng? ( Tiết 14-trang30 ) :
Bước 1: GV giới thiệu :
13
- Viêm não là một loại bệnh hết sức nguy hiểm. Nguyên nhân gây bệnh là gì? lứa
tuổi nào hay mắc bệnh? Bệnh nguy hiểm như thế nào? Các em sẽ khám phá qua trò
chơi: “Ai nhanh, ai đúng?”.
- Mỗi tổ thành một đội chơi, các em sẽ cử đội trưởng cho đội mình.
- Các em sẽ đọc thông tin trong SGK trang 20, bàn bạc trong đội để chọn câu trả lời
tương ứng với từng câu hỏi. Sau khi cả đội thống nhất, đội trưởng sẽ ghi đáp án theo
thứ tự câu hỏi vào bảng phụ .
- Sau 7 phút đội nào có đáp án gắn lên bảng lớp nhanh nhất và đúng nhất là thắng
cuộc, đội thắng cuộc sẽ được nhận một phần thưởng xứng đáng.
Bước 2: Học sinh (HS) hoạt động theo các yêu cầu trên.
Giáo viên (GV) quan sát, nhắc nhở học sinh (HS) (nếu học sinh (HS) còn lúng
túng ).
Bước 3: Nhận xét, đánh giá.
- Đội trưởng báo cáo kết quả. Mỗi đội có thể trả lời thêm 1 số câu hỏi mà trọng tài
đưa ra:

mà các em còn trở nên vui vẻ, nhanh nhẹn, cởi mở, khéo léo…trong hoạt động và trong
giao tiếp, đáp ứng đúng mục tiêu: Giáo dục toàn diện cho học sinh (HS) ngay từ bậc
học đầu tiên mà Bộ GD-ĐT đã đề ra.
2/ Bài học kinh nghiệm:
Qua việc nghiên cứu một số biện pháp nâng cao hiệu quả của Phương pháp trò chơi
trong môn khoa học lớp 5A
3
Trường Tiểu học Mỹ Phước A, tôi rút ra một số kinh
nghiệm sau:
1. Giáo viên (GV) và học sinh (HS) cần xác định rõ mục đích của mỗi trò chơi
trong mỗi tiết học, từ đó có hướng đi đúng đắn cho việc làm tiếp theo của mình.
2. Giáo viên (GV) cần có sự chuẩn bị chu đáo về đồ dùng học tập để phục vụ trò
chơi, đồ dùng cần đảm bảo tính khoa học, thẩm mĩ, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý
của trẻ em; giáo viên (GV) cần có sự chuẩn bị về không gian, thời gian, thời điểm diễn
ra trò chơi, không lạm dụng trò chơi biến cả tiết học thành tiết chơi hoặc tổ chức quá
nhiều trò chơi trong tiết học tạo cho học sinh (HS) sự thái quá; giáo viên (GV) cần
chuẩn bị về hình thức tổ chức, có luật chơi rõ ràng, đơn giản, dễ nhớ, dễ thực hiện,
không đòi hỏi thời gian dài cho việc huấn luyện. Giáo viên (GV) cần xác định về số
lượng học sinh (HS) tham gia sao cho đủ cả các đối tượng đều được hoạt động.
15
3. Tổ chức trò chơi theo 3 bước:
a. Bước 1- Giáo viên (GV) hướng dẫn.
- Giáo viên (GV) nêu tên và mục đích trò chơi.
- Giáo viên (GV) hướng dẫn cách chơi, luật chơi, thời gian chơi, hình thức khen
thưởng…
- Cử số lượng thành viên trong mỗi đội chơi ( đủ 3 đối tượng ).
- Cử đội trưởng, trọng tài.
b. Bước2 - Học sinh (HS) tham gia trò chơi.( Học sinh (HS) có thể chơi thử nếu
giáo viên (GV) thấy cần thiết).
HS cần nỗ lực, tự giác thực hiện đúng cách chơi, luật chơi mà giáo viên (GV) đã

Hồ Minh Tâm
ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
17
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________
__________________________________________________________

4
5
5
6
8
13
17
17
17
19
19
20