Kinh nghiệm sử dụng kênh hình mơn lịch sử lớp 8
Giáo viên: Lê Thị Trân Châu
1
ĐỀ TÀI

KINH NGHIỆM SỬ DỤNG KÊNH HÌNH MÔN LỊCH SỬ LỚP 8
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1./ Lý do chọn đề tài.
a.
Lý do khách quan
Như Bác Hồ từng nói:
“ Dân ta phải biết sử ta,
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Môn lòch sử ở trường THCS là một trong những môn học quan trọng giúp cho
chúng ta biết được cội nguồn của dân tộc, quá trình đấu tranh dựng nước và giữ
nước của cha ông ta. Từ đó phải biết quý trọng những gì mình đang có, phát huy
những truyền thống đó, xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Nhưng đối với
học sinh hiện nay các em cho rằng môn lòch sử là môn phụ không chòu học bài, nếu
học thì các em học mang tính chất đối phó. Vậy trong tình hình thực tế đó người
giáo viên giảng dạy môn lòch sử phải dạy như thế nào? Bằng những phương pháp
nào để thu hút, lôi cuốn được học sinh ham học môn Lòch sử.
b.
Lý do chủ quan
Trong dạy học lòch sử ở THCS phương pháp sử dụng kênh hình góp phần quan
trong việc tạo biểu tượng cho học sinh, cụ thể hóa các sự kiện và khắc phục được
tình trạng hiện đại hóa lòch sử của học sinh. Học sinh có thể suy nghó và tìm cách
diễn đạt bằng lời nói có hình ảnh chính xác rõ ràng. Kênh hình trong sách giáo
khoa gồm có nhiều loại: Bản đồ, sơ đồ, hình vẽ, tranh ảnh lòch sử. Mỗi loại có một
phương pháp sử dụng riêng. Nhưng sử dụng kênh hình nhằm cung cấp kiến thức
mới , củng cố kiến thức cũ và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Do vậy khi sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa lòch sử, đòi hỏi người giáo viên

Sơ đồ nhằm cụ thể hóa nội dung, sự kiện bằng những hình học đơn giản, diễn
tả tổ chức cơ cấu xã hội, một chế độ chính trò, mỗi quan hệ giữa các sự kiện lòch sử .
2/ Kinh nghiệm sử dụng các loại kênh hình.
a/ Kinh nghiệm sử dụng tranh ảnh, hình vẽ.
Tranh ảnh, hình vẽ là nguồn kiến thức lòch sử, có tính giáo dục tính cách , phát
triển tư duy của học sinh. Sử dụng tốt loại kênh hình này sẽ phát huy được tính tích
cực học tập của học sinh, tạo ra sự hứng thú trong quá trình nhận thức.
Khi sử dụng tranh ảnh hình vẽ giáo viên cho học sinh quan sát hình vẽ tranh ảnh
ứng với nội dung kiến thức có liên quan đồng thời giáo viên nên sử dụng câu hỏi
miêu tả hoặc tường thuật. Bên cạnh đó giáo viên cũng nên giành một ít thời gian tổ
chức cho học sinh quan sát tranh ảnh, hình vẽ, sau đó giáo viên cho học sinh nhận
xét ( tức là các em nói lên suy nghó nhận thức của mình qua quan sát tranh ảnh )
Ví dụ
:
Khi dạy đến bài 18 “ Nước Mó giữa hai cuộc chiến tranh thế giới” (sử 8). Giáo
viên phóng to hình 65-66 (SGK) tổ chức cho học sinh quan sát .Hình 65 là bãi đậu
xe ở Niu Oóc, hình 66 là nhà cao chọc trời, sau đó giáo viên đặt câu hỏi . Em nhận
xét gì về sự phát triển kinh tế Mó qua hai kênh hình trên? Học sinh nhìn vào hai
bức tranh trên và trả lời được rằng.
Sau chiến tranh thế giới thứ nhất nền kinh tế Mó phát triển cao, là trung tâm công
nghiệp , thương mại, tài chính thế giới. Biểu hiện là dòng xe ô tô dài vô tận chứng
tỏ sự phát triển của ngành chế tạo xe ô tô . Sự phát triển của ngành sản xuất xe ô
tô tác động lớn đến ngành kinh tế Mó thúc đẩy các ngành khác phát triển như luyện
kim, cao su, xăng dầu, khác sạn nhà hàng…. Giải quyết được công việc làm cho
hàng triệu người dân lao động.
Kinh nghiệm sử dụng kênh hình mơn lịch sử lớp 8
Giáo viên: Lê Thị Trân Châu
3
phục, lòng biết ơn những cống hiến to lớn của họ.
Ví dụ
:
Khi dạy bài 30 “phong trào yêu nước chống pháp đầu thế kỉ XX”.
Phần (3, Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước).
Phần này giáo viên sử dụng tranh chân dung của Nguyễn i Quốc và giới thiệu tiểu
sử của Người. Sau đó giáo viên có thể kể câu chuyện trước lúc ra đi tìm đường cứu
nước Nguyễn Tất Thành rủ anh Lê cùng đi nhưng anh Lê hỏi tiền đâu mà đi ? Bác
xòe hai bàn tay trắng và trả lời rằng tiền đây, anh Lê không đủ can đảm để đi ra
nước ngoài.
Qua câu chuyện này học sinh sẽ cảm phục, tỏ lòng kính trọng khâm phục
Nguyễn Tất Thành là người dũng cảm, tự tin, dám vượt mọi khó khăn gian khổ và
đã tìm được con đường cứu nước cho dân tộc ta. Đến đây giáo viên có thể giáo dục
tư tưởng cho học sinh về tinh thần dũng cảm, tự tin, phải vượt mọi khó khăn gian
khổ để bảo vệ chân lí, tiếp tục phát huy truyền thống của dân tộc.
Đối với nhân vật phản diện giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh nhận xét
những biểu hiện của tính gian ác, tham lam, xảo quyệt của nhân vật ấy , không nên
để học sinh bò thu hút về hình thức của nhân vật mà quên đó là nhân vật phản diện.
Ví dụ
:
Qua câu chuyện kể về Nguyễn Tất Thành trước lúc ra đi tìm đường cứu nước
giáo viên phải nhấn mạnh hình ảnh của anh Lê. Từ đó các em sẽ nhận thấy anh Lê
là người nhút nhát, không tự tin, không dám vượt mọi khó khăn gian khổ nên không
thành công trong mọi việc.
Trong khi sử dụng chân dung giáo viên phải phân tích, giải thích hướng dẫn cho học
sinh hiểu được vai trò của nhân vật trong lòch sử ,qua đó các em tự đánh giá được
nhân vật đó.
b/ Kinh nghiệm sử dụng bản đồ
:
Bản đồ lòch sử là những kênh hình không thể thiếu được trong dạy học môn

Nhưng đối với bài sử dụng lược đồ nhiều, dài,phức tạp, thì giáo viên không nên
tổ chức cho học sinh lên bảng chỉ lược đồ. Vì các em lên chỉ làm mất thời gian
không đảm bảo được thời lượng của một tiết dạy, tiết dạy đó không sinh động,
không thu hút được người học. Dạng bài như vậy thì giáo viên nên dùng lược đồ
tường thuật diễn biến để thu hút sự chú ý của các em.
Ví dụ:

Khi dạy đến bài 26 phần II “ Những cuộc khởi nghóa lớn trong phong trào
Cần Vương”. Trong phần này có ba cuộc khởi nghóa lớn (khởi nghóa Ba Đình, khởi
nghóa Bãi sậy, khởi nghóa Hương Khê). Đối với bài này lượng kiến thức nhiều và
dài giáo viên không nên tổ chức cho học sinh lên tường thuật lược đồ mà giáo viên
nên tường thuật diển biến các cuộc khởi nghóa đó. Sau đó giáo viên đi khai thác nội
dung của từng cuộc khởi nghóa như ( Quy mô , tính chất, nguyên nhân thất bại của
các cuộc khởi nghóa.) Nhưng trong ba cuộc khởi nghóa này giáo viên phải làm nổi
bật được cuộc khởi nghóa nào là điển hình nhất? vì sao? (Khởi nghóa Hương Khê là
điển hình nhất . Vì quy mô lớn, đòa bàn hoạt động rộng lớn, chế tạo được vũ khí,
Kinh nghiệm sử dụng kênh hình mơn lịch sử lớp 8
Giáo viên: Lê Thị Trân Châu
7
thời gian chiến đấu dài, có nhiều trận đánh lớn). Cuối cùng giáo viên phải nhấn
mạnh: Mặc dù bò thất bại các cuộc khởi nghóa tiêu biểu cho phong trào Cần Vương
thể hiện tinh thần yêu nước chống ngoại xâm của dân tộc ta. Đến đây giáo viên chú
ý giáo dục môi trường các văn thân só phu yêu nước biết dựa vào đòa hình tự nhiên
để đánh giặc, phát huy những truyền thống đánh giặc của cha ông ta trước đây. Kinh nghiệm sử dụng kênh hình mơn lịch sử lớp 8
Giáo viên: Lê Thị Trân Châu
8


bộ máy hội đồng công xã. Từ đó học sinh sẽ thấy được Hội đồng công xã là bộ máy
nhà nước kiểu mới. Sau đó giáo viên phải chứng minh cho học sinh thấy được
những chính sách của Hội đồng công xã phục vụ quyền và lợi ích của người dân lao
động thì được xem là nhà nước kiểu mới. Hình 30. Sơ đồ bộ máy Hội đồng Công xã

3/ Hi
ệu quả sáng kiến kinh nghiệm .
Giảng dạy theo phương pháp này chất lượng bộ môn cũng tăng lên đáng kể. Số
lượng học sinh yêu thích học môn lòch sử ngày càng nhiều, đến giờ học Lòch sử
thấy các em học sinh chú ý theo dõi, hăng hái phát biểu và có rất nhiều em thường
xuyên xuống thư viện mượn sách tham khảo môn sử để học. Các em biết vận dụng
linh hoạt các kênh hình trong sách giáo khoa và trên lược đồ, nhanh chóng nắm bắt
được nội dung bài học, hiểu bài và thuộc bài tại lớp. Từ những thực tế đó bản thân
tôi cũng cảm thấy càng yêu nghề và mến trẻ hơn, luôn luôn tìm tòi nghiên cứu và
tìm các biện pháp đầu tư vào giảng dạy để ngày càng được tốt hơn . Trong hai năm

N
ăm học 2008-2009

Năm học 2009-2010
TBHK TBHK
TSHS
57
SL %
TSHS
33
SL %
Giỏi
9 15,8
Giỏi
21 63,6
Khá
34 59,7
Khá
8 59,721,2
TB 14 24,5 TB 4 12,2
Yếu

Yếu III. KẾT LUẬN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
1. Kết luận:

Trên đây là một số kinh nghiệm “sử dụng kênh hình trong dạy học môn
lòch sử lớp 8” do bản thân tôi tìm tòi nghiên cứu. Phương pháp này tôi đã thực hiện Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CÁC CẤPTổ Khoa học xã hội Hội đồng Khoa học trường
PTDTNT thị xã Bình
Long
Hội đồng khoa học Sở
Giáo dục và Đào tạo Bình
Phước
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
…………………………….
……………………………
…………………………….
……………………………
……………………………
…………………………….
…………………………….
……………………………


……………………………
…………………………….
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
…………………………….
……………………………
…………………………….
……………………………
……………………………
…………………………….
…………………………….
……………………………

……………………………
……………………………
…………………………….
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
……………………………
…………………………


3/ Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm
III. Kết luận và bài học kinh nghiệm
1/ Kết luận
2/ Bài học kinh nghiệm